wǔ li gǔ bái
武李贾白
wǔ píng yī míng zhēn yǐ zì xíng yǐng chuān jùn wáng zǎi dé zi yě
武平一,名甄,以字行,颍川郡王载德子也。
bó xué tōng chūn qiū gōng wén cí
博学,通《春秋》,工文辞。
wǔ hòu shí wèi huò bù gǎn yǔ shì yǐn sōng shān xiū fú tú fǎ lǚ zhào bù yīng
武后时,畏祸不敢与事,隐嵩山修浮图法,屡诏不应。
zhōng zōng fù wèi píng yī jū mǔ sāng pò zhào wèi qǐ jū shè rén gài zhōng zhì bú jiàn tīng
中宗复位,平一居母丧,迫召为起居舍人,丐终制,不见听。
jǐng lóng èr nián jiān xiū wén guǎn zhí xué shì
景龙二年,兼修文馆直学士。
shí tiān zǐ àn róu bù jūn wéi hòu zhēng luàn wài qī shèng
时天子暗柔不君,韦后蒸乱,外戚盛。
píng yī zhòng chì yǔ jí zì qǐng yì mǔ dǎng shàng yán qù suì yíng huò rù yǔ lín tài bái zài jīng tiān tài yáng kuī yuè fàn dà jiǎo
平一重斥语,即自请抑母党,上言:“去岁荧惑入羽林,太白再经天,太阳亏,月犯大角。
chén wén zāi bù wàng shēng shàng jiàn xià yīng xìn rú jǐng xiǎng
臣闻灾不妄生,上见下应,信如景响。
shī yuē wéi cǐ wén wáng xiǎo xīn yì yì zhāo shì shàng dì yù huái duō fú
《诗》曰:‘唯此文王,小心翼翼,昭事上帝,聿怀多福。
bì xià tiān xìng xiào ài qī shǔ wài jiā ēn qià zé rú
’陛下天性孝爱,戚属外家,恩洽泽濡。
chén yī zōng jiē sān děng jiā shù hóu zhū lún huá gǔ guò xǔ shǐ liáng shān yuǎn shén
臣一宗,阶三等,家数侯,朱轮华毂,过许、史、梁、邓远甚。
ēn chóng zhě yì jī wèi hòu zhě xìn sù gù yuè mǎn bì kuī rì zhōng zé yí shí bù zài lái róng nán jiǔ jiè
恩崇者议积,位厚者衅速,故月满必亏,日中则移,时不再来,荣难久藉。
xī yǒng chún zhī hòu wáng shì duō nàn xiān shèng cóng quán gù chén jiā yǐ zōng zǐ qiè lù shū fēng
昔永淳之后,王室多难, 先圣从权,故臣家以宗子窃禄疏封。
jīn shàng shèng fù bì yi tuì shǒu yuán lú nǎi zài jiǎ guāng chǒng jué fēng rú chū gāo bān hòu wèi suì chāo yá jí
今上圣复辟,宜退守园庐,乃再假光宠,爵封如初,高班厚位,遂超涯极。
gù yīn qì jiàn yáng hé luò fàn yì
故阴气僭阳,河、洛泛溢。
xī wáng zú jiāo yíng méi fú shàng shū
昔王族骄盈,梅福上书;
dòu shì zhuān zòng dīng hóng jìn jiàn
窦氏专纵,丁鸿进谏。
qiě hòu fēi zhī jiā ēn guò chǒng shēn yī zhāo fù mò suì wú jiào lèi
且后妃之家,恩过宠深,一朝覆没,遂无噍类。
yuàn sī yǎng sǔn zhī yi cháng yuǎn zhī cè tuī yuǎn shí quán yǐ quán qīn qīn
愿思仰损之宜、长远之策,推远时权,以全亲亲。
dì wèi miǎn bù xǔ
”帝慰勉,不许。
qiān kǎo gōng yuán wài láng
迁考功员外郎。
yú shí tài píng ān lè gōng zhǔ gè lì dǎng xiāng hén huǐ qīn guì lí xì dì huàn zhī yù lìng dūn hé yǐ fǎng píng yī
于时,太平、安乐公主各立党相拫毁,亲贵离阋,帝患之,欲令敦和,以访平一。
yīn shàng shū yuē bìng zhī zài sì tǐ zhě jī fēn ér yì zhú jū xīn fù zhě hou jù ér nán zhì
因上书曰:“病之在四体者,迹分而易逐,居心腹者,候遽而难治。
xíng zhèng guāi chuǎn sì zhī jí yě
刑政乖舛, 四支疾也;
qīn quán cāi jiàn xīn fù huàn yě
亲权猜间,心腹患也。
shū yuē kè míng jùn dé yǐ qīn jiǔ zú jiǔ zú jì mù píng zhāng bǎi xìng
《书》曰:‘克明俊德,以亲九族,九族既睦, 平章百姓。
shī yuē xié bǐ qí lín hūn yīn kǒng yún
’《诗》曰:‘协比其邻,婚姻孔云。
shì zhī qīn zú yǐ jí mù wèi yì yě
’是知亲族以辑睦为义也。
zì qǐng quán guì cāi fáng wài hé nèi lí yuàn jié yīn yà yí shēng gǔ ròu
自顷权贵猜防,外和内离,怨结姻娅,疑生骨肉。
yāo róng zhī tú guǐ xiàn zhōng kuǎn
邀荣之徒,诡献忠款;
gāo chún zhī wu gǒu shū chán jì
膏唇之伍,苟输谗计。
xié jiān dǐ dì zhī zhōng jìn yí ǎo huàn zhī cè
胁肩邸第之中,噤颐媪宦之侧。
gù guò cóng jué cāi xián gòu qīn ài guāi dǎng yǔ shēng
故过从绝,猜嫌构,亲爱乖,党与生。
jī shuāng chéng bīng huò bù kě jì
积霜成冰,祸不可既。
yuàn xī zhào jìn qīn guì rén huì yàn nèi diàn gào yǐ jí mù shēn yǐ ēn qín chì jiān rén sāi chán lù
愿悉召近亲贵人,会宴内殿,告以辑睦,申以恩勤,’斥奸人, 塞谗路。
ruò yóu wèi yǐ zé shě jìn tú yuǎn yì cí shì yán wéi bì xià zhī mìng
若犹未已,则舍近图远,抑慈示严,惟陛下之命。
dì měi qí zhōng qiē zú bù yòng
”帝美其忠切,卒不用。
chū cuī rì yòng zì yán míng zuǒ shì chūn qiū zhū hóu guān zú
初,崔日用自言明《左氏春秋》诸侯官族。
tā rì xué shì dà jí rì yòng zhé píng yī yuē jūn wén zhāng gù nài jiǔ ruò yán jīng zé bài jì yǐ
它日,学士大集,日用折平一曰: “君文章固耐久,若言经,则败绩矣。
shí cuī shí zhāng shuō sù zhī píng yī gāi xí quàn lìng chóu jié píng yī nǎi qǐng suǒ yí
”时崔湜、张说素知平一该习,劝令酬诘, 平一乃请所疑。
rì yòng yuē lǔ sān huán zhèng qī mù nài hé
日用曰:“鲁三桓,郑七穆,奈何?
dá yuē qìng fǔ shū yá jì you huán sān zi yě
”答曰:“庆父、叔牙、季友, 桓三子也。
mèng sūn zhì zhì fán jiǔ shì shū sūn shū jì sūn féi fán bā shì
孟孙至彘凡九世,叔孙舒、季孙肥凡八世。
zhèng mù gōng shí yī zi zi rán jí èr zi zi kǒng sān zú wáng zǐ yǔ bù wéi qīng gù chēng qī mù zi hǎn zi sì zi liáng zi guó zi yóu zi yìn zi fēng yě
郑穆公十一子,子然及二子子孔三族亡,子羽不为卿,故称七穆,子罕、子驷、子良、子国、子游、子印、子丰也。
yī zuò jīng fú
”一坐惊服。
píng yī wèn rì yòng yuē gōng yán qí huán gōng chǔ zhuāng wáng shí zhū hóu shǔ qí ruò chu fán jǐ
平一问日用曰:“公言齐桓公、楚庄王时,诸侯属齐若楚凡几?
píng gōng líng wáng shí zhū hóu shǔ jìn chu fán jǐ
平公、灵王时,诸侯属晋、楚凡几?
jìn liù qīng qí chu zhí zhèng jǐ hé rén
晋六卿,齐、楚执政几何人?
rì yòng xiè yuē wú bù zhī jūn néng zhī hū
”日用谢曰: “吾不知,君能知乎?
píng yī tiáo jǔ shǐ mò wú liú yǔ
”平一条举始末,无留语。
rì yòng yuē wú qǐng běi miàn
日用曰:“吾请北面。
hé zuò dà xiào
”阖坐大笑。
hòu yàn liǎng yí diàn dì mìng hòu xiōng guāng lù shǎo qīng yīng jiān jiǔ yīng huá jī mǐn gěi zhào xué shì cháo zhī yīng néng kàng shù rén
后宴两仪殿,帝命后兄光禄少卿婴监酒,婴滑稽敏给,诏学士嘲之,婴能抗数人。
jiǔ hān hú rén wà zi hé yì děng chàng hé shēng gē yán qiǎn huì yīn jù sì yù duó sī nóng shǎo qīng sòng tíng yú cì yú
酒酣,胡人袜子、何懿等唱“合生”,歌言浅秽,因倨肆,欲夺司农少卿宋廷瑜赐鱼。
píng yī shàng shū jiàn yuē lè tiān zhī hé lǐ de zhī xù
平一上书谏曰:“乐,天之和,礼,地之序;
lǐ pèi dì lè yìng tiān
礼配地,乐应天。
gù yīn dòng wū xīn shēng xíng yú wù yīn xīn āi yuè gǎn wù yìng biàn
故音动于心,声形于物,因心哀乐,感物应变。
yuè zhèng zé fēng huà zhèng lè yá zé zhèng jiào yá xiān wáng suǒ yǐ dá fèi xīng yě
乐正则风化正,乐邪则政教邪,先王所以达废兴也。
fú jiàn hú lè shī yú shēng lǜ běn bèi sì yí zhī shù bǐ lái rì yì liú dàng yì qū xīn shēng āi sī yín nì
伏见胡乐施于声律,本备四夷之数,比来日益流宕,异曲新声,哀思淫溺。
shǐ zì wáng gōng shāo jí lǘ xiàng yāo jì hú rén jiē tóng shì zǐ huò yán fēi zhǔ qíng mào huò liè wáng gōng míng zhì yǒng gē dǎo wǔ hào yuē hé shēng
始自王公,稍及闾巷,妖伎胡人、街童市子,或言妃主情貌,或列王公名质,咏歌蹈舞,号曰‘合生’。
xī qí shuāi yǒu xíng bàn lǚ chén miè yǒu yù shù hòu tíng huā qū shù jīng ào pì jiē wáng guó zhī yīn
昔齐衰,有《行伴侣》,陈灭,有《玉树后庭花》,趋数惊骜僻,皆亡国之音。
fu lǐ xián ér bù jìn jí xiāo lè liú ér bù fǎn zé fàng
夫礼慊而不进即销,乐流而不反则放。
chén yuàn píng liú pì chóng sù yōng fán hú lè bèi sì yí wài yī jiē bà qiǎn
臣愿屏流僻,崇肃雍, 凡胡乐,备四夷外,一皆罢遣。
kuàng liǎng yí chéng qìng diàn zhě bì xià shòu cháo tīng sòng zhī suǒ bǐ dà xiǎng qún chén bù róng yǐ chàng yōu xiè xiá kuī wū bāng diǎn
况两仪、承庆殿者,陛下受朝听讼之所,比大飨群臣,不容以倡优媟狎亏污邦典。
ruò tīng zhèng zhī xiá gǒu wán ěr mù zì dāng zòu zhī hòu tíng kě yě
若听政之暇,苟玩耳目,自当奏之后廷可也。
bù nà
”不纳。
xuán zōng lì biǎn sū zhōu cān jūn xǐ jīn tán lìng
玄宗立,贬苏州参军,徙金坛令。
píng yī jiàn chǒng zhōng zōng shí suī yàn yù cháng yīn shī sòng guī jiè rán bù néng zhuó rán zì yǐn qù gù bèi zhé
平一见宠中宗,时虽宴豫,尝因诗颂规诫, 然不能卓然自引去,故被谪。
jì zhé ér míng bù shuāi
既谪而名不衰。
kāi yuán mò zú
开元末,卒。
sūn yuán héng rú héng bié zhuàn
孙元衡、儒衡别传。
li yì zì shàng zhēn zhào zhōu fáng zi rén
李乂,字尚真,赵州房子人。
shǎo gū
少孤。
nián shí èr gōng zhǔ wén zhōng shū lìng xuē yuán chāo yuē shì zi qiě yǒu hǎi nèi míng
年十二,工属文,中书令薛元超曰:“是子且有海内名。
dì jìn shì mào cái yì děng lèi diào wàn nián wèi
”第进士、茂才异等,累调万年尉。
cháng ān sān nián zhào yōng zhōu zhǎng shǐ xuē jì chǎng xuǎn bù lì cái zhōng yù shǐ zhě jì chǎng yǐ yì wén zhuó jiān chá yù shǐ
长安三年,诏雍州长史薛季昶选部吏才中御史者,季昶以乂闻,擢监察御史。
hé zòu wú bì
劾奏无避。
jǐng lóng chū yè jìng néng hù shì yì tiáo qí jiān zhōng zōng bù nà
景龙初,叶静能怙势, 乂条其奸,中宗不纳。
qiān zhōng shū shè rén xiū wén guǎn xué shì
迁中书舍人、修文馆学士。
dì qiǎn shǐ jiāng nán fā zài suǒ kù zī yǐ shú shēng yì shàng shū yǐ wéi jiāng nán yú biē zhī lì yī shí suǒ zī
帝遣使江南,发在所库赀以赎生, 乂上疏以为:“江南鱼鳖之利,衣食所资。
jiāng hú zhī shēng wú jì ér fǔ kù zhī cái yǒu xiàn yǔ qí zhěng wù bù rú yōu mín
江湖之生无既,而府库之财有限,与其拯物,不如忧民。
qiě zhōu shēng zhī tú wéi lì suǒ shì qián dāo rì zhì wǎng gǔ suì guǎng shī zhī yī cháo yíng zhī bǎi bèi
且鬻生之徒惟利所视,钱刀日至,网罟岁广,施之一朝,营之百倍。
ruò huí suǒ shú zhī zī jiǎn fāng kùn zhī yáo qí zé xiāng yǐ
若回所赎之赀,减方困之徭,其泽乡矣。
wéi shì zhī biàn zhào lìng yán cù duō yì cǎo dìng
韦氏之变,诏令严促,多乂草定。
jìn lì bù shì láng réng zhī zhì gào
进吏部侍郎,仍知制诰。
yǔ sòng jǐng děng tóng diǎn xuǎn shì qǐng yè bù xíng shí rén yǔ yuē lǐ xià wú qī jìng
与宋璟等同典选事, 请谒不行,时人语曰:“李下无蹊径。
gǎi huáng mén shì láng fēng zhōng shān jùn gōng
”改黄门侍郎,封中山郡公。
zhì chì bù biàn zhé bó zhèng
制敕不便,辄驳正。
guì xìng yǒu qiú guān zhě ruì zōng yuē zhèn fēi yǒu jìn gù li yì bù kě ěr
贵幸有求官者,睿宗曰:“朕非有靳,顾李乂不可耳!
jiàn ba jīn xiān yù zhēn èr guān dì suī bù cóng yōu róng zhī
”谏罢金仙、玉真二观,帝虽不从,优容之。
tài píng gōng zhǔ gàn zhèng yù yǐn yì zì fù yì shēn zì jù jué
太平公主干政,欲引乂自附,乂深自拒绝。
kāi yuán chū yáo chóng wèi zǐ wēi lìng jiàn wèi shì láng wài tuō yǐn zhòng shí qù qí jiū bó quán wèi yì míng qiē yě
开元初,姚崇为紫微令,荐为侍郎,外托引重,实去其纠驳权,畏乂明切也。
wèi jǐ chú xíng bù shàng shū
未几,除刑部尚书。
zú nián liù shí bā zèng huáng mén jiān shì yuē zhēn
卒,年六十八,赠黄门监,谥曰贞。
yí lìng báo zàng wú huán xiāng lǐ
遗令薄葬,毋还乡里。
yì chén zhèng fāng yā shi zhì tǐ shí chēng yǒu zǎi xiàng qì
乂沉正方雅,识治体,时称有宰相器。
zàng rì sū tǐng bì gòu mǎ huái sù wǎng zǔ zhī kū yuē fēi gōng wèi tòng ér shuí tòng yú
葬日,苏颋、毕构、马怀素往祖之,哭曰:“非公为恸而谁恸欤!
yì shì xiōng shàng yī shàng zhēn xiào jǐn shén yòu jù yǐ wén zhāng zì míng dì xiōng tóng wèi yī jí hào lǐ shì huā è jí yì suǒ zhe shén duō
”乂事兄尚一、尚贞孝谨甚,又俱以文章自名,弟兄同为一集,号《李氏花萼集》,乂所著甚多。
shàng yī zhōng qīng yuán wèi shàng zhēn bó zhōu cì shǐ
尚一终清源尉,尚贞博州刺史。
gǔ céng hé nán luò yáng rén
贾曾,河南洛阳人。
fù yán zhōng mào kuí wú shì mǔ yǐ xiào wén bǔ wàn nián zhǔ bù
父言忠,貌魁梧,事母以孝闻,补万年主薄。
hù yì péng lái gōng huò duǎn qí kē gāo zōng tíng jié biàn liè xiáng dì dì yì zhī zhuó jiān chá yù shǐ
护役蓬莱宫, 或短其苛,高宗廷诘,辩列详谛,帝异之,擢监察御史。
fāng shì liáo dōng fèng shǐ bǐng jūn xiǎng hái zòu shàng shān chuān dào lǐ bìng chén gāo lí kě pò zhuàng
方事辽东,奉使禀军饷, 还,奏上山川道里,并陈高丽可破状。
dì wèn zhū jiāng cái fǒu
帝问:“诸将材否?
duì yuē li qíng jiù chén bì xià suǒ zì xī
”对曰:“李勍旧臣, 陛下所自悉。
páng tóng shàn suī fēi dòu jiāng ér chí jūn yán
庞同善虽非斗将,而持军严。
xuē rén guì piào yǒng guàn jūn gāo kǎn zhōng guǒ ér fǔ qì bì hé lì xìng shěn yì suī jì qián yǒu tǒng yù cái
薛仁贵票勇冠军,高偘忠果而府,契苾何力性沈毅,虽忌前,有统御才。
rán sù yè xiǎo xīn wàng shēn yōu guó mò dǎi wū jī zhě
然夙夜小心,忘身忧国,莫逮于𪟝者。
dì rán suǒ xǔ zhòng yì yǐ wéi zhī yán
”帝然所许,众亦以为知言。
lèi zhuǎn lì bù yuán wài láng
累转吏部员外郎。
li jìng xuán jiān shàng shū yán zhōng shàng qì jí zhǔ xuǎn bù néng xià biǎn shào zhōu sī mǎ
李敬玄兼尚书,言忠尚气,及主选,不能下, 贬邵州司马。
shī wǔ yì zōng yì xià yù jǐ sǐ zuǒ chú jiàn zhōu sī hù cān jūn zú
失武懿宗意,下狱几死,左除建州司户参军,卒。
céng shǎo yǒu míng jǐng yún zhōng wèi lì bù yuán wài láng
曾少有名,景云中,为吏部员外郎。
xuán zōng wèi tài zǐ lín xuǎn gōng liáo yǐ céng wèi shè rén
玄宗为太子,遴选宫僚,以曾为舍人。
tài zi shù qiǎn shǐ cǎi nǚ lè jiù lǜ gēng sì yì xí céng jiàn yuē zuò yuè chóng dé yǐ hé rén shén
太子数遣使采女乐,就率更寺肄习,曾谏曰:“作乐崇德,以和人神。
sháo xià yǒu róng xián yīng yǒu jié ér nǚ lè bù yǔ qí jiān
《韶》、《夏》 有容,《咸》、《英》有节,而女乐不与其间。
xī lǔ yòng kǒng zǐ jǐ bà róng yǒu yóu yú ér qiáng qí qín yí yǐ nǚ lè gù kǒng zǐ xíng yóu yú chū bēn
昔鲁用孔子几霸,戎有由余而强, 齐、秦遗以女乐,故孔子行,由余出奔。
liáng yǐ yě róng wā yǎo gǔ xīn sàng zhì shèng xián jí zhī zuì shén
良以冶容哇咬,蛊心丧志,圣贤疾之最甚。
diàn xià kě xián zhī měi wèi zhāng hǎo jì zhī shēng xiān wén fēi suǒ yǐ zhuī qǐ sòng sì yáo shùn zhī liè yě
殿下渴贤之美未彰,好伎之声先闻,非所以追启诵、嗣尧舜之烈也。
yú xián yàn sī hòu tíng jì lè gǔ yì yǒu zhī yóu dāng mì yǐn bù yǐ shì rén kuàng yuè zhī suǒ sī míng shì qún chén zāi
余闲宴私,后廷伎乐,古亦有之,犹当秘隐,不以示人,况阅之所司,明示群臣哉!
yuàn xià lìng píng chàng yōu nǚ zǐ zhū shǐ zhě cǎi zhào yī qiè bà zhǐ
愿下令屏倡优女子,诸使者采召,一切罢止。
tài zǐ shǒu lìng jiā dá
”太子手令嘉答。
é zhuó zhōng shū shè rén yǐ fù xián míng bù bài xǐ jiàn yì dài fū zhī zhì gào
俄擢中书舍人,以父嫌名不拜,徙谏议大夫,知制诰。
tiān zǐ qīn jiāo yǒu sī yì bù shè huáng de zhī wèi céng qǐng hé xiǎng tiān dì rú gǔ zhì bìng cóng sì děng zuò
天子亲郊,有司议不设皇地祗位,曾请合享天地如古制并从祀等坐。
ruì zōng zhào zǎi xiàng lǐ guān yì jiē rú céng qǐng
睿宗诏宰相礼官议,皆如曾请。
kāi yuán chū fù bài zhōng shū shè rén céng gù cí
开元初,复拜中书舍人,曾固辞。
yì zhě wèi zhōng shū nǎi cáo sī fēi guān chēng xián míng zài lǐ bù huì nǎi jiù zhí
议者谓中书乃曹司,非官称,嫌名在礼不讳,乃就职。
yǔ sū jìn tóng zhǎng zhì gào jiē yǐ wén cí chēng shí hào sū gǔ
与苏晋同掌制诰,皆以文辞称,时号“苏贾”。
hòu zuò shì biǎn yáng zhōu cì shǐ
后坐事贬洋州刺史。
lì qián zhèng děng zhōu cì shǐ qiān lǐ bù shì láng zú
历虔、郑等州刺史,迁礼部侍郎,卒。
zi zhì
子至。
zhì zì yòu lín zhuó míng jīng dì jiě hè shàn fù wèi
至字幼邻,擢明经第,解褐单父尉。
cóng xuán zōng xìng shǔ bài qǐ jū shè rén zhī zhì gào
从玄宗幸蜀,拜起居舍人,知制诰。
dì chuán wèi zhì dāng zhuàn cè jì jìn gǎo dì yuē xī xiān tiān gào mìng nǎi fù wèi zhī cí jīn zī mìng cè yòu ěr wèi zhī liǎng cháo shèng diǎn chū qīng jiā fù zǐ shǒu kě wèi jì měi yǐ
帝传位,至当譔册,既进稿,帝曰:“昔先天诰命,乃父为之辞,今兹命册,又尔为之, 两朝盛典,出卿家父子手,可谓继美矣。
zhì dùn shǒu míng yàn liú tì
”至顿首,鸣咽流涕。
lì zhōng shū shè rén
历中书舍人。
zhì dé zhōng jiāng jūn wáng qù róng shā fù píng lìng dù huī sù zōng xīn de shǎn qiě xī qù róng cái zhào dài sǐ yǐ liú rén shǐ zì xiào
至德中,将军王去荣杀富平令杜徽,肃宗新得陕,且惜去荣材,诏贷死,以流人使自效。
zhì jiàn yuē shèng rén zhū luàn bì xiān shì fǎ lìng chóng lǐ yì
至谏曰:“圣人诛乱,必先示法令,崇礼义。
hàn shǐ rù guān yuè fǎ sān zhāng shā rén zhě sǐ bù yì zhī fǎ yě
汉始入关,约法三章,杀人者死,不易之法也。
àn jiāng jūn qù róng yǐ shuò fāng piān pí tí shù qiān shì bù néng zhěng háng liè xié sī yuàn shā xiàn lìng yǒu fàn shàng zhī nì
按将军去荣以朔方偏裨提数千士,不能整行列,挟私怨杀县令,有犯上之逆。
huò yuē qù róng shàn shǒu shǎn xīn xià fēi qù róng bù kě shǒu chén wèi bù rán
或曰去荣善守,陕新下,非去荣不可守,臣谓不然。
li guāng bì shǒu tài yuán chéng qiān lǐ shǒu shàng dǎng xǔ shū jì shǒu líng chāng lǔ jiǒng shǒu nán yáng gǔ bēn shǒu yōng qiū zhāng xún shǒu suī yáng chū wú qù róng wèi wén zéi néng xià yě
李光弼守太原,程千里守上党,许叔冀守灵昌,鲁炅守南阳,贾贲守雍丘,张巡守睢阳,初无去荣,未闻贼能下也。
yǐ yī néng ér miǎn sǐ bǐ hú shǐ jué lún jiàn shù wú qián zhě shì néng fàn shàng hé yǐ zhǐ zhī
以一能而免死,彼弧矢绝伦、剑术无前者,恃能犯上,何以止之!
ruò shě qù róng zhū jiāng lái shì fǎ bù yī ér zhāo zuì rén yě
若舍去荣,诛将来,是法不一而招罪人也。
xī yī qù róng shā shí qù róng zhī cái qí shāng gài duō
惜一去荣,杀十去荣之材,其伤盖多。
bǐ nì luàn zhī rén yǒu nì wū cǐ ér shùn wū bǐ hu
彼逆乱之人,有逆于此而顺于彼乎?
luàn fù píng ér zhì wū shǎn hu
乱富平而治于陕乎?
bèi xiàn lìng néng bù bèi wū jūn hu
悖县令,能不悖于君乎?
lǜ lìng zhě tài zōng zhī lǜ lìng bì xià bù kě yǐ yī shì xiǎo cái fèi zǔ zōng dà fǎ
律令者,太宗之律令,陛下不可以一士小材,废祖宗大法。
dì zhào qún chén yì tài zǐ tài shī wéi jiàn sù wén bù láng zhōng cuī qì děng jiē yǐ wéi fǎ zhě tiān dì dà diǎn wáng zhě bù gǎn zhuān yě
”帝诏群臣议, 太子太师韦见素、文部郎中崔器等皆以为:“法者,天地大典,王者不敢专也。
dì wáng bù shàn shā ér xiǎo rén de shàn shā zhě shì quán guò rén zhǔ
帝王不擅杀,而小人得擅杀者,是权过人主。
kāi yuán yǐ qián wú gǎn zhuān shā zūn cháo tíng yě
开元以前,无敢专杀,尊朝廷也;
jīn yǒu zhī shì ruò guó jiā yě
今有之,是弱国家也。
tài zōng dìng tiān xià bì xià fù hóng yè zé qù róng fēi zhì dé zuì rén nǎi zhēn guàn zuì rén yě
太宗定天下,陛下复鸿业,则去荣非至德罪人,乃贞观罪人也。
qí zuì zǔ zōng suǒ bù shè bì xià kě yì zhī yé
其罪祖宗所不赦,陛下可易之耶?
zhào kě
”诏可。
pú zhōu cì shǐ yǐ hé dōng bīn zéi chè fu chéng lú shè wǔ qiān shì bù shǐ zéi de bǎo jù mín dà rǎo
蒲州刺史以河东濒贼,彻傅城庐舍五千室,不使贼得保聚,民大扰。
zhào qiǎn zhì wèi ān guān zhù yíng wán pú rén nǎi ān
诏遣至慰安,官助营完,蒲人乃安。
zuò xiǎo fǎ biǎn yuè zhōu sī mǎ
坐小法,贬岳州司马。
bǎo yìng chū zhào fù gù guān qiān shàng shū zuǒ chéng
宝应初,召复故官,迁尚书左丞。
yáng wǎn jiàn qǐng yī gǔ zhì xiàn lìng jǔ xiào lián yú cì shǐ cì shǐ shēng tiān zi lǐ bù
杨绾建请依古制,县令举孝廉于刺史,刺史升天子礼部。
zhào yǒu sī cān yì duō shì wǎn yán
诏有司参议,多是绾言。
zhì yì yǐ wéi zì jìn hòu yì guān qiān xǐ rén duō qiáo chǔ yīn yuán guān zú suǒ zài zhàn jí
至议以为:“自晋后,衣冠迁徙,人多侨处, 因缘官族,所在占籍。
jīn xiāng jǔ qǔ rén wèi jǐn qǐng guǎng xué xiào zēng guó zǐ bó shì yuán shí dào dà zhōu de zhì dà xué guǎn zhào bó shì lǐng zhī zhào zhì shēng tú
今乡举取人未尽,请广学校,增国子博士员,十道大州得置大学馆,诏博士领之,召置生徒。
shǐ bǎo sāng zǐ zhě xiāng lǐ jǔ yān
使保桑梓者,乡里举焉;
zài liú yù zhě xiáng xù tuī yān
在流寓者,庠序推焉。
yì zhě gèng fù zhì yì
” 议者更附至议。
zhuǎn lǐ bù shì láng dài zhì jí xián yuàn
转礼部侍郎,待制集贤院。
dà lì chū xǐ bīng bù
大历初,徙兵部。
lèi fēng xìn dōu xiàn bó jìn jīng zhào yǐn
累封信都县伯,进京兆尹。
qī nián yǐ yòu sàn qí cháng shì zú nián wǔ shí wǔ zèng lǐ bù shàng shū shì yuē wén
七年,以右散骑常侍卒,年五十五,赠礼部尚书,谥曰文。
bái jū yì zì lè tiān qí xiān gài tài yuán rén
白居易,字乐天,其先盖太原人。
běi qí wǔ bīng shàng shū jiàn yǒu gōng yú shí cì tián hán chéng zi sūn jiā yān
北齐五兵尚书建,有功于时,赐田韩城,子孙家焉。
yòu xǐ xià guī
又徙下邽。
fù jì gēng wèi péng chéng lìng li zhèng jǐ zhī pàn shuō cì shǐ li wěi zì guī lèi zhuó xiāng zhōu bié jià
父季庚,为彭城令,李正己之叛,说刺史李洧自归,累擢襄州别驾。
jū yì mǐn wù jué rén gōng wén zhāng
居易敏悟绝人,工文章。
wèi guàn yè gù kuàng
未冠,谒顾况。
kuàng wú rén shì cái shǎo suǒ tuī kě jiàn qí wén zì shī yuē wú wèi sī wén suì jué jīn fù de zi yǐ
况,吴人,恃才少所推可,见其文, 自失曰:“吾谓斯文遂绝,今复得子矣!
zhēn yuán zhōng zhuó jìn shì bá cuì jiē zhōng bǔ jiào shū láng
”贞元中,擢进士、拔萃皆中,补校书郎。
yuán hé yuán nián duì zhì cè yǐ děng diào zhōu zhì wèi wèi jí xián xiào lǐ yuè zhōng zhào rù hàn lín wéi xué shì
元和元年,对制策乙等,调盩厔尉,为集贤校理,月中,召入翰林为学士。
qiān zuǒ shi yí
迁左拾遗。
sì nián tiān zǐ yǐ hàn shén xià zhào yǒu suǒ juān dài zhèn chú zāi lì
四年,天子以旱甚,下诏有所蠲贷,振除灾沴。
jū yì jiàn zhào jié wèi xiáng jí jiàn yán qǐ jǐn miǎn jiāng huái liǎng fù yǐ jiù liú jí qiě duō chū gōng rén
居易见诏节未详,即建言乞尽免江淮两赋,以救流瘠,且多出宫人。
xiàn zōng pō cǎi nà
宪宗颇采纳。
shì shí yú dí rù cháo xī yǐ gē wǔ rén nèi jìn zhōng huò yán pǔ níng gōng zhǔ qǔ yǐ xiàn jiē dí bì ài
是时,于𬱖入朝,悉以歌舞人内禁中,或言普宁公主取以献,皆𬱖嬖爱。
jū yì yǐ wéi bù rú guī zhī wú lìng dí de guī qǔ tiān zǐ
居易以为不如归之,无令𬱖得归曲天子。
li shī dào shàng sī qián liù bǎi wàn wèi wèi zhēng sūn shú gù dì jū yì yán zhēng rèn zǎi xiàng tài zōng yòng diàn cái chéng qí zhèng qǐn hòu sì bù néng shǒu bì xià yóu yi yǐ xián zhě zǐ sūn shú ér cì zhī
李师道上私钱六百万,为魏征孙赎故第,居易言:“征任宰相,太宗用殿材成其正寝,后嗣不能守,陛下犹宜以贤者子孙赎而赐之。
shī dào rén chén bù yí lüè měi
师道人臣,不宜掠美。
dì cóng zhī
”帝从之。
hé dōng wáng è jiāng jiā píng zhāng shì jū yì yǐ wéi zǎi xiàng tiān xià jù zhān fēi yǒu zhòng wàng xiǎn gōng bù kě rèn
河东王锷将加平章事,居易以为:“宰相天下具瞻,非有重望显功不可任。
àn è zhū qiú bǎi jì bù xù diāo zhài suǒ de cái hào wèi xiàn yú yǐ xiàn
按锷诛求百计,不恤雕瘵,所得财号为‘羡余’以献。
jīn ruò jiǎ yǐ míng qì sì fāng wén zhī jiē wèi bì xià de suǒ xiàn yǔ zǎi xiàng
今若假以名器,四方闻之,皆谓陛下得所献,与宰相。
zhū jié dù sī jì yuē shuí bù rú è
诸节度私计曰:‘谁不如锷?
zhēng póu gē shēng rén yǐ qiú suǒ yù
’争裒割生人以求所欲。
yǔ zhī zé gāng jì dà huài bù yǔ zé yǒu hòu bó shì yī shī bù kě fù zhuī
与之则纲纪大坏,不与则有厚薄,事一失不可复追。
shì shí sūn yǐ jìn wèi láo zhuó fèng xiáng jié dù shǐ
”是时,孙以禁卫劳,擢凤翔节度使。
zhāng fèng guó dìng xú zhōu píng li yǒu gōng qiān jīn wú jiāng jūn
张奉国定徐州,平李有功,迁金吾将军。
jū yì wèi dì yán yi ba jìn fèng guó yǐ sǒng tiān xià zhōng chén xīn
居易为帝言:“宜罢,进奉国, 以竦天下忠臣心。
dù zhī yǒu qiú xì wén xiāng yù gèng sān shè bù dé yuán
”度支有囚系閺乡狱,更三赦不得原。
yòu zòu yán fù sǐ zhí qí zi fu jiǔ xì qī jià zhài wú cháng qī jìn wú xiū rì qǐng yī qiè miǎn zhī
又奏言:“父死,絷其子, 夫久系,妻嫁,债无偿期,禁无休日,请一切免之。
zòu fán shí yú shàng yì zhī míng
”奏凡十余上,益知名。
huì wáng chéng zōng pàn dì zhào tǔ tū chéng cuǐ lǜ shī chū tǎo jū yì jiàn táng jiā zhì dù měi zhēng fá zhuān wěi jiāng shuài zé chéng gōng bǐ nián shǐ yǐ zhōng rén wèi dōu jiān
会王承宗叛,帝诏吐突承璀率师出讨,居易谏:“唐家制度,每征伐,专委将帅,责成功,比年始以中人为都监。
hán quán yì tǎo huái xi gǔ liáng guó jiān zhī
韩全义讨淮西,贾良国监之;
gāo chóng wén tǎo shǔ liú zhēn liàng jiān zhī
高崇文讨蜀,刘贞亮监之。
qiě xìng tiān xià bīng wèi yǒu yǐ zhōng rén zhuān tǒng lǐng zhě
且兴天下兵,未有以中人专统领者。
shén cè jì bù zhì xíng yíng jié dù jí chéng cuǐ wèi zhì jiāng yòu chōng zhū jūn zhāo tǎo chǔ zhì shǐ shì shí dū tǒng
神策既不置行营节度,即承璀为制将,又充诸军招讨处置使,是实都统。
kǒng sì fāng wén zhī bì qīng cháo tíng
恐四方闻之,必轻朝廷。
hòu shì qiě chuán zhōng rén wèi zhì jiāng zì bì xià shǐ bì xià rěn shòu cǐ míng zāi
后世且传中人为制将自陛下始,陛下忍受此名哉?
qiě liú jì děng jì zhū jiāng bì chǐ shòu chéng cuǐ jié zhì xīn yǒu bù lè wú yǐ lì gōng
且刘济等洎诸将必耻受承璀节制,心有不乐,无以立功。
cǐ nǎi zī chéng zōng zhī jiān cuò zhū jiāng zhī ruì
此乃资承宗之奸,挫诸将之锐。
dì bù tīng
”帝不听。
jì ér bīng lǎo bù jué jū yì shàng yán bì xià tǎo fá běn wěi chéng cuǐ wài zé lú yōu shǐ fàn xī cháo zhāng mào zhāo
既而兵老不决,居易上言:“陛下讨伐,本委承璀,外则卢攸史、范希朝、张茂昭。
jīn chéng cuǐ jìn bù jué zhàn yǐ sàng dà jiàng xī cháo mào zhāo shù yuè nǎi rù zéi jìng guān qí shì shì yīn xiāng wéi jì kōng dé yī xiàn jí bì bù jìn lǐ wú chéng gōng
今承璀进不决战,已丧大将, 希朝、茂昭数月乃入贼境,观其势,似阴相为计,空得一县,即壁不进,理无成功。
bù jí ba zhī qiě yǒu sì hài
不亟罢之,且有四害。
yǐ fǔ tǎng jīn bó qí mín gāo xuè zhù hé běi zhū hóu shǐ yì fù qiáng yī yě
以府帑金帛、齐民膏血助河北诸侯,使益富强,一也。
hé běi zhū jiāng wén wú shǎo yáng shòu mìng jiāng qǐng xǐ dí chéng zōng zhāng yī zài shàng wú bù xǔ zé hé běi hé zòng qí shì yì gù
河北诸将闻吴少阳受命,将请洗涤承宗,章一再上,无不许,则河北合从,其势益固。
yǔ duó ēn xìn bù chū cháo tíng èr yě
与夺恩信,不出朝廷,二也。
jīn shǔ shī bào lù bīng qì xūn zhēng suī bù gù sǐ shú kān qí kǔ
今暑湿暴露,兵气熏蒸,虽不顾死,孰堪其苦?
yòu shén cè zá mù shì rén bù niǔ yú yì tuō bēn táo xiāng dòng zhū jūn bì yáo sān yě
又神策杂募市人,不忸于役,脱奔逃相动,诸军必摇,三也。
huí hú tǔ bō cháng yǒu yóu zhēn wén tǎo chéng zōng lì sān shí wú gōng zé bīng zhī qiáng ruò fèi zhī duō shǎo bǐ yī zhī zhī chéng xū rù kòu qú néng jiù shǒu wěi zāi
回鹘、吐蕃常有游侦,闻讨承宗历三时无功,则兵之强弱,费之多少,彼一知之,乘虚入寇,渠能救首尾哉?
bīng lián shì shēng hé gù miè yǒu
兵连事生,何故蔑有?
sì yě
四也。
shì zhì ér ba zé sǔn wēi shī bǐng zhī kě nì fáng bù kě zhuī huǐ
事至而罢,则损威失柄,祗可逆防,不可追悔。
yì huì chéng zōng qǐng zuì bīng suì ba
”亦会承宗请罪,兵遂罢。
hòu duì diàn zhōng lùn zhí qiáng gěng dì wèi yù zhé jìn yuē bì xià wù yǐ
后对殿中,论执强鲠,帝未谕,辄进曰:“陛下误矣。
dì biàn sè ba wèi li jiàng yuē shì zi wǒ zì bá zhuó nǎi gǎn ěr wǒ pǒ kān cǐ bì chì zhī
”帝变色,罢,谓李绛曰:“是子我自拔擢,乃敢尔,我叵堪此,必斥之!
jiàng yuē bì xià qǐ yán zhě lù gù qún chén gǎn lùn dé shī
”绛曰:“陛下启言者路,故群臣敢论得失。
ruò chù zhī shì qián qí kǒu shǐ zì wèi móu fēi suǒ yǐ fā yáng shèng dé yě
若黜之,是箝其口,使自为谋,非所以发扬盛德也。
dì wù dài zhī rú chū
”帝悟,待之如初。
suì mǎn dāng qiān dì yǐ zī qiǎn qiě jiā sù pín tīng zì zé guān
岁满当迁,帝以资浅,且家素贫,听自择官。
jū yì qǐng rú jiāng gōng fǔ yǐ xué shì jiān jīng zhào hù cáo cān jūn yǐ biàn yǎng zhào kě
居易请如姜公辅以学士兼京兆户曹参军,以便养,诏可。
míng nián yǐ mǔ sāng jiě hái bài zuǒ zàn shàn dài fū
明年,以母丧解,还,拜左赞善大夫。
shì shí dào shā wǔ yuán héng jīng dū zhèn rǎo
是时,盗杀武元衡,京都震扰。
jū yì shǒu shàng shū qǐng jí bǔ zéi shuā cháo tíng chǐ yǐ bì děi wéi qī
居易首上疏,请亟捕贼,刷朝廷耻,以必得为期。
zǎi xiàng xián qí chū wèi bú yuè
宰相嫌其出位, 不悦。
é yǒu yán jū yì mǔ duò jǐng sǐ ér jū yì fù xīn jǐng piān yán fú huá wú shí xíng bù kě yòng
俄有言:“居易母堕井死,而居易赋《新井篇》,言浮华,无实行,不可用。
chū wèi zhōu cì shǐ
” 出为州刺史。
zhōng shū shè rén wáng yá shàng yán bù yí zhì jùn zhuī biǎn jiāng zhōu sī mǎ
中书舍人王涯上言不宜治郡,追贬江州司马。
jì shī zhì néng shùn shì suǒ yù tuō fú tú shēng sǐ shuō ruò wàng xíng hái zhě
既失志,能顺适所遇, 托浮屠生死说,若忘形骸者。
jiǔ zhī xǐ zhōng zhōu cì shǐ
久之,徙忠州刺史。
rù wèi sī mén yuán wài láng yǐ zhǔ kè láng zhōng zhī zhì gào
入为司门员外郎,以主客郎中知制诰。
mù zōng hǎo tián yóu xiàn xù yú rén zhēn yǐ fěng yuē
穆宗好畋游,献《续虞人箴》以讽,曰:
táng shòu tiān mìng shí yǒu èr shèng
唐受天命,十有二圣。
jīng jīng yè yè xián qín jué zhèng
兢兢业业,咸勤厥政。
niǎo shēng shēn lín shòu zài fēng cǎo
鸟生深林,兽在丰草。
chūn tóng dōng shòu qǔ zhī yǐ dào
春曈冬狩, 取之以道。
niǎo shòu chóng yú gè suì qí shēng
鸟兽虫鱼,各遂其生。
mín yě jūn cháo yì kè yòng níng
民野君朝,亦克用宁。
zài xī xuán zǔ jué xun kǒng zhāng chí chěng tián liè bǐ xīn fā kuáng
在昔玄祖,厥训孔彰: “驰骋畋猎,俾心发狂。
hé yǐ xiào zhī yuē yì yǔ kāng
”何以效之,曰羿与康。
céng bú shì jiè zhōng rán fù wáng
曾不是诫,终然覆亡。
gāo zǔ fāng liè sū zhǎng jìn yán bù mǎn shí xún wèi zú wèi huan
高祖方猎, 苏长进言:“不满十旬,未足为欢。
shàng xīn jì wù wèi zhī chuò tián
”上心既悟,为之辍畋。
jiàng jí sòng jǐng yì jiàn xuán zōng
降及宋璟,亦谏玄宗。
wēn yán tīng nà xiàn tì cóng róng
温颜听纳,献替从容。
jǐng qū yǐ chū yào sǐ wò zhōng
璟趋以出,鹞死握中。
ǎi
噫!
zhú shòu yú yě zǒu mǎ yú lù
逐兽于野,走马于路。
qǐ bù kuài zāi xián jué kě jù
岂不快哉, 衔橛可惧。
shěn qí ān wēi wéi shèng zhī lǜ
审其安危,惟圣之虑。
é zhuǎn zhōng shū shè rén
俄转中书舍人。
tián bù bài wèi bó jié dù shǐ mìng chí jié xuān yù bù yí wǔ bǎi jiān zhào shǐ shòu zhī cí yuē bù fù chóu guó chǐ wèi xuě rén dāng yǐ wù zhù zhī nǎi qǔ qí cái yì bù rěn
田布拜魏博节度使,命持节宣谕,布遗五百缣,诏使受之,辞曰:“布父雠国耻未雪,人当以物助之,乃取其财,谊不忍。
fāng yù wèn bàng wǔ ruò xī yǒu suǒ zèng zé zéi wèi tiǎn bù zī jié yǐ
方谕问旁午,若悉有所赠,则贼未殄,布赀竭矣。
zhào tīng cí xiǎng
”诏听辞饷。
shì shí hé shuò fù luàn hé zhū dào bīng chū tǎo qiān yán wú gōng
是时,河朔复乱,合诸道兵出讨,迁延无功。
zéi qǔ gōng gāo jué liáng dào shēn zhōu wéi yì jí
贼取弓高,绝粮道,深州围益急。
jū yì shàng yán bīng duō zé nán yòng jiāng zhòng zé bù yī
居易上言:“兵多则难用,将众则不一。
yi zhào wèi bó zé lù dìng cāng sì jié dù lìng gè shǒu jìng yǐ shěng dù zhī zī xiǎng
宜诏魏博、泽潞、定、沧四节度,令各守境,以省度支赀饷。
měi dào gè chū ruì bīng sān qiān shǐ li guāng yán jiāng
每道各出锐兵三千, 使李光颜将。
guāng yán gù yǒu fèng xiáng xú huá hé yáng chén xǔ jūn wú lǜ sì wàn kě jìng báo zéi kāi gōng gāo liáng lù hé xià bó jiě shēn zhōu zhī wéi yǔ niú yuán yì hé
光颜故有凤翔、徐、滑、河阳、陈许军无虑四万,可径薄贼,开弓高粮路,合下博,解深州之围,与牛元翼合。
hái péi dù zhāo tǎo shǐ shǐ xī tài yuán bīng xi yā jìng jiàn lì chéng xì jiā gōng zhī jiān lìng zhāo yù yǐ dòng qí xīn wèi jí zhū yí bì zì shēng biàn
还裴度招讨使,使悉太原兵西压境,见利乘隙夹攻之,间令招谕以动其心,未及诛夷,必自生变。
qiě guāng yán jiǔ jiāng yǒu wēi míng dù wéi rén zhōng yǒng kě dāng yī miàn wú ruò èr rén zhě
且光颜久将,有威名, 度为人忠勇,可当一面,无若二人者。
wū shì tiān zǐ huāng zòng zǎi xiàng cái xià shǎng fá shī suǒ yi zuò shì zéi wú néng wéi
”于是,天子荒纵,宰相才下,赏罚失所宜, 坐视贼,无能为。
jū yì suī jìn zhōng bú jiàn tīng nǎi gài wài qiān
居易虽进忠,不见听,乃丐外迁。
wèi háng zhōu cì shǐ shǐ zhù dī hàn qián táng hú zhōng xiè qí shuǐ gài tián qiān qǐng
为杭州刺史,始筑堤捍钱塘湖, 钟泄其水,溉田千顷。
fù jùn li mì liù jǐng mín lài qí jí
复浚李泌六井,民赖其汲。
jiǔ zhī yǐ tài zi zuǒ shù zǐ fēn sī dōng dōu
久之,以太子左庶子分司东都。
fù bài sū zhōu cì shǐ bìng miǎn
复拜苏州刺史,病免。
wén zōng lì yǐ mì shū jiān zhào qiān xíng bù shì láng fēng jìn yáng xiàn nán
文宗立,以秘书监召,迁刑部侍郎,封晋阳县男。
tài hé chū èr li dǎng shì xìng xiǎn lì chéng zhī gēng xiāng duó yí jìn tuì huǐ yù ruò dàn mù rán
太和初,二李党事兴,险利乘之,更相夺移,进退毁誉,若旦暮然。
yáng yú qīng yǔ jū yì yīn jiā ér shàn li zōng mǐn jū yì è yuán dǎng rén chì nǎi yí bìng huán dōng dōu
杨虞卿与居易姻家,而善李宗闵,居易恶缘党人斥,乃移病还东都。
chú tài zǐ bīn kè fēn sī
除太子宾客分司。
yú nián jí bài hé nán yǐn fù yǐ bīn kè fēn sī
逾年,即拜河南尹,复以宾客分司。
kāi chéng chū qǐ wèi tóng zhōu cì shǐ bù bài gǎi tài zǐ shǎo fù jìn féng yì xiàn hòu
开成初,起为同州刺史,不拜,改太子少傅,进冯翊县侯。
huì chāng chū yǐ xíng bù shàng shū zhì shì
会昌初,以刑部尚书致仕。
liù nián zú nián qī shí wǔ zèng shàng shū yòu pú yè xuān zōng yǐ shī diào zhī
六年,卒,年七十五,赠尚书右仆射,宣宗以诗吊之。
yí mìng báo zàng wú qǐng shì
遗命薄葬,毋请谥。
jū yì bèi yù xiàn zōng shí shì wú bù yán jiān tī jué mó duō jiàn tīng kě rán wéi dāng lù suǒ jì suì bìn chì suǒ yùn bù néng shī nǎi fàng yì wén jiǔ
居易被遇宪宗时,事无不言,湔剔抉摩,多见听可,然为当路所忌,遂摈斥, 所蕴不能施,乃放意文酒。
jì fù yòng yòu jiē yòu jūn yǎn jiǎn yì bù hé jū guān zhé bìng qù suì wú lì gōng míng yì
既复用,又皆幼君,偃蹇益不合,居官辄病去,遂无立功名意。
yǔ dì xíng jiǎn cóng zǔ dì mǐn zhōng yǒu ài
与弟行简、从祖弟敏中友爱。
dōng dōu suǒ jū lǚ dào lǐ shū zhào zhòng shù gòu shí lóu xiāng shān záo bā jié tān zì hào zuì yín xiān shēng wèi zhī chuán
东都所居履道里,疏诏种树,构石楼香山, 凿八节滩,自号醉吟先生,为之传。
mù jié huò fú tú dào yóu shén zhì jīng yuè bù shí hūn chēng xiāng shān jū shì
暮节惑浮屠道尤甚,至经月不食荤,称香山居士。
cháng yǔ hú gǎo jí rì pū zhèng jù liú zhēn lú zhēn zhāng hún dí jiān mó lú zhēn yàn jí jiē gāo nián bù shì zhě rén mù zhī huì wèi jiǔ lǎo tú
尝与胡杲、吉日攵、郑据、刘真、卢真、张浑、狄兼谟、卢贞燕集,皆高年不事者,人慕之,绘为《九老图》。
jū yì wū wén zhāng jīng qiè rán zuì gōng shī
居易于文章精切,然最工诗。
chū pō yǐ guī fěng dé shī jí qí duō gèng xià ǒu sú hǎo zhì shù qiān piān dāng shí shì rén zhēng chuán
初,颇以规讽得失,及其多,更下偶俗好,至数千篇,当时士人争传。
jī lín xíng gǔ shòu qí guó xiāng lǜ piān yì yī jīn shén wěi zhě xiāng zhé néng biàn zhī
鸡林行贾售其国相,率篇易一金,甚伪者,相辄能辩之。
chū yǔ yuán zhěn chou yǒng gù hào yuán bái
初, 与元稹酬咏,故号“元白”;
zhěn zú yòu yǔ liú yǔ xī qí míng hào liú bái
稹卒,又与刘禹锡齐名,号“刘白”。
qí shǐ shēng qī yuè néng zhǎn shū mǔ zhǐ zhī wú liǎng zì suī shì bǎi shù bù chà
其始生七月能展书,姆指“之”、“无”两字,虽试百数不差;
jiǔ suì àn shi shēng lǜ
九岁暗识声律。
qí dǔ wū cái zhāng gài tiān bǐng rán
其笃于才章,盖天禀然。
mǐn zhōng wèi xiāng qǐng shì yǒu sī yuē wén
敏中为相,请谥,有司曰文。
hòu lǚ dào dì zú wèi fó sì
后履道第卒为佛寺。
dōng dōu jiāng zhōu rén wéi lì cí yān
东都、江州人为立祠焉。
zàn yuē jū yì zài yuán hé cháng qìng shí yǔ yuán zhěn jù yǒu míng zuì zhǎng wū shī tā wén wèi néng chēng shì yě duō zhì shù qiān piān táng yǐ lái suǒ wèi yǒu
赞曰:居易在元和、长庆时,与元稹俱有名,最长于诗,它文未能称是也,多至数千篇,唐以来所未有。
qí zì xù yán guān měi cì zhě wèi zhī fěng yù
其自叙言:“关美刺者,谓之讽谕;
yǒng xìng qíng zhě wèi zhī xián shì
咏性情者,谓之闲适;
chù shì ér fā wèi zhī gǎn shāng
触事而发,谓之感伤;
qí tā wèi zá lǜ
其它为杂律。
yòu jī shì rén suǒ ài wéi zá lǜ shī bǐ suǒ zhòng wǒ suǒ qīng
”又讥“世人所爱惟杂律诗,彼所重,我所轻。
zhì fěng yù yì jī ér yán zhì xián shì sī dàn ér cí yū yǐ zhì hé yū yí rén zhī bù ài yě
至讽谕意激而言质,闲适思澹而辞迂,以质合迂,宜人之不爱也”。
jīn shì qí wén xìn rán
今视其文,信然。
ér dù mù wèi xiān yàn bù chěng fēi zhuāng shì yǎ rén suǒ wéi
而杜牧谓:“纤艳不逞,非庄士雅人所为。
liú chuán rén jiān zǐ fù nǚ mǔ jiāo kǒu jiào shòu yín yán xiè yǔ rù rén jī gǔ bù kě qù
流传人间,子父女母交口教授,淫言媟语入人肌骨不可去。
gài jiù suǒ shī bù dé bù yún
”盖救所失不得不云。
guān jū yì shǐ yǐ zhí dào fèn zài tiān zǐ qián zhēng ān wēi jì yǐ lì gōng suī zhōng bèi chì wǎn yì bù shuāi
观居易始以直道奋,在天子前争安危,冀以立功,虽中被斥,晚益不衰。
dāng zōng mǐn shí quán shì zhèn hè zhōng bù fù lí wèi jìn qǔ jì wán jié zì gāo
当宗闵时,权势震赫,终不附离为进取计,完节自高。
ér zhěn zhōng dào jiào xiǎn de zǎi xiàng míng wàng cuǐ rán
而稹中道徼险得宰相,名望漼然。
míng hū jū yì qí xián zāi
鸣呼,居易其贤哉!
xíng jiǎn zì zhī tuì zhuó jìn shì pì lú tǎn jiàn nán dōng chuān fǔ
行简,字知退,擢进士,辟卢坦剑南东川府。
ba yǔ jū yì zì zhōng zhōu rù cháo shòu zuǒ shi yí
罢,与居易自忠州入朝,授左拾遗。
lèi qiān zhǔ kè yuán wài láng dài wéi cí pàn dù zhī àn jìn láng zhōng
累迁主客员外郎,代韦词判度支按,进郎中。
cháng qìng shí zhèn wǔ yíng tián shǐ hè bá zhì suì zhōng jié kè zuì zhào xíng jiǎn yuè shí fā qí wàng zhì jù zì cì bù shū
长庆时,振武营田使贺拔志岁终结课最,诏行简阅实,发其妄,志惧,自刺不殊。
xíng jiǎn mǐn ér yǒu cí hòu xué suǒ mù shàng
行简敏而有辞,后学所慕尚。
bǎo lì èr nián zú
宝历二年卒。
mǐn zhōng zì yòng huì shǎo gū chéng xué zhū xiōng
敏中,字用晦,少孤,承学诸兄。
cháng qìng chū dì jìn shì pì yì chéng jié dù shǐ li tīng fǔ tīng yī jiàn xǔ qí yuǎn dào
长庆初,第进士,辟义成节度使李听府,听一见,许其远到。
qiān yòu shí yí gǎi diàn zhōng shì yù shǐ wèi fú chè bīn níng fù shǐ chè zú yǐ néng zhèng wén
迁右拾遗,改殿中侍御史,为符澈邠宁副使,澈卒以能政闻。
yù shǐ zhōng chéng gāo yuán yù jiàn wèi shì yù shǐ zài zhuǎn zuǒ sī yuán wài láng
御史中丞高元裕荐为侍御史,再转左司员外郎。
wǔ zōng yā wén jū yì míng yù zhào yòng zhī
武宗雅闻居易名,欲召用之。
shì shí jū yì zú bìng fèi zǎi xiàng lǐ dé yù yán qí shuāi nié bù rèn shì jí jiàn mǐn zhōng wén cí lèi qí xiōng ér yǒu qì shí
是时, 居易足病废,宰相李德裕言其衰苶不任事,即荐敏中文词类其兄而有器识。
jí rì zhī zhì gào zhào rù hàn lín wéi xué shì
即日知制诰,召入翰林为学士。
jìn chéng zhǐ
进承旨。
xuān zōng lì yǐ bīng bù shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì qiān zhōng shū shì láng jiān xíng bù shàng shū
宣宗立,以兵部侍郎同中书门下平章事,迁中书侍郎,兼刑部尚书。
dé yù biǎn mǐn zhōng dǐ zhī shén lì yì zhě zǐ è
德裕贬,敏中抵之甚力,议者訾恶。
dé yù zhù shū yì yán wéi yǐ yuàn bào dé wèi bù kě cè gài chì mǐn zhōng yún
德裕著书亦言“惟以怨报德为不可测”,盖斥敏中云。
lì shàng shū yòu pú yè mén xià shì láng fēng tài yuán jùn gōng
历尚书右仆射、门下侍郎,封太原郡公。
zì yuán wài fán wǔ nián shí sān qiān
自员外,凡五年,十三迁。
cuī xuàn fǔ zhèng yù zhuān rèn huàn mǐn zhōng jū yòu
崔铉辅政,欲专任,患敏中居右。
huì dǎng xiàng shù kòu biān xuàn yán yi de dà chén zhèn fǔ tiān zǐ xiǎng qí yán gù mǐn zhōng yǐ sī kōng píng zhāng shì jiān bīn níng jié dù zhāo fǔ zhì zhì shǐ
会党项数寇边,铉言宜得大臣镇抚,天子响其言,故敏中以司空、平章事兼邠宁节度、招抚、制置使。
chū dì ài wàn shòu gōng zhǔ yù xià jià shì rén
初,帝爱万寿公主,欲下嫁士人。
shí zhèng hào zhuó jìn shì dì yǒu fá yuè mǐn zhōng yǐ chōng xuǎn
时郑颢擢进士第,有阀阅,敏中以充选。
hào yǔ lú shì hūn jiāng shòu shì ér ba xián zhī
颢与卢氏婚,将授室而罢,衔之。
mǐn zhōng zì yǐ jū wài wèi hào chán zì sù yú dì
敏中自以居外,畏颢谗,自诉于帝。
dì yuē zhèn zhī jiǔ yǐ
帝曰:“朕知久矣。
ruò yòng hào yán yōng xiāng rèn yé
若用颢言,庸相任耶?
gù zuǒ yòu qǔ shū yī hán fā shì xī hào suǒ shàng mǐn zhōng nǎi ān
” 顾左右取书一函,发视,悉颢所上,敏中乃安。
jí xíng dì yù ān fú lóu yǐ jiàn bān xǐ shū yù wèi cì tōng tiān dài wèi yǐ shén cè bīng kāi fǔ pì shì lǐ rú péi dù tǎo huái xi shí
及行,帝御安福楼以饯,颁玺书谕尉,赐通天带,卫以神策兵,开府辟士,礼如裴度讨淮西时。
cì níng zhōu zhū jiāng yǐ pò qiāng zéi mǐn zhōng jí shuō yù qí zhòng jiē yuàn qì bīng wèi yè
次宁州,诸将已破羌贼,敏中即说谕其众,皆愿弃兵为业。
nǎi zì nán shān bìng hé àn bǎo bǎo huí rào qiān lǐ
乃自南山并河按堡保,回绕千里。
yòu guī xiāo guān tōng líng wēi lù shǐ wèi gēng zhàn jù
又规萧关通灵威路,使为耕战具。
yú nián jiǎn jiào sī tú tú jiàn nán xi chuān zēng luó jūn wán chuàng guān bì
逾年,检校司徒,徒剑南西川,增骡军,完创关壁。
zhì shǔ wǔ nián yǒu láo jiā jiān tài zǐ tài shī xǐ jīng nán
治蜀五年,有劳,加兼太子太师,徙荆南。
yì zōng lì zhào bài sī tú mén xià shì láng hái píng zhāng shì
懿宗立,召拜司徒、门下侍郎,还平章事。
shù yuè zú bìng bù rèn yè gù qiú bì wèi bù xǔ zhōng shǐ zhě láo wèn bǐ duì bié diàn wú bài
数月足病不任谒,固求避位,不许, 中使者劳问,俾对别殿,毋拜。
yòu bǔ quē wáng pǔ zòu yán mǐn zhōng bìng sì yuè bì xià zuò cháo yǔ tā zǎi xiàng yǔ bù sān kè ān xiá lùn tiān xià shì
右补阙王谱奏言:“敏中病四月,陛下坐朝,与他宰相语不三刻,安暇论天下事?
yuàn tīng qí qǐng wú shǐ yǒu chí chǒng kuàng guì zhī jī
愿听其请,无使有持宠旷贵之讥。
shū wén dì nù chì pǔ yáng dí lìng
”书闻,帝怒, 斥谱阳翟令。
jǐ shì zhōng zhèng gōng yú shēn jiù bù tīng
给事中郑公舆申救,不听。
pǔ zhě shì zhōng guī zhī yuǎn yì
谱者,侍中珪之远裔。
wèi jǐ jiā mǐn zhōng zhōng shū lìng
未几,加敏中中书令。
zì péi dù yǐ xūn dé jū ér mǐn zhōng yǐ ēn zé jìn
自裴度以勋德居,而敏中以恩泽进。
xián tōng èr nián nán mán rǎo biān zhào mǐn zhōng rù yì xǔ xié fú shēng diàn
咸通二年,南蛮扰边,召敏中入议,许挟扶升殿。
gù qiú miǎn nǎi chū wèi fèng xiáng jié dù shǐ
固求免,乃出为凤翔节度使。
sān zòu yuàn guī shǒu fén mù chú dōng dōu liú shǒu bù gǎn bài xǔ yǐ tài fù zhì shì
三奏愿归守坟墓,除东都留守,不敢拜,许以太傅致仕。
zhào shū wèi zhì zú cè zèng tài wèi
诏书未至,卒,册赠太尉。
bó shì cáo yè zé qí bìng bù jiān tuì qiě zhú jiàn chén jǔ hù wēi sì xíng shì yuē chǒu
博士曹邺责其病不坚退,且逐谏臣,举怙威肆行,谥曰丑。