li yáng cuī liǔ wéi lù
李杨崔柳韦路
li lín yì chū yì zǔ yú shǔ zuì shū
李麟，裔出懿祖，于属最疏。
fù jùn lì rùn guó lù sān zhōu cì shǐ yǐ chéng xìn hào liáng lì
父濬，历润、虢、潞三州刺史，以诚信号良吏。
kāi yuán zhōng zhōng jiàn nán jié dù àn chá shǐ zèng hù bù shàng shū shì yuē chéng
开元中，终剑南节度按察使，赠户部尚书，谥曰诚。
lín hào xué shàn wén cí
麟好学，善文辞。
yǐ fù yìn bǔ jīng zhào fǔ hù cáo cān jūn jǔ zōng shì yì néng zhuǎn diàn zhōng shì yù shǐ
以父荫补京兆府户曹参军，举宗室异能，转殿中侍御史。
lèi zhuó bīng bù shì láng yǔ yáng guó zhōng tóng liè guó zhōng hù quán jí zhī gǎi quán lǐ bù gòng jǔ
累擢兵部侍郎，与杨国忠同列，国忠怙权，疾之，改权礼部贡举。
guó zhōng qiān lín fù běn guān
国忠迁，麟复本官。
gǎi guó zǐ jì jiǔ
改国子祭酒。
chū wèi hé dōng tài shǒu yǒu qīng zhèng
出为河东太守，有清政。
ān lù shān fǎn cháo tíng yǐ lín rú zhě fēi yù wǔ cái hái wèi jì jiǔ fēng wèi yuán xiàn nán
安禄山反，朝廷以麟儒者，非御侮才，还为祭酒，封渭源县男。
xuán zōng rù shǔ lín zǒu jiàn dì zài qiān xiàn bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
玄宗入蜀，麟走见帝，再迁宪部尚书、同中书门下平章事。
shí zǎi xiàng wéi jiàn sù fáng guǎn cuī huàn cuī yuán zhǒng fù sù zōng xíng zài dú lín yǐ zōng shì zi liú zǒng bǎi sī
时宰相韦见素、房琯、崔涣、崔圆踵赴肃宗行在，独麟以宗室子留总百司。
shàng huáng hái jīng jìn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn fēng bāo guó gōng
上皇还京， 进同中书门下三品，封褒国公。
zhāng huáng hòu xié li fǔ guó jìn ráo zhèng miáo jìn qīng cuī yuán děng wèi qí quán jiē fù lí qǔ ān dú lín shǒu zhèng bù ē shùn fǔ guó jì huì
张皇后挟李辅国浸桡政，苗晋卿、崔圆等畏其权， 皆附离取安，独麟守正不阿顺，辅国忌恚。
qián yuán chū ba wèi tài zǐ shǎo fù
乾元初，罢为太子少傅。
míng nián zú nián liù shí liù zèng tài zǐ tài fù shì yuē dé
明年卒，年六十六，赠太子太傅，谥曰德。
yáng wǎn zì gōng quán huá zhōu huá yīn rén
杨绾，字公权，华州华阴人。
zǔ wēn yù zài wǔ hòu shí wèi xiǎn guān
祖温玉，在武后时为显官。
shì yǐ rú wén
世以儒闻。
wǎn shǎo gū jiā sù pín shì mǔ jǐn shén
绾少孤， 家素贫，事母谨甚。
xìng shěn jìng dú chǔ yī shì zuǒ yòu tú shǐ níng chén mǎn xí dàn rú yě
性沈靖，独处一室，左右图史，凝尘满席，澹如也。
bù hǎo lì míng yǒu suǒ lùn zhù wèi shǐ shì rén
不好立名， 有所论著，未始示人。
dì jìn shì bǔ tài zǐ zhèng zì
第进士，补太子正字。
jǔ cí zǎo hóng lì kē xuán zōng yǐ shì yòu jiā shī fù gè yī piān wǎn wèi guān yóu shì zhuó yòu shi qiǎn
举词藻宏丽科，玄宗已试，又加诗、 赋各一篇，绾为冠，由是擢右拾遣。
zhì jǔ jiā shī fù yáo wǎn shǐ
制举加诗、赋，繇绾始。
tiān bǎo luàn sù zōng jí wèi wǎn tuō shēn jiàn xíng cháo bài qǐ jū shè rén zhī zhì gào
天宝乱，肃宗即位， 绾脱身见行朝，拜起居舍人，知制诰。
lèi qiān zhōng shū shè rén jiān xiū guó shǐ
累迁中书舍人，兼修国史。
gù shì shè rén nián jiǔ zhě wèi gé lǎo qí gōng xiè zá liào dú qǔ wǔ zhī sì
故事，舍人年久者为阁老，其公廨杂料独取五之四。
zhì wǎn xī jūn gěi zhī
至绾，悉均给之。
lì lǐ bù shì láng jiàn fù gǔ xiào lián lì tián děng kē tiān xià gāo qí yì
历礼部侍郎，建复古孝廉、 力田等科，天下高其议。
é qiān lì bù pǐn cái qīng yǔn rén fú qí gōng
俄迁吏部，品裁清允，人服其公。
shì shí yuán zài bǐng zhèng jì wǎn wàng gāo shū báo zhī
是时，元载秉政，忌绾望高，疏薄之。
huàn zhě yú cháo ēn pàn guó zǐ jiàn jì zhū yīn shì jiàn yán tài xué dāng de tiān xià míng rú tài qí xuǎn jí bài wǎn guó zǐ jì jiǔ wài shì zūn zhòng ér shí yǐ sàn dì chù zhī
宦者鱼朝恩判国子监，既诛，因是建言太学当得天下名儒汰其选， 即拜绾国子祭酒，外示尊重，而实以散地处之。
zài rì tān mào tiān xià shì yì yì guī wǎn dì yì zhī zhī zì zhuó wèi tài cháng qīng chōng lǐ yí shǐ
载日贪冒，天下士议益归绾，帝亦知之，自擢为太常卿，充礼仪使。
zài dé zuì bài zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì xiū guó shǐ
载得罪，拜中书侍郎、同中书门下平章事，修国史。
zhì xià shì xiāng hè yú cháo wǎn gù ràng dì bù xǔ
制下，士相贺于朝，绾固让，帝不许。
shí zhū zhōu xī dài tuán liàn shǐ wǎn zòu cì shǐ zì yǒu chí jié zhū jūn shì yǐ zhǎng jūn lǚ
时诸州悉带团练使，绾奏：“刺史自有持节诸军事以掌军旅；
sī mǎ gǔ sī wǔ suǒ yǐ fù jūn jí jīn fù shǐ
司马，古司武， 所以副军，即今副使；
sī bīng cān jūn jí jīn tuán liàn pàn guān
司兵参军，即今团练判官。
guān hào chóng fù kě ba tiān xià tuán liàn shǒu zhuō shǐ
官号重复，可罢天下团练、守捉使。
zhào kě
”诏可。
yòu jiǎn zhū dào guàn chá pàn guān yuán zhī bàn
又减诸道观察判官员之半。
fù yán jiù zhì cì shǐ bèi dài ruò bié zhuī jiē jiàng yú shū nǎi de qù
复言：“旧制，刺史被代若别追，皆降鱼书，乃得去。
kāi yuán shí zhì zhū dào cǎi fǎng shǐ de zhuān tíng cì shǐ wēi bǐng wài yí jiàn bù kě jiǔ
开元时，置诸道采访使，得专停刺史，威柄外移，渐不可久。
qí cì shǐ bù chēng zhí ruò zāng fù běn dào shǐ jù tiáo yǐ wén bù dé shàn zhuī jí tíng ér cì shǐ yì bù dé zhé qù zhōu yì shǐ suǒ
其刺史不称职若赃负，本道使具条以闻，不得擅追及停，而刺史亦不得辄去州诣使所。
rú qí gù quē shǐ sī wú shǔ shè tīng shàng zuǒ dài lǐng
如其故阙，使司无署摄，听上佐代领。
dì shàn qí móu yú shì gāo xuǎn zhōu shàng zuǒ dìng shàng zhōng xià zhōu chà zhì bīng yuán zhào láng guān yù shǐ fēn dào xún fù
”帝善其谋，于是高选州上佐，定上、中、下州，差置兵员，诏郎官、御史分道巡覆。
yòu dìng fǔ zhōu guān yuè bǐng shǐ yōu xiá xiāng jūn
又定府、州官月禀，使优狭相均。
shǐ tiān xià bīng xìng cóng quán yi guān pǐn tóng ér lù lì chà
始，天下兵兴，从权宜，官品同而禄例差。
jí sì fāng cū dìng yuán zài wáng jìn dāng guó tōu yǐ wéi lì yīn bù gǎi gù jiāng huái dà zhōu zhì yuè qiān mín ér shān jiàn pín xiǎn suī shàng zhōu cì shǐ zhǐ shù shí mín
及四方粗定，元载、王缙当国，偷以为利，因不改，故江淮大州至月千缗，而山剑贫险，虽上州刺史止数十缗。
jí cǐ shǐ fù tài píng jiù zhì
及此始复太平旧制。
wǎn sù gù jí jū xún rì jìn jù yǒu zhào jiù zhōng shū liáo zhì měi duì yán yīng diàn xǔ xié fú
绾素痼疾，居旬日浸剧，有诏就中书疗治，每对延英殿，许挟扶。
yú shí lí bǔ chuān bì wéi wǎn shì shì
于时厘补穿敝，唯绾是恃。
wèi jǐ hōng dì jīng dào zhào qún chén yuē tiān bù shǐ zhèn zhì tài píng hé duó wǎn zhī sù yá
未几薨，帝惊悼，诏群臣曰：“天不使朕致太平，何夺绾之速邪？
jí rì zhào zèng sī tú qiǎn shǐ zhě cè shòu yù jí qí wèi liǎn yě
” 即日诏赠司徒，遣使者册授，欲及其未敛也。
zhào bǎi guān rú dì diào qiǎn shǐ huì diào fù juàn qiān pǐ bù sān bǎi pǐ
诏百官如第吊，遣使会吊，赙绢千匹、 布三百匹。
tài cháng shì yuē wén zhēn bǐ bù láng zhōng sū duān xiān rén yě chí yì yì zǎi xiàng cháng gǔn yīn zhù zhī dì yǐ qí yán chǒu xiǎn bù shí biǎn duān bā zhōu yuán wài sī mǎ yóu cì shì yuē wén jiǎn
太常谥曰文贞，比部郎中苏端，𪫺人也，持异议，宰相常衮阴助之，帝以其言丑险不实，贬端巴州员外司马，犹赐谥曰文简。
wǎn jiǎn yuē wèi cháng wèn shēng shì lù bǐng fēn yīn jiù suí duō guǎ zhé jǐn
绾俭约，未尝问生事，禄禀分姻旧，随多寡辄尽。
zào zhī zhě qīng tán zhōng guǐ ér bù jí róng lì yù gàn yǐ sī wén qí yán bì nèi kuì zhǐ
造之者，清谈终晷，而不及荣利，欲干以私，闻其言，必内愧止。
jīng gào wēi qù xué jiā yí huì zhě yī jiàn jì yì qí jí
经诰微趣，学家疑晦者，一见既诣其极。
shǐ fǔ zhèng yù shǐ zhōng chéng cuī kuān běn háo chǐ chéng nán bié shù chí guān táng huáng wéi dāng shí dì yī jí rì qiǎn rén huǐ zhī
始辅政，御史中丞崔宽本豪侈，城南别墅池观堂皇，为当时第一，即日遣人毁之；
jīng zhào yǐn lí gàn chū rù cóng zōu yù bǎi shù shěng sǔn cái liú shí yú qí
京兆尹黎干，出入从驺驭百数，省损才留十馀骑；
zhōng shū lìng guō zi yí zài bīn zhōu xíng yíng fāng dà huì chú shū zhì yīn yuè sàn wǔ zhī sì
中书令郭子仪在邠州行营，方大会， 除书至，音乐散五之四；
tā wén fēng mǐ rán zì huà zhě bù kě shèng jì
它闻风靡然自化者，不可胜纪。
shì yǐ bǐ yáng zhèn shān tāo xiè ān yún
世以比杨震、山涛、谢安云。
cuī yòu fu zì yí sūn tài zǐ bīn kè xiào gōng miǎn zhī zǐ yě
崔祐甫，字贻孙，太子宾客孝公沔之子也。
shì yǐ lǐ fǎ wèi wén jiā
世以礼法为闻家。
dì jìn shì diào shòu ān wèi
第进士，调寿安尉。
ān lù shān xiàn luò yáng yòu fu mào shǐ shí rù sī miào fù mù zhǔ yǐ táo
安禄山陷洛阳，祐甫冒矢石入私庙，负木主以逃。
zì qǐ jū shè rén lèi qiān zhōng shū shè rén
自起居舍人累迁中书舍人。
xìng gāng zhí yù shì bù huí
性刚直，遇事不回。
shí shì láng quē yòu fu shè shěng shì shù yǔ zǎi xiàng cháng gǔn zhēng yì bù píng
时侍郎阙，祐甫摄省事，数与宰相常衮争议不平。
gǔn nù shǐ zhī lì bù xuǎn měi nǐ guān gǔn zhé bó yì yòu fu bù wéi xià
衮怒，使知吏部选，每拟官，衮辄驳异，祐甫不为下。
huì zhū cǐ jūn zhōng māo shǔ tóng rǔ biǎo qí ruì zhào shì gǔn gǔn lǜ qún chén hè yòu fu dú yuē kě diào bù kě hè
会朱泚军中猫鼠同乳，表其瑞，诏示衮， 衮率群臣贺，祐甫独曰：“可吊不可贺。
zhào shǐ wèn zhuàng duì yuē chén wén lǐ yíng māo wèi qí shí tián shǔ
”诏使问状，对曰：“臣闻《礼》：‘迎猫，为其食田鼠。
yǐ qí wéi rén qù hài suī xì bì lù
’以其为人去害，虽细必录。
jīn māo shòu chù yú rén bù néng shí shǔ ér fǎn rǔ zhī wú nǎi shī qí xìng yá
今猫受畜于人，不能食鼠而反乳之， 无乃失其性邪？
māo zhí bù xiū qí yīng ruò yuē fǎ lì yǒu bù chù xié jiāng lì yǒu bù hàn dí
猫职不修，其应若曰法吏有不触邪，疆吏有不捍敌。
chén yú yǐ wéi dāng mìng yǒu sī chá tān lì jiè biān hòu qín jiào xún zé māo néng zhì gōng shǔ bù wéi hài
臣愚以为当命有司察贪吏，诫边候，勤徼巡，则猫能致功，鼠不为害。
dài zōng yì qí yán gǔn yì bù xǐ
”代宗异其言，衮益不喜。
dì bēng gǔn yǔ lǐ guān yì lǐ wèi jūn zhǎn shuāi sān nián
帝崩，衮与礼官议：“礼，为君斩衰三年。
hàn wén dì quán zhì sān shí liù rì
汉文帝权制三十六日。
wǒ tài zōng wén huáng dì bēng yí zhào yì sān shí liù rì qún chén bù rěn jì zàng ér chú lüè jìn sì yuè
我太宗文皇帝崩，遗诏亦三十六日，群臣不忍，既葬而除，略尽四月。
gāo zōng rú hàn gù shì
高宗如汉故事。
xuán zōng yǐ lái shǐ biàn tiān zi sàng wèi èr shí qī rì
玄宗以来，始变天子丧为二十七日。
nǎi zhě yí zhào suī yuē tiān xià lì mín sān rì shì fú qún chén yi rú huáng dì fú èr shí qī rì nǎi chú
乃者，遗诏虽曰‘天下吏民，三日释服’，群臣宜如皇帝服二十七日乃除。
yòu fu yuē yí zhào wú chén shù rén zhī bié shì huáng dì yi èr shí qī rì ér qún chén sān rì yě
”祐甫曰：“遗诏无臣、庶人之别，是皇帝宜二十七日，而群臣三日也。
gǔn yuē hè xún chēng lì zhě guān zhǎng suǒ shǔ fēi gōng qīng bǎi guān yě
”衮曰：“贺循称，吏者，官长所署，非公卿百官也。
yòu fu duì chuán yuē wěi zhī sān lì nǎi sān gōng yě
”祐甫对： “《传曰》‘委之三吏’，乃三公也。
shǐ chēng xún lì liáng lì qǐ xū lì yú
史称循吏、良吏，岂胥吏欤？
gǔn yuē lǐ fēi tiān jiàng de chū rén qíng ér yǐ
”衮曰：“礼非天降地出，人情而已。
qiě gōng qīng zài chén yīng shòu chǒng lù jīn yǔ qián shǒu tóng xìn sù ér chú yú gōng ān hu
且公卿在臣膺受宠禄，今与黔首同，信宿而除，于公安乎？
yòu fu yuē ruò yí zhào hé
” 祐甫曰：“若遗诏何？
zhào ér kě gǎi shú bù kě gǎi
诏而可改，孰不可改？
yì xiàng shū lì
”意象殊厉。
gǔn fāng rù lín qiǎn cóng lì fú lì diàn chí shàng yòu fu zhǐ zhī wèi zhòng yuē chén kū jūn qián yǒu fú lǐ hu
衮方入临，遣从吏扶立殿墀上，祐甫指之谓众曰：“臣哭君前，有扶礼乎？
gǔn bù shèng nù nǎi hé yòu fu lǜ qíng biàn lǐ náo guó diǎn qǐng biǎn cháo zhōu cì shǐ
”衮不胜怒，乃劾祐甫率情变礼，挠国典，请贬潮州刺史。
dé zōng yǐ wéi zhòng gǎi hé nán shǎo yǐn
德宗以为重，改河南少尹。
shǐ sù zōng shí tiān xià wu jù zǎi xiāng gēng zhí zhǎng shì ruò xiū mù hái dì fēi dà zhào mìng bù dài biàn xiǎo zé tīng zhí zhě dài shǔ yǐ wén
始肃宗时，天下务剧，宰相更直掌事，若休沐还第，非大诏命，不待遍晓，则听直者代署以闻。
shì shí guō zi yí zhū cǐ jù yǐ píng zhāng shì dāng shǔ chì wěi ér bù xíng zǎi xiàng shì
是时郭子仪、 朱泚俱以平章事当署敕尾，而不行宰相事。
dì xīn jí wèi gǔn rú gù shì dài shǔ
帝新即位，衮如故事代署。
zi yí cǐ rù yán yòu fu bù yí biǎn dì yuē qīng xiàng hé suǒ yán
子仪、泚入， 言祐甫不宜贬，帝曰：“卿向何所言？
jīn yún fēi yá
今云非邪？
èr rén duì chū bù zhī
”二人对初不知。
dì nù yǐ gǔn wèi wǎng shàng
帝怒，以衮为罔上。
shì rì qún chén jū dié lì yuè huá mén wài jí liǎng huàn zhí yǐ gǔn hé nán shǎo yǐn ér bài yòu fu mén xià shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
是日，群臣苴绖立月华门外，即两换职，以衮河南少尹，而拜祐甫门下侍郎、 同中书门下平章事。
é gǎi zhōng shū shì láng
俄改中书侍郎。
zì zhì dé qián yuán yǐ lái tiān xià zhàn tǎo qǐ gài tián wěi gù guān shǎng miù wěn
自至德、乾元以来，天下战讨，启丐填委，故官赏缪紊。
yǒng tài hòu shāo shāo píng dìng ér yuán zài yòng shì fēi huì xiè bù yǔ guān chǎn sāi gōng lù gāng jì dà huài
永泰后，稍稍平定， 而元载用事，非贿谢不与官，刬塞公路，纲纪大坏。
zài zhū yáng wǎn xiāng wèi jǐ zú
载诛，杨绾相，未几卒。
gǔn dāng guó chéng qí bì fán zòu qǐng yī dù jué zhī wéi wén cí rù dì nǎi de jìn rán wú suǒ zhēn yì xián yú tóng zhì yān
衮当国，惩其敝，凡奏请一杜绝之，惟文辞入第乃得进，然无所甄异，贤愚同滞焉。
jí yòu fu zé jiàn jǔ wéi qí rén bù zì yí wèi tuī zhì gōng yǐ xíng wèi yú nián chú lì jǐ bā bǎi yuán mò bù xié yǔn
及祐甫，则荐举惟其人，不自疑畏，推至公以行，未逾年，除吏几八百员，莫不谐允。
dì cháng wèi yuē rén yán qīng nǐ guān duō qīn jiù hé yá
帝尝谓曰：“人言卿拟官多亲旧，何邪？
duì yuē bì xià lìng chén jìn nǐ shù guān fu jìn nǐ zhě bì xī qí cái xíng rú bù yǔ wén zhī hé yóu de qí shí
”对曰：“陛下令臣进拟庶官，夫进拟者必悉其才行，如不与闻知，何由得其实？
dì yǐ wéi rán
”帝以为然。
shén cè jūn shǐ wáng jià hè zhě diǎn wèi bīng jiǔ quán zhèn zhōng wài dì jiāng dài zhī jù qí biàn yǐ wèn yòu fu yòu fu yuē shì wú zú lǜ
神策军使王驾鹤者，典卫兵久，权震中外，帝将代之，惧其变，以问祐甫，祐甫曰：“是无足虑。
jí zhào jià hè liú yǔ yí shí ér dài zhě yǐ rù jūn zhōng yǐ
”即召驾鹤留语移时，而代者已入军中矣。
zī qīng li zhèng jǐ wèi dì wēi duàn biǎo xiàn qián sān shí wàn mín yǐ guān cháo tíng
淄青李正己畏帝威断，表献钱三十万缗，以观朝廷。
dì yì qí zhà wèi néng dá
帝意其诈，未能答。
yòu fu yuē zhèng jǐ chéng zhà bì xià bù rú yīn qiǎn shǐ láo qí jūn yǐ suǒ xiàn jiù cì jiāng shì
祐甫曰：“正己诚诈，陛下不如因遣使劳其军，以所献就赐将士。
ruò zhèng jǐ fèng cheng zhào shū shì bì xià ēn qià shì xīn
若正己奉承诏书，是陛下恩洽士心；
ruò bù yòng bǐ zì liǎn yuàn jūn qiě luàn
若不用，彼自敛怨，军且乱。
yòu shǐ zhū fān bù yǐ cháo tíng wéi zhòng huì
又使诸籓不以朝廷为重贿。
dì yuē shàn
”帝曰：“善。
zhèng jǐ cán fú
”正己惭服。
shí yì zhě wěi qí mó móu wèi kě fù zhēn guàn kāi yuán zhī zhì
时议者韪其谟谋，谓可复贞观、开元之治。
shì suì bèi jí zhào jiān yú zhì zhōng shū wò ér chéng zhǐ ruò hái dì jí qiǎn shǐ zī jué
是岁被疾，诏肩舆至中书，卧而承旨，若还第，即遣使咨决。
hōng nián liù shí zèng tài fù shì yuē wén zhēn
薨，年六十，赠太傅，谥曰文贞。
gù shì mén xià shì láng wèi yǒu zèng sān shī zhě dì yǐ qí yǒu dà chén jié tè chǒng yì zhī
故事，门下侍郎未有赠三师者，帝以其有大臣节，特宠异之。
zhū cǐ luàn yòu fu qī wáng xiàn zéi zhōng cǐ cháng yǔ yòu fu tóng liè yí yǐ zēng bó shū sù shòu ér jiān jué zhī dì hái jīng jù fēng yǐ xiàn shì jūn zǐ yì zhòng qí jiā fǎ yún
朱泚乱，祐甫妻王陷贼中，泚尝与祐甫同列，遗以缯帛菽粟，受而缄𫔎之，帝还京， 具封以献，士君子益重其家法云。
zi zhí sì
子植嗣。
zhí zì gōng xiū yòu fu dì lú jiāng lìng yīng fu zi yě
植字公修，祐甫弟庐江令婴甫子也。
yòu fu bìng wèi qī yuē wú mò dāng yǐ lú jiāng cì zǐ zhǔ wú sì
祐甫病，谓妻曰：“吾殁，当以庐江次子主吾祀。
jí zú hù sàng zhě yǐ wén dì cè rán zhào zhí shǐ jí sàng cì zhōng fú
”及卒，护丧者以闻，帝恻然，召植，使即丧次终服。
bǔ hóng wén shēng
补弘文生。
bó tōng jīng shǐ yú yì yóu suì
博通经史，于《易》尤邃。
yǔ zhèng tán tóng shí wèi bǔ quē jiē xián zǎi xiāng hòu měi cháo tíng yǒu de shī liǎng rén zhě gèng shū lùn zhí yù wàng wèi rán
与郑覃同时为补阙，皆贤宰相后，每朝廷有得失，两人者更疏论执，誉望蔚然。
yuán hé zhōng wèi jǐ shì zhōng
元和中，为给事中。
shí huáng fǔ bó pàn dù zhī jiàn yán jiǎn bǎi guān fèng bǐng zhí fēng hái zhào shū
时皇甫镈判度支，建言减百官奉禀，植封还诏书。
bó yòu qǐng tiān xià suǒ nà yán jiǔ lì zēng gū zhě yǐ xīn zhǔn jiù yī qiè zhuī cháng
镈又请天下所纳盐酒利增估者，以新准旧，一切追偿。
zhí zòu yán yòng bīng jiǔ bǎi xìng diāo qìng wǎng suī gū yú qí shí jīn bù kě fù shōu
植奏言：“用兵久，百姓凋罄，往虽估逾其实，今不可复收。
yú shì yì zhě xián zuì bó bó jù ér zhǐ
”于是议者咸罪镈，镈惧而止。
cháng qìng chū bài zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
长庆初，拜中书侍郎、同中书门下平章事。
mù zōng wèn zhēn guàn kāi yuán zhōng zhì dào zuì shèng hé zhì ér rán
穆宗问：“贞观、开元中治道最盛， 何致而然？
zhí yuē tài zōng zī shàng shèng xìng mín jiān zhī bǎi xìng jí kǔ gù lì jīng sī zhì yòu yǐ fáng xuán líng dù rú huì wèi zhēng wáng guī wèi zhī zuǒ jūn míng chén zhōng shèng xián xiāng wéi zhì zhì shēng píng gù qí yi yě
”植曰：“太宗资上圣，兴民间，知百姓疾苦，故厉精思治，又以房玄龄、杜如晦、魏征、王珪为之佐，君明臣忠，圣贤相维，治致升平，固其宜也。
xuán zōng zài tiān hòu shí shēn jiàn yōu huàn jì jí wèi de yáo chóng sòng jǐng cǐ èr rén zǎo yè zī zī nà jūn yú dào
玄宗在天后时，身践忧患，既即位，得姚崇、宋璟，此二人蚤夜孜孜，纳君于道。
guī cháng shǒu xiě shàng shū wú yì wèi tú yǐ xiàn quàn dì chū rù guān shěng yǐ zì jiè
珪尝手写《尚书》《无逸》，为图以献，劝帝出入观省以自戒。
qí hòu xiǔ àn nǎi dài yǐ shān shuǐ tú shāo dài yú qín zuǒ yòu bù fù zhēn guī jiān chén rì yòng shì yǐ zhì yú bài
其后朽暗，乃代以山水图，稍怠于勤，左右不复箴规，奸臣日用事，以至于败。
xī dé zōng cháng wèn xiān chén yòu fu kāi yuán tiān bǎo shì xiān chén jù dào zhì luàn suǒ yǐ rán chén zài tóng shuāng jì qí shuō
昔德宗尝问先臣祐甫开元、天宝事，先臣具道治乱所以然，臣在童鹴，记其说。
jīn yuàn bì xià yǐ wú yì wèi yuán guī zé tiān xià xìng shèn
今愿陛下以《无逸》为元龟，则天下幸甚。
tā rì yòu wèn sī mǎ qiān yán hàn wén dì xī shí jiā chǎn ér bà lù tái shēn yī yì tí lǚ gé què jí shàng shū náng wèi diàn wéi xìn hu
”他日又问：“司马迁言汉文帝惜十家产而罢露台，身衣弋绨， 履革舄，集上书囊为殿帷，信乎？
hé tài jiǎn yá
何太俭邪？
zhí yuē liáng shǐ fēi r yán
”植曰：“良史非儿言。
hàn chéng qín chǐ zòng zhī yú hǎi nèi diāo jù wén dì cóng dài lái zhī jià sè jiān nán shì yǐ gōng lǚ jiǎn yuē wèi tiān xià shǒu cái
汉承秦侈纵之馀，海内凋窭，文帝从代来，知稼穑艰难，是以躬履俭约，为天下守财。
jǐng dì zūn ér bù gǎi gù jiā gěi hù zú
景帝遵而不改，故家给户足。
zhì wǔ dì shí qián xiǔ guàn gǔ hóng fǔ nǎi néng chū shī zhēng fá wēi dòng sì fāng
至武帝时，钱朽贯，谷红腐，乃能出师征伐，威动四方；
rán chǐ mí bù jié mò nián hù kǒu jiǎn bàn shuì jí zhōu chē rén bù liáo nǎi xià āi tòng zhào fēng chéng xiàng wèi fù rén hòu
然侈靡不节，末年户口减半，税及舟车，人不聊，乃下哀痛诏，封丞相为富人侯。
rán zé dì wáng bù kě yǐ bù shì jiǎn ér tiān xià zú
然则帝王不可以不示俭而天下足。
dì yuē qīng yán shàn huàn xíng zhī wéi nán ěr
”帝曰：“卿言善，患行之为难耳！
shí cháo tíng xī shōu hé shuò sān zhèn ér liú zǒng yòu yǐ yōu jì qī zhōu xiàn zhū cháo qiě jù bù jiàng gòu luàn nǎi xiān jí háo ruì bù jiǎn zhě sòng jīng shī ér zhū kè róng zài jí zhōng
”时朝廷悉收河朔三镇，而刘总又以幽、蓟七州献诸朝，且惧部将构乱，乃先籍豪锐不检者送京师，而朱克融在籍中。
zhí yǔ dù yuán yǐng bù zhī bīng wèi fán zhèn qiě píng bù fù liào tiān xià ān wēi shì ér kè róng děng jī lǚ sāi zhì yuàn de guān zì xiào rì su yú qián jiē yì bù yǔ
植与杜元颖不知兵，谓蕃镇且平，不复料天下安危事，而克融等羁旅塞踬，愿得官自效，日诉于前，皆抑不与。
jí qiǎn zhāng hóng jìng fù zhèn zòng kè róng děng běi hái bù shù yuè kè róng luàn fù shī hé shuò yǐ
及遣张弘靖赴镇，纵克融等北还，不数月，克融乱，复失河朔矣。
tiān xià yóu zhī zhí nèi cán
天下尤之，植内惭。
ba wèi xíng bù shàng shū xuán shòu yuè è guān chá shǐ
罢为刑部尚书，旋授岳鄂观察使。
wèi jǐ qiān lǐng nán jié dù shǐ hái bài hù bù shàng shū
未几，迁岭南节度使，还拜户部尚书。
zhōng huá zhōu cì shǐ zèng shàng shū zuǒ pú yè
终华州刺史，赠尚书左仆射。
lèng zì dé zhǎng yòu fu cóng zǐ yě
倰，字德长，祐甫从子也。
xìng jiè jié jīn jǐ zhī qīng shì zāng fù zhě ruò chóu
性介洁，矜己之清，视赃负者若雠。
yǐ sū zhōu cì shǐ zòu kè dì yī qiān hú nán guān chá shǐ
以苏州刺史奏课第一，迁湖南观察使。
hú nán jiù fǎ suī fēng nián mào yì bù chū jìng lín bù zāi huāng bù xù yě
湖南旧法，虽丰年，贸易不出境，邻部灾荒不恤也。
lèng zhì wèi shǔ lì yuē cǐ qǐ rén qíng hu
倰至， 谓属吏曰：“此岂人情乎？
wú bì dí yǐ zhòng kùn mín
无闭籴以重困民。
xuē qí jìn zì shì shāng gǔ liú tōng zī wù yì ráo
”削其禁，自是商贾流通，赀物益饶。
rù wèi hù bù shì láng pàn dù zhī
入为户部侍郎，判度支。
shí tián hóng zhèng xǐ zhèn zhōu yǐ wèi bīng èr qiān xíng
时田弘正徙镇州，以魏兵二千行。
jì zhì liú zì wèi qǐng dù zhī gěi suì liáng mù zōng xià qí yì lèng gù zhí bù yǔ hóng zhèng bù dé yǐ qiǎn wèi zú
既至，留自卫，请度支给岁粮，穆宗下其议，倰固执不与，弘正不得已，遣魏卒。
é ér zhèn bīng luàn hóng zhèng yù hài lèng zhī wèi yě
俄而镇兵乱，弘正遇害， 倰之为也。
shí tiān zǐ shī dé lèng dǎng yǔ shèng yǒu sī bù gǎn míng qí zuì
时天子失德，倰党与盛，有司不敢名其罪。
chū wèi fèng xiáng jié dù shǐ
出为凤翔节度使。
yú nián xǐ hé nán yǐn
逾年，徙河南尹。
yǐ hù bù shàng shū zhì shì zú zèng tài zǐ shǎo bǎo shì yuē sù
以户部尚书致仕，卒，赠太子少保，谥曰肃。
zàn yuē zhí fǔ zhèng dāng yǒu wéi zhī shí wú jīng guó cái lǚ wēi fáng qiǎn jī bù zhī qí kuì ér fā yě shǒu chí kǎn sī yè zòng hǔ láng yān yī rì ér wáng dì shù qiān lǐ wèi tiān xià xiào
赞曰：植辅政，当有为之时，无经国才，履危防浅，机不知其溃而发也，手弛槛纟枼，纵虎狼焉，一日而亡地数千里，为天下笑；
lèng lìn cái zī zéi
倰吝财资贼。
yòu jiē xìng bù zhū
又皆幸不诛。
tiān yǐ hé běi luàn táng gù jūn chén bù xiào bó miù qí móu xī zāi
天以河北乱唐，故君臣不肖，勃缪其谋，惜哉！
liǔ hún zì yí kuàng yī zì wéi shēn běn míng zài liáng pú yè tán liù shì sūn hòu jí xiāng zhōu
柳浑，字夷旷，一字惟深，本名载，梁仆射惔六世孙，后籍襄州。
zǎo gū fāng shí yú suì yǒu wū gào yuē r xiāng yāo qiě jiàn wèi fú tú dào kě huǎn sǐ
早孤，方十馀岁，有巫告曰：“儿相夭且贱，为浮屠道可缓死。
zhū fù yù cóng qí yán hún yuē qù shèng jiào wèi yì shù bù ruò sù sǐ
”诸父欲从其言，浑曰：“去圣教，为异术，不若速死。
xué yù dǔ yǔ yóu zhě jiē yǒu míng shì
”学愈笃，与游者皆有名士。
tiān bǎo chū zhuó jìn shì dì diào dān fù wèi lèi chú qú zhōu sī mǎ
天宝初，擢进士第，调单父尉，累除衢州司马。
qì guān yǐn wǔ níng shān
弃官隐武宁山。
zhào bài jiān chá yù shǐ tái liáo yǐ yí jǔ xiāng shéng ér hún fàng kuàng bù lè jiǎn jú nǎi qiú wài zhí
召拜监察御史，台僚以仪矩相绳，而浑放旷不乐检局，乃求外职。
zǎi xiàng xī qí cái liú wèi zuǒ bǔ quē
宰相惜其才，留为左补阙。
dà lì chū jiāng xī wèi shǎo yóu biǎo wèi pàn guān
大历初，江西魏少游表为判官。
zhōu sēng yǒu yè yǐn huǒ qí lú zhě guī zuì yīn nú jūn hòu shòu cái bù jí yù jù hún yǔ qí liáo cuī yòu fǔ bái nú yuān shǎo yóu qù xùn sēng sēng shǒu fú yīn hòu xiè èr rén
州僧有夜饮火其庐者，归罪瘖奴，军候受财不诘，狱具，浑与其僚崔祐甫白奴冤， 少游趣讯僧，僧首伏，因厚谢二人。
lù sì gōng dài shǎo yóu hún qiān tuán liàn fù shǐ
路嗣恭代少游，浑迁团练副使。
é wèi yuán zhōu cì shǐ
俄为袁州刺史。
yòu fu fǔ zhèng jiàn wèi jiàn yì dài fū zhè jiāng dōng xī chù zhì shǐ
祐甫辅政，荐为谏议大夫、浙江东西黜陟使。
rù wèi shàng shū yòu chéng
入为尚书右丞。
zhū cǐ luàn hún nì zhōng nán shān
朱泚乱，浑匿终南山。
zéi sù wén qí míng yǐ zǎi xiàng zhào zhí qí zi péng chī zhī sōu suǒ suǒ zài
贼素闻其名，以宰相召，执其子搒笞之，搜索所在。
hún yíng fú bù zhì fèng tiān gǎi yòu sàn qí cháng shì
浑赢服步至奉天，改右散骑常侍。
zéi píng zòu yán chén míng xiàng wèi zéi wū qiě zài yú wén cóng gē fēi yǎn wǔ suǒ yí
贼平，奏言：“臣名向为贼污，且‘载’于文从戈，非偃武所宜。
nǎi gèng jīn míng
”乃更今名。
zhēn yuán yuán nián qiān bīng bù shì láng fēng yí chéng xiàn bó
贞元元年，迁兵部侍郎，封宜城县伯。
li xī liè jù huái cài guān bō yòng li yuán píng shǒu rǔ zhōu hún yuē shì fu xián yù ér gǔ shí zhě yě
李希烈据淮、蔡，关播用李元平守汝州， 浑曰：“是夫衔玉而贾石者也。
wǎng bì jiàn qín hé zéi zhī ràng
往必见禽，何贼之攘？
jì ér guǒ wèi zéi fù
”既而果为贼缚。
sān nián yǐ běn guān tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì réng pàn mén xià shěng
三年，以本官同中书门下平章事，仍判门下省。
dì cháng qīn zé lì zǎi jī yì ér zhèng yǒu zhuàng zhào zǎi xiàng yǔ jiē hè dì dé rén hún dú bù hè yuē cǐ tè jīng zhào yǐn zhí ěr
帝尝亲择吏宰畿邑，而政有状，召宰相语， 皆贺帝得人，浑独不贺，曰：“此特京兆尹职耳。
bì xià dāng zé chén bèi yǐ fǔ shèng dé chén dāng xuǎn jīng zhào yǐn chéng dà huà yǐn dāng qiú lìng zhǎng qīn xì shì
陛下当择臣辈以辅圣德，臣当选京兆尹承大化，尹当求令长亲细事。
dài yǐn zé lìng fēi bì xià suǒ yí
代尹择令，非陛下所宜。
dì rán zhī
”帝然之。
yù gōng wèi dì zuò dài wù huǐ yī kuǎ gōng bù gǎn wén sī shì tā yù zú zhī
玉工为帝作带，误毁一銙，工不敢闻，私市它玉足之。
jí xiàn dì shi bù lèi zhì zhī gōng rén fú zuì
及献，帝识不类，擿之，工人伏罪。
dì nù qí qī zhào jīng zhào fǔ lùn sǐ hún yuē bì xià jù shā zhī zé yǐ ruò wěi yǒu sī xū xiáng yàn nǎi kě
帝怒其欺，诏京兆府论死，浑曰：“陛下遽杀之则已，若委有司，须详谳乃可。
yú fǎ wù shāng shèng yú qì fú zuì dāng zhàng qǐng lùn rú lǜ
于法，误伤乘舆器服，罪当杖，请论如律。
yóu shì gōng bù sǐ
”由是工不死。
zuǒ chéng tián jì gāo cóng zǐ bó qiáng qǐng mài sī dì mù bīng zhù tǎo tǔ bō hún yuē jì gāo xiān cháo hào míng chén yóu zǔ yǐ lái shì xiào jǐn biǎo quē yú mén duò shí jiù dì wéi tián yī zú ěr
左丞田季羔从子伯强请卖私第募兵助讨吐蕃，浑曰：“季羔，先朝号名臣，由祖以来世孝谨，表阙于门，隋时旧第，惟田一族耳。
tǎo zéi zì yǒu guó jì qǐ róng bú xiào zǐ huǐ mén gòu jiào yī shí xìng sǔn fēng jiào zāi
讨贼自有国计，岂容不肖子毁门构，徼一时幸，损风教哉！
qǐng báo zé yǐ shì chéng jū
请薄责以示惩沮！
dì jiā nà
”帝嘉纳。
hán huàng zì zhè xi rù cháo dì xū jǐ dài zhī zòu shì huò rì yàn tā xiāng qǔ chōng wèi huàng suì shěng zhōng péng lì zì ruò
韩滉自浙西入朝，帝虚己待之，奏事或日晏，他相取充位，滉遂省中搒吏自若。
hún suī wèi huàng suǒ yǐn è qí zhuān zhì ràng yuē shěng tà fēi xíng rén dì ér péng lì zhì sǐ
浑虽为滉所引，恶其专，质让曰：“省闼非刑人地，而搒吏至死。
gōng jiā xiān xiàng guó yǐ juàn chá bù mǎn suì zhé ba jīn gōng nài hé dǎo qián fēi zhuān lì wēi fú
公家先相国以狷察，不满岁辄罢，今公柰何蹈前非，颛立威福？
qǐ zūn zhǔ bēi chén yì yá
岂尊主卑臣义邪？
huàng huǐ wù shāo chǐ qí wēi
”滉悔悟，稍褫其威。
bái zhì zhēn chú zhè xi guān chá shǐ hún zòu zhì zhēn xìng xiǎo shǐ zòng jiā qí cái bù dàng chāo jù zhí
白志贞除浙西观察使，浑奏：“志贞兴小史，纵嘉其才，不当超剧职。
chén yǐ sǐ shǒu bù gǎn fèng zhào
臣以死守，不敢奉诏。
huì hún yí jí chū jí rì zhào fù wài shī xíng
”会浑移疾出，即日诏付外施行。
jí jiān yīn qǐ hái gǔ bù xǔ
疾间，因乞骸骨，不许。
mén xià lì bái guò guān hún qiǎo rán yuē jì wěi yǒu sī ér fù náo zhī qǐ xián zhě yòng xīn yá
门下吏白过官，浑愀然曰：“既委有司，而复挠之，岂贤者用心邪？
shì huò qiān lǐ cí jiā yǐ gàn lù xiǎo yì zhǔ bàn qǐ lǜ bù néng
士或千里辞家以干禄，小邑主办，岂虑不能？
shì suì nǐ guān wú tuì yì zhě
”是岁拟官，无退异者。
hún jiān yǔ tǔ bō huì píng liáng shì rì dì yǔ dà chén yǐ hé róng xī shī zhī biàn
浑瑊与吐蕃会平凉，是日，帝语大臣以和戎息师之便。
mǎ suì hè yuē jīn rì yǐ méng kě bǎi nián wú lǔ huàn
马燧贺曰：“今日已盟， 可百年无虏患。
hún guì yuē wǔ dì wú gào shì sān wáng wú méng zǔ gài méng zǔ zhī xìng jiē zài jì mò
”浑跪曰：“五帝无诰誓，三王无盟诅，盖盟诅之兴皆在季末。
jīn shèng míng zhī cháo fǎn yǐ jì mò shì xíng yú yí dí
今盛明之朝，反以季末事行于夷狄。
fu yí dí rén miàn shòu xīn yì yǐ bīng zhì nán yǐ xìn jié chén qiè yōu zhī
夫夷狄人面兽心，易以兵制，难以信结，臣窃忧之。
li shèng jì yán yuē fán róng duō bù qíng chéng rú hún yán
”李晟继言曰：“蕃戎多不情，诚如浑言。
dì biàn sè yuē hún rú shēng wèi dá biān shì ér dà chén yì dāng ěr yá
”帝变色曰：“浑，儒生，未达边事，而大臣亦当尔邪？
jiē dùn shǒu xiè
”皆顿首谢。
yè bàn bīn níng jié dù shǐ hán yóu guī fēi zòu tǔ bō jié méng jiàng xiào jiē fù mò
夜半，邠宁节度使韩游瑰飞奏吐蕃劫盟，将校皆覆没。
dì dà jīng jí yǐ qí biǎo shì hún
帝大惊，即以其表示浑。
míng rì wèi zhī yuē qīng rú shì nǎi zhī jūn róng wàn lǐ qíng hu
明日，慰之曰：“卿，儒士，乃知军戎万里情乎？
yì lǐ yì zhī
” 益礼异之。
zǎi xiàng zhāng yán shǎng hù quán jí hún shǒu zhèng qiǎn qīn hòu wèi yuē míng gōng jiù dé dì shèn yán yú cháo zé wèi kě jiǔ
宰相张延赏怙权，嫉浑守正，遣亲厚谓曰：“明公旧德，第慎言于朝，则位可久。
hún yuē wèi wú xiè zhāng gōng hún tóu kě duàn ér shé bù kě jìn
”浑曰：“为吾谢张公，浑头可断，而舌不可禁。
zú wèi suǒ jǐ yǐ yòu sàn qí cháng shì bà zhèng shì
”卒为所挤，以右散骑常侍罢政事。
hún jǐng biàn hǎo tán xuè yú rén jiāo huō rú yě
浑警辩好谈谑，与人交，豁如也。
qíng jiǎn bù yíng chǎn lì
情俭不营产利。
miǎn hòu shù rì zhì jiǔ zhào gù rén chū yóu hān sì nǎi hái kuàng rán wú chù miǎn yì
免后数日，置酒召故人出游，酣肆乃还，旷然无黜免意。
shí li miǎn lú hàn jiē yǐ jiù xiāng hé mén fèng cháo qǐng tàn yuē wú děng shì liǔ yí chéng zhēn jū sú zhī rén zāi
时李勉、卢翰皆以旧相阖门奉朝请，叹曰：“吾等视柳宜城，真拘俗之人哉！
wǔ nián zú nián qī shí wǔ shì yuē zhēn
”五年卒，年七十五，谥曰贞。
hún mǔ xiōng shi zì fāng míng zhī míng shì yě
浑母兄识，字方明，知名士也。
gōng wén zhāng yǔ xiāo yǐng shì yuán dé xiù liú xùn xiāng shàng xià ér shi liàn lǐ chuàng duān wǎng wǎng yì jí suī qù shàng fēi bó rán dāng shí zuò zhě fú qí jiǎn bá
工文章，与萧颖士、元德秀、刘迅相上下，而识练理创端，往往诣极，虽趣尚非博，然当时作者伏其简拔。
hún yì shàn zhǔ wén dàn chén sī bù dǎi yú shi yún
浑亦善属文，但沉思不逮于识云。
wéi chù hòu zì dé zài jīng zhào wàn nián rén
韦处厚，字德载，京兆万年人。
shì jì mǔ yǐ xiào wén qīn mò lú mù zhōng sàng
事继母以孝闻，亲殁，庐墓终丧。
zhōng jìn shì dì yòu zhuó cái shí jiān mào kē shòu jí xián jiào shū láng
中进士第， 又擢才识兼茂科，授集贤校书郎。
jǔ xián liáng fāng zhèng yì děng zǎi xiàng péi jì yǐn zhí shǐ guǎn
举贤良方正异等，宰相裴垍引直史馆。
gǎi xián yáng wèi
改咸阳尉。
xiàn zōng chū zhuó zuǒ bǔ quē
宪宗初，擢左补阙。
lǐ bù shàng shū li jiàng qǐng jiān yán gǔ dì wáng yǐ nà jiàn wèi shèng jù jiàn wèi hūn
礼部尚书李绛请间言：“古帝王以纳谏为圣，拒谏为昏。
jīn bù wén jìn guī nà zhōng hé yǐ zhī tiān xià shì
今不闻进规纳忠，何以知天下事？
dì yuē wéi chù hòu lù duò shù shàng shū qí yán zhōng qiē gù qīng wèi zhī ěr
”帝曰：“韦处厚、路隋数上疏，其言忠切，顾卿未知尔。
yóu shì zhōng wài tuī qí jìng mì
”由是中外推其靖密。
lì kǎo gōng yuán wài láng zuò yǔ zǎi xiàng wéi guàn zhī shàn chū kāi zhōu cì shǐ
历考功员外郎，坐与宰相韦贯之善，出开州刺史。
yǐ hù bù láng zhōng rù zhī zhì gào
以户部郎中入知制诰。
mù zōng lì wèi hàn lín shì jiǎng xué shì
穆宗立，为翰林侍讲学士。
chù hòu yǐ dì chōng dài bù xiàng xué jí yǔ lù duò hé yì shū shī chūn qiū lǐ xiào jīng lún yǔ duó qí cuì yào tí wèi liù jīng fǎ yán èr shí piān shàng zhī jì zhù xǐng lǎn
处厚以帝冲怠不向学，即与路隋合《易》、《书》、 《诗》、《春秋》、《礼》、《孝经》、《论语》，掇其粹要，题为《六经法言》 二十篇上之，冀助省览。
dì chēng shàn bìng cì jīn bì
帝称善，并赐金币。
zài qiān zhōng shū shè rén
再迁中书舍人。
zhāng píng shū yǐ yán lì de xìng yú dì jiàn yán guān zì yù yán lóng tiān xià zhī cái
张平叔以言利得幸于帝，建言官自鬻盐，笼天下之财。
zǎi xiàng bù néng jí xià qún chén yì chù hòu fā shí nán qiào qí yū miù píng shū kuì suō suì qǐn
宰相不能诘，下群臣议，处厚发十难诮其迂谬， 平叔愧缩，遂寝。
jìng zōng chū li féng jí de bǐng gòu li shēn zhú wèi duān zhōu sī mǎ
敬宗初，李逢吉得柄，构李绅，逐为端州司马。
qí dǎng liú qī chu děng yù zhì shēn bì sǐ jiàn yán dāng xǐ chǒu dì
其党刘栖楚等欲致绅必死，建言当徙丑地。
chù hòu shàng yán féng jí dǎng yǔ yǐ shēn zhī chì yóu yǒu yú gū rén qíng wēi hài
处厚上言：“逢吉党与，以绅之斥犹有馀辜，人情危骇。
shī yún qī xī fěi xī chéng shì bèi jǐn
《诗》云 ‘萋兮斐兮，成是贝锦。
bǐ zèn rén zhě yì yǐ tài shèn chán yán wǎng jí jiāo luàn sì guó
彼谮人者，亦已太甚’，‘谗言罔极，交乱四国’。
cǐ gǔ rén jí chán zhī shēn yě
此古人疾谗之深也。
kǒng zǐ yuē sān nián wú gǎi yú fù zhī dào kě wèi xiào yǐ
孔子曰：‘三年无改于父之道，可谓孝矣。
àn shēn xiān cháo jiù chén jiù lìng yǒu guò shàng dāng fú xiá xǐ xìn chéng wú gǎi zhī měi kuàng bèi chán hu
’按绅先朝旧臣，就令有过，尚当祓瑕洗衅，成无改之美，况被谗乎！
jiàn zhōng shí shān dōng zhī luàn xìng zǎi xiàng péng dǎng yáng yán wèi yuán zài fù chóu lú qǐ wèi liú yàn cháng yuàn bīng lián huò jié tiān xià sāo rán
建中时，山东之乱兴，宰相朋党， 杨炎为元载复雠，卢杞为刘晏偿怨，兵连祸结，天下骚然。
cǐ bì xià qīn suǒ wén jiàn dé bù shēn niàn zāi
此陛下亲所闻见，得不深念哉！
shēn yáo shì miǎn
”绅繇是免。
féng jí nù zhì bǎo lì sān yuè shè shū bù yán zuǒ jiàng guān wèi liàng yí zhě yǐ jū shēn nèi xǐ
逢吉怒，至宝历三月赦书，不言左降官未量移者，以沮绅内徙。
chù hòu fù zòu féng jí yuán shēn yī rén ér shǐ jìn suì liú chì jiē bù méng zé fēi suǒ yǐ guǎng ēn yú tiān xià
处厚复奏：“逢吉缘绅一人而使近岁流斥皆不蒙泽，非所以广恩于天下。
dì wù zhuī gǎi qí tiáo
”帝悟，追改其条。
jìn hàn lín chéng zhǐ xué shì bīng bù shì láng
进翰林承旨学士、兵部侍郎。
fāng tiān zi huāng àn yuè shì cháo cái sān sì
方天子荒暗，月视朝才三四。
chù hòu rù jiàn jí zì chén yǒu zuì yuàn qián sǐ yǐ xiè
处厚入见，即自陈有罪，愿前死以谢。
dì yuē hé zāi
帝曰：“何哉？
duì yuē chén xī wèi jiàn guān bù néng sǐ zhēng shǐ xiān dì yīn tián yǔ sè ér zhì bù shòu yú fǎ yīng zhū
”对曰：“臣昔为谏官，不能死争， 使先帝因畋与色而至不寿，于法应诛。
rán suǒ yǐ bù sǐ zhě bì xià zài chūn gōng shí yǒu wǔ yǐ
然所以不死者，陛下在春宫，十有五矣。
jīn huáng zǐ fāng qiǎng bǎo chén bù gǎn bì sǐ wáng zhī zhū
今皇子方襁褓，臣不敢避死亡之诛。
dì dà gǎn wù cì jǐn cǎi yǐ wèi qí yì
”帝大感悟，赐锦彩以慰其意。
wáng tíng còu zhī luàn dì tàn zǎi xiàng bù cái ér shǐ jiān chén bá hù chù hòu yuē bì xià yǒu yī péi dù bù néng yòng nǎi dāng kuì ér tàn hèn wú xiāo cáo cǐ féng táng suǒ yǐ wèi hàn wén dì yǒu pō mù bù néng yòng yě
王廷凑之乱，帝叹宰相不才，而使奸臣跋扈，处厚曰：“陛下有一裴度不能用，乃当馈而叹，恨无萧、曹，此冯唐所以谓汉文帝有颇、牧不能用也。
hòu jìn zhōng jí biàn wén zōng suí nèi nán yóu yù wèi jí xià zhào chù hòu rù chāng yán yuē chūn qiū dà yì miè qīn nèi è bì shū yǐ míng nì shùn
后禁中急变，文宗绥内难，犹豫未即下诏，处厚入，昌言曰：“《春秋》大义灭亲，内恶必书，以明逆顺；
zhèng míng tǎo zuì hé suǒ bì huì zāi
正名讨罪，何所避讳哉？
suì fèng jiào bān yù
”遂奉教班谕。
shì xī hào lìng jí tā yí jǔ bù xiá zé yǒu sī yī chū chù hòu wú wéi jiù zhāng zhě
是夕，号令及它仪矩不暇责有司，一出处厚，无违旧章者。
jìn bài zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì fēng líng chāng jùn gōng
进拜中书侍郎、同中书门下平章事， 封灵昌郡公。
táng shǐ tāng shù shù zhāo quán nà cái lù chù hòu xiào yuē cǐ bàn huá huàn yě
堂史汤𬬸数招权纳财赂，处厚笑曰：“此半滑涣也。
chì chū zhī xiāng fǔ sù rán
”斥出之，相府肃然。
chū zhēn yuán shí zǎi xiāng qí kàng zòu ba zhōu bié jià jí dāng wéi bié jià zhě yǐn chù zhī cháo
初，贞元时宰相齐抗奏罢州别驾及当为别驾者引处之朝。
yuán hé hòu liǎng hé yòng bīng pí jiàng lì gōng de bǔ dōng gōng wáng fǔ guān zhū zǐ xiáo bìng shòu shòu bù gāng
元和后，两河用兵， 裨将立功得补东宫王府官，朱紫淆并，授受不纲。
chù hòu nǎi zhì liù xióng shí wàng shí jǐn děng zhōu xī bǔ bié jià yóu shì liú pǐn chéng bié
处厚乃置六雄、十望、十紧等州， 悉补别驾，由是流品澄别。
dì suī zì lì jī zhèng rán zhòu xìn qīng gǎi yáo yú fú lùn
帝虽自力机政，然骤信轻改，摇于浮论。
chù hòu cháng dú duì yuē bì xià bù yǐ chén bù xiào shǐ dài zuì zǎi xiàng fán suǒ zòu kě zhōng zhé biàn yì
处厚尝独对曰： “陛下不以臣不肖，使待罪宰相，凡所奏可，中辄变易。
zì shàng xīn chū yá nǎi shì chén bù xìn
自上心出邪，乃示臣不信；
de yú hèng yì yá jí chén hé míng zhí zhèng
得于横议邪，即臣何名执政？
qiě péi dù yuán xūn jiù dé fǔ sì cháo dòu yì zhí zhǎng hòu zhōng shí jīng shì xiān dì bì xià suǒ yí qīn zhòng wěi xìn zhī
且裴度元勋旧德，辅四朝，窦易直长厚忠实，经事先帝，陛下所宜亲重委信之。
chén nǎi bì xià zì zhuó jīn yán bú jiàn nà yi xiān ba
臣乃陛下自擢，今言不见纳，宜先罢。
jí qū xià dùn shǒu dì jué rán yuē hé zhì shì
”即趋下顿首， 帝矍然曰：“何至是？
qīng zhī zhōng lì zhèn zì zhī zhī ān kě jù cí yǐ zhòng wú bù dé
卿之忠力，朕自知之，安可遽辞以重吾不德？
chù hòu qū chū dì fù zhào wèn suǒ yù yán nǎi duì jìn jūn zǐ yuǎn xiǎo rén shǐ kě wèi zhì
”处厚趋出， 帝复召问所欲言，乃对：“近君子，远小人，始可为治。
zhūn fù shù bǎi yán
”谆复数百言。
yòu yán péi dù zhōng kě jiǔ rèn
又言： “裴度忠，可久任。
dì jiā nà zhī
”帝嘉纳之。
zì shì wú fù hèng yì zhě
自是无复横议者。
shí li tóng jié pàn zhào zhū jūn jìn tǎo
时李同捷叛，诏诸军进讨。
wèi bó shǐ xiàn chéng huái xiàng bèi péi dù dài yǐ bù yí
魏博史宪诚怀向背，裴度待以不疑。
xiàn chéng qiǎn lì bái shì zhōng shū chù hòu zhào yǔ yuē jìn gōng yǐ bǎi kǒu bǎo ěr shuài yú tiān zǐ wǒ zé bù rán zhèng xū suǒ wéi yǐ bāng fǎ cóng shì ěr
宪诚遣吏白事中书，处厚召语曰：“晋公以百口保尔帅于天子，我则不然，正须所为，以邦法从事耳。
xiàn chéng jù bù gǎn èr zú yǒu gōng
”宪诚惧，不敢贰，卒有功。
li zài yì shù pò cāng zhèn bīng jiē kū tī yǐ xiàn chù hòu jiè zhī qián hòu wán huó shù bǎi qiān rén
李载义数破沧、镇兵，皆刳剔以献，处厚戒之，前后完活数百千人。
dà hé èr nián fāng zòu shì bào jí pū xiāng àn qián dì mìng zhōng rén yì fú zhī yú hái dì yī xī hōng nián wǔ shí liù zèng sī kōng
大和二年，方奏事，暴疾，仆香案前，帝命中人翼扶之，舆还第，一昔薨，年五十六，赠司空。
chù hòu zī zhuàng rú shén nuò zhě jū jiā yì xún yì zhì tíng zhēng nì rán bù kě huí duó
处厚姿状如甚懦者，居家亦循易，至廷争，嶷然不可回夺。
gāng yú yù lì bǎi liáo yè shì wèi tì wèi cháng gǎn jí yǐ sī
刚于御吏，百僚谒事，畏惕未尝敢及以私。
tuī zé guān cái wǎng wǎng qì xiá lù shàn shí yì jī qí tài guǎng
推择官材，往往弃瑕录善，时亦讥其太广。
xìng shì xué jiā shū chóu zhèng zhì wàn juàn
性嗜学，家书雠正至万卷。
wèi shí yí shí zhuàn dé zōng shí lù
为拾遗时，撰《德宗实录》。
hòu yòu yǔ lù duò gòng cì xiàn zōng shí lù zhào fēn rì rù zhí chuàng jù fán lì wèi jí chéng ér zhōng
后又与路隋共次《宪宗实录》，诏分日入直，创具凡例，未及成而终。
běn míng chún bì xiàn zōng huì gǎi jīn míng
本名淳，避宪宗讳，改今名。
lù duò zì nán shì qí xiān chū yáng píng
路隋，字南式，其先出阳平。
fù mì zì ān qī tōng wǔ jīng duān liàng guǎ yán yǐ xiào tì wén
父泌，字安期，通《五经》，端亮寡言，以孝悌闻。
jiàn zhōng mò wèi cháng ān wèi
建中末，为长安尉。
dé zōng chū fèng tiān qì qī zi bēn xíng zài hù shòu liáng zhōu pái luàn jūn yǐ chū zài zhōng liú shǐ liè cháng rú xuè
德宗出奉天，弃妻子奔行在，扈狩梁州，排乱军以出，再中流矢，裂裳濡血。
yǐ cè shuō hún jiān zhào zhì mù fǔ
以策说浑瑊，召置幕府。
dōng tǎo li huái guāng zòu shǔ fù yuán shuài pàn guān
东讨李怀光，奏署副元帅判官。
cóng jiān huì méng píng liáng wèi lǔ suǒ zhí sǐ yān
从瑊会盟平凉，为虏所执，死焉。
shí duò yīng rú yǐ ēn shòu bā pǐn guān
时隋婴孺，以恩授八品官。
dǎi zhǎng zhī fù zhí lǔ zhōng rì yè hào qì zuò bì xī xiàng bù shí ròu
逮长，知父执虏中，日夜号泣，坐必西向，不食肉。
mǔ gào yǐ mào lèi mì zhě zhōng shēn bù yǐn jìng
母告以貌类泌者，终身不引镜。
zhēn yuán mò tǔ bō qǐng hé duò sān shàng shū yi xǔ bù bào
贞元末，吐蕃请和，隋三上疏宜许，不报。
jǔ míng jīng shòu rùn zhōu cān jūn shì
举明经，授润州参军事。
li qí yù kùn rǔ zhī shǐ zhī shì shì duò yí rán zuò sì bù wéi qū
李锜欲困辱之，使知市事，隋怡然坐肆，不为屈。
wéi xià qīng gāo qí jié pì zhì dōng dōu mù fǔ
韦夏卿高其节，辟置东都幕府。
yuán hé zhōng tǔ bō kuǎn sāi duò wǔ shàng shū qǐng xiū hǎo jì de mì hái
元和中，吐蕃款塞，隋五上疏请修好， 冀得泌还。
zhào kě
朝廷下诏宽恕了他们。
qiǎn cí bù láng zhōng xú fù bào pìn ér mì yǐ sàng zhì dì mǐn cè zèng jiàng zhōu cì shǐ guān wèi zhì sāng
遣祠部郎中徐复报聘，而泌以丧至，帝愍恻，赠绛州刺史，官为治丧。
fú chú zhuó duò zuǒ bǔ quē shǐ guǎn xiū zhuàn yǐ gěng liàng chēng
服除，擢隋左补阙、史馆修撰，以鲠亮称。
mù zōng lì yǔ wéi chù hòu bìng zhuó shì jiǎng xué shì zài qiān zhōng shū shè rén hàn lín xué shì
穆宗立，与韦处厚并擢侍讲学士，再迁中书舍人、翰林学士。
měi chú zhì chū yǐ jīn bì lái xiè zhě duò què zhī yuē gōng shì ér dāng sī kuàng yá
每除制出，以金币来谢者，隋却之曰：“公事而当私贶邪？
jìn chéng zhǐ xué shì qiān bīng bù shì láng
”进承旨学士，迁兵部侍郎。
wén zōng sì wèi yǐ zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jiān xiū guó shǐ
文宗嗣位，以中书侍郎同中书门下平章事，监修国史。
chū hán yù zhuàn shùn zōng shí lù shū jìn zhōng shì wéi qiē zhí huàn shù bù xǐ zǐ qí fēi shí dì zhào duò kān zhèng
初，韩愈撰《顺宗实录》， 书禁中事为切直，宦竖不喜，訾其非实，帝诏隋刊正。
duò jiàn yán wèi wèi qīng zhōu jū cháo jiàn yì dài fū wáng yàn wēi jǐ shì zhōng li gù yán shǐ guān sū jǐng yìn jiē shàng yán gǎi xiū fēi shì
隋建言：“卫尉卿周居巢、 谏议大夫王彦威、给事中李固言、史官苏景胤皆上言改修非是。
fu shǐ cè zhě bāo quàn suǒ zài pǐ fū měi è shàng bù kě wū kuàng rén jūn hu
夫史册者，褒劝所在，匹夫美恶尚不可诬，况人君乎？
yì zhě zhì yǐn juàn bù yí dì wǔ lún wéi bǐ yǐ bì cōng míng
议者至引隽不疑、第五伦为比，以蔽聪明。
chén zōng mǐn chén sēng rú wèi shǐ guān li hàn jiǎng xì jiē yù zhī xù bù kě cān zhuàn bǐ chén de xià bǐ
臣宗闵、臣僧孺谓史官李汉、蒋系皆愈之婿，不可参撰，俾臣得下笔。
chén wèi bù rán
臣谓不然。
qiě yù suǒ shū yǐ fēi zì chū yuán hé yǐ lái xiāng xún dǎi jīn
且愈所书已非自出，元和以来，相循逮今。
suī hàn děng yǐ xián wú hài gōng yì
虽汉等以嫌，无害公谊。
qǐng tiáo shì shén miù wù zhě fù shǐ guān kān dìng
请条示甚谬误者， 付史官刊定。
yǒu zhào zhì zhēn yuán yǒng zhēn jiān shù shì wéi shī shí yú bù fù gǎi hàn děng yì bù ba
”有诏擿贞元、永贞间数事为失实，馀不复改，汉等亦不罢。
jìn mén xià shì láng hóng wén guǎn dà xué shì
进门下侍郎、弘文馆大学士。
jiǔ zhī cí jí bù tīng cè bài tài zǐ tài shī
久之，辞疾，不听，册拜太子太师。
míng nián lǐ dé yù biǎn yuán zhōu zhǎng shǐ bù shǔ zòu wèi zhèng zhù suǒ jì nǎi jiǎn jiào shàng shū yòu pú yè tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì zhèn hǎi jié dù shǐ
明年，李德裕贬袁州长史，不署奏，为郑注所忌，乃检校尚书右仆射、同中书门下平章事、镇海节度使。
dào bìng zú nián liù shí
道病卒，年六十。
zèng tài bǎo shì yuē zhēn
赠太保，谥曰贞。
zàn yuē wǎn yǐ dé fú rén ér rén zì huà kě wèi xián yǐ
赞曰：绾以德服人，而人自化，可谓贤矣。
qí lùn yì hún dà suī gǔ wáng zuǒ wú yǐ jiā
其论议浑大，虽古王佐无以加。
yòu fu fā zhèng jǐ yǐn qíng hún cè tǔ bō bì pàn fá móu zhī jī jūn zǐ zāi
祐甫发正己隐情，浑策吐蕃必叛，伐谋知几，君子哉！
chù hòu shì mù jìng wén sān zōng zhǔ jiē fú lèi ér yī nà yǐ zhōng níng bù wèi yǐ yáo shì jūn zhě yá
处厚事穆、敬、文三宗，主皆弗类，而一纳以忠，宁不谓以尧事君者邪？
duò fǔ zhèng shí nián lì niú li xun zhù yòng shì wú suǒ yíng jiāng shàn bǎo wèi zāi
隋辅政十年，历牛、李、训、注用事， 无所迎将，善保位哉！