新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 118 of 225

列传·卷四十三

PinyinModern Translation
Size

zhāng wéi hán sòng xīn èr li péi

张韦韩宋辛二李裴

zhāng tíng guī hé nán jì yuán rén

张廷珪,河南济源人。

kāng kǎi yǒu zhì shàng

慷慨有志尚。

dì jìn shì bǔ bái shuǐ wèi

第进士,补白水尉。

jǔ zhì kē yì děng

举制科异等。

lèi qiān jiān chá yù shǐ àn hé píng zhí

累迁监察御史,按劾平直。

wǔ hòu shuì tiān xià fú tú qián yíng fó cí wū bái sī mǎ bǎn zuò dà xiàng tíng guī jiàn yǐ wèi qīng sì hǎi zhī cái dān wàn mín zhī lì qióng shān zhī mù wèi tǎ jí yě zhī jīn wèi xiàng rán yóu yǒu wéi zhī fǎ bù zú gāo yě

武后税天下浮屠钱,营佛祠于白司马坂,作大象,廷珪谏,以为:“倾四海之财,殚万民之力,穷山之木为塔,极冶之金为象,然犹有为之法, 不足高也。

tián sāi jiàn xué fù yā chóng yǐ qiě jù yì jì

填塞涧穴,覆压虫蚁,且巨亿计。

gōng yuán qióng jù qū yì wèi láo jī kě suǒ zhì jí zhěn fāng zuò

工员穷窭,驱役为劳,饥渴所致,疾疹方作。

yòu sēng ní qǐ gài zì shàn ér zhōu xiàn dū shū xīng huǒ pò qiè yù mài yǐ chōng fēi fú tú suǒ wèi suí xǐ zhě

又僧尼乞丐自赡,而州县督输,星火迫切,鬻卖以充,非浮屠所谓随喜者。

jīn tiān xià xū jié cāng shēng diāo bì wèi yi xiān biān jìng shí fǔ kù yǎng rén lì

今天下虚竭,苍生雕弊,谓宜先边境,实府库,养人力。

hòu shàn zhī zhào jiàn cháng shēng diàn shǎng wèi liáng hòu yīn shì ba yì

”后善之,召见长生殿, 赏慰良厚,因是罢役。

huì zhào shì hé nán hé běi niú yáng jīng yì nú bì zhì jiān dēng lái yǐ guǎng jūn zī

会诏市河南河北牛羊、荆益奴婢,置监登、莱,以广军资。

tíng guī shàng shū yuē jīn hé nán niú yì shí bù yī zài zhào suī hé shì shén wū yì duó

廷珪上书曰:“今河南牛疫,十不一在,诏虽和市,甚于抑夺。

bìng shì zé jià nán zhǔn jiǎn zé zé lì qiú huì shì niú zài yì nóng zhòng shāng yě

并市则价难准,简择则吏求贿,是牛再疫,农重伤也。

gāo yuán gēng dì duó wèi mù suǒ liǎng zhōu wú fù dīng tián niú yáng jiàn bào jǔ jìng hé lài

高原耕地夺为牧所,两州无复丁田,牛羊践暴,举境何赖?

jīng yì nú bì duō guó jiā hù kǒu jiān háo lüè mǎi yī rù wū guān yǒng wú miǎn qī

荆、 益奴婢多国家户口,奸豪掠买,一入于官,永无免期。

nán běi yì yí zhì bì shēng jí cǐ yǒu sǔn wú yì yě

南北异宜,至必生疾,此有损无益也。

yì wén zhī jūn suǒ shì zài mín mín suǒ shì zài shí shí suǒ zī zài gēng gēng suǒ zī zài niú

抑闻之,君所恃在民,民所恃在食,食所资在耕,耕所资在牛;

niú fèi zé gēng fèi gēng fèi zé shí qù shí qù zé mín wáng mín wáng zé hé shì wèi jūn

牛废则耕废,耕废则食去,食去则民亡,民亡则何恃为君?

yáng fēi jūn guó qiè yào jiǎ lìng fán zī bù kě shè lì

羊非军国切要,假令蕃滋,不可射利。

hòu nǎi zhǐ

”后乃止。

zhāng yì zhī zhū yì qióng zhì dǎng yǔ

张易之诛,议穷治党与。

tíng guī jiàn yán zì gǔ gé mìng wu guī rén xīn zé yǐ xíng shèng zhì

廷珪建言:“自古革命,务归人心,则以刑胜治。

jīn táng lì bù yí tiān dì fù zhǔ yi yǐ rén huà dàng yòu

今唐历不移,天地复主,宜以仁化荡宥。

qiě yì zhī shèng shí qū fù bēn zǒu bàn tiān xià jǐn zhū zé yǐ bào fá yī èr zé fǎ bù píng yi yī qiè xǐ dài

且易之盛时,趋附奔走半天下,尽诛则已暴, 罚一二则法不平,宜一切洗贷。

zhōng zōng nà zhī

”中宗纳之。

shén lóng chū zhào bái sī mǎ bǎn fù yíng fó cí tíng guī fāng fèng zhào dǐ hé běi dào chū qí suǒ jiàn yíng zhù láo jí huái bù néng yǐ shàng shū qiè zhēng qiě yán zì zhōng xīng zhī chū xià zhào shū chí bù jí chì shǎo jiān yáng wu lián yǐ shì zhōng wài

神龙初,诏白司马坂复营佛祠,廷珪方奉诏抵河北,道出其所,见营筑劳亟, 怀不能已,上书切争,且言:“自中兴之初,下诏书,弛不急,斥少监杨务廉,以示中外。

jīn tǔ mù fù xīng bù chēng qián zhào

今土木复兴,不称前诏;

jué rǎng fá mù jìn hài shēng qì

掘壤伐木,浸害生气。

yuàn ba zhī yǐ shū qióng fá

愿罢之,以纾穷乏。

dì bù xǐng

”帝不省。

xún wèi zhōng shū shè rén

寻为中书舍人。

zài qiān lǐ bù shì láng

再迁礼部侍郎。

xuán zōng kāi yuán chū dà hàn guān zhōng jī zhào qiú zhí yán

玄宗开元初,大旱,关中饥,诏求直言。

tíng guī shàng shū yuē gǔ yǒu duō nàn xīng guó yīn yōu qǐ shèng gài shì wēi zé zhì ruì qíng kǔ zé lǜ shēn gù néng zhuǎn huò wéi fú yě

廷珪上疏曰:“古有多难兴国,殷忧启圣,盖事危则志锐,情苦则虑深,故能转祸为福也。

jǐng lóng xiān tiān jiān xiōng dǎng gòu luàn bì xià shén wǔ xùn sǎo fēn gòu rì yuè suǒ zhú wú bù rú zé míng míng shàng dì yi xī jiè fú

景龙、先天间,凶党构乱, 陛下神武,汛扫氛垢,日月所烛,无不濡泽,明明上帝,宜锡介福。

ér qǐng yīn yáng qiān hòu jiǔ gǔ shī rěn guān fǔ yóu jù

而顷阴阳愆候, 九谷失稔,关辅尤剧。

chén sī tiān yì dài yǐ bì xià chūn qiū dǐng shèng bù chóng cháo yǒu dà gōng qīng yáo shùn ér bù fǎ sī qín hàn yǐ zì gāo gù zhāo jiàn jiù yì yù rì shèn yī rì yǒng bǎo dà hé shì huáng tiān wū bì xià juàn gù shēn yǐ bì xià dé bù fèng ruò xiū zhǐ ér yín wèi zāi

臣思天意,殆以陛下春秋鼎盛,不崇朝有大功,轻尧、舜而不法,思秦、汉以自高,故昭见咎异,欲日慎一日,永保大和,是皇天于陛下眷顾深矣,陛下得不奉若休旨而寅畏哉!

chéng yuàn yuē xīn xuē zhì

诚愿约心削志,

kǎo qián wáng zhī shū

考前王之书,

dūn sù pǔ zhī dào

敦素朴之道,

dēng duān shì

登端士,

fàng nìng rén

放佞人,

píng hòu gōng

屏后宫,

jiǎn wài jiù

减外厩,

chǎng wú cù jū zhī wán

场无蹴鞠之玩,

yě jué cóng qín zhī lè

野绝从禽之乐,

cù yuǎn jìng

促远境,

ba xiàn shù

罢县戍,

qín huì qióng dú

矜惠惸独,

juān báo yáo fù

蠲薄徭赋,

qù yín qiǎo

去淫巧,

juān zhū bì

捐珠璧,

bú jiàn kě yù

不见可欲,

shǐ xīn bù luàn

使心不乱。

huò wèi tiān jiè bù zú wèi ér shàng dì féng nù fēng yǔ mí cuò huāng jǐn rì shén zé wú yǐ jì xià yǐ

或谓天戒不足畏, 而上帝冯怒,风雨迷错,荒馑日甚,则无以济下矣;

huò wèi rén qióng bù zú xù ér yì zhào xié lí chóu kǔ hūn diàn zé wú yǐ fèng shàng yǐ

或谓人穷不足恤,而亿兆携离, 愁苦昏垫,则无以奉上矣。

sī ān wēi suǒ xì huò fú zhī yuán nài hé bù chá

斯安危所系,祸福之原,奈何不察?

jīn shòu mìng yī shǐ huá yí bǎi xìng qīng ěr yǐ tīng guā mù yǐ shì jì yǒu wén jiàn hé jù gū qí wàng zāi

今受命伊始,华夷百姓清耳以听,刮目以视,冀有闻见,何遽孤其望哉?

zài qiān huáng mén shì láng jiān chá yù shǐ jiǎng tǐng zuò fǎ zhào jué zhàng cháo táng tíng guī zhí zòu yù shǐ yǒu qiǎn dāng shā shā zhī bù kě rǔ yě

再迁黄门侍郎,监察御史蒋挺坐法,诏决杖朝堂,廷珪执奏:“御史有谴,当杀杀之,不可辱也。

shì dà fū fú qí zhī tǐ

”士大夫服其知体。

wáng jū chí jié xún tiān bīng zhū jūn

王琚持节巡天兵诸军,

fāng hái

方还,

fù zhào xíng sāi xià

复诏行塞下,

yì zhě jiē wèi jiāng xí huí hé

议者皆谓将袭回纥,

tíng guī chén wǔ bù kě

廷珪陈五不可,

qiě yán zhōng guó bù duō qí shǎo

且言:“中国步多骑少,

rén jī yī shí liáng

人赍一石粮,

fù jiǎ bǎi jīn

负甲百斤,

shèng xià cháng qū

盛夏长驱,

zhòu yè bù xiū

昼夜不休,

láo yì xiāng jué

劳逸相绝,

qí shì bù dí

其势不敌,

yī yě

一也。

chū jūn yǎn dí bīng bù shù wàn bù kě yǐ xíng fèi nóng guǎng kuì jī suì bù zhī èr yě

出军掩敌,兵不数万,不可以行,废农广馈,饥岁不支,二也。

qiān lǐ yuǎn xí qí shuí bù zhī

千里远袭,其谁不知?

zéi yǒu chì hòu bì néng yù fáng sān yě

贼有斥候,必能预防,三也。

dí rén shòu jū qì mò pì zhī shí tián kè ér wú bǔ sì yě

狄人兽居碛漠,譬之石田,克而无补,四也。

tiān xià wú nián dāng yǎng rén xī bīng wǔ yě

天下无年,当养人息兵,五也。

yòu qǐng fù shí dào àn chá shǐ xún shì zhōu xiàn dì rán nà zhī yīn zhào lù xiàng xiān děng fēn shǐ shí dào

”又请复十道按察使,巡视州县, 帝然纳之,因诏陆象先等分使十道。

shí qiǎn shǐ jī zēng jǐn zhì shí guó shì quǎn mǎ tíng guī yuē quǎn mǎ fēi tǔ xìng fú chù zhēn qín yì shòu bù yù yú guó bù yí láo yuǎn rén zhì yì wù yuàn shěng wú yì zhī gù jiù bì rán zhī jí tiān xià zhī xìng

时遣使赍缯锦至石国市犬马,廷珪曰:“犬马非土性弗畜,珍禽异兽不育于国,不宜劳远人致异物,愿省无益之故,救必然之急, 天下之幸。

zuò lòu jìn nèi yǔ chū wèi miǎn zhōu cì shǐ

坐漏禁内语,出为沔州刺史。

pín xǐ sū sòng wèi sān zhōu

频徙苏、宋、魏三州。

chū jǐng lóng zhōng zōng chu kè jì chù nè wǔ tíng xiù wéi wēn děng fēng hù duō zài hé nán hé běi fěng cháo tíng zhào liǎng dào cán chǎn suǒ yí suī shuǐ hàn dé yǐ cán zhé zū

初,景龙中,宗楚客、纪处讷、武廷秀、韦温等封户多在河南、河北,讽朝廷诏两道蚕产所宜,虽水旱得以蚕折租。

tíng guī wèi liǎng dào yǐ dà hé de xióng ào gǔ gōng zǒu jí yi de qí huān xīn ān kě bù xù qí huàn ér dān qí lì

廷珪谓:“两道倚大河,地雄奥,股肱走集,宜得其欢心,安可不恤其患而殚其力?

ruò yǐ sāng cán suǒ yí ér jiā bié shuì zé lǒng yòu yáng mǎ shān nán jiāo qī shān zhī tóng xī qiān kǎi hǎi zhī shèn gé yú yán shuǐ hàn jiē miǎn níng dú hé nán běi wài wū wáng dù zāi

若以桑蚕所宜而加别税,则陇右羊马、山南椒漆、山之铜锡铅锴、海之蜃蛤鱼盐,水旱皆免,宁独河南、北外于王度哉?

yuàn yī zhēn guàn yǒng huī gù shì zhǔn lìng zhé miǎn

愿依贞观、永徽故事,准令折免。

zhào kě

” 诏可。

zài guān yǒu wēi huà

在官有威化。

rù wèi shào fǔ jiān fēng fàn yáng xiàn nán

入为少府监,封范阳县男。

yǐ tài zi zhān shì zhì shì

以太子詹事致仕。

zú zèng gōng bù shàng shū shì zhēn mù

卒,赠工部尚书, 谥贞穆。

tíng guī wěi zī yí shàn bā fēn shū yǔ lǐ yōng yǒu shàn jí yōng zhì wū shì lǚ biǎo jiàn zhī rén shàng qí fāng jiè yún

廷珪伟姿仪,善八分书,与李邕友善,及邕踬于仕,屡表荐之,人尚其方介云。

wéi còu zì yàn zōng jīng zhào wàn nián rén

韦凑,字彦宗,京兆万年人。

zǔ shū xié zhēn guàn zhōng wèi kù bù láng zhōng yǔ dì lì bù láng zhōng shū qiān xiōng zhǔ jué láng zhōng jì wǔ tóng shěng shí hào sān liè sù

祖叔谐,贞观中为库部郎中,与弟吏部郎中叔谦、 兄主爵郎中季武同省,时号“三列宿”。

còu yǒng chún chū jiě hè wù zhōu cān jūn shì

凑,永淳初,解褐婺州参军事。

xǐ zī zhōu sī bīng guān chá shǐ fáng chǎng cái zhī biǎo yú cháo qiān yáng zhōu fǎ cáo

徙资州司兵,观察使房昶才之,表于朝,迁扬州法曹。

zhōu rén yú shén shuǎng ba rén shòu lìng háo zòng shù fàn fǎ jiāo tōng guì qī lì mò gǎn shéng còu àn zhì zhàng shā zhī yuǎn jìn chēng fú

州人盂神爽罢仁寿令,豪纵,数犯法,交通贵戚,吏莫敢绳,凑按治,杖杀之,远近称伏。

rù wèi xiāng wáng fǔ shǔ shí yáo chóng jiān fǔ zhǎng shǐ cháng yuē wéi zi shí yuǎn wén xiáng wú hèn wǎn de zhī

入为相王府属,时姚崇兼府长史,尝曰:“韦子识远文详,吾恨晚得之。

liù qiān sī nóng shǎo qīng

”六迁司农少卿。

wǔ zōng chu kè chū wèi bèi zhōu cì shǐ

忤宗楚客,出为贝州刺史。

ruì zōng lì shòu hóng lú shǎo qīng

睿宗立,授鸿胪少卿。

xǐ tài fǔ jiān tōng shì shè rén

徙太府,兼通事舍人。

shí gǎi zàng gù tài zǐ zhòng jùn yǒu zhào jiā shì yòu zhào xuě li duō zuò děng zuì yì zèng guān

时改葬故太子重俊,有诏加谥, 又诏雪李多祚等罪,议赠官。

còu shàng yán

凑上言:

wáng zhě fā hào chū lìng bì fǎ dà dào shàn shàn zhe è wù míng yě

王者发号出令,必法大道,善善著,恶恶明也。

shǎng fá suǒ bù jiā zé kǎo xíng lì shì yǐ bāo biǎn zhī

赏罚所不加,则考行立谥以褒贬之。

chén yì qí jūn zi yì qí fù yuē líng yuē lì zhě bù gǎn yǐ sī luàn gōng yě

臣议其君,子议其父,曰“灵”曰“厉”者,不敢以私乱公也。

chén fú jiàn gù tài zi yǔ duō zuò děng yōng běi jūn fàn chén jū pò fēi zhǎn guān bīng zhǐ huáng wū qí téng zǐ wēi hé dì yù xuán wǔ mén qīn yù nì shùn tài zǐ jù ān zì ruò dū zhòng bù zhǐ

臣伏见故太子与多祚等拥北军,犯宸居,破扉斩关,兵指黄屋,骑腾紫微,和帝御玄武门亲谕逆顺,太子据鞍自若,督众不止;

nì dǎng huǐ fēi huí bīng zhí zéi duō zuò fú zhū tài zǐ nǎi dùn qù

逆党悔非,回兵执贼,多祚伏诛,太子乃遁去。

míng rì dì jiàn qún chén tì shù xíng xià yuē jǐ bù yǔ gōng děng xiāng jiàn qí wèi wēi shén yǐ

明日帝见群臣,涕数行下,曰:“几不与公等相见”,其为危甚矣!

chén zǐ zhī lǐ guò wèi bì qū cù lù mǎ chú yǒu zhū

臣子之礼,过位必趋,蹙路马刍有诛。

xī hàn chéng dì wèi tài zǐ xíng bù gǎn jué chí dào

昔汉成帝为太子,行不敢绝驰道。

qín shī miǎn zhòu guò zhōu běi mén wáng sūn mǎn cè qí bì bài

秦师免胄过周北门,王孙满策其必败。

tuī cǐ zé tài zǐ chēng bīng gōng zhōng wèi bèi yǐ shèn

推此,则太子称兵宫中,为悖已甚。

yǐ zhǎn sān sī fù zi ér jiā zhī hu zé nòng bīng tǎo nì yǐ ān jūn fù kě yě

以斩三思父子而嘉之乎,则弄兵讨逆以安君父可也;

yīn yù zì lì zé shì wèi nì yòu xī kě bāo

因欲自立,则是为逆,又奚可褒?

cǐ shí wéi shì nì wèi míng yì wèi jué wū tài zǐ mǔ yě zi wú fèi mǔ zhī lǐ

此时韦氏逆未明,义未绝,于太子母也,子无废母之理;

fēi zhōng zōng mìng fèi zhī zé yòu jié fù fèi mǔ

非中宗命废之,则又劫父废母。

qiě jūn huò bù jūn chén ān kě bù chén

且君或不君,臣安可不臣?

fù huò bù fù zǐ ān kě bù zi

父或不父,子安可不子?

jìn tài zǐ shēn shēng shì yuē gōng hàn tài zǐ jù shì yuē lì jīn tài zǐ nǎi shì jié mǐn chén suǒ wèi yù

晋太子申生谥曰恭,汉太子据谥曰戾,今太子乃谥节闵,臣所未谕。

yuàn yǔ yì shì zhě zhì wū yù qián shǐ chén yán fēi yé gān dǐng huò zhī zhū shēn dà yì shì tiān xià

愿与议谥者质于御前,使臣言非耶,甘鼎镬之诛,申大义示天下。

chén yán shì yé xián méng bīng shì bù fù yì yì

臣言是耶,咸蒙冰释,不复异议。

rú yuē wèi rán nài hé shǐ hòu shì luàn chén zéi zǐ zī yǐ wéi cí

如曰未然,奈何使后世乱臣贼子资以为辞?

yi yì shì yǐ hé jīng lǐ duō zuò děng zuì yún miǎn ér bù yún xuě

宜易谥以合经礼,多祚等罪云“免”而不云“雪”。

dì qú rán yǐn nèi gé zhōng láo yuē chéng rú qīng yán

帝瞿然,引内阁中,劳曰:“诚如卿言。

yè yǐ ěr nài hé

业已尔,奈何?

duì yuē tài zǐ shí nì bù kě yǐ bāo qǐng zhì xíng yǐ shì

”对曰:“太子实逆, 不可以褒,请质行以示。

shí dà chén yì zhòng gǎi wéi ba duō zuò děng zèng guān

”时大臣亦重改,唯罢多祚等赠官。

jǐng yún chū zuò jīn xiān děng guān còu jiàn yǐ wéi fāng nóng yuè xīng gōng suī zī chū gōng zhǔ rán gāo zhí shòu yōng zé nóng rén shě gēng qǔ gù qū mò qì běn kǒng tiān xià yǒu shòu qí jī zhě

景云初,作金仙等观,凑谏,以为:“方农月兴功,虽赀出公主,然高直售庸, 则农人舍耕取雇,趋末弃本,恐天下有受其饥者。

bù tīng còu zhí zhēng yǐ wàn wù shēng yù cǎo mù kūn qí shāng fá shén duō fēi rén shèng běn yì

”不听,凑执争,以“万物生育, 草木昆蚑伤伐甚多,非仁圣本意”。

dì zhào wài xiáng yì

帝诏外详议。

zhōng shū lìng cuī shí shì zhōng cén xī yuē gōng gǎn shì yé

中书令崔湜、侍中岑羲曰:“公敢是耶?

còu yuē shí hòu lù sǐ bù gǎn gù kuàng shèng shì bì wú sǐ hu

”凑曰:“食厚禄,死不敢顾,况圣世必无死乎?

cháo tíng wèi jiǎn fèi wàn jì

”朝廷为减费万计。

chū wèi shǎn rǔ qí sān zhōu cì shǐ

出为陕、汝、岐三州刺史。

kāi yuán chū yù jiàn bēi jìng líng còu yǐ gǔ yuán líng bù lì bēi yòu yún hàn bù kě xīng gōng jiàn ér zhǐ

开元初,欲建碑靖陵,凑以古园陵不立碑,又云旱不可兴工,谏而止。

qiān jiāng zuò dà jiàng

迁将作大匠。

zhào fù xiào jìng huáng dì miào hào yì zōng còu jiàn yuē chuán yún bì yě zhèng míng

诏复孝敬皇帝庙号义宗,凑谏曰:“传云:‘必也正名。

lǐ zǔ yǒu gōng zōng yǒu dé qí miào bǎi shì bù huǐ

’礼:祖有功,宗有德,其庙百世不毁。

shāng yǒu sān zōng zhōu zōng wǔ wáng hàn wén dì wèi tài zōng wǔ dì wèi shì zōng

商有三宗,周宗武王,汉文帝为太宗,武帝为世宗。

lì dài chēng zōng zhě jiē fāng zhì hǎi nèi dé zé kě zūn liè wū zhāo mù shì wèi bù huǐ

历代称宗者,皆方制海内,德泽可尊,列于昭穆,是谓不毁。

xiào jìng huáng dì wèi cháng nán miàn qiě bié lì qǐn miào wú chēng zōng zhī yì

孝敬皇帝未尝南面,且别立寝庙,无称宗之义。

suì ba

”于是停止了讨论。

qiān yòu wèi dà jiàng jūn xuán zōng wèi yuē gù shì zhū wèi dà jiàng jūn yǔ shàng shū gèng wéi zhī jìn shí zhí qīng gù yòng qīng yǐ zhòng cǐ guān qí wú cí

迁右卫大将军,玄宗谓曰:“故事,诸卫大将军与尚书更为之,近时职轻,故用卿以重此官,其毋辞!

xún xǐ hé nán yǐn fēng péng chéng jùn gōng

”寻徙河南尹,封彭城郡公。

huì luò yáng zhǔ bù wáng jūn yǐ qiú dǐ sǐ zhào yuē liǎng tái yù shǐ hé nán yǐn zòng lì qīn yú chūn qiū zhòng zé shuài qí chū còu cáo zhōu cì shǐ shì yù shǐ zhāng qià tōng zhōu sī mǎ

会洛阳主薄王钧以赇抵死, 诏曰:“两台御史、河南尹纵吏侵渔,《春秋》重责帅,其出凑曹州刺史,侍御史张洽通州司马。

jiǔ zhī qiān tài yuán yǐn jiān běi dōu jūn qì jiān biān bèi xiū jǔ zhào cì shí fú láo miǎn zhī

”久之,迁太原尹,兼北都军器监,边备修举,诏赐时服劳勉之。

jí bìng qiǎn shàng yī lín zhì

及病,遣上医临治。

zú nián liù shí wǔ zèng yōu zhōu dū du shì yuē wén

卒,年六十五,赠幽州都督,谥曰文。

zi jiàn sù

子见素。

jiàn sù zi huì wēi zhì xìng rén hòu

见素,子会微,质性仁厚。

jí jìn shì dì shòu xiāng wáng fǔ cān jūn xí fù jué zhuó lèi jiàn yì dài fū

及进士第,授相王府参军,袭父爵,擢累谏议大夫。

tiān bǎo wǔ zài wèi jiāng xī shān nán qián zhōng lǐng nán dào chù zhì shǐ shéng jiū lì zhì suǒ zhì zhèn wèi

天宝五载,为江西、山南、黔中、岭南道黜陟使,绳纠吏治,所至震畏。

qiān wén bù shì láng píng pàn jiē sòng wū kǒu quán xù píng yǔn guān yǒu wěi qiú zhé xià yì tīng nà rén duō dé zhī

迁文部侍郎,平判皆诵于口,铨叙平允,官有𬱟求,辄下意听纳,人多德之。

shí sān zài xuán zōng kǔ yǔ lǎo yuè liù xún wèi zǎi xiàng fēi qí rén ba zuǒ xiāng chén xī liè zhào yáng guó zhōng shěn zé dà chén

十三载,玄宗苦雨潦,阅六旬,谓宰相非其人,罢左相陈希烈,诏杨国忠审择大臣。

shí jí wēn de xìng dì yù yòng zhī

时吉温得幸,帝欲用之。

wēn wèi ān lù shān suǒ hòu guó zhōng jù qí jìn jǔ zhǐ zhī

温为安禄山所厚,国忠惧其进,沮止之。

móu wū zhōng shū shè rén dòu huá sòng yù jiē yǐ jiàn sù ān yǎ yì zhì guó zhōng rù bái dì dì yì yǐ xiāng wáng fǔ shǔ yǒu jiù ēn suì bài wǔ bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián yuàn xué shì zhī mén xià shěng shì

谋于中书舍人窦华、宋昱,皆以见素安雅易制,国忠入白帝,帝亦以相王府属,有旧恩,遂拜武部尚书、同中书门下平章事、集贤院学士,知门下省事。

míng nián lù shān biǎo qǐng fán jiāng sān shí èr rén dài hàn jiāng dì xǔ zhī jiàn sù bú yuè wèi guó zhōng yuē lù shān fǎn zhuàng bào tiān xià jīn yòu yǐ fán dài hàn nán jiāng zuò yǐ

明年,禄山表请蕃将三十二人代汉将,帝许之,见素不悦,谓国忠曰:“禄山反状暴天下,今又以蕃代汉,难将作矣。

guó zhōng bù yīng jiàn sù yuē zhī huò zhī yá bù néng fáng jiàn huò zhī xíng bù néng zhì yān yòng bǐ xiāng

”国忠不应,见素曰:“知祸之牙不能防, 见祸之形不能制,焉用彼相?

míng rì dāng kěn lùn zhī

明日当恳论之。

jì rù dì yíng yù yuē qīng děng yǒu yí lù shān yì yé

”既入,帝迎谕曰:“卿等有疑禄山意耶?

guó zhōng jiàn sù qū xià liú tì jù chén lù shān fǎn míng shén zhào fù wèi yīn yǐ lù shān biǎo zhì dì qián nǎi chū

”国忠、见素趋下,流涕具陈禄山反明甚,诏复位,因以禄山表置帝前乃出。

dì lìng zhōng guān yuán sī yì chuán zhào yuē cǐ gū rěn zhèn xú tú zhī

帝令中官袁思艺传诏曰:“此姑忍,朕徐图之。

yóu shì fèng zhào

”由是奉诏。

rán měi jìn jiàn wèi cháng bù wéi dì yán zhī dì bù rù qí yǔ

然每进见,未尝不为帝言之,帝不入其语。

wèi jǐ lù shān fǎn cóng dì rù shǔ

未几,禄山反,从帝入蜀。

chén xuán lǐ zhī shā guó zhōng yě bīng shāng qí shǒu zhòng chuán shēng yuē wú hài wéi gōng fù zi

陈玄礼之杀国忠也,兵伤其首, 众传声曰:“毋害韦公父子!

huò miǎn

”获免。

dì lìng shòu wáng cì yào fu chuàng

帝令寿王赐药傅创。

cì bā xī zhào jiān zuǒ xiāng fēng bīn guó gōng

次巴西,诏兼左相,封豳国公。

sù zōng lì yǔ fáng guǎn cuī huàn chí jié fèng chuán guó xǐ jí cè xuān yáng zhì mìng dì yuē tài zǐ rén xiào qù shí sān zài yǐ yǒu chuán wèi yì shǔ fāng shuǐ hàn zuǒ yòu quàn wǒ qiě xū fēng nián

肃宗立,与房琯、崔涣持节奉传国玺及册,宣扬制命,帝曰:“太子仁孝,去十三载已有传位意,属方水旱,左右劝我且须丰年。

jīn dì shòu mìng zhèn rú shì fù yǐ

今帝受命,朕如释负矣。

fán qīng děng yuǎn qù shàn fǔ dǎo zhī

烦卿等远去,善辅导之。

jiàn sù tì qì bài cí yòu mìng jiàn sù zǐ è jí zhōng shū shè rén gǔ zhì wéi cè shǐ pàn guān yè jiàn sù zōng wū shùn huà jùn

”见素涕泣拜辞,又命见素子谔及中书舍人贾至为册使判官, 谒见肃宗于顺化郡。

sù zōng wén guǎn míng qiě jiù xū huái dài zhī

肃宗闻琯名且旧,虚怀待之;

yǐ jiàn sù cháng fù guó zhōng lǐ yù dú jiǎn

以见素尝附国忠,礼遇独减。

shì suì shí yuè bǐng shēn yǒu xīng fàn mǎo jiàn sù yán wū dì yuē mǎo zhě hú yě

是岁十月丙申,有星犯昴,见素言于帝曰:“昴者,胡也。

tiān dào zhé jiàn suǒ yīng zài rén lù shān jiāng sǐ yǐ

天道谪见,所应在人,禄山将死矣。

dì yuē rì yuè kě zhī hu

”帝曰:“日月可知乎?

jiàn sù yuē fú yìng zài dé huò yīng zài xíng

”见素曰:“福应在德,祸应在刑。

mǎo jīn jì huǒ háng dāng huǒ wèi mǎo zhī hūn zhōng nǎi qí shí yě

昴金忌火,行当火位,昴之昏中,乃其时也。

jì sǐ qí yuè yì sǐ qí rì

既死其月,亦死其日。

míng nián zhēng yuè shēn yín lù shān qí yì hu

明年正月申寅, 禄山其殪乎!

dì yuē zéi hé děng sǐ

”帝曰:“贼何等死?

dá yuē wǔ xíng zhī shuō zi zhě shì qī suǒ shēng

”答曰:“五行之说,子者视妻所生。

mǎo fàn yǐ bǐng shēn

昴犯以丙申。

jīn mù zhī fēi yě

金,木之妃也;

mù huǒ zhī mǔ yě

木,火之母也。

bǐng huǒ wèi jīn zi shēn yì jīn yě

丙火为金,子申亦金也。

èr jīn běn tóng mò yì hái yǐ xiāng kè zéi dài wèi zi yǔ shǒu luàn zhě gēng xiāng tú lù hu

二金本同末异,还以相克,贼殆为子与首乱者更相屠戮乎!

jí lù shān sǐ rì yuè jiē yàn

”及禄山死,日月皆验。

míng nián sān yuè zhì fèng xiáng bài shàng shū yòu pú yè ba zhī zhèng shì

明年三月至凤翔,拜尚书右仆射,罢知政事。

chū xíng zài suǒ chéng sāng luàn hòu bīng lì sān quán bù lǐng yáng sàn xuǎn bù wén fú wěi làn dì yù guǎng huái shì xīn zhì zhě yī qiè bǔ guān bù jiā jiǎn fù

初,行在所承丧乱后,兵吏三铨簿领炀散,选部文符伪滥,帝欲广怀士心,至者一切补官,不加检复。

jiàn sù zòu yi míng tiáo gāng yǐ wéi chí jiǔ dì wèi jí cóng

见素奏宜明条纲以为持久,帝未及从。

jì hái dōu xuǎn zhě wěi jí bǔ shǔ wú suǒ rì su yú cháo nǎi zhuī xíng qí yán

既还都,选者猥集,补署无所,日诉于朝,乃追行其言。

huì guō zi yí yì wèi pú yè xǐ jiàn sù tài zǐ tài shī zhào zhì shǔ jùn fèng yíng tài shàng huáng

会郭子仪亦为仆射,徙见素太子太师,诏至蜀郡奉迎太上皇。

yǐ gōng shí shí fēng sān bǎi hù

以功食实封三百户。

shàng yuán chū yǐ jí qiú zhì shì xǔ zhī zhào cháo shuò wàng

上元初,以疾求致仕,许之,诏朝朔望。

bǎo yìng yuán nián zú nián qī shí liù zèng sī tú shì zhōng zhēn

宝应元年卒,年七十六,赠司徒,谥忠贞。

zi è

子谔。

zàn yuē yáng guó zhōng běn yǔ ān lù shān zhēng chǒng gù bǔ jí wēn yǐ jī qí luàn yīn chǔ shǔ zī dài tiān zǐ zhī chū zé jǐ yǔ wéi jiàn sù liú tì zhēng lù shān fǎn zhuàng jiāng xìn suǒ yán yǐ jiǔ qí quán

赞曰:杨国忠本与安禄山争宠,故捕吉温以激其乱,阴储蜀赀,待天子之出, 则己与韦见素流涕争禄山反状,将信所言,以久其权。

jiàn sù néng yán lù shān fǎn bù néng yán suǒ yǐ fǎn shì zuǒ guó zhōng bài wáng shì yě xuán zōng bù wù réng xiāng zhī

见素能言禄山反,不能言所以反,是佐国忠败王室也,玄宗不悟,仍相之。

zú wèi hòu dì suǒ báo rán yóu wán qí yào lǐng xìng yǐ

卒为后帝所薄,然犹完其要领,幸矣。

wèi jiàn sù wèi qián zhī guǒ fēi yě

谓见素为前知,果非也。

è lì jīng zhào fǔ sī lù cān jūn

谔历京兆府司录参军。

guó zhōng zhī sǐ jūn jù bù jiě chén xuán lǐ qǐng shā guì fēi yǐ ān zhòng dì yì yóu yù è jiàn yuē chén wén yǐ jì shèng sè zhě chāng yǐ sè shèng jì zhě wáng

国忠之死,军聚不解,陈玄礼请杀贵妃以安众,帝意犹豫,谔谏曰:“臣闻以计胜色者昌,以色胜计者亡。

jīn zōng miào zhèn jīng bì xià qì shén qì bēn cǎo mǎng wéi gē ēn yǐ ān shè jì

今宗庙震惊,陛下弃神器,奔草莽,惟割恩以安社稷。

yīn kòu tóu liú xiě

”因叩头流血。

dì wù cì fēi sǐ jūn nǎi dà yuè

帝寤,赐妃死,军乃大悦。

zhuó è yù shǐ zhōng chéng wèi zhì dùn shǐ

擢谔御史中丞, 为置顿使。

shèng yú jiāng xíng huò yuē guó zhōng sǐ bù kě wǎng shǔ qǐng zhī hé lǒng huò qǐng xìng tài yuán shuò fāng liáng zhōu huò yuē rú jīng shī zá rán bù yī

乘舆将行,或曰:“国忠死,不可往蜀,请之河、陇”,或请幸太原、 朔方、凉州,或曰如京师,杂然不一。

dì xīn xiàng shǔ wèi néng yán

帝心向蜀,未能言。

è yuē jīn bīng shǎo bù néng hàn zéi hái jīng fēi wàn quán jì bù rú zhì fú fēng xú tú qù jiù

谔曰:“今兵少,不能捍贼,还京非万全计,不如至扶风,徐图去就。

dì wèn wū zhòng zhòng rán zhī suì zhì fú fēng nǎi jué xi xìng

”帝问于众,众然之,遂至扶风, 乃决西幸。

hòu zhōng jǐ shì zhōng

后终给事中。

yǐ zì zhōu rén è dì yì zhī zǐ

𫖮,字周仁,谔弟益之子。

zǎo gū shì zǐ gōng shùn

蚤孤,事姊恭顺。

jí zhǎng shēn bù yī bó

及长,身不衣帛。

tōng yīn yáng xiàng wěi bó zhī shān chuān fēng sú lùn yì qū jù

通阴阳象纬, 博知山川风俗,论议曲据。

yǐ mén diào bǔ qiān niú bèi shēn

以门调补千牛备身。

zì hù wèi pàn rù děng shòu wàn nián wèi

自鄠尉判入等,授万年尉。

lì yù shǐ bǔ quē yǔ li yuē li zhèng cí gèng jìn fěng jiàn shù yí dà shì

历御史、 补阙,与李约、李正辞更进讽谏,数移大事。

péi jì wéi guàn zhī li jiàng cuī qún xiāo fǔ jiē bù yī jiù jì wèi zǎi xiàng cháo tíng diǎn zhāng duō suǒ zī dǎi cháng yuē wú chái wǔ rén zhì bù jí yī wéi gōng

裴垍、韦贯之、李绛、崔群、萧俯皆布衣旧,继为宰相,朝廷典章多所咨逮,尝曰:“吾侪五人,智不及一韦公。

zhǎng qìng chū wèi dà lǐ shǎo qīng

”长庆初为大理少卿。

lèi qiān jǐ shì zhōng

累迁给事中。

jìng zōng lì shòu yù shǐ zhōng chéng wèi hù bù shì láng xǐ lì bù

敬宗立,授御史中丞,为户部侍郎,徙吏部。

zú zèng lǐ bù shàng shū

卒, 赠礼部尚书。

suǒ zhe yì yūn jiě tuī yǎn zhōng shǐ yǒu shēn yì

所著《易缊解》,推演终始,有深谊。

jì xǐ jiē shì hòu chū mò bù zào mén

既喜接士,后出莫不造门。

ér li féng jí fāng jié dǎng yǔ shàn guó zhèng pō fù huì zhī sù yì suì shuāi

而李逢吉方结党与,擅国政,颇傅会之,素议遂衰。

rán jié jiǎn zì jū tiān xià tuī qí shàng yún

然节俭自居,天下推其尚云。

zhī rén zì xíng zhé shū qiān zi

知人,字行哲,叔谦子。

ruò ér hào gǔ

弱而好古。

yǐ guó zǐ jǔ shòu jiào shū láng

以国子举授校书郎。

gāo zōng shí zhuó zhōu cān jūn bā rén wéi zhōng tái láng zhī rén zì jīng fǔ bīng cáo qiān sī kù yuán wài láng jiān pàn sī róng dài fū shì

高宗时,擢州参军八人为中台郎,知人自荆府兵曹迁司库员外郎,兼判司戎大夫事。

wèi jǐ zú

未几卒。

zi wéi shéng

子维、绳。

wéi zì wén jì

维,字文纪。

jìn shì duì cè gāo dì zhuó wǔ gōng zhǔ bù

进士对策高第,擢武功主簿。

dū yì qián líng huì suì jī jūn lì quàn gōng rén bù zhī láo

督役乾陵,会岁饥,均力劝功,人不知劳。

zuò xú jìng yè qīn biǎn wǔ quán zhǔ bù

坐徐敬业亲,贬五泉主簿。

xǐ nèi jiāng lìng jiào mín gēng sāng xiàn wèi kè sòng

徙内江令,教民耕桑,县为刻颂。

qiān hù bù láng zhōng shàn cái pōu shí yuán wài sòng zhī wèn shàn shī gù shí chēng hù bù èr miào

迁户部郎中, 善裁剖,时员外宋之问善诗,故时称“户部二妙”。

zhōng tài zǐ yòu shù zǐ

终太子右庶子。

shéng zhǎng wén cí

绳,长文辞。

fǔ yǎng zōng shǔ gū yòu wú yì qíng

抚养宗属孤幼无异情。

jǔ xiào lián yǐ mǔ lǎo bù kěn shì

举孝廉,以母老不肯仕。

yú èr shí nián nǎi lì cháng ān wèi wēi xíng jīng shī

逾二十年,乃历长安尉,威行京师。

zhuó jiān chá yù shǐ gèng sì jīng fū sān zhōu cì shǐ

擢监察御史,更泗、泾、鄜三州刺史。

tiān bǎo chū rù wèi mì shū shǎo jiān xuán zōng shàng wén shì qí zhí rú shàng shū chéng láng

天宝初,入为秘书少监, 玄宗尚文,视其职如尚书丞、郎。

shéng kān shì tú jiǎn yǐ shàn zhí chēng

绳刊是图简,以善职称。

zhōng chén wáng fu

终陈王傅。

xū xīn zì wú yì wéi zi

虚心,字无逸,维子。

jǔ xiào lián

举孝廉。

qiān dà lǐ chéng shì yù shǐ

迁大理丞、侍御史。

shén lóng zhōng àn dà yù pú yè dòu huái zhēn shì zhōng liú yōu qiú yǒu suǒ qīng zhòng xū xīn jù zhèng bù ráo

神龙中,按大狱,仆射窦怀贞、侍中刘幽求有所轻重,虚心据正不桡。

jǐng lóng zhōng shǔ qiāng pàn jì qín bǔ yǒu zhào xī zhū xū xīn wéi lùn qiú zhǎng sǐ yuán huó qí yú

景龙中,属羌叛,既禽捕,有诏悉诛, 虚心惟论酋长死,原活其余。

qiān yù shǐ zhōng chéng

迁御史中丞。

lì jīng lù yáng sān dà dū dū fǔ zhǎng shǐ

历荆、潞、扬三大都督府长史。

jīng zhōu yǒu xiāng háo fù shì gàn fǎ xū xīn jí qí zǐ rù zhī guān

荆州有乡豪,负势干法,虚心籍其訾入之官。

yǐ lú jiāng duō dào suì xiàn shū chéng dào zéi wèi shuāi

以庐江多盗,遂县舒城,盗贼为衰。

rù wèi gōng bù shàng shū dōng jīng liú shǒu

入为工部尚书、东京留守。

lèi fēng nán pí jùn zi zú zèng yáng zhōu dà dū dū shì yuē zhèng

累封南皮郡子卒,赠扬州大都督,谥曰正。

dì xū zhōu lì hóng wèi èr zhōu cì shǐ yǒu zhì míng

弟虚舟,历洪、魏二州刺史,有治名。

rù wèi xíng bù shì láng

入为刑部侍郎。

chū wéi wèi láng shí liǔ yú tíng jí xū xīn xiōng dì jū láng shěng duì zhī zhé liǎn róng

初,维为郎,莳柳于廷,及虚心兄弟居郎省,对之辄敛容。

zì shū qiān hòu zhì láng zhōng zhě shù rén shì hào láng guān jiā

自叔谦后,至郎中者数人,世号“郎官家”。

hán sī fù zì shào chū jīng zhào cháng ān rén

韩思复,字绍出,京兆长安人。

zǔ lún zhēn guàn zhōng lì zuǒ wèi lǜ fēng cháng shān xiàn nán

祖伦,贞观中历左卫率,封长山县男。

sī fù shǎo gū nián shí suì mǔ wèi yǔ fù wáng zhuàng gǎn yān jǐ jué gù lún tè ài zhī cháng yuē cǐ r bì dà wú zōng

思复少孤,年十岁,母为语父亡状,感咽几绝,故伦特爱之,尝曰:“此儿必大吾宗。

rán jiā fù yǒu jīn yù chē mǎ wán hǎo wèi cháng shěng

” 然家富有,金玉、车马、玩好未尝省。

dǔ xué jǔ xiù cái gāo dì xí zǔ fēng

笃学,举秀才高第,袭祖封。

yǒng chún zhōng jiā yì jù suì jī jīng zhào dù jǐn zhě yǐ bǎi líng xiǎng sī fù sī fù fāng bìng rì shí ér líng wán fēng bù fā

永淳中,家益窭,岁饥,京兆杜瑾者,以百绫饷思复,思复方并日食,而绫完封不发。

diào liáng fǔ cāng cáo cān jūn huì dà hàn zhé kāi cāng zhèn mín zhōu hé zé duì yuē rén qióng zé làn bù rú yīn ér huó zhī wú qù wèi dào zéi

调梁府仓曹参军,会大旱,辄开仓赈民,州劾责,对曰:“人穷则滥,不如因而活之,无趣为盗贼。

zhōu bù néng qū

”州不能诎。

zhuǎn biàn zhōu sī hù rén shù bù xíng biān fá

转汴州司户,仁恕,不行鞭罚。

yǐ qīn sàng qù guān zhōu xīn zì jǐ

以亲丧去官, 鬻薪自给。

yáo chóng wèi xià guān shì láng shi zhī zhuó sī lǐ bó shì

姚崇为夏官侍郎,识之,擢司礼博士。

wǔ qiān lǐ bù láng zhōng

五迁礼部郎中。

jiàn chāng wáng wǔ yōu níng mǔ wáng qǐng gǔ chuī sī fù chí bù kě ér zhǐ

建昌王武攸宁母亡,请鼓吹,思复持不可而止。

zuò wèi wáng tóng jiǎo suǒ jiàn biǎn shǐ zhōu zhǎng shǐ

坐为王同皎所荐,贬始州长史。

qiān chú zhōu cì shǐ zhōu yǒu tóng guān rén chǎn záo yóu kǔ sī fù wèi gǔ tā bǐ fèi shěng huò duō

迁滁州刺史,州有铜官,人铲凿尤苦,思复为贾他鄙,费省获多。

yǒu huáng zhī wǔ shēng zhōu shǔ mín wèi kè sòng qí xiáng

有黄芝五生州署,民为刻颂其祥。

xǐ xiāng zhōu

徙襄州。

rù bài jǐ shì zhōng

入拜给事中。

dì zuò jǐng lóng guān sī fù jiàn yuē huò nán chū mǐ tǔ mù jù xìng fēi yōu wù xù rén suǒ jí

帝作景龙观,思复谏曰:“祸难初弭,土木遽兴,非忧物恤人所急。

bú jiàn shěng

”不见省。

yán shàn sī zuò qiáo wáng zhòng fú shì bǔ sòng zhào yù yǒu sī hé shàn sī rèn rǔ zhōu cì shǐ yǔ wáng yóu

严善思坐谯王重福事,捕送诏狱,有司劾善思“任汝州刺史,与王游;

zhì jīng shī bù bào wáng móu dàn zòu dōng dōu yǒu bīng qì

至京师,不暴王谋,但奏东都有兵气。

nì fǎn wǎng shàng yi fú zhū

匿反罔上,宜伏诛”。

sī fù yuē wǎng wéi shì shàn nèi móu wēi shè jì shàn sī yì xiāng fǔ bái bì xià bì jí wèi

思复曰:“往韦氏擅内,谋危社稷,善思诣相府,白陛下必即位。

jīn zhào zhuī shàn sī shū fā jí zhì shǐ yǒu nì jié zhě kěn jù bèn mìng zāi

今诏追善思,书发即至,使有逆节者,肯遽奔命哉?

qǐng jí bǎi guān yì

请集百官议。

yì duō tóng shàn sī de miǎn sǐ liú jìng zhōu

”议多同,善思得免死,流静州。

qiān zhōng shū shè rén shù zhǐ yán dé shī pō jiàn nà yòng

迁中书舍人, 数指言得失,颇见纳用。

kāi yuán chū wèi jiàn yì dài fū

开元初,为谏议大夫。

shān dōng dà huáng zǎi xiàng yáo chóng qiǎn shǐ fēn dào bǔ yì

山东大蝗,宰相姚崇遣使分道捕瘗。

sī fù shàng yán jiā hé zhōu xiàn fēi huáng suǒ zhì miáo zhé jǐn jīn yóu shí zhì luò

思复上言:“夹河州县,飞蝗所至,苗辄尽,今游食至洛。

shǐ zhě wǎng lái bù gǎn xiǎn yán

使者往来,不敢显言。

qiě tiān zāi liú xíng yōng kě jǐn yì

且天灾流行,庸可尽瘗?

wàng bì xià huǐ guò zé gōng sǔn bù jí zhī wù rèn zhì gōng zhī rén chí cǐ chéng shí yǐ dá qiǎn jiù qí qū huáng shǐ yī qiè yi ba

望陛下悔过责躬,损不急之务,任至公之人,持此诚实以答谴咎,其驱蝗使一切宜罢。

xuán zōng rán zhī chū qí shū fù chóng chóng jiàn qiǎn sī fù shǐ shān dōng àn suǒ sǔn hái yǐ shí yán

”玄宗然之,出其疏付崇,崇建遣思复使山东按所损,还,以实言。

chóng yòu qiǎn jiān chá yù shǐ liú zhǎo fù shì zhǎo xī zǎi xiàng yì xī yì gù dié yǐ wén gù hé nán shù zhōu fù bù dé juān

崇又遣监察御史刘沼覆视,沼希宰相意,悉易故牒以闻,故河南数州赋不得蠲。

chóng è zhī chū wèi dé zhōu cì shǐ

崇恶之,出为德州刺史。

bài huáng mén shì láng

拜黄门侍郎。

dì běi xún wéi xíng zài xún wèn zhèn gěi dà shǐ

帝北巡,为行在巡问赈给大使。

qiān yù shǐ dài fū xìng tián dàn bù xǐ wèi shéng chá xǐ tài zǐ bīn kè jìn jué bó

迁御史大夫,性恬淡,不喜为绳察,徙太子宾客,进爵伯。

lèi qiān lì bù shì láng

累迁吏部侍郎。

fù wèi xiāng zhōu cì shǐ zhì xíng míng tiān xià dài hái réng bài tài zǐ bīn kè

复为襄州刺史,治行名天下,代还,仍拜太子宾客。

zú nián qī shí sì shì yuē wén

卒,年七十四,谥曰文。

tiān zǐ qīn tí qí bēi yuē yǒu táng zhōng xiào hán cháng shān zhī mù

天子亲题其碑曰“有唐忠孝韩长山之墓”。

gù lì lú zhuàn yì rén mèng hào rán lì shí xiàn shān

故吏卢僎、邑人孟浩然立石岘山。

chū zhèng rén jié li wú wéi zhě yǐn jū tài bái shān sī fù shǎo cóng èr rén yóu cháng yuē zi shi qīng mào gǔ hèn shì bù jí zǎi xiàng yě

初,郑仁杰、李无为者,隐居太白山,思复少从二人游,尝曰:“子识清貌古, 恨仕不及宰相也。

zi cháo zōng

”子朝宗。

cháo zōng chū lì zuǒ shí yí

朝宗初,历左拾遗。

ruì zōng zhào zuò qǐ hán hú xì jiàn yuē xī xīn yǒu guò yī chuān jiàn bèi fā ér jì zhī qí bì róng

睿宗诏作乞寒胡戏,谏曰:“昔辛有过伊川,见被发而祭, 知其必戎。

jīn qǐ hán hú fēi gǔ bù fǎ wú nǎi wèi dí

今乞寒胡,非古不法,无乃为狄?

yòu dào lù jí jí xián yán huáng tài zǐ wēi fú guān zhī

又道路藉藉,咸言皇太子微服观之。

qiě xiōng nú zài dǐ cì kè zú fā dà yōu bù cè bái lóng yú fú shēn kě wèi yě

且匈奴在邸,刺客卒发,大忧不测,白龙鱼服,深可畏也。

kuàng tiān xiàng biàn jiàn yì lì xiāng réng yàn bīng zhù yīn shì wèi wú yì

况天象变见,疫疠相仍, 厌兵助阴,是谓无益。

dì chēng shàn tè cì zhōng shàng kǎo

”帝称善,特赐中上考。

dì chuán wèi tài zǐ cháo zōng yǔ jiāng jūn páng chéng zōng jiàn yuē tài zǐ suī ruì shèng yi qiě yǎng chéng shèng dé

帝传位太子,朝宗与将军庞承宗谏曰:“太子虽睿圣,宜且养成盛德。

dì bù tīng

”帝不听。

lèi qiān jīng zhōu zhǎng shǐ

累迁荆州长史。

kāi yuán èr shí èr nián chū zhì shí dào cǎi fǎng shǐ cháo zōng yǐ xiāng zhōu cì shǐ jiān shān nán dōng dào

开元二十二年,初置十道采访使,朝宗以襄州刺史兼山南东道。

xiāng zhōu nán chǔ gù chéng yǒu zhāo wáng jǐng chuán yán jí zhě sǐ xíng rén suī hé kùn bù gǎn shì cháo zōng yí shū yù shén zì shì yǐn zhě wáng yàng rén gēng hào hán gōng jǐng

襄州南楚故城有昭王井,传言汲者死,行人虽曷困,不敢视,朝宗移书谕神,自是饮者亡恙, 人更号韩公井。

zuò suǒ rèn lì shàn fù yì biǎn hóng zhōu cì shǐ

坐所任吏擅赋役,贬洪州刺史。

tiān bǎo chū zhào wèi jīng zhào yǐn fēn wèi shuǐ rù jīn guāng mén huì wèi tán yǐ tōng xī shì cái mù

天宝初,召为京兆尹,分渭水入金光门,汇为潭,以通西市材木。

chū wèi gāo píng tài shǒu

出为高平太守。

shǐ kāi yuán mò hǎi nèi wú shì é yán bīng dāng xìng yì guān qián wèi bì shì jì cháo zōng lú zhōng nán shān wèi cháng ān wèi huò xian qí suǒ fā xuán zōng nù shǐ shì yù shǐ wáng xùn zhī

始,开元末,海内无事,讹言兵当兴,衣冠潜为避世计,朝宗庐终南山,为长安尉霍仙奇所发,玄宗怒,使侍御史王讯之。

biǎn wú xīng bié jià zú

贬吴兴别驾,卒。

cháo zōng xǐ shí bá hòu jìn cháng jiàn cuī zōng zhī yán wǔ wū cháo dāng shí shì xián guī zhòng zhī

朝宗喜识拔后进,尝荐崔宗之、严武于朝,当时士咸归重之。

cháo zōng sūn cì zì xiāng zhī xìng qīng jiǎn

朝宗孙佽,字相之,性清简。

yuán hé chū dì jìn shì

元和初第进士。

zì shān nán dōng dào shǐ fǔ rù wèi diàn zhōng shì yù shǐ

自山南东道使府入为殿中侍御史。

lèi qiān guì guǎn guān chá shǐ bù èr shí yú zhōu zì cān jūn zhì xiàn lìng wú lǜ sān bǎi yuán lì bù suǒ bǔ cái shí yī yú jiē guān chá shǐ shāng cái bǔ zhí

累迁桂管观察使,部二十余州,自参军至县令无虑三百员,吏部所补才十一,余皆观察使商才补职。

cì xià chē xī lái yè yī lì chí jí qǐng bǔ quē yuán cì xià jiào yuē jū guān zhì wú bù duó

佽下车,悉来谒,一吏持籍请补缺员,佽下教曰:“居官治,吾不夺;

qí bù fèng fǎ wú wàng zòng shè

其不奉法,无望纵舍。

quē zhě xū àn jí qǔ kě rèn rèn zhī

缺者,须按籍取可任任之。

huì chūn fú shǐ zhì xiāng yǒu háo huá hòu jìn huì shǐ zhě qiú wèi xiàn lìng shǐ zhě qǐng cì cì xǔ zhī

”会春服使至,乡有豪猾厚进贿使者,求为县令,使者请佽,佽许之。

jì qù zhào xiāng háo zé yǐ ráo fǎ chī qí bèi yǐ lìng bù zhōng zì shì háo yòu wèi jí

既去,召乡豪责以桡法,笞其背,以令部中,自是豪右畏戢。

shí zhào zhì wǔ guǎn jiān bīng jìn jìng fù bù zú chōng qí fèi cì chǔ yǐ jiǎn yuē suì wèi dìng zhì zhòng yǐ wéi nán

时诏置五管监兵,尽境赋不足充其费,佽处以俭约,遂为定制,众以为难。

zú zèng gōng bù shì láng

卒,赠工部侍郎。

sòng wù guāng zì zi áng yī míng liè fén zhōu xī hé rén

宋务光,字子昂,一名烈,汾州西河人。

jǔ jìn shì jí dì diào luò yáng wèi

举进士及第,调洛阳尉。

qiān yòu wèi qí cáo cān jūn

迁右卫骑曹参军。

shén lóng yuán nián dà shuǐ zhào wén wǔ jiǔ pǐn yǐ shàng guān zhí yán jí jiàn wù guāng shàng shū yuē

神龙元年,大水,诏文武九品以上官直言极谏,务光上书曰:

hòu wáng lè wén guò wǎng bù xīng

后王乐闻过,罔不兴;

jù jiàn wǎng bù luàn

拒谏,罔不乱。

lè wén guò zé xià qíng tōng xià qíng tōng zé zhèng wú quē cǐ suǒ yǐ xìng yě

乐闻过则下情通,下情通则政无缺,此所以兴也。

jù jiàn zé qún yì yōng qún yì yōng zé shàng gū lì cǐ suǒ yǐ luàn yě

拒谏则群议壅,群议壅则上孤立,此所以乱也。

chén cháng guān tiān rén xiāng yǔ zhī jì yǒu gǎn bì yìng qí jiān shén mì shì yǐ jiào shī wū cǐ biàn shēng wū bǐ

臣尝观天人相与之际,有感必应,其间甚密,是以教失于此,变生于彼。

yì yuē tiān chuí xiàng jiàn jí xiōng shèng rén xiàng zhī

《易》 曰:“天垂象,见吉凶,圣人象之。

qiè jiàn zì xià yǐ lái shuǐ qì bó lì tiān xià duō lí qí zāi luò shuǐ bào zhǎng piào sǔn bǎi xìng

”窃见自夏以来,水气勃戾,天下多罹其灾, 洛水暴涨,漂损百姓。

chuán yuē jiǎn zōng miào fèi cí sì zé shuǐ bù rùn xià

《传》曰:“简宗庙,废祠祀,则水不润下。

fu wáng zhě jí wèi bì jiāo sì tiān dì yán pèi zǔ zōng

”夫王者即位, 必郊祀天地,严配祖宗。

zì bì xià yù jí jiāo miào shān chuān bù shí jiàn jiàn

自陛下御极,郊、庙、山川不时荐见。

yòu shuǐ zhě yīn lèi chén qiè zhī dào qì shèng zé shuǐ quán yì qǐng hóng ní fēn cuò shǔ yǔ zhì yín yīn shèng zhī lì yě

又水者阴类,臣妾之道,气盛则水泉溢,顷虹蜺纷错,暑雨滞霪,阴胜之沴也。

hòu tíng jìn xí huò yǒu lí zhōng kuì zhī zhí yǐ gàn wài zhèng yuàn shēn sī tiān biàn dù jué qí méng

后廷近习或有离中馈之职以干外政,愿深思天变,杜绝其萌。

yòu zì chūn jí xià niú duō bìng sǐ yì qì jìn yín

又自春及夏,牛多病死,疫气浸淫。

chuán yuē sī zhī bù ruì shí zé yǒu niú huò

《传》曰:“思之不睿,时则有牛祸。

yì zhě wàn jī zhī shì bì xià wèi gōng qīn hu

” 意者万机之事,陛下未躬亲乎?

zhāo cuò yuē wǔ dì qí chén bù jí zé zì qīn zhī

晁错曰:“五帝其臣不及,则自亲之。

jīn zhāo tíng xián zuǒ suī duō rán mò néng yǎng bì xià qīng guāng

”今朝廷贤佐虽多,然莫能仰陛下清光。

yuàn qín sī fǎ gōng níng jiù dà huà

愿勤思法宫,凝就大化。

yǐ wàn fāng wèi niàn bù yǐ shēng sè wèi yú

以万方为念,不以声色为娱;

yǐ bǎi xìng wèi yōu bù yǐ quǎn mǎ wéi lè

以百姓为忧,不以犬马为乐。

chén wén sān wǔ zhī jūn bù néng miǎn yín kàng gù bèi yù cún hu rén ěr

臣闻三五之君不能免淫亢,顾备御存乎人耳。

zāi xìng xì wēi ān zhī bù guài jí huò biàn yǐ chéng hài ér tú zhī yóu shuǐ jué zhì fáng bìng kùn qiú yào suī fù rén miǎn fǔ shàng hé jiù zāi

灾兴细微,安之不怪,及祸变已成,骇而图之,犹水决治防、病困求药,虽复亻黾俯,尚何救哉!

fu sāi biàn yìng tiān shí xì rén shì

夫塞变应天,实系人事。

jīn lín yǔ jí bì fāng mén qǐ yī fang yī shì néng gǎn fā tiān dào zāi

今霖雨即闭坊门,岂一坊一市能感发天道哉?

bì bù rán yǐ

必不然矣。

gù lǐ rén hū fāng mén wèi zǎi xiàng wèi néng jié xuān fēng yǔ

故里人呼坊门为宰相,谓能节宣风雨。

tiān gōng rén dài nǎi wèi xū shè

天工人代,乃为虚设。

yòu shù nián yǐ lái gōng sī fěng jié hù kǒu jiǎn hào jiā wú jiē xīn zhī chǔ guó fá sì huāng zhī xù

又数年以来,公私覂竭,户口减耗,家无接新之储,国乏俟荒之蓄。

bì xià jìn guān cháo shì zé yǐ wéi jì zhù qiě fù

陛下近观朝市,则以为既庶且富;

shì jiàn lǘ mò zé bǎi xìng yī mǎ niú zhī yī shí quǎn zhì zhī shí shí shì ér jiǔ dīng zhuàng jǐn wū biān sài shuāng gū zhuǎn wū gōu hè měng lì fèn dú jí zhèng pò zī

试践闾陌,则百姓衣马牛之衣,食犬彘之食,十室而九, 丁壮尽于边塞,孀孤转于沟壑,猛吏奋毒,急政破资。

mǎ kùn sī yì rén qióng sī zhà

马困斯佚,人穷斯诈。

qǐ wèi jiān dào cóng ér xíng zhī liáng kě tàn yě

起为奸盗,从而刑之,良可叹也。

jīn rén pín ér shē bù xī fǎ shè ér wěi bù zhǐ

今人贫而奢不息,法设而伪不止;

zhǎng lì tān mào xuǎn jǔ yǐ sī

长吏贪冒,选举以私;

jià sè zhī rén shǎo shāng lǚ zhī rén zhòng

稼穑之人少,商旅之人众。

yuàn tǎn rán gēng huà yǐ shēn xiān zhī

愿坦然更化,以身先之。

diāo cán zhī hòu huǎn qí lì yì

凋残之后,缓其力役;

jiǔ bì zhī jí xun yǐ dūn páng

久弊之极,训以敦庞。

shí nián zhī wài shēng jù fāng zú

十年之外,生聚方足。

chén wén tài zǐ zhě jūn zhī èr guó zhī běn suǒ yǐ shǒu qì chéng tiāo yǎng mín zàn yè

臣闻太子者,君之贰,国之本,所以守器承祧,养民赞业。

yuàn zé xián néng zǎo jiàn chǔ fù ān shè jì wèi lí yuán

愿择贤能,早建储副,安社稷,慰黎元。

yīn qī zhī jiān bàng yì suǒ jí jī yí chéng huàn píng chǒng shēng zāi ài zhī shì yǐ hài zhī yě

姻戚之间,谤议所集,积疑成患,凭宠生灾,爱之适以害之也。

rú wǔ sān sī děng chéng bù yí rèn yǐ jī yào guó jiā lì qì yōng kě jiǔ jiǎ wū rén

如武三思等,诚不宜任以机要,国家利器,庸可久假于人?

mì shū jiān zhèng pǔ sī guó zi jì jiǔ yè jìng néng xié xiǎo dào qiǎn shù liè zhū zǐ qǔ yín huáng kuī guó jīng bèi tiān dào

秘书监郑普思、国子祭酒叶静能挟小道浅术,列朱紫,取银黄,亏国经,悖天道。

shū yuē zhì zhì yú wèi luàn bǎo bāng yú wèi wēi

《书》曰:“制治于未乱,保邦于未危。

cǐ chéng zhì luàn ān wēi zhī qiū yě

”此诚治乱安危之秋也。

yuàn bì xià yuǎn nìng rén qīn yǒu dé rǔ bǎo zhī mǔ fēi zhǔ zhī jiā yǐ shí jiē jiàn wú lìng xiè dú

愿陛下远佞人,亲有德,乳保之母、 妃主之家,以时接见,无令媟黩。

shū zòu bù xǐng

疏奏不省。

é yǐ jiān chá yù shǐ xún chá hé nán dào

俄以监察御史巡察河南道。

shí huá zhōu shū dīng shǎo ér fēng hù duō měi pèi fēng rén jiē wáng mìng shī yè

时滑州输丁少而封户多,每配封人,皆亡命失业。

wù guāng jiàn yán tōng yì dà dōu bù yǐ fēng

务光建言:“通邑大都不以封。

jīn mìng hóu zhī jiā zhuān zé xióng ào huá zhōu qī xiàn ér fēn fēng zhě wǔ wáng fù shǎo wū hóu zū rù jiā bèi wū shū guó

今命侯之家专择雄奥,滑州七县,而分封者五,王赋少于侯租,入家倍于输国。

qǐng yǐ fēng hù jūn yú zhōu

请以封户均余州。

yòu qǐng shí fù fù zū yōng suì sòng tíng fēng shǐ xi chuán yì zhī láo

”又请“食赋附租庸岁送,停封使,息传驿之劳”。

bú jiàn nà

不见纳。

yǐ kǎo zuì jìn diàn zhōng shì yù shǐ

以考最,进殿中侍御史。

qiān yòu tái

迁右台。

cháng jiàn rǔ zhōu cān jūn shì li qīn xiàn hòu wèi míng chén

尝荐汝州参军事李钦宪,后为名臣。

zú nián sì shí èr

卒,年四十二。

shí yòu yǒu qīng yuán wèi lǚ yuán tài yì shàng shū yán shí zhèng yuē guó jiā zhě zhì gōng zhī shén qì yī zhèng zé nán qīng yī qīng zé nán zhèng

时又有清源尉吕元泰,亦上书言时政曰:“国家者,至公之神器,一正则难倾, 一倾则难正。

jīn zhōng xīng zhèng huà zhī shǐ jī wēi zhī jì kě bù shèn zāi

今中兴政化之始,几微之际,可不慎哉?

zì qǐng yíng sì tǎ dù sēng ní shī yǔ bù jué fēi suǒ wèi jí wù yě

自顷营寺塔,度僧尼,施与不绝,非所谓急务也。

lín hú shù pàn xūn lǔ nèi qīn tǎng cáng xū jié hù kǒu wáng sàn

林胡数叛,獯虏内侵,帑藏虚竭,户口亡散。

tiān xià rén shī yè bù wèi tài píng

天下人失业, 不谓太平;

biān bīng wèi jiě bù wèi wú shì

边兵未解,不谓无事;

shuǐ hàn wèi zāi bù wèi nián dēng

水旱为灾,不谓年登;

cāng lǐn wèi shí bù wèi guó fù

仓廪未实,不谓国富。

ér nǎi qū yì jī dòng diāo juān mù shí yíng gòu bù jí láo fèi rì shēn kǒng fēi bì xià zhōng xīng zhī yào yě

而乃驱役饥冻,雕镌木石,营构不急,劳费日深,恐非陛下中兴之要也。

bǐ jiàn fang yì xiāng lǜ wèi hún tuō duì jùn mǎ hú fú míng yuē sū mò zhē

比见坊邑相率为浑脱队,骏马胡服,名曰‘苏莫遮’。

qí gǔ xiāng dāng jūn zhèn shì yě

旗鼓相当,军阵势也;

téng zhú xuān zào zhàn zhēng xiàng yě

腾逐喧噪,战争象也;

jǐn xiù kuā jìng hài nǚ gōng yě

锦绣夸竞,害女工也;

dū liǎn pín ruò shāng zhèng tǐ yě hú fú xiāng huān fēi yǎ yuè yě

督敛贫弱,伤政体也,胡服相欢,非雅乐也;

hún tuō wèi hào fēi měi míng yě

浑脱为号,非美名也。

ān kě yǐ lǐ yì zhī cháo fǎ hú lǔ zhī sú

安可以礼义之朝,法胡虏之俗?

shī yún jīng yì yì yì sì fāng shì zé

《诗》云:‘京邑翼翼,四方是则。

fēi xiān wáng zhī lǐ yuè ér shì zé wū sì fāng chén suǒ wèi yù

’ 非先王之礼乐而示则于四方,臣所未谕。

shū shū yuē móu shí hán ruò

《书》:《书》曰:‘谋,时寒若。

hé bì luǒ xíng tǐ guàn qú lù gǔ wǔ tiào yuè ér suǒ hán yān

’何必臝形体,灌衢路,鼓舞跳跃而索寒焉?

shū wén bù bào

”书闻不报。

xīn tì fǒu zì xié shí jīng zhào wàn nián rén

辛替否,字协时,京兆万年人。

jǐng lóng zhōng wèi zuǒ shí yí

景龙中为左拾遗。

shí zhì gōng zhǔ fǔ guān shǔ ér ān lè fǔ bǔ shòu yóu làn

时置公主府官属,而安乐府补授尤滥;

wǔ chóng xun sǐ zhǔ qì gù zhái bié zhù dì chǐ fèi guò dù

武崇训死,主弃故宅,别筑第,侈费过度;

yòu shèng xìng fó sì gōng sī fèi kuì

又盛兴佛寺,公私废匮。

tì fǒu shàng shū yuē

替否上疏曰:

gǔ zhī jiàn guān bù bì bèi jiǔ qīng yǒu wèi ér quē qí xuǎn

古之建官不必备,九卿有位而阙其选。

gù shǎng bù jiàn guān bù làn

故赏不僭,官不滥;

shì yǒu wán xíng jiā yǒu lián jié

士有完行,家有廉节;

cháo tíng yú fèng bǎi xìng yú shí

朝廷余奉,百姓余食;

xià zhōng wū shàng shàng lǐ wū xià

下忠于上,上礼于下;

wěi zé wú cāng cù zhī wēi chuí gǒng wú diān pèi zhī huàn

委责无仓卒之危,垂拱无颠沛之患。

fu shì yǒu tì ěr mù dòng xīn lǜ shì bù shī gǔ yǐ xíng wū jīn chén de yán zhī

夫事有惕耳目,动心虑,事不师古,以行于今,臣得言之。

bì xià bèi bǎi xíng shǎng bèi shí zēng guān jīn yín bù gōng wū yìn shù bó bù chōng wū xī hé suǒ kuì wū wú yòng zhī chén wú lì zhī shì zāi

陛下倍百行赏, 倍十增官,金银不供于印,束帛不充于锡,何所愧于无用之臣、无力之士哉?

gǔ yǔ yuē fú shēng yǒu jī huò shēng yǒu tāi

古语曰:“福生有基,祸生有胎。

qiě gōng zhǔ bì xià ài zǐ yě xuǎn xián jià zhī shè guān fǔ zhī qīng fǔ kù yǐ cì zhī zhuàng dì guān yǐ jū zhī guǎng chí yù yǐ xī zhī kě wèi zhì zhòng zhì lián yě

”且公主,陛下爱子也,选贤嫁之,设官辅之,倾府库以赐之,壮第观以居之,广池御以嬉之,可谓至重至怜也。

rán yòng bù hé gǔ yì xíng bù gēn rén xīn jiāng biàn ài chéng zēng zhuǎn fú wèi huò

然用不合古义,行不根人心,将变爱成憎,转福为祸。

hé zhě

为什么呢?

jié rén zhī lì fèi rén zhī cái duó rén zhī jiā yuàn yě

竭人之力,费人之财,夺人之家, 怨也。

ài yī nǚ qǔ sān yuàn wū tiān xià shǐ biān jiāng shì bù jìn lì cháo tíng shì bù jìn zhōng

爱一女,取三怨于天下,使边疆士不尽力,朝廷士不尽忠。

rén xīn sàn yǐ dú chí suǒ ài hé suǒ shì hu

人心散矣,独持所爱,何所恃乎?

xiàng shǐ lǔ wáng shǎng tóng zhū xù zé yǒu jīn rì zhī fú wú nǎng rì zhī huò

向使鲁王赏同诸婿,则有今日之福,无曩日之祸。

rén tú jiàn qí huò bù zhī huò suǒ lái suǒ yǐ huò zhě chǒng guò yě

人徒见其祸, 不知祸所来,所以祸者,宠过也。

jīn qì yī zhái zào yī zhái wàng qián huǐ hū hòu huò chén qiè wèi bì xià nǎi zēng zhī fēi ài zhī yě

今弃一宅,造一宅,忘前悔,忽后祸,臣窃谓陛下乃憎之,非爱之也。

chén wén jūn yǐ rén wéi běn běn gù zé bāng níng bāng níng zé bì xià fū fù mǔ zǐ zhǎng xiàng bǎo yě

臣闻君以人为本,本固则邦宁,邦宁则陛下夫妇母子长相保也。

yuàn wài móu zǎi chén wéi jiǔ ān jì bù shǐ jiān chén zéi zǐ yǒu yǐ cì zhī

愿外谋宰臣,为久安计,不使奸臣贼子有以伺之。

jīn jiāng chǎng wēi hài cāng lǐn kōng xū zú shū bù chōng shì shǎng bù jí ér dà jiàn sì yǔ guǎng zào dì zhái

今疆场危骇,仓廪空虚,卒输不充,士赏不及,而大建寺宇,广造第宅。

fá mù kōng shān bù gěi dòng liáng

伐木空山,不给栋梁;

yùn tǔ sāi lù bù chōng qiáng bì

运土塞路,不充墙壁。

suǒ wèi fú zhě qīng jìng cí bēi tǐ dào yǐ jì wù bù yù lì yǐ sǔn rén bù róng shēn yǐ hài jiào

所谓佛者,清净慈悲,体道以济物,不欲利以损人,不荣身以害教。

jīn sān shí zhī yuè jué shān chuān de sǔn mìng yě

今三时之月,掘山穿地,损命也;

dān fǔ xū tǎng sǔn rén yě

殚府虚帑,损人也;

guǎng diàn cháng láng róng shēn yě

广殿长廊,荣身也。

sǔn mìng zé bù cí bēi sǔn rén zé bù ài wù róng shēn zé bù qīng jìng níng fú zhě zhī xīn hu

损命则不慈悲,损人则不爱物,荣身则不清净,宁佛者之心乎?

xī xià wèi tiān zǐ èr shí yú shì ér shāng shòu zhī shāng èr shí yú shì ér zhōu shòu zhī zhōu sān shí yú shì ér hàn shòu zhī yóu hàn ér hòu lì dài kě zhī yǐ

昔夏为天子,二十余世而商受之,商二十余世而周受之,周三十余世而汉受之,由汉而后,历代可知已。

xián yǒu dào zhī zhǎng wú dào zhī duǎn qǐ qióng jīn yù xiū tǎ miào xiǎng jiǔ cháng zhī zuò hu

咸有道之长,无道之短,岂穷金玉修塔庙享久长之祚乎?

chén yǐ wéi jiǎn diāo zhuó zhī fèi yǐ zhōu bù zú shì yǒu fú zhī dé

臣以为减雕琢之费以周不足,是有佛之德;

xi chuān jué zhī kǔ yǐ quán kūn chóng shì yǒu fú zhī rén

息穿掘之苦以全昆虫,是有佛之仁;

ba yíng gòu zhī zhí yǐ gěi biān chuí shì yǒu tāng wǔ zhī gōng

罢营构之直以给边垂,是有汤、武之功;

huí bù jí zhī lù yǐ gòu lián qīng shì yǒu táng yú zhī zhì

回不急之禄以购廉清,是有唐、虞之治。

bì xià huǎn qí suǒ jí jí qí suǒ huǎn qīn wèi lái shū jiàn zài shī zhēn shí jì xū wú zhòng sú rén zhī suǒ wéi ér qīng tiān zi zhī yè chén qiè tòng zhī

陛下缓其所急,急其所缓,亲未来,疏见在,失真实,冀虚无,重俗人之所为,而轻天子之业,臣窃痛之。

jīn chū cái yī shì bì yì wáng mìng lèi dù wèi shā mén qí wèi dù zhě qióng mín shàn rén ěr

今出财依势,避役亡命,类度为沙门,其未度者,穷民善人耳。

bá qīn shù zhī qǐ lí péng dǎng chù qī yǎng nú fēi wú sī ài shì zhì rén huǐ dào fēi guǎng dào qiú rén yě

拔亲树知,岂离朋党,畜妻养孥,非无私爱,是致人毁道,非广道求人也。

bì xià cháng yù tián chí qiàn juān yuàn yòu yǐ zhèn pín rén

陛下常欲填池堑,捐苑囿,以赈贫人。

jīn tiān xià zhī sì wú shù yī sì dāng bì xià yī gōng zhuàng lì yòng dù shàng huò guò zhī

今天下之寺无数,一寺当陛下一宫,壮丽用度尚或过之。

shí fēn tiān xià zhī cái ér fú yǒu qī bā bì xià hé yǒu zhī yǐ

十分天下之财而佛有七八,陛下何有之矣?

suī yì bù shí zhī rén bù yī zhī shì yóu shàng bù gěi kuàng bì dài tiān shēng de yǎng fēng dòng yǔ rùn ér hòu de zhī hu

虽役不食之人、不衣之士,犹尚不给,况必待天生地养、风动雨润而后得之乎?

chén wén guó wú jiǔ nián zhī chǔ yuē fēi qí guó

臣闻国无九年之储,曰非其国。

jīn jì cāng lǐn dù fǔ kù bǎi liáo gòng gěi wàn shì yòng dù chén kǒng bù néng zú suì

今计仓廪,度府库,百僚共给,万事用度,臣恐不能卒岁。

jiǎ rú bīng hàn xiāng chéng zé shā mén bù néng huàn jiǎ zhòu sì tǎ bù zú ráng jī jǐn yǐ

假如兵旱相乘,则沙门不能擐甲胄,寺塔不足穰饥馑矣。

dì bù xǐng

帝不省。

ruì zōng lì ba xié fēng guān qiān yú rén é zhào fù zhī

睿宗立,罢斜封官千余人,俄诏复之。

fāng yíng jīn xiān yù zhēn guān

方营金仙、玉真观。

tì fǒu yǐ zuǒ bǔ quē shàng shū yuē

替否以左补阙上疏曰:

chén wèi gǔ zhī yòng dù bù shí jué shǎng bù dàng guó pò jiā wáng zhě kǒu shuō bù ruò shēn féng ěr wén bù ruò mù jiàn chén qǐng yǐ yǒu táng zhì dào dé shī bì xià suǒ jí jiàn zhě yán zhī

臣谓古之用度不时、爵赏不当、国破家亡者,口说不若身逢,耳闻不若目见, 臣请以有唐治道得失,陛下所及见者言之。

tài zōng bì xià zhī zǔ bō luàn lì jí de zhì zhì zhī tǐ

太宗,陛下之祖,拨乱立极,得至治之体。

shěng guān qīng lì jǔ tiān xià zhí sī wú xū shòu yòng tiān xià cái bó wú wǎng fèi

省官清吏,举天下职司无虚授,用天下财帛无枉费;

shǎng bì dài gōng guān bì děi cái wèi wú bù chéng zhēng wú bù fú

赏必待功,官必得才,为无不成,征无不服。

bù duō sì guàn ér fú lù zhì bù dù sēng ní ér jiù yāng miè

不多寺观而福禄至, 不度僧尼而咎殃灭。

yīn yáng bù qiān wǔ gǔ suì chéng sù fǔ bó làn

阴阳不愆,五谷遂成,粟腐帛烂。

wàn lǐ gòng fù bǎi mán guī kuǎn

万里贡赋,百蛮归款。

xiǎng guó jiǔ cháng duō lì nián suǒ

享国久长,多历年所。

bì xià hé dàn ér bù fǎ zhī

陛下何惮而不法之?

zhōng zōng bì xià zhī xiōng jū xiān dì zhī yè hū xiān dì zhī huà bù tīng xián chén zhī yán ér yuè zǐ nǚ zhī yì

中宗,陛下之兄,居先帝之业,忽先帝之化,不听贤臣之言,而悦子女之意。

xū shí lù zhě shù qiān rén wàng sì shì zhě bǎi yú hù

虚食禄者数千人,妄食士者百余户;

zào sì dù cái shù bǎi yì dù rén miǎn zū yōng shù shí wàn

造寺蠹财数百亿,度人免租、庸数十万。

shì gù guó jiā suǒ chū rì jiā suǒ rù rì jiǎn cāng fá bàn suì zhī chǔ kù wú yī shí zhī bó

是故国家所出日加,所入日减,仓乏半岁之储,库无一时之帛。

suǒ è zhě zhú zhú bì zhōng liáng

所恶者逐,逐必忠良;

suǒ ài zhě shǎng shǎng jiē chán tè

所爱者赏,赏皆谗慝。

péng nìng dié dié jiāo xiāng qīng dòng

朋佞喋喋,交相倾动。

duó bǎi xìng zhī shí yǐ yǎng cán xiōng bō wàn rén zhī yī yǐ tu tǔ mù

夺百姓之食以养残凶,剥万人之衣以涂土木。

rén yuàn shén nù qīn fèn zhòng lí shuǐ hàn jí yì liù nián zhī jiān sān huò wèi biàn

人怨神怒,亲忿众离,水旱疾疫,六年之间,三祸为变。

xiǎng guó bù yǒng shòu zhōng wū xiōng fù qǔ jī wàn dài yí xiào sì yí bì xià suǒ jiàn yě

享国不永,受终于凶妇,取讥万代,诒笑四夷,陛下所见也。

ruò fǎ tài zōng zhì guó tài shān zhī ān kě zhì yě

若法太宗治国,太山之安可致也;

fǎ zhōng zōng zhì guó lěi luǎn zhī wēi yì kě zhì yě

法中宗治国,累卵之危亦可致也。

qǐng yín yǔ bù jiě gǔ huāng yú lǒng mài làn yú chǎng rù qiū kàng hàn shuāng sǔn chóng bào cǎo mù kū huáng xià rén zī jiē wèi zhī suǒ jì

顷淫雨不解,谷荒于垄,麦烂于场,入秋亢旱,霜损虫暴,草木枯黄,下人咨嗟,未知所济。

ér yíng sì zào guān rì jì yú shí dào lù liú yán jì yòng mín qián bǎi yú wàn

而营寺造观,日继于时,道路流言,计用缗钱百余万。

bì xià zhī cāng yǒu jǐ suì chǔ

陛下知仓有几岁储?

kù yǒu jǐ suì bó

库有几岁帛?

bǎi xìng hé suǒ huó

百姓何所活?

sān biān hé suǒ shū

三边何所输?

mín sǎn bīng luàn zhí cǐ yóu yě

民散兵乱,职此由也。

ér yǐ bǎi wàn gòu wú yòng zhī guān shòu tiān xià zhī yuàn

而以百万构无用之观,受天下之怨。

bì xià rěn qì tài zōng zhī zhì běn bù rěn qì zhōng zōng zhī luàn jiē

陛下忍弃太宗之治本,不忍弃中宗之乱阶;

rěn qì tài zōng jiǔ zhǎng zhī móu bù rěn qì zhōng zōng duǎn cù zhī jì

忍弃太宗久长之谋,不忍弃中宗短促之计。

hé yǐ jì zǔ zōng guān wàn guó yé

何以继祖宗、观万国耶?

bì xià zài wéi shì shí qiè chǐ qún xiōng

陛下在韦氏时,切齿群凶;

jīn guì wèi tiān zǐ bù gǎi qí shì kǒng fù yǒu qiè chǐ wū bì xià zhě

今贵为天子,不改其事,恐复有切齿于陛下者。

wǎng jiàn míng chì yī yòng zhēn guàn gù shì

往见明敕,一用贞观故事。

qiě zhēn guàn yǒu yíng sì guān jiā fú tú huáng lǎo yì wú yòng zhī guān xíng bù jí zhī wù zhě hu

且贞观有营寺观,加浮屠、黄老,益无用之官,行不急之务者乎?

wǎng zhě hé dì zhī lián bèi nì yě zōng jìn qīng quàn wèi dì zhái zhào lǚ wēn quàn wèi yuán tíng gōng tú wèi xi yì bīng jiāo chí tíng bù dé yóu zhái bù dé xi xìn xié pì zhī shuō chéng gǔ ròu zhī xíng bì xià suǒ jiàn yě

往者和帝之怜悖逆也,宗晋卿劝为第宅,赵履温劝为园亭,工徒未息,义兵交驰,亭不得游,宅不得息,信邪僻之说,成骨肉之刑,陛下所见也。

jīn cí èr guān dé wú jìn qīng zhī tú yīn quàn wèi zhī jì yú gǔ ròu

今兹二观,得无晋卿之徒阴劝为之,冀娱骨肉?

bù kě bù chá yě

不可不察也。

wéi bì xià tíng èr guān yǐ xū fēng nián yǐ suǒ fèi zhī cái gěi pín qióng tián fǔ kù zé gōng zhǔ fú wú qióng yǐ

惟陛下停二观以须丰年, 以所费之财给贫穷、填府库,则公主福无穷矣。

shū zòu dì bù néng yòng rán jiā qiē zhí

疏奏,帝不能用,然嘉切直。

shāo qiān yòu tái diàn zhōng shì yù shǐ

稍迁右台殿中侍御史。

yōng lìng liú shǎo wēi shì quán tān zāng tì fǒu àn zhī cén xī lǚ yǐ wéi qǐng tì fǒu yuē wǒ wèi xiàn sī jù shì yǐ zòng zuì wèi wáng fǎ hé

雍令刘少微恃权贪赃,替否按之,岑羲屡以为请,替否曰:“我为宪司,惧势以纵罪,谓王法何?

shǎo wēi zuò sǐ

”少微坐死。

qiān lèi yǐng wáng fǔ zhǎng shǐ

迁累颍王府长史。

zú nián bā shí

卒,年八十。

li bó zì jùn zhī wèi héng yě jiāng jūn shēn guó gōng fā zhī yì

李渤,字浚之,魏横野将军、申国公发之裔。

fù jūn diàn zhōng shì yù shǐ yǐ bù néng yǎng mǔ fèi yú shì

父钧,殿中侍御史,以不能养母废于世。

bó chǐ zhī bù kěn shì kè zhì wū xué yǔ zhòng xiōng shè xié yǐn lú shān

渤耻之,不肯仕,刻志于学,与仲兄涉偕隐庐山。

cháng yǐ liè yù kòu jù sù qí qī nù shì wú fù yě

尝以列御寇拒粟,其妻怒,是无妇也;

lè yáng zǐ shě jīn qī ràng zhī shì wú fu yě

乐羊子舍金,妻让之,是无夫也。

nǎi zhí gǔ lián dé gāo dǎo zhě yǐ chu jiē yú lǎo lái zǐ qián lóu xiān shēng wū líng zi wáng rú zhòng liáng hóng liù rén tú xiàng zàn qí xíng yīn yǐ zì jǐng

乃摭古联德高蹈者,以楚接舆、 老莱子、黔娄先生、於陵子、王孺仲、梁鸿六人,图象赞其行,因以自儆。

jiǔ zhī gēng xǐ shǎo shì

久之, 更徙少室。

yuán hé chū hù bù shì láng li xùn jiàn yì dài fū wéi kuàng jiāo zhāng jiàn zhī zhào yǐ yòu shí yí zhào

元和初,户部侍郎李巽、谏议大夫韦况交章荐之,诏以右拾遗召。

wū shì hé nán shǎo yǐn dù jiān qiǎn lì chí zhào bì jí shān dūn cù bó shàng shū xiè xī tú yáng shuō yǒu yán wèi sān jīng lù wàn zhōng zhī guì wū tú yáng rán bù kě shǐ wú jūn wàng shī

于是河南少尹杜兼遣吏持诏、币即山敦促,渤上书谢:“昔屠羊说有言:‘位三旌,禄万钟, 知贵于屠羊,然不可使吾君妄施。

bǐ jiàn jiǎ yě yóu néng wàng jǐ ài jūn

’彼贱贾也,犹能忘己爱君。

chén suī yù dào róng yǐ jì suǒ yù dé wú kuì tú yáng hu

臣虽欲盗荣以济所欲,得无愧屠羊乎?

bù bài

”不拜。

luò yáng lìng hán yù yí shū yuē

洛阳令韩愈遗书曰:

yǒu zhào hé nán dūn yù shí yí gōng cháo tíng shì yǐn jǐng dōng wàng ruò jǐng xīng fèng niǎo shǐ jiàn zhēng xiān dǔ zhī wèi kuài

有诏河南敦喻拾遗公,朝廷士引颈东望,若景星、凤鸟始见,争先睹之为快。

fāng jīn tiān zǐ rén shèng dà xiǎo zhī shì jiē chū zǎi xiāng lè shàn yán rú bù dé wén zì jí dà wèi fán suǒ chū ér shī zhě wú bù dé yi

方今天子仁圣,大小之事皆出宰相,乐善言如不得闻,自即大位,凡所出而施者无不得宜。

qín jiǎn zhī shēng kuān dà zhī zhèng yōu guī fù nǚ cǎo yě xiǎo zi bǎo wén ér yàn dào zhī

勤俭之声,宽大之政,幽闺妇女、草野小子饱闻而厌道之。

yù bù tōng wū gǔ qǐng wèn xiān shēng zī fēi tài píng shì yú

愈不通于古, 请问先生,兹非太平世欤?

jiā yòu yǒu fēi rén lì ér zhì zhě nián gǔ lǚ shú fú kuàng wěi zhì

加又有非人力而至者,年谷屡熟,符贶委至。

gàn jì zhī jiān bù zhàn ér jū lèi qiáng liáng zhī xiōng xiāo shuò suō lì yíng fēng ér wěi fú

干纪之奸不战而拘累,强梁之凶销铄缩栗,迎风而委伏。

qí yǒu yī shì wèi jiù zhèng shì ruò bù chéng rén

其有一事未就正,视若不成人。

sì hǎi suǒ huán wú yī fū jiǎ ér bīng zhě

四海所环,无一夫甲而兵者。

ruò cǐ shí yě yí gōng bù jí qǐ yǔ tiān xià shì lè ér xiǎng zhī sī wú shí yǐ

若此时也,遗公不疾起与天下士乐而享之,斯无时矣。

xī kǒng zǐ zhī bù kě wèi ér wèi zhī bù yǐ jī jiē wū zhū hóu zhī guó

昔孔子知不可为而为之不已,迹接于诸侯之国。

jīn kě wèi zhī shí zì cáng shēn shān láo guān ér gù jù jí yǔ rén yì zhě yì shǒu yǐ

今可为之时,自藏深山,牢关而固拒,即与仁义者异守矣。

xiǎng yí gōng guàn dài jiù chē huì rán kěn lái shū suǒ xù jī yǐ bǔ zhuì shèng dé zhī quē lì jiā yú shí míng chuí jiāng lái

想遗公冠带就车,惠然肯来,舒所畜积,以补缀盛德之阙, 利加于时,名垂将来。

yǒng yuè huái qǐ qǐng kè yǐ jì

踊跃怀企,顷刻以冀。

yòu qiè wén cháo tíng yì bì qǐ yí gōng shǐ zhě wǎng ruò bù xǔ jí hé nán bì jì yǐ xíng

又切闻朝廷议,必起遗公,使者往若不许,即河南必继以行。

shí yí zhēng ruò bù zhì gèng jiā gāo zhì

拾遗征若不至,更加高秩。

rú shì cí shǎo jiù duō shāng wū lián ér hài wū yì yí gōng bì bù wéi yě

如是辞少就多,伤于廉而害于义,遗公必不为也。

shàn rén jìn qí lèi jiē yǒu wàng wū gōng

善人进其类,皆有望于公。

gōng bù wéi qǐ shì shǐ tiān zǐ bù jìn de liáng chén jūn zǐ bù jìn de xiǎn wèi rén shù bù jìn bèi huì lì qí hài bù wéi xì

公不为起,是使天子不尽得良臣, 君子不尽得显位,人庶不尽被惠利,其害不为细。

bì shěn chá ér dì sī zhī wù shǐ hé wū kǒng zǐ zhī dào nǎi shàn

必审察而谛思之,务使合于孔子之道乃善。

bó xīn shàn qí yán shǐ chū jiā dōng dōu měi cháo tíng yǒu quē zhèng zhé fù zhāng liè shàng

渤心善其言,始出家东都,每朝廷有阙政,辄附章列上。

yuán hé jiǔ nián tǎo huái xi shàng píng zéi sān shù yī yuē gǎn èr yuē shǒu sān yuē zhàn

元和九年讨淮西,上平贼三术:一曰感,二曰守,三曰战。

gǎn bù chéng bù shī wéi shǒu

感不成,不失为守;

shǒu bù chéng bù shī wéi zhàn

守不成,不失为战。

yòu shàng yù róng xīn lù nǎi yǐ zhù zuò láng zhào bó suì qǐ

又上《御戎新录》,乃以著作郎召,渤遂起。

suì yú qiān yòu bǔ quē yǐ zhí wǔ zhǐ xià qiān dān wáng fǔ zī yì cān jūn fēn sī dōng dōu

岁余,迁右补阙, 以直忤旨,下迁丹王府谘议参军,分司东都。

shí sān nián shàng yán

十三年,上言:

zhì dé yǐ lái tiān xià sī zhì zhì píng qì jīn bù chēng zhě rén juàn ér bù zhī biàn

至德以来,天下思致治平,讫今不称者,人倦而不知变。

tiān yǐ biàn tōng zhī yùn yí bì xià bì xià shùn ér gé zhī zé yōu jiǔ

天以变通之运遗陛下, 陛下顺而革之,则悠久。

yí chéng píng cài zhī shì yǐ dé jī fú héng yǎn wú bù jì zé ēn wēi chàng yǐ

宜乘平蔡之势,以德羁服恒、兖无不济,则恩威畅矣。

xī shùn yǔ yǐ pǐ fū zhái sì hǎi qí liè rú bǐ

昔舜、禹以匹夫宅四海,其烈如彼;

jīn yǐ wǔ shèng yíng tài píng qí nán rú cǐ

今以五圣营太平,其难如此。

chén kǒng zǎi xiàng qún chén yùn huì shù lüè qǐ wò yǒu suǒ wèi jǐn shǐ bì xià qiào rán sī wén wǔ yǔ tāng ér bù huò yě

臣恐宰相群臣蕴晦术略,启沃有所未尽,使陛下翘然思文、武、禹、汤而不获也。

yi zhèng liù guān xù jiǔ chóu xiū wáng zhì yuè lìng chóng xiào tì dūn jiǔ zú guǎng jiàn lù chù xuǎn jǔ fù jùn zào dìng sì mín shěng yì fú lǎo míng xíng xíng lìng zhì bīng yù róng

宜正六官,叙九畴, 修王制、月令,崇孝悌,敦九族,广谏路,黜选举,复俊造,定四民,省抑佛、老, 明刑行令,治兵御戎。

yuàn xià zǎi xiàng gōng qīng dài fū yì bó yǐn hǎi nèi míng rú dà kāi xué guǎn yǔ qún chén cān jiǎng jù jīng jī gǔ yìng shí biàn sú zhě shǐ qiē cuō zhōu fù zuò zhì dù hé xuān fù jì zhōu zhī yán

愿下宰相公卿大夫议,博引海内名儒,大开学馆,与群臣参讲,据经稽古、应时便俗者,使切磋周复,作制度,合宣父继周之言。

jǐn shàng wǔ shì yī lǐ yuè èr shí huò sān xíng zhèng sì yì dōu wǔ biàn chóu

特此提出五事:一礼乐,二食货,三刑政,四议都,五辨雠。

bó suī chù wài rán zhì cún cháo tíng biǎo shū fán sì shí wǔ xiàn

渤虽处外,然志存朝廷,表疏凡四十五献。

zhuó wèi kù bù yuán wài láng

擢为库部员外郎。

huì huáng fǔ bó fǔ zhèng wu bō xià zuǒ yòng dù ér bó fèng zhào diào xī shì měi sàng zài dào shàng yán wèi nán zhǎng yuán xiāng hù sì bǎi jīn cái sì shí

会皇甫镈辅政, 务剥下佐用度,而渤奉诏吊郗士美丧,在道上言:“渭南长源乡户四百,今才四十;

wén xiāng hù sān qiān ér jīn qiān

阌乡户三千,而今千。

tā zhōu xiàn dà dǐ lèi cǐ

它州县大抵类此。

tuī qí bì shǐ wū tān táo rén zhī fù

推其敝,始于摊逃人之赋。

jiǎ lìng shí shì wǔ táo zé jūn zé wèi táo zhě ruò dǐ shí yú jǐng fēi jí quán bù zhǐ chéng yáo jù liǎn zhī chén gē xià mèi shàng

假令十室五逃, 则均责未逃者,若抵石于井,非极泉不止,诚繇聚敛之臣割下媚上。

yuàn xià zhào yī cì jìn zhǐ jì bù sān nián rén bì guī yú nóng

愿下诏一赐禁止,计不三年,人必归于农。

fu nóng guó zhī běn běn lì ér tài píng kě yì yǐ

夫农,国之本,本立而太平可议矣。

yòu yán dào lù fú bù zhì yì mǎ duō sǐ

”又言:“道路茀不治,驿马多死。

xiàn zōng de zòu zī hài jí zhào chū fēi lóng mǎ shù bǎi gěi jī yì

”宪宗得奏咨骇,即诏出飞龙马数百给畿驿。

bó jì yǐ qiào zhí chù yào chén yì nǎi xiè bìng guī

渤既以峭直触要臣意,乃谢病归。

mù zōng lì zhào bài kǎo gōng yuán wài láng

穆宗立,召拜考功员外郎。

suì zhōng dāng xiào kǎo

岁终,当校考。

bó zì zǎi xiàng ér xià shēng chù zhī shàng zòu yuē zǎi xiàng fǔ wén chāng zhí bì xià jí wèi yǐ yǐ zé gōng ān wēi zhì luàn xì yě

渤自宰相而下升黜之,上奏曰: “宰相俯、文昌、值,陛下即位,倚以责功,安危治乱系也。

fāng bì xià jìng dà chén wèi yǒu nì bǐ zuǒ yòu zì jiāo zhī xīn ér tiān xià shì yī yǐ fù zhī fǔ děng bù tuī zhì gōng chén xiān wáng dào dé yòu bù zhèn bá jiù diǎn fù bǎi sī zhī běn

方陛下敬大臣,未有昵比左右自骄之心,而天下事一以付之,俯等不推至公,陈先王道德,又不振拔旧典,复百司之本。

zhèng zhī xīng fèi zài shǎng fá

政之兴废在赏罚。

fǔ děng wèi wén wèi yī shǒu gōng shǐ tiān xià lì yǒu suǒ quàn

俯等未闻慰一首公,使天下吏有所劝;

chù yī bù zhí shǐ shī lù yǒu suǒ jù

黜一不职,使尸禄有所惧。

shì zhī xié zhèng hùn rán wú zhāng

士之邪正混然无章。

bì xià bǐ xìng lí shān zǎi xiàng xué shì jiē gǔ gōng xīn fù yi jiē zhī zhī bù xiān shì yǐ jiàn xiàn jūn wū guò

陛下比幸骊山,宰相、学士皆股肱心腹, 宜皆知之,不先事以谏,陷君于过。

fǔ yǔ xué shì dù yuán yǐng děng qǐng kǎo zhōng xià

俯与学士杜元颖等请考中下。

yù shǐ dài fū li jiàng zuǒ sàn qí cháng shì zhāng wéi sù yòu sàn qí cháng shì li yì jiàn xìng lí shān zhèng tán děng jiàn tián yóu de shì jūn zhī lǐ qǐng kǎo shàng xià

御史大夫李绛、 左散骑常侍张惟素、右散骑常侍李益谏幸骊山,郑覃等谏畋游,得事君之礼,请考上下。

cuī yuán lüè dāng kǎo shàng xià qián kǎo yú huī bù shí huī yǐ huì sǐ qǐng xiáng zhōng zhōng

崔元略当考上下,前考于翚不实,翚以贿死,请降中中。

dà lǐ qīng xǔ jì tóng rèn huī zhě yìng kǎo zhōng xià

大理卿许季同,任翚者,应考中下;

rán qǐng xiàn liú pì qì jiā yǐ guī yi bǔ jué guò kǎo zhōng zhōng

然顷陷刘辟,弃家以归,宜补厥过,考中中。

shào fǔ jiān péi tōng zhí xiū jǔ kǎo yīng zhōng shàng

少府监裴通职修举, 考应中上;

yǐ fēng mǔ shě dí ér zhuī suǒ shēng qǐng kǎo zhōng xià

以封母,舍嫡而追所生,请考中下。

zòu rù bù bào

奏入,不报。

huì bó qǐng jí féng sù lǐng kǎo gōng yǐ kǎo kè lìng qǔ suì zhōng shàn è wéi shàng xià láng zhōng xiào jīng guān sì pǐn yǐ xià chù zhì zhī yóu sān pǐn shàng wèi qīng wàng guān suì jìn míng tīng nèi kǎo fēi yǒu sī suǒ de zhuān

会渤请急,冯宿领考功,以“考课令取岁中善恶为上下,郎中校京官四品以下黜陟之,由三品上为清望官,岁进名听内考,非有司所得专。

bó jǔ jiù shì wèi bāo biǎn wéi cháo tíng zhì qǐng rú gù shì

渤举旧事为褒贬,违朝廷制,请如故事”。

bó yì suì fèi

渤议遂废。

huì wèi bó jié dù shǐ tián hóng zhèng biǎo bó wèi fù yuán yǐng hé zòu bó mài zhí shòu míng zī kuáng zào gàn jìn bù yǐ wài jiāo fāng zhèn qiú wèi jiàn bù yí zài cháo

会魏博节度使田弘正表渤为副,元颖劾奏:“渤卖直售名,资狂躁,干进不已, 外交方镇求尉荐,不宜在朝。

chū wèi qián zhōu cì shǐ

”出为虔州刺史。

bó zòu hái xìn zhōu yí shuì qián èr bǎi wàn miǎn fù mǐ èr wàn dàn fèi rǒng yì qiān liù bǎi rén

渤奏还信州移税钱二百万,免赋米二万石,废冗役千六百人。

guān chá shǐ shàng zhuàng

观察使上状。

bù yuè suì qiān jiāng zhōu cì shǐ

不阅岁,迁江州刺史。

dù zhī shǐ zhāng píng shū liǎn tiān xià bū zū bó shàng yán dù zhī suǒ shōu zhēn yuán èr nián liú hù fù qián sì bǎi sì shí wàn chén zhōu zhì tián èr qiān qǐng jīn hàn sǐ zhě qiān jiǔ bǎi qǐng

度支使张平叔敛天下逋租,渤上言:“度支所收贞元二年流户赋钱四百四十万, 臣州治田二千顷,今旱死者千九百顷。

ruò xùn dù zhī suǒ liǎn chén jù tiān xià wèi bì xià dāng dà hàn zé mín sān shí nián bū fù

若徇度支所敛,臣惧天下谓陛下当大旱责民三十年逋赋。

chén cì shǐ shàng bù néng fèng zhào xià bù rěn mín qióng wú suǒ táo sǐ qǐng fàng guī tián lǐ

臣刺史,上不能奉诏,下不忍民穷,无所逃死,请放归田里。

yǒu zhào juān zé

”有诏蠲责。

bó yòu zhì hú shuǐ zhù dī qī bǎi bù shǐ rén bù bìng shè

渤又治湖水,筑堤七百步,使人不病涉。

rù wèi zhí fāng láng zhōng jìn jiàn yì dài fū

入为职方郎中,进谏议大夫。

shí jìng zōng yàn cháo zǐ chén rù gé dì jiǔ bù chū qún chén lì píng wài zhì dùn pú

时敬宗晏朝紫宸,入阁,帝久不出,群臣立屏外, 至顿仆。

bó jiàn zǎi xiàng yuē zuó lùn yàn cháo shì jīn yì wǎn shì jiàn guān bù néng yí rén zhǔ yì bó qǐng chū gé dài zuì

渤见宰相曰:“昨论晏朝事,今益晚,是谏官不能移人主意,渤请出阁待罪。

huì huàn zhàng nǎi zhǐ

”会唤仗,乃止。

tuì shàng shū yuē jīn rì rù gé bì xià bù shí jiàn qún chén qún chén jiē bù lù bǒ yǐ

退上疏曰:“今日入阁,陛下不时见群臣,群臣皆布路跛倚。

fu bǒ yǐ xíng zhū wài zé yōu sī jié zhū nèi

夫跛倚形诸外,则忧思结诸内。

yōu juàn jì jī zāi xìn bì shēng xiǎo zé wèi hàn wèi niè dà zé wèi bīng wèi luàn

忧倦既积,灾衅必生,小则为旱为孽,大则为兵为乱。

lǐ sān jiàn bù tīng zé táo zhī

《礼》:‘三谏不听,则逃之。

bì xià xīn jí wèi chén zhì sān jiàn kǒng wēi jí shè jì

’陛下新即位,臣至三谏,恐危及社稷。

yòu yán zuǒ yòu cháng shì zhí guī fěng xún mò bù shì ruò shè guān bù zé shí bù rú ba zhī

”又言:“左右常侍职规讽,循默不事,若设官不责实,不如罢之。

é chōng lǐ guǐ shǐ jiàn yán shì dà zhě yǐ wén cì bái zǎi xiàng xià yǐ yí yǒu sī

”俄充理匦使,建言:“事大者以闻,次白宰相,下以移有司。

yǒu sī bù dàng xǔ zài nà guǐ

有司不当,许再纳匦。

wàng su zhě jiā suǒ zuò yī děng yǐ jué mào yuè

妄诉者加所坐一等,以绝冒越。

zhào kě

”诏可。

shí zhèng yí jìn xìng jì lǜ dàng rán bó jìn zhèng bù gù huàn tōng zhāng fēng wú què rì

时政移近幸,纪律荡然,渤劲正不顾患,通章封无阕日。

tiān zǐ suī yòu hūn yì gǎn wù zhuó jǐ shì zhōng cì jīn zǐ fú

天子虽幼昏,亦感寤, 擢给事中,赐金紫服。

wǔ fāng zú yè dòu shāng xiàn rén hù lìng cuī fā nù chì lì bǔ zuó qí yī zhōng rén yě shì zhī

五坊卒夜斗,伤县人,鄠令崔发怒,敕吏捕捽,其一,中人也,释之。

dì dà nù shōu fā sòng yù shǐ yù

帝大怒, 收发送御史狱。

huì dà shè gǎi yuán fā yǐ qiú zuò jī yú xià é ér zhōng rén shù shí chí tǐng luàn jī fā bài miàn shé chǐ jǐ sǐ lì āi qǐng nǎi qù

会大赦、改元,发以囚坐鸡竽下,俄而中人数十持梃乱击,发败面折齿,几死,吏哀请乃去。

jì ér qiú jiē shì ér fā bù dé yuán

既而囚皆释,而发不得原。

bó shàng shū yuē xiàn lìng yè rǔ zhōng rén zhōng rén ōu yù qiú qí zuì yī yě

渤上疏曰:“县令曳辱中人, 中人殴御囚,其罪一也。

rán lìng zuì zài shè qián ér zhōng rén zài shè hòu bù tián yú fǎ chén kǒng sì yí wén zhī màn bèi zhī xīn shēng yǐ

然令罪在赦前,而中人在赦后,不寘于法,臣恐四夷闻之, 慢倍之心生矣。

bó yòu sòng yán qián shén cè jūn zài màn chéng cuàn jīng zhào jìn shí yá pán bù shí zhì zhì huàn rén yì héng

”渤又诵言:“前神策军在幔城,篡京兆进食牙盘,不时治,致宦人益横。

dì yǐ wèn zuǒ yòu jiē yuē wú zhī

”帝以问左右,皆曰“无之”。

dì wèi bó yǒu dǎng chū wèi guì guǎn guān chá shǐ

帝谓渤有党,出为桂管观察使。

tā rì zǎi xiāng li féng jí děng jiàn dì yuē fā bào zhōng rén chéng bù jìng rán qí mǔ gù zǎi xiàng wéi guàn zhī zǐ nián bā shí yōu fā chéng jí

它日,宰相李逢吉等见帝曰:“发暴中人,诚不敬,然其母故宰相韦贯之姊,年八十,忧发成疾。

bì xià fāng xiào zhì yi shǎo yán zhī

陛下方孝治,宜少延之。

dì cè rán yuē bǐ jiàn guān dàn yán fā wang wèi cháng dào cǐ

”帝恻然曰:“比谏官但言发枉,未尝道此。

jí qiǎn shǐ sòng fā wū jiā qiě fǔ wèi qí mǔ

”即遣使送发于家,且抚尉其母。

wéi bài zhào qì duì shǐ zhě zhàng fā sì shí

韦拜诏,泣对使者杖发四十。

yóu duó qí guān

犹夺其官。

zhì wén zōng nǎi yòng fā wèi huái zhōu zhǎng shǐ

至文宗,乃用发为怀州长史。

guì yǒu lí shuǐ chū hǎi yáng shān shì yán qín mìng shǐ lù fá yuè záo wèi cáo mǎ yuán tǎo zhēng cè fù zhì yǐ tōng kuì

桂有漓水,出海阳山,世言秦命史禄伐粤,凿为漕,马援讨征侧,复治以通馈;

hòu wèi jiāng shuǐ kuì huǐ qú suì fèi qiǎn měi zhuǎn xiǎng yì shù shí hù jì yī sōu

后为江水溃毁,渠遂废浅,每转饷,役数十户济一艘。

bó shāi jùn jiù dào zhāng xiè yǒu yi zhōu jí lì yān

渤酾浚旧道,鄣泄有宜,舟楫利焉。

yú nián yǐ bìng guī luò

逾年,以病归洛。

dà hé zhōng zhào bài tài zǐ bīn kè

大和中,召拜太子宾客。

zú nián wǔ shí jiǔ zèng lǐ bù shàng shū

卒,年五十九,赠礼部尚书。

bó gū cāo zì jiāng bù gǒu hé wū shì rén xián wèi zhī gū jī

渤,孤操自将,不苟合于世,人咸谓之沽激。

lǚ yǐ yán chì ér xìng zhí bù shǎo shuāi shǒu jié zhě shàng zhī

屡以言斥,而悻直不少衰,守节者尚之。

péi lín běn hé dōng wén xǐ rén

裴潾,本河东闻喜人。

dǔ xué shàn lì shū

笃学,善隶书。

yǐ yìn shì

以荫仕。

yuán hé chū lèi qiān zuǒ bǔ quē

元和初,累迁左补阙。

wū shì liǎng hé yòng bīng xiàn zōng rèn huàn rén wèi guǎn yì shǐ jiǎn jī chū nà

于是两河用兵,宪宗任宦人为馆驿使,检稽出纳。

yǒu cáo jìn yù zhě yóu shì ēn jù shén shǐ zhě guò zhì jiā zuó rǔ zǎi xiàng li jí fǔ zòu ba zhī

有曹进玉者,尤恃恩倨甚,使者过,至加捽辱,宰相李吉甫奏罢之。

huì fá cài fù yǐ zhōng rén lǐng shǐ

会伐蔡,复以中人领使。

lín jiàn yuē fán yì yǒu guān zhuān shī zhī jī nèi yǐ jīng zhào yǐn dào yǒu guān chá shǐ cì shǐ xiāng jiān lín tái yòu yù shǐ wèi zhī shǐ yǐ chá guò quē

潾谏曰:“凡驿,有官专尸之,畿内以京兆尹,道有观察使、刺史相监临,台又御史为之使,以察过阙。

yóu yǒu bù zhí zé yi míng kē tiáo dū zé zhī shuí bù tì jù

犹有不职,则宜明科条督责之,谁不惕惧?

ruò fù yǐ gōng wéi chén lǐng zhī zé nèi rén ér jí wài shì zhí fèn luàn yǐ

若复以宫闱臣领之,则内人而及外事,职分乱矣。

fu shì bù shàn jiè wū chū

夫事不善,诫于初;

tǐ yǒu fēi bù bì dà

体有非,不必大。

fāng kāi tài píng chéng běn zhèng mò yi sāi qīn guān zhī yuán chū wèi zhī jiàn

方开太平,澄本正末,宜塞侵官之原、 出位之渐。

dì suī bù yòng ér jiā qí zhōng zhuó qǐ jū shè rén

”帝虽不用,而嘉其忠,擢起居舍人。

dì xǐ fāng shì ér liǔ mì wèi dì zhì dān jì qiú cháng nián

帝喜方士,而柳泌为帝治丹剂,求长年。

dì yù jì zhōng zào bìng kě

帝御剂,中躁病渴。

lín jiàn yuē

潾谏曰:

fu chú tiān xià zhī hài zhě cháng shòu tiān xià zhī lì

夫除天下之害者,常受天下之利;

gòng tiān xià zhī lè zhě cháng xiǎng tiān xià zhī fú

共天下之乐者,常飨天下之福。

gù shàng zì huáng dì zhuān xū yáo shùn yǔ tāng wén wǔ xián yǐ gōng jì shēng rén tiān jiē bào yǐ qí shòu chuí róng wú jiāng

故上自黄帝、 颛顼、尧、舜、禹、汤、文、武,咸以功济生人,天皆报以耆寿,垂荣无疆。

bì xià yǐ xiào ān zōng miào yǐ rén mù lí shù ràng ǎo xiōng fù zhāng tài píng bīn lǐ xián jùn dài yǐ zhōng shǐ

陛下以孝安宗庙,以仁牧黎庶,攘袄凶,复张太平,宾礼贤俊,待以终始。

shén gōng shèng dé qián gǔ suǒ bù jí

神功圣德, 前古所不及。

bì xià gōng xíng zhī tiān dì zōng miào bì xiāng bì xià yǐ yì wàn zhī yǒng

陛下躬行之,天地宗庙必相陛下以亿万之永。

jīn nǎi fāng shì wéi shān fǔ liǔ mì děng yǐ dān shù zì shén gēng xiāng chēng yǐn guǐ wèi bì xià yán nián

今乃方士韦山甫、柳泌等以丹术自神,更相称引,诡为陛下延年。

chén wèi shì yǒu dào zhě jiē nì míng miè yǐng wú qiú wū shì qǐ kěn gān yè guì jìn zì yù qí jì zāi

臣谓士有道者皆匿名灭景,无求于世, 岂肯干谒贵近,自鬻其伎哉?

jīn suǒ zhì zhě fēi yuē zhī dào xián qiú lì ér lái

今所至者,非曰知道,咸求利而来。

zì yán fēi liàn wèi shén yǐ xù quán huì wěi qióng qíng de bù chǐ dùn wáng

自言飞炼为神, 以訹权贿,伪穷情得,不耻遁亡。

qǐ kě xìn jué shù yù qí yào zāi

岂可信厥术、御其药哉?

chén wén rén shí wèi bié shēng bèi sè ér shēng zhě yě

臣闻人食味、别声、被色而生者也。

wèi yǐ xíng qì qì yǐ shí zhì

味以行气,气以实志。

shuǐ huǒ yán méi yǐ pēng yú ròu zǎi fū hé zhī qí zhī yǐ wèi jūn zǐ shí zhī yǐ píng qí xīn

水火盐梅以烹鱼肉, 宰夫和之,齐之以味,君子食之,以平其心。

fu sān shēng wǔ gǔ bǐng wǔ xíng yǐ shēng yě fā wèi wǔ wèi

夫三牲五谷,禀五行以生也,发为五味。

tiān dì shēng zhī suǒ yǐ fèng rén shèng rén jié diào yǐ zhì kāng qiáng

天地生之,所以奉人,圣人节调,以致康强。

ruò nǎi yào jì zhě suǒ yǐ yù jí qǐ cháng jìn zhī ěr zāi

若乃药剂者,所以御疾,岂常进之饵哉?

kuàng yòu jīn shí xìng tuō kù liè ér shāo zhì jī nián bāo yán chǎn dú wèi yì kě zhì

况又金石性托酷烈,而烧治积年,包炎产毒,未易可制。

fu qín hàn zhī jūn yì xìn fāng shì yǐ rú lú shēng xú fú luán dà li shǎo jūn hòu jiē zhà jué wú chéng gōng

夫秦、汉之君亦信方士矣,如卢生、徐福、栾大、李少君,后皆诈谲无成功。

shì bào qián cè jiē kě yàn shì

事暴前策,皆可验视。

lǐ jūn zhī yào chén xiān cháng zhī

《礼》:“君之药,臣先尝之;

fù zhī yào zi xiān cháng zhī

父之药,子先尝之。

chén zi yī yě yuàn yǐ suǒ zhì jì bǐ qí rén fú zhī jìng yī suì yǐ kǎo zhēn wěi zé wú bù yàn yǐ

”臣、子一也,愿以所治剂,俾其人服之,竟一岁以考真伪,则无不验矣。

dì nù biǎn jiāng líng lìng

帝怒,贬江陵令。

mù zōng lì mì děng zhū zhào lín zài qiān xíng bù láng zhōng

穆宗立,泌等诛,召潾,再迁刑部郎中。

qián lǜ fǔ cāng cáo cān jūn qū yuán héng zhàng mín bǎi gōng chéng mǔ sǐ yǒu sī yǐ sǐ zài gū wài tuī yuán héng fù yìn shú jīn gōng chéng shòu qiú bù su yǐ shè miǎn

前率府仓曹参军曲元衡杖民柏公成母死,有司以死在辜外,推元衡父荫赎金,公成受赇不诉,以赦免。

lín yì yuē zhàng chuí zhě guān de shī suǒ bù fēi suǒ bù suī yǒu zuì bì qǐng yǒu sī míng bù kě shàn yě

潾议曰:“杖捶者,官得施所部,非所部,虽有罪,必请有司,明不可擅也。

yuán héng fēi zài guān gōng chéng mǔ fēi suǒ bù bù kě yǐ yìn miǎn

元衡非在官,公成母非所部,不可以荫免。

gōng chéng qǔ huì chóu jiā lì mǔ zhī sǐ nì tiān xìng dāng fú zhū

公成取贿仇家,利母之死,逆天性,当伏诛。

yǒu zhào yuán héng liú gōng chéng lùn sǐ

”有诏元衡流, 公成论死。

jiǔ zhī yáo jǐ shì zhōng wèi rǔ zhōu cì shǐ yuè fǎ zhàng rén zhé sǐ yǐ tài zi zuǒ shù zǐ fēn sī dōng dōu

久之,繇给事中为汝州刺史,越法杖人辄死,以太子左庶子分司东都。

qiān zuǒ sàn qí cháng shì jí xián diàn xué shì

迁左散骑常侍、集贤殿学士。

gǎi xíng bù shì láng wèi huá zhōu cì shǐ

改刑部侍郎,为华州刺史。

zhào bài bīng bù shì láng chū wèi hé nán yǐn fù huán jiù guān

召拜兵部侍郎,出为河南尹,复还旧官。

zú zèng hù bù shàng shū shì yuē jìng

卒,赠户部尚书,谥曰敬。

lín yǐ dào zì rèn xī xīn shì shàng jí dǎng fù bù wéi quán jìn suǒ chí

潾以道自任,悉心事上,疾党附,不为权近所持。

cháng póu gǔ jīn cí zhāng xù liáng zhāo míng tài zi wén xuǎn zì hào dà hé tōng xuǎn shàng zhī

尝裒古今辞章,续梁昭明太子《文选》,自号《大和通选》,上之。

dāng shí wén shì fēi yǔ yóu zhě jiē bù qǔ shì hèn qí ài

当时文士非与游者皆不取,世恨其隘。

xiàn zōng jìng yǐ yào qì tiān xià shì yì wèi lín zhī yán

宪宗竟以药弃天下,世益谓潾知言。

mù zōng suī zhū mì ér hòu shāo shāo fù huò fāng shì

穆宗虽诛泌,而后稍稍复惑方士。

yǒu bù yī zhāng gāo zhě shàng shū yuē shén lǜ dàn zé xuè qì hé shì yù shèng zé jí zhěn zuò

有布衣张皋者,上疏曰:“神虑澹则血气和, 嗜欲胜则疾疹作。

gǔ zhī shèng xián wu zì yí yǎng bù yǐ wài wù ráo ěr mù shēng sè bài qíng xìng yáo shì hé píng zì zhēn fú qìng yòng chāng

古之圣贤务自颐养,不以外物桡耳目、声色败情性,繇是和平自臻,福庆用昌。

zài yì wú wàng zhī jí wù yào yǒu xǐ zài shī zì tiān jiàng kāng jiàng fú rǎng rǎng cǐ tiān rén fú yě

在《易》,‘无妄之疾,勿药有喜’,在《诗》‘自天降康,降福穰穰’,此天人符也。

rán zé yào yǐ gōng jí wú jí bù yòng yào yě

然则药以攻疾,无疾不用药也。

gāo zōng shí chǔ shì sūn sī miǎo dá wū yǎng shēng qí yán yuē rén wú gù bù yīng ěr yào

高宗时,处士孙思邈达于养生,其言曰:‘人无故不应饵药。

yào yǒu suǒ piān zhù zé cáng qì wèi bù píng

药有所偏助,则藏气为不平。

tuī cǐ lùn zhī kě wèi dá jiàn zhì lǐ

’推此论之,可谓达见至理。

fu hán shǔ wèi zéi jié xuān guāi dù yǒu zī wū yī shàng dāng zhòng shèn

夫寒暑为贼,节宣乖度,有资于医,尚当重慎。

gù lǐ chēng yī bù sān shì bù fú qí yào

故《礼》称:‘医不三世,不服其药。

shù shì yóu ěr kuàng tiān zǐ hu

’庶士犹尔,况天子乎?

xiān dì wǎn jié xǐ fāng shì lèi zhì wēi jí bì xià suǒ zì zhī bù kě dǎo qián fù yíng hòu méi yě

先帝晚节喜方士,累致危疾,陛下所自知, 不可蹈前覆、迎后梅也。

jīn rén rén qiè yì zhí wèi wǔ zhǐ mò gǎn yán

今人人窃议,直畏忤旨,莫敢言。

chén péng zhī shēng fēi yǐ yāo chǒng gù zhōng yì kě wèi zhě wén ér mò zé bù ān yuàn bì xià wú hū

臣蓬〓之生,非以邀宠, 顾忠义可为者,闻而默,则不安,愿陛下无忽。

dì shàn qí yán zhào fǎng gāo bù huò

”帝善其言,诏访皋,不获。

li zhōng mǐn zì cáng zhī xì chū lǒng xī

李中敏,字藏之,系出陇西。

yuán hé zhōng zhuó jìn shì dì

元和中,擢进士第。

xìng gāng qiào yǔ dù mù li gān shàn qí wén cí qì jié dà dǐ xiāng shàng xià

性刚峭,与杜牧、李甘善, 其文辞气节大抵相上下。

chén chuán shī guān chá jiāng xī pì wèi pàn guān

沈传师观察江西,辟为判官。

rù bài shì yù shǐ

入拜侍御史。

zhèng zhù wū zhú zǎi xiàng sòng shēn xī tiān xià yǐ mù

郑注诬逐宰相宋申锡,天下以目。

dà hé liù nián dà hàn wén zōng nèi yōu zhào xún suǒ yǐ zhì yǔ zhě

大和六年,大旱,文宗内忧,诏询所以致雨者。

zhōng mǐn shí yǐ sī mén yuán wài láng shàng yán yǔ bù shí jiàng xià yáng jiāo qiān miáo yù gǎo kū bì xià yōu qín jiàng dé yīn bǐ xià de jìn yán

中敏时以司门员外郎上言:“雨不时降,夏阳骄愆,苗欲槁枯,陛下忧勤,降德音,俾下得尽言。

chén wén xī dōng hǎi wù shā yī xiào fù dà hàn sān nián

臣闻昔东海误杀一孝妇,大旱三年。

chén qǐng wèi yù shǐ tái tuī qiú huá fēng rú shā liáng jiā zǐ sān rén bì xià shè fēng rú sǐ

臣顷为御史台推囚,华封儒杀良家子三人,陛下赦封儒死。

rán sān rén zhě yì bì xià chì zǐ yě

然三人者,亦陛下赤子也。

shén cè shì li xiù shā píng mín fǎ dāng sǐ yǐ jìn wèi xíng zhǐ liú

神策士李秀杀平民, 法当死,以禁卫,刑止流。

sòng shēn xī wèi zǎi xiàng shēng píng kuì zhì yī bù shòu qí dào jìn zhèng jiān rén jì zhī xiàn bù cè zhī gū yù bù cān yàn xián hèn ér méi tiān xià shì jiē zhǐ mù zhèng zhù

宋申锡位宰相,生平馈致一不受,其道劲正,奸人忌之, 陷不测之辜,狱不参验,衔恨而没,天下士皆指目郑注。

chén zhī shù yuān bì liè su shàng dì tiān zhī jiàng zāi dài yǒu yóu rán

臣知数冤必列诉上帝,天之降灾,殆有由然。

hàn wǔ dì guó yòng kōng jié sāng hóng yáng xìng guǎn què zhī lì rán bo shì qǐng hēng yǐ zhì yǔ

汉武帝国用空竭,桑弘羊兴筦榷之利,然卜式请亨以致雨。

kuàng shēn xī zhī wang tiān xià zhī zhī hé xī zhǎn yī zhù yǐ kuài zhōng chén zhī hún zé tiān qiě yǔ yǐ

况申锡之枉,天下知之,何惜斩一注以快忠臣之魂,则天且雨矣。

dì bù xǐng

”帝不省。

zhōng mǐn yǐ bìng gào mǎn guī yǐng yáng

中敏以病告满,归颍阳。

zhù zhū yǐ sī xūn yuán wài láng zhào

注诛,以司勋员外郎召。

lèi qiān jiàn yì dài fū wéi lǐ guǐ shǐ jiàn yán shàng shū zhě jiāng nà wū guǐ yǒu sī xiān shěn qí fù yǒu bù kě zhé què zhī

累迁谏议大夫,为理匦使,建言:“上书者将纳于匦,有司先审其副,有不可, 辄却之。

chén wèi guǐ chū jìn zhōng mù ér rù wéi xià kāi bì dá zhī lù guǎng cōng míng zhí wǎng jié

臣谓匦出禁中,暮而入,为下开必达之路,广聪明,直枉结。

ruò yǒu sī xiān cái kě fǒu kǒng shì bù zhòng mì fēi qióng sāi de zì shēn yì

若有司先裁可否,恐事不重密,非穷塞得自申意。

qǐng yī cái zhū shàng

请一裁诸上。

zhào kě

”诏可。

qiān jǐ shì zhōng

迁给事中。

chóu shì liáng yǐ kāi fǔ jiē yìn qí zi zhōng mǐn yuē nèi yè zhě jiān ān dé yǒu zi

仇士良以开府阶荫其子,中敏曰:“内谒者监安得有子?

shì liáng cán huì

”士良惭恚。

yáo shì fù qì guān qù

繇是复弃官去。

kāi chéng mò wèi wù kàng èr zhōu cì shǐ zú yú guān

开成末,为婺、杭二州刺史,卒于官。

zhōng mǐn suǒ shàn li kuǎn zì yán yuán

中敏所善李款,字言源。

cháng qìng chū dì jìn shì wèi shì yù shǐ

长庆初第进士,为侍御史。

zhù zì bīn níng rù cháo kuǎn fú gé hé zòu zhù nèi tōng chì shǐ wài jié cháo chén wǎng lái liǎng dì bo shè qiú xiè

注自邠宁入朝,款伏阁劾奏:“注内通敕使,外结朝臣,往来两地,卜射赇谢。

dì bù xǐng

”帝不省。

hòu jìn yòng shì kuǎn bèi chì qù

后浸用事,款被斥去。

zhù sǐ yóu cāng bù yuán wài láng lèi qiān jiāng xī guān chá shǐ

注死,由仓部员外郎累迁江西观察使。

zhōng chán wáng fù

终澶王傅。

li gān zì hé dǐng

李甘,字和鼎。

cháng qìng mò dì jìn shì jǔ xián liáng fāng zhèng yì děng

长庆末,第进士,举贤良方正异等。

lèi zhuó shì yù shǐ

累擢侍御史。

zhèng zhù shì jiǎng jìn zhōng qiú zǎi xiàng cháo tíng huá yán jiāng yòng zhī gān xiǎn chàng yuē zǎi xiàng dài tiān zhì wù zhě dāng xiān dé wàng hòu wén yì

郑注侍讲禁中,求宰相,朝廷哗言将用之,甘显倡曰:“宰相代天治物者,当先德望,后文艺。

zhù hé rén yù de zǎi xiàng

注何人,欲得宰相?

bái má chū wǒ bì huài zhī

白麻出,我必坏之。

jì ér má chū nǎi yǐ zhào dān wèi fū fang jié dù shǐ gān zuò qīng sì biǎn fēng zhōu sī mǎ

”既而麻出,乃以赵儋为鄜坊节度使,甘坐轻肆,贬封州司马。

ér li xun nèi yì è zhù yóu shì zhù zú bù xiāng

而李训内亦恶注,由是注卒不相。

gān zhōng yú biǎn

甘终于贬。

shǐ hé nán rén yáng láo zì sōng nián yǒu zhì xíng

始,河南人杨牢,字松年,有至行。

gān fāng wèi xiǎn yǐ shū jiàn wū yǐn yuē zhí shì zhī bù xiào tóng yáng láo fù mào qīng cóng tián shì fǔ zhào jūn fǎn shā tián shì mào qīng sǐ

甘方未显,以书荐于尹曰:“执事之部孝童杨牢,父茂卿,从田氏府,赵军反,杀田氏,茂卿死。

láo zhī xiōng shǔ sān wǎng suǒ fù sāng lǜ sǐ bù guǒ zhì

牢之兄蜀,三往索父丧, 虑死不果至。

láo zì luò yáng zǒu cháng shān èr qiān lǐ hào fú pàn lěi wěi fā léi hái yǒu kě lián zhuàng chóu yì gǎn jiě yǐ shī hái zhī

牢自洛阳走常山二千里,号伏叛垒,委发羸骸,有可怜状,雠意感解, 以尸还之。

dān shuāi dōng yuè wǎng lái tài háng jiān dòng fū jūn zhú xián āi yǔ xuè

单缞冬月,往来太行间,冻肤皲瘃,衔哀雨血。

xíng lù chóu rén wèi láo qì guī zé qí zi yǐ láo miǎn zhī

行路稠人为牢泣,归责其子,以牢勉之。

láo wèi r jiàn cāo rú cǐ wèi wén zhí shì mén yàn ér shū xiǎn zhī qǐ shù fēng fú jiào yì yé

牢为儿践操如此,未闻执事门唁而书显之,岂树风扶教意耶?

qiě xiāng rén néng niè jū kū shèn jí qīn zhī bìng jiē yī shí jué ěr yóu méng biǎo qí lǘ tuō zhī yáo shàng yǒu dà lǐ zé chà wèn yǐ sù bó

且乡人能啮疽刳昚,急亲之病,皆一时决耳,犹蒙表其闾,脱之徭,上有大礼则差问以粟帛。

jīn hé běi jiāo pàn wàn shī bù néng ràng ér láo xǐ bù qǐng shī chóu shǒu yǔ fu hán fǔ rěn chuāng zhě shú duō

今河北骄叛,万师不能攘,而牢徙步请尸仇手,与夫含腐忍疮者孰多?

láo jué rǔ jí néng shī luò yáng ér cáo zhuàng wū láo zhě jiē chū qí xià

牢绝乳即能诗,洛阳儿曹壮于牢者皆出其下。

wén láo zhī shú sàng lù shuài cháng qí fèi qí zàng yě huá shuài fù zhī cái sī zhí shì zhī shì tā rén jì cuàn zhī yǐ

闻牢之赎丧,潞帅偿其费,其葬也,滑帅赙之财,斯执事之事,他人既篡之矣。

jí yǒu chēng láo wū shàng zhě zhí shì néng wú hèn qí hòu hu

即有称牢于上者,执事能无恨其后乎?

qí jī yǎng zì rèn lèi cǐ

” 其激卬自任类此。

láo hòu yì zhuó jìn shì dì

牢后亦擢进士第。

zàn yuē fu yǐ xià mó shàng shì suǒ shén huàn rán qǔ míng zuì duō gù shàng shī dé zé yǔ xià zhēng míng ér hòu yǒu zhū yí chì cuàn shì

赞曰:夫以下摩上,士所甚患,然取名最多,故上失德则与下争名,而后有诛夷斥窜事。

rán huò yī gǔ sì yán gāo ér nán cóng yǐ yāo zhǔ jiǎ zhí zhě nì zhī shì shāng dào xíng zhī bù qiè shí cǐ yán shì cháng bì yě

然或依古肆言,高而难从,以邀主贾直者,逆之似伤道,行之不切时, 此言事常弊也。

ruò tíng guī shù zi yōu yóu mí féng jiē zhōng shí bìng fēi suǒ wèi jiǎ zhí zì róng zhě yě

若廷珪数子,优游弥缝,皆中时病,非所谓贾直自荣者也。

zhì bó zhēng yàn cháo lín jiàn fāng shì gān chì zhèng zhù bù kě zuò zǎi xiàng pái chǒng jiù wēi bù dé bù ěr xián zāi

至渤争晏朝,潾谏方士,甘斥郑注不可作宰相,排宠救危,不得不尔,贤哉!

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →