yuán wáng lí yáng yán dòu
元王黎杨严窦
yuán zài zì gōng fǔ fèng xiáng qí shān rén
元载，字公辅，凤翔岐山人。
fù shēng běn jǐng shì
父升，本景氏。
cáo wáng míng fēi yuán shì cì tián zài fú fēng shēng zhǔ qí zū rù yǒu láo qǐng yú fēi mào wèi yuán shì
曹王明妃元氏赐田在扶风，升主其租入，有劳，请于妃，冒为元氏。
zài shǎo gū jì zhǎng shì xué gōng zhǔ wén
载少孤，既长，嗜学，工属文。
tiān bǎo chū xià zhào jǔ míng zhuāng lǎo liè wén sì zǐ xué zhě zài cè rù gāo dì bǔ xīn píng wèi
天宝初，下诏举明庄、老、列、文四子学者，载策入高第，补新平尉。
wéi jiàn jiān xuǎn qián zhōng miáo jìn qīng dōng dōu liú shǒu jiē shǔ pàn guān jìn yǐ míng wén
韦鉴监选黔中，苗晋卿东都留守，皆署判官，浸以名闻。
zhì dé chū jiāng dū cǎi fǎng shǐ li xī yán biǎo zǎi zì fù zhuó cí bù yuán wài láng hóng zhōu cì shǐ
至德初，江都采访使李希言表载自副，擢祠部员外郎、洪州刺史。
rù wèi dù zhī láng zhōng zhàn zòu mǐn gěi sù zōng yì zhī
入为度支郎中，占奏敏给，肃宗异之。
lèi qiān hù bù shì láng chōng dù zhī jiāng huái zhuǎn yùn děng shǐ
累迁户部侍郎，充度支、江淮转运等使。
dì bù yù li fǔ guó yòng shì fǔ guó qī zài zōng nǚ yě yīn xiāng dì nì
帝不豫，李辅国用事，辅国妻，载宗女也，因相缔昵。
huì jīng zhào yǐn quē fǔ guó bái yòng zài zài yì shǔ guó bǐng gù cí fǔ guó xiǎo zhī yì rì bài tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì lǐng shǐ rú gù
会京兆尹缺，辅国白用载，载意属国柄，固辞，辅国晓之，翌日，拜同中书门下平章事，领使如故。
dài zōng lì fǔ guó shì yù zhòng shù chēng qí cái jìn bài zhōng shū shì láng xǔ chāng xiàn zi
代宗立，辅国势愈重，数称其才，进拜中书侍郎、许昌县子。
zài yǐ dù zhī fán hào yǒu lì shì dū zé sǔn wēi chǒng nǎi xī tiān xià qián gǔ wěi liú yàn
载以度支繁浩，有吏事督责，损威宠，乃悉天下钱谷委刘晏。
wèi jǐ pàn tiān xià yuán shuài xíng jūn sī mǎ
未几，判天下元帅行军司马。
dào shā li fǔ guó zài yīn yǔ qí móu
盗杀李辅国，载阴与其谋。
nǎi fù jié zhōng rén dǒng xiù hòu dàn yǐ jīn shǐ cì qǔ mì zhǐ dì yǒu suǒ shǔ bì xiān zhī zhī tàn wēi chuāi duān wú bù xié qì gù dì rèn bù yí
乃复结中人董秀，厚啖以金，使刺取密旨，帝有所属，必先知之，探微揣端，无不谐契，故帝任不疑。
huá yuán lìng gù yáo shàng fēng bái fà qí sī dì fāng yǐ yǐ dāng guó nǎi chì yáo chú míng wèi mín
华原令顾繇上封白发其私，帝方倚以当国，乃斥繇，除名为民。
yú cháo ēn jiāo hèng zhèn tiān xià yǔ zài bù yè dàn zhī suī dì yì xián huì nǎi chéng jiàn zòu zhū cháo ēn dì wèi yǒu biàn zài jié qí ài jiàng wèi zhù
鱼朝恩骄横震天下，与载不叶，惮之，虽帝亦衔恚，乃乘间奏诛朝恩，帝畏有变，载结其爱将为助。
cháo ēn yǐ zhū zài dé yì shén yì jīn sì
朝恩已诛，载得意甚，益矜肆。
shí nǐ zòu wén wǔ guān gōng zhuàng duō miù chuǎn zài yú yǒu sī bó zhèng nǎi qǐng bié chì shòu liù pǐn yǐ xià guān lì bù bīng bù jí fù jiǎ tuán zòu bù xū jiǎn kān yù shì quán chū yú jǐ
时拟奏文武官功状多谬舛，载虞有司驳正，乃请别敕授六品以下官，吏部、兵部即附甲团奏，不须检勘，欲示权出于己。
yòu yǔ wáng jìn qǐng yǐ hé zhōng wèi zhōng dōu póu guān fǔ hé dōng shí zhōu shuì fèng jīng shī xuǎn bīng wǔ wàn zhūn zhōng dōu zhèn yù sì fāng miǎo qiū xíng xìng shàng chūn hái kě yǐ bì qiāng róng huàn
又与王缙请以河中为中都，裒关辅河东十州税奉京师，选兵五万屯中都，镇御四方，杪秋行幸，上春还，可以避羌戎患。
zài yǐ yì rù jí cóng qián chì suǒ yóu lì yú hé zhōng jīng tú gōng diàn zhù sī dì
载以议入，即从，前敕所由吏于河中经图宫殿，筑私第。
dì wén è zhī zhì qí yì
帝闻，恶之，置其议。
chū sì zhèn běi tíng xíng yíng jié dù shǐ jì zhì jīng zhōu dà lì bā nián tǔ bō kòu bīn níng yì zhě wèi sān fǔ yǐ xī wú jīn dài zhī gù ér jīng zhōu sàn dì bù zú shǒu
初，四镇北庭行营节度使寄治泾州，大历八年，吐蕃寇邠宁，议者谓三辅以西无襟带之固，而泾州散地不足守。
zài cháng zài xī zhōu
载尝在西州，
jù zhī hé xī lǒng yòu yào lǐng
具知河西、陇右要领，
nǎi yán yú dì yuē guó jiā xi jìng jí yú pān yuán
乃言于帝曰： “国家西境极于潘原，
tǔ bō fáng shù nǎi zài cuī shā bǎo
吐蕃防戍乃在摧沙堡，
ér yuán zhōu jiè qí jiān
而原州界其间，
cǎo jiàn shuǐ gān
草荐水甘，
jiù lěi cún yān
旧垒存焉，
bǐ tǔ bō huǐ yí yuán yōng
比吐蕃毁夷垣墉，
qì bù jū
弃不居，
qí yòu zé jiān mù gù dì
其右则监牧故地，
jù qiàn zhǎng háo
巨堑长壕，
chóng fù shēn gù
重复深固。
yuán zhōu suī zǎo shuāng bù kě yì ér píng liáng zài qí dōng dú gēng yī xiàn kě yǐ zú shí
原州虽早霜不可蓺，而平凉在其东，独耕一县，可以足食。
qǐng xǐ jīng xi jūn shù yuán zhōu chéng jiàn zhù zuò èr xún kě qì zhù sù yī suì
请徙京西军戍原州，乘间筑作，二旬可讫，贮粟一岁。
róng rén xià mù qīng hǎi shàng yǔ shū bǐ zhì zé wǒ gōng jí yǐ
戎人夏牧青海上，羽书比至，则我功集矣。
xǐ zi yí dà jūn zài jīng yǐ wèi gēn běn fēn bīng shǒu shí mén mù xiá lǒng shān zhī guān běi dǐ yú hé jiē lián shān jùn xiǎn kòu bù kě yuè
徙子仪大军在泾，以为根本，分兵守石门、木峡，陇山之关，北抵于河，皆连山峻险，寇不可越。
shāo zhì míng shā xiàn fēng ān jūn wèi zhī yǔ yì běi dài líng wǔ wǔ chéng wèi zhī xíng shì rán hòu jǔ lǒng yòu zhī de yǐ zhì ān xī shì wèi duàn xī róng jìng cháo tíng gāo zhěn yǐ
稍置鸣沙县、丰安军为之羽翼，北带灵武五城，为之形势，然后举陇右之地，以至安西， 是谓断西戎胫，朝廷高枕矣。
yīn tú shàng dì xíng shǐ lì jiān rù yuán zhōu dù shuǐ quán jì tú yōng chē chéng běn zhá zhī qì xī jù
”因图上地形，使吏间入原州度水泉，计徒庸，车乘畚闸之器悉具。
ér tián shén gōng jǔ duǎn qí yì nǎi yuē xīng shī liào dí lǎo jiàng suǒ nán bì xià xìn yī shū shēng yán jǔ guó cóng zhī wù yǐ
而田神功沮短其议，乃曰：“兴师料敌，老将所难，陛下信一书生言，举国从之，误矣。
dì yóu shì yí bù jué
”帝由是疑不决。
zài zhì lüè kāi guǒ jiǔ de jūn yǐ wéi wén wǔ cái lüè mò jǐ ruò
载智略开果，久得君，以为文武才略莫己若。
wài wěi zhǔ shū zhuō yīng qiàn li dài róng nèi jié fù yán zòng zhū zǐ guān tōng huò huì
外委主书卓英倩、李待荣，内劫妇言，纵诸子关通货贿。
jīng shī yào sī jí fāng miàn jiē jǐ qiǎn zhōng liáng jìn tān wěi
京师要司及方面，皆挤遣忠良，进贪猥。
fán shì jìn gàn qǐng bù jié zǐ dì zé yè zhǔ shū
凡仕进干请，不结子弟，则谒主书。
chéng zhōng kāi nán běi èr dì shì yǔ shē guǎng dāng shí wèi guān
城中开南北二第，室宇奢广，当时为冠。
jìn jiāo zuò guān xiè zhàng yì shén qì bù xǐ ér gōng
近郊作观榭，帐帟什器不徙而供。
gāo yú bié shù jiāng zhěn xiāng wàng qiě shù shí qū
膏腴别墅，疆畛相望，且数十区。
míng shū yì jì suī jìn zhōng bù dǎi
名姝异伎，虽禁中不逮。
dì jǐn de qí zhuàng
帝尽得其状。
zài cháng dú jiàn dì shēn jiè zhī áo rán bù quān
载尝独见，帝深戒之，謷然不悛。
kè yǒu fù dōu lú xún tóng piān fěng qí wēi zài qì xià ér bù zhī wù
客有赋《都卢寻橦篇》讽其危，载泣下而不知悟。
huì li shǎo liáng shàng shū dǐ qí chǒu zhuàng zài nù zòu shā shǎo liáng dào lù mù yǔ bù gǎn fù yì
会李少良上书诋其丑状，载怒，奏杀少良，道路目语，不敢复议。
zài yóu shì fēi dǎng yǔ bù fù jiē shēng píng dào yì jiāo jiē xiè jué
载由是非党与不复接，生平道义交皆谢绝。
dì jī nù dà lì shí èr nián sān yuè gēng chén zhàng xià dì yù yán yīng diàn qiǎn zuǒ jīn wú dà jiàng jūn wú còu shōu zǎi jí wáng jìn xì zhèng shì táng fēn bǔ qīn lì zhū zǐ xià yù
帝积怒，大历十二年三月庚辰，仗下，帝御延英殿，遣左金吾大将军吴凑收载及王缙，系政事堂，分捕亲吏、诸子下狱。
zhào lì bù shàng shū liú yàn yù shǐ dài fū li hán sàn qí cháng shì xiāo xīn bīng bù shì láng yuán yǎo lǐ bù shì láng cháng gǔn jiàn yì dài fū dù yà xùn zhuàng ér zé biàn duān mù jiē chū jìn zhōng
诏吏部尚书刘晏、御史大夫李涵、散骑常侍萧昕、兵部侍郎袁騕、礼部侍郎常衮、谏议大夫杜亚讯状，而责辨端目皆出禁中。
qiǎn zhōng shǐ lín jí yīn shì jiē fú
遣中使临诘阴事，皆服。
nǎi xià zhào cì zài zì jìn
乃下诏赐载自尽，
qī wáng jí zi yáng zhōu bīng cáo cān jūn bó hé cí bù yuán wài láng zhòng wǔ jiào shū láng jì néng bìng cì sǐ
妻王及子扬州兵曹参军伯和、祠部员外郎仲武、校书郎季能并赐死，
fā qí zǔ fù zhǒng
发其祖、父冢，
guān qì shī
棺弃尸，
huǐ sī miào zhǔ jí dà níng ān rén lǐ èr dì
毁私庙主及大宁、安仁里二第，
yǐ cì bǎi guān shǔ shě
以赐百官署舍，
pò dōng dōu dì zhù zhì jìn yuàn
破东都第助治禁苑。
wáng shì hé xī jié dù shǐ zhōng sì nǚ hàn jiāo lì tà zài pǒ jìn
王氏，河西节度使忠嗣女，悍骄戾沓，载叵禁。
ér zhū zǐ mù zéi jù liǎn wú yá yì qīng fú zhě bēn zǒu
而诸子牟贼，聚敛无涯艺，轻浮者奔走。
zhēng xù jì qiè wèi chàng yōu xiè xì qīn zú huán guān bù kuì yě
争蓄妓妾，为倡优亵戏，亲族环观不愧也。
jí sǐ xíng lù wú jiē yǐn zhě
及死，行路无嗟隐者。
jí qí jiā zhōng rǔ wǔ bǎi liǎng zhào fēn cì zhōng shū mén xià tái shěng guān hú jiāo zhì bā bǎi shí tā wù chēng shì
籍其家，钟乳五百两，诏分赐中书、门下台省官，胡椒至八百石，它物称是。
nǚ zhēn yī shǎo wèi ní mò rù yè tíng
女真一， 少为尼，没入掖庭。
dé zōng shí shǐ gào yǐ zài sǐ hào yǒng tóu dì zuǒ yòu hē zhǐ dì yuē ān yǒu wén qīn sàng zé qí āi yǔn hu
德宗时，始告以载死，号踊投地，左右呵止，帝曰：“安有闻亲丧责其哀殒乎？
mìng fú chū
”命扶出。
dì wèi tài zǐ yě shí yòng zài yì
帝为太子也，实用载议。
xìng yuán yuán nián zhào fù qí guān tīng gǎi zàng
兴元元年，诏复其官，听改葬。
gù lì xǔ chū yáng jiǎo jì tāo děng hé zī yǐ zàng shì yuē huāng hòu gǎi yuē chéng zòng
故吏许初、杨晈、纪慆等合赀以葬，谥曰荒，后改曰成纵。
zài bài dǒng xiù zhuō yīng qiàn li dài róng shù zhě li jì lián xī lùn sǐ
载败，董秀、卓英倩、李待荣、术者李季连悉论死。
qí tā yǔ zài hòu shàn zuò biǎn zhě ruò yáng yán wáng áng sòng huì hán huí wáng dìng bāo jí xú yǎn péi jì wáng jì hán huì děng fán shù shí bǎi rén
其它与载厚善坐贬者，若杨炎、王昂、宋晦、韩洄、王定、包佶、徐𬙂、 裴冀、王纪、韩会等凡数十百人。
yīng qiàn dì yīng lín jiā jīn zhōu zhōu rén yuán yǐ shòu guān zhě yì bǎi yú háo zhì xiāng qū jù wú lài shào nián yǐ cì biàn shì zài quán mù zǎi mò gǎn wèn
英倩弟英璘，家金州，州人缘以授官者亦百馀，豪制乡曲，聚无赖少年以伺变， 恃载权，牧宰莫敢问。
zài zhū yīng lín dào kù bīng jù xiǎn yǐ pàn
载诛，英璘盗库兵据险以叛。
zhào fā jìn bīng jí shān nán xī dào bīng èr qiān tǎo bǔ cì shǐ sūn dào píng qín shā zhī
诏发禁兵及山南西道兵二千讨捕，刺史孙道平禽杀之。
zhào gěi fù qí zhōu sān nián
诏给复其州三年。
li shǎo liáng zhě yǐ lì zhì yóu zhū shuài fǔ qiān lèi diàn zhōng shì yù shǐ
李少良者，以吏治由诸帅府迁累殿中侍御史。
ba yóu jīng shī bú jiàn diào fèn zài bù fǎ shū lùn qí è dì liú shǎo liáng kè shěng yù jiū qí shì
罢，游京师，不见调，愤载不法， 疏论其恶，帝留少良客省，欲究其事。
qí you wéi sòng zhě hou zhī lòu yán yú lù tǐng
其友韦颂者候之，漏言于陆珽。
zài zhào tǐng wèn zhī zhī nǎi zòu xià shǎo liáng yù shǐ tái hé qí lòu jìn zhōng yǔ bìng yǔ sòng tǐng lùn shā zhī
载召珽问知之，乃奏下少良御史台，劾其漏禁中语，并与颂、珽论杀之。
tǐng shàn jīng zi yǔ sòng jí shǎo liáng shàn yòu xiá zǎi zǐ dì qīn dǎng gù zài lián de qí móu
珽，善经子，与颂及少良善，又狎载子弟亲党，故载廉得其谋。
chū zài shèng shí rén jiē jí yàn zhī
初，载盛时，人皆疾厌之。
dà lì bā nián yǒu jìn zhōu nán zǐ xún mó yǐ má zǒng fā chí zhú sì wěi xí xíng kū cháng ān dōng shì rén wèn zhī yuē wǒ yǒu zì sān shí yù yǐ xiàn shàng zì yán yī shì jí bù zhōng yǐ sì zhù shī xí guǒ ér qì zhī
大历八年， 有晋州男子郇谟以麻总发，持竹笥、苇席，行哭长安东市，人问之，曰：“我有字三十，欲以献上，字言一事，即不中，以笥贮尸，席裹而弃之。
jīng zhào yǐ wén dì zhào jiàn cì yǐ yī guǎn nèi kè shěng wèn zhuàng duō jī qiē zài
”京兆以闻，帝召见，赐以衣，馆内客省，问状，多讥切载。
qí yán tuán zhě yuàn ba zhū zhōu tuán liàn shǐ qí yán jiān zhě qǐng ba zhū dào jiān jūn dà dǐ lèi cǐ
其言“团”者，愿罢诸州团练使，其言 “监”者，请罢诸道监军，大抵类此。
xiān shì tiān xià bīng xìng fán yào zhōu quán shǔ tuán liàn cì shǐ
先是，天下兵兴，凡要州权署团练、刺史。
zài yòng shì shòu cì shǐ zhě xī dài tuán liàn yǐ yuè rén xīn gù mó zhǐ ér cì yún
载用事，授刺史者悉带团练以悦人心，故谟指而刺云。
wáng jìn zì xià qīng běn tài yuán qí rén hòu kè hé zhōng
王缙，字夏卿，本太原祁人，后客河中。
shǎo hào xué yǔ xiōng wéi jù yǐ míng wén
少好学，与兄维俱以名闻。
jǔ cǎo zé wén cí qīng lì kē shàng dì lì shì yù shǐ wǔ bù yuán wài láng
举草泽、 文辞清丽科上第，历侍御史、武部员外郎。
lù shān luàn zhuó tài yuán shǎo yǐn zuǒ li guāng bì yǐ gōng jiā xiàn bù shì láng qiān bīng bù
禄山乱，擢太原少尹，佐李光弼，以功加宪部侍郎，迁兵部。
shǐ cháo yì píng zhào xuān wèi hé běi shǐ hái yǒu zhǐ é bài huáng mén shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
史朝义平，诏宣慰河北，使还有指，俄拜黄门侍郎、同中书门下平章事。
jìn shì zhōng chí jié dū tǒng hé nán huái xi shān nán dōng dào zhū jié dù xíng yíng shì
进侍中，持节都统河南、淮西、山南东道诸节度行营事。
cí shì zhōng jiā dōng dōu liú shǒu
辞侍中，加东都留守。
suì yú bài hé nán fù yuán shuài sǔn jūn zī qián sì shí wàn mín yíng wán gōng shì
岁馀，拜河南副元帅，损军资钱四十万缗，营完宫室。
zhū xī cǎi shā li huái xian yě zhào bài lú lóng jié dù shǐ zhì yōu zhōu wěi jūn yú xī cǎi nǎi hái
朱希彩杀李怀仙也，诏拜卢龙节度使，至幽州，委军于希彩乃还。
huì xīn yún jīng zú jiān lǐng hé dōng jié dù ràng hái hé nán fù yuán shuài dōng dōu liú shǒu
会辛云京卒，兼领河东节度，让还河南副元帅、东都留守。
tài yuán jiāng wáng wú zòng zhāng fèng zhāng shì gōng yǐ jìn rú zhě yì zhī bù rú lǜ lìng jìn zhǎn yǐ xùn zhū jiāng gǔ lì
太原将王无纵、张奉璋恃功，以缙儒者易之，不如律令， 缙斩以徇，诸将股栗。
zài suì hái yǐ běn guān fù zhī zhèng shì
再岁还，以本官复知政事。
shí yuán zài zhuān cháo tiān zǐ gǒng shǒu jìn qū yì fù lí wú gǎn wǔ
时元载专朝，天子拱手，缙曲意附离，无敢忤。
yòu shì cái duō suǒ xiá wǔ suī zài yì jí qí líng jìn yě
又恃才多所狎侮，虽载亦疾其凌靳也。
jīng zhào yǐn lí gàn shù lùn zhí zài è zhī jìn shé qián yuē yǐn nán fāng gū shēng ān xiǎo cháo tíng shì
京兆尹黎干数论执，载恶之， 缙折干曰：“尹，南方孤生，安晓朝廷事？
jìn sù fèng fú bù rú hūn shí ròu wǎn jié yóu jǐn
缙素奉佛，不茹荤食肉，晚节尤谨。
qī sǐ yǐ dào zhèng lǐ dì wèi fó cí zhū dào jié dù guān chá shǐ lái cháo bì yāo zhì qí suǒ fěng lìng chū cái zuǒ yíng zuò
妻死，以道政里第为佛祠，诸道节度、观察使来朝，必邀至其所，讽令出财佐营作。
chū dài zōng xǐ cí sì ér wèi zhòng fú tú fǎ měi cóng róng wèn suǒ yǐ rán jìn yǔ yuán zài shèng chén fú yè bào yìng dì yì xiàng zhī
初，代宗喜祠祀，而未重浮屠法，每从容问所以然，缙与元载盛陈福业报应，帝意向之。
yáo shì jìn zhōng sì fú fěng bài zhāi xūn hào nèi dào chǎng yǐn nèi shā mén rì bǎi yú zhuàn gōng zhēn zī chū rù chéng jiù mǎ dù zhī jù bǐng gěi
繇是禁中祀佛，讽呗斋薰，号 “内道场”，引内沙门日百馀，馔供珍滋，出入乘厩马，度支具禀给。
huò yí dí rù kòu bì hé zhòng shā mén sòng hù guó rén wáng jīng wèi ráng yàn xìng qí qù zé héng jiā xī yǔ bù zhī jì jí
或夷狄入寇， 必合众沙门诵《护国仁王经》为禳厌，幸其去，则横加锡与，不知纪极。
hú rén guān zhì qīng jiān fēng guó gōng zhě zhe jí jìn shěng shì qīng gōng wáng qún jū lài chǒng gēng xiāng líng duó fán jīng jī shàng tián měi chǎn duō guī fú tú
胡人官至卿监、封国公者，著籍禁省，势倾公王，群居赖宠，更相凌夺，凡京畿上田美产， 多归浮屠。
suī cáng jiān sù luàn zhǒng xiāng dǎi ér dì zhōng bù wù zhào tiān xià guān sī bù dé chuí rǔ sēng ní
虽藏奸宿乱踵相逮，而帝终不悟，诏天下官司不得棰辱僧尼。
chū wǔ tái shān cí zhù tóng wèi wǎ jīn tu zhī fèi yì wàn jì
初，五台山祠铸铜为瓦，金涂之，费亿万计。
jìn gěi zhōng shū fú qiǎn fú tú shù shí bèi xíng zhōu xiàn liǎn gài zī huò
缙给中书符，遣浮屠数十辈行州县，敛丐赀货。
jìn wéi shàng yán guó jiā qìng zuò líng zhǎng fú bào suǒ féng suī shí duō nàn wú zú dào zhě
缙为上言：“国家庆祚灵长，福报所冯，虽时多难，无足道者。
lù shān sī míng dú luàn fāng shān ér jiē yǒu zi huò pú gù huái ēn lín luàn ér bó xī róng nèi kòu wèi jí jī zhé qù fēi rén shì yě
禄山、思明毒乱方煽，而皆有子祸，仆固怀恩临乱而踣，西戎内寇，未及击辄去，非人事也。
gù dì xìn yù dǔ
”故帝信愈笃。
qī yuè wàng rì gōng zhōng zào yú lán pén zhuì shì liú yǐn bèi shè gāo zǔ yǐ xià qī shèng wèi fān jié yì guān jiē jù gè yǐ dì hào shi qí fān zì jīn nèi fēn yì dào fó cí náo chuī gǔ wǔ bēn zǒu xiāng zhǔ
七月望日，宫中造盂兰盆，缀饰镠饮琲，设高祖以下七圣位，幡节、衣冠皆具，各以帝号识其幡，自禁内分诣道佛祠，铙吹鼓舞，奔走相属。
shì rì lì zhàng bǎi guān bān guāng shùn mén fèng yíng dǎo cóng suì yǐ wéi cháng
是日立仗，百官班光顺门，奉迎导从，岁以为常。
qún chén chéng fēng jiē yán shēng sǐ bào yìng gù rén shì zhì ér bù xiū dà lì zhèng xíng rì yǐ yīn líng yóu jìn yǔ yuán zài dù hóng jiàn chàng zhī yě
群臣承风，皆言生死报应，故人事置而不修， 大历政刑，日以堙陵，由缙与元载、杜鸿渐倡之也。
xìng tān mào zòng qīn qī ní mán zhāo nà cái huì wěi xiè xiāng jī ruò shì gǔ rán
性贪冒，纵亲戚尼姏招纳财贿，猥屑相稽，若市贾然。
jí bài liú yàn děng jū qí zuì tóng zǎi lùn sǐ yàn yuē zhòng xíng zài fù yǒu guó cháng diǎn kuàng dà chén hu
及败，刘晏等鞫其罪， 同载论死，晏曰：“重刑再覆，有国常典，况大臣乎！
fǎ yǒu shǒu cóng bù róng jù sǐ
法有首从，不容俱死。
yú shì yǐ wén shàng mǐn qí mào bù jiā xíng nǎi biǎn kuò zhōu cì shǐ
”于是以闻，上悯其耄，不加刑，乃贬括州刺史。
jiǔ zhī qiān tài zǐ bīn kè fēn sī dōng dōu
久之，迁太子宾客，分司东都。
jiàn zhōng èr nián sǐ nián bā shí èr
建中二年死，年八十二。
lí gàn róng zhōu rén
黎干，戎州人。
shàn xīng wěi shù de dài zhào hàn lín zhuó lèi jiàn yì dài fū fēng shòu chūn gōng
善星纬术，得待诏翰林，擢累谏议大夫，封寿春公。
zì fù qí biàn zhān zhān xǐ yì lùn
自负其辩， 沾沾喜议论。
chū táng jiā jiāo jì tiān dì yǐ gāo zǔ shén yáo huáng dì pèi
初，唐家郊祭天地，以高祖神尧皇帝配。
bǎo yìng yuán nián dù hóng jiàn wèi tài cháng qīng lǐ yí shǐ yú shì lǐ yí pàn guān xuē qí jí xián xiào lǐ guī chóng jìng děng gòng jiàn shén yáo dú shòu mìng zhī zhǔ fēi shǐ fēng jūn bù dé mào tài zǔ pèi tiān de
宝应元年，杜鸿渐为太常卿、 礼仪使，于是礼仪判官薛颀、集贤校理归崇敬等共建：“神尧独受命之主，非始封君，不得冒太祖配天地。
jǐng huáng dì shòu fēng yú táng jí shāng zhī qì zhōu zhī hòu jì qǐng fèng jǐng huáng dì pèi tiān de yú lǐ yi shén
景皇帝受封于唐，即商之契、周之后稷，请奉景皇帝配天地，于礼宜甚。
gàn fēi zhī nǎi shàng shí jí shí nán fu jīng yì dǐ zhèng xuán yǐ zhé qí chóng jìng děng yuē qí děng yǐn dì zhě zhì rì jì tiān yú yuán qiū zhōu rén yǐ yuǎn zǔ pèi jīn yi yǐ jǐng huáng dì wèi shǐ zǔ pèi hào tiān yuán qiū
”干非之，乃上《十诘》、《十难》，傅经谊，抵郑玄，以折颀、 崇敬等，曰：“颀等引禘者至日祭天于圆丘，周人以远祖配，今宜以景皇帝为始祖， 配昊天圆丘。
chén gàn yī jí guó yǔ chēng yǒu yú shì xià hòu shì bìng dì huáng dì shāng dì shùn zhōu dì kù
臣干一诘：《国语》称有虞氏、夏后氏并禘黄帝，商禘舜，周禘喾。
èr jí shāng sòng cháng fà dà dì yě
二诘：《商颂‘《长发》，大禘也’。
sān jí zhōu sòng yōng dì tài zǔ yě
三诘：《周颂》‘《雍》，禘太祖也’。
sì jí jì fǎ yú xià bìng dì huáng dì shāng zhōu jù dì kù
四诘：《祭法》，虞、夏并禘黄帝，商、周俱禘喾。
wǔ jí dà chuán bù wáng bù dì wáng zhě dì qí zǔ zhī suǒ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī
五诘：《大传》‘不王不禘，王者禘其祖之所自出，以其祖配之’。
liù jí ěr yǎ dì dà jì yě
六诘：《尔雅》‘禘，大祭也’。
qī jí jiā yǔ fán sì dài dì wáng suǒ jiāo jiē yǐ pèi tiān
七诘：《家语》‘凡四代帝王所郊，皆以配天；
suǒ wèi dì wǔ nián dà jì yě
所谓禘，五年大祭也’。
bā jí lú zhí yǐ dì jì míng
八诘：卢植以‘禘， 祭名。
dì dì yě shì qǔ míng dì gù yún
禘，谛也，事取明谛，故云’。
jiǔ jí wáng sù yán dì wǔ nián dà jì
九诘：王肃言‘禘，五年大祭’。
shí jí guō pú yì yún
十诘：郭璞亦云。
cǐ jīng zhuàn xiān rú jiē bù yán jì hào tiān yú yuán qiū gēn zhèng zhāng zhāng gù chén wèi dì zhǐ wǔ nián zōng miào dà jì liǎo wú yí huì
此经传先儒皆不言祭昊天于圆丘，根证章章，故臣谓禘止五年宗庙大祭， 了无疑晦。
qí shí nán yī yuē zhōu sòng yōng zhī xù yuē dì jì tài zǔ yě
其《十难》，一曰：“《周颂》《雍》之序曰：‘禘，祭太祖也。
zhèng xuán shuō dì dà jì yě
’郑玄说 ‘禘，大祭也。
tài zǔ wèi wén wáng yě
太祖，谓文王也’。
shāng sòng cháng fà dà dì yě xuán yuē
《商颂》‘《长发》，大禘也’玄曰；
dà dì jì tiān yě
‘大禘， 祭天也。
shāng zhōu liǎng sòng tóng wén yì jiě suǒ xuán zhī yì yǐ dì jiā dà yīn yuē jì tiān
’商、周两《颂》，同文异解，索玄之意，以禘加‘大’，因曰‘祭天’。
chén wèi chūn qiū dà shì yú tài miào suī yuē dà de jì tiān hu
臣谓《春秋》‘大事于太庙’，虽曰‘大’，得祭天乎？
yú xià shāng zhōu dì huáng dì yǔ kù lǐ bù wáng bù dì jiē bù yán dà xuán ān dé chēng jì tiān hu
虞、夏、商、周禘黄帝与喾，《礼》‘不王不禘’，皆不言‘大’，玄安得称祭天乎？
cháng fà suǒ sòng bù jí kù yǔ gǎn shēng dì gù zhī bù wéi jì tiān yòu kù míng yǐ
《长发》所颂，不及喾与感生帝，故知不为祭天侑喾明矣。
shāng zhōu wǔ dì dà jì jiàn yú jīng zhě shén xiáng ér dì zhǔ miào bù zhǔ tiān
商、周五帝大祭见于经者甚详，而禘主庙， 不主天。
jīn bèi kǒng zǐ zhī xùn yán qǔ xuán zhī piān yì wū miào sì diǎn bú jiàn qí kě
今背孔子之训言，取玄之偏谊，诬缪祀典，不见其可。
èr yuē bù wáng bù dì wáng zhě dì qí zǔ zhī suǒ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī
二曰：“‘不王不禘，王者禘其祖之所自出，以其祖配之’。
cǐ yán wéi tiān zǐ dāng dì
此言惟天子当禘。
rú yú xià chū huáng dì shāng zhōu chū kù yǐ jìn zǔ pèi zhī
如虞、夏出黄帝，商、周出喾，以近祖配之。
zì chū zhī zǔ wú miào jí zì wài zhì
自出之祖无庙，及自外至。
zì wài zhì zhě tóng zhī tiān dì dé zhǔ ér zhǐ
自外至者， 同之天地，得主而止。
yòu zì chū zhě zài mǔ yì rán
又自出者在母亦然。
chūn qiū chuán chén zé wǒ zhōu zhī zì chū
《春秋传》‘陈，则我周之自出’。
jù kě wèi chū tài wēi wǔ dì hu
讵可谓出太微五帝乎？
xuán yǐ yī dì wèi sān yì zài jì fǎ zé yuē jì hào tiān yú yuán qiū
玄以一‘禘’为三谊，在《祭法》则曰‘祭昊天于圆丘’。
zài chūn qiū chuán zé jiāo yǐ hòu jì pèi líng wēi yǎng
在 《春秋传》则‘郊以后稷配灵威仰’。
zài shāng sòng yuē jì tiān
在《商颂》曰‘祭天’。
zài zhōu sòng zé dì yuē dà yú sì shí jì ér xiǎo yú xiá
在《周颂》则禘曰 ‘大于四时祭，而小于祫’。
běn mò bó chuǎn yì pàn zì sī bù zú yǐ xun
本末驳舛，臆判自私，不足以训。
sān yuē shāng zhōu zhī qián dì suǒ zì chū
三曰：“商、周之前，禘所自出。
zì hàn wèi yǐ lái kuàng qiān yú suì qí lǐ bù jiǎng
自汉、魏以来，旷千馀岁，其礼不讲。
gài xuán suǒ shuō bù dàng yú jīng bù zhì yú shèng xiān rú zhì zhī bù yòng shì wèi qì yán
盖玄所说不当于经，不质于圣，先儒置之不用，是为弃言。
sì yuē jīn lǐ jiā xíng yú shì zhě jiē běn xuán xué
四曰：“今礼家行于世者，皆本玄学。
chén qǐng qǔ xuán zhī xì hái pò qí děng suǒ jiàn
臣请取玄之隙，还破颀等所建。
qí děng yuē jǐng huáng dì wèi shǐ zǔ yǐ pèi tiān
颀等曰： ‘景皇帝为始祖，以配天。
àn wáng zhì tiān zǐ qī miào
’按《王制》‘天子七庙’。
xuán yuē zhōu lǐ yě
玄曰：‘周礼也。
tài zǔ yǔ wén wǔ zhī tiāo hé qīn miào sì ér qī
太祖与文、武之祧，合亲庙四而七。
shāng shì liù miào qì yǔ tāng hé èr zhāo èr mù ér liù
商氏六庙，契与汤合二昭二穆而六。
jù xuán zé xià bù yǐ gǔn zhuān xū chāng yì wèi shǐ zǔ shì yòu yǔ xuán guāi bèi
’据玄，则夏不以鮌、颛顼、昌意为始祖，是又与玄乖背。
zì gǔ wèi yǒu yǐ rén chén wèi shǐ zǔ zhě wéi shāng yǐ qì zhōu yǐ jì
自古未有以人臣为始祖者，唯商以契， 周以稷。
fu jì qì jiē tiān zǐ yuán fēi zi
夫稷、契皆天子元妃子。
jiǎn dí tūn xuán niǎo luǎn ér shēng qì qì zuǒ yǔ yǒu dà gōng shùn fēng zhī shāng qí shī yuē tiān mìng xuán niǎo jiàng ér shēng shāng zhái yīn tǔ máng máng
简狄吞玄鸟卵而生契，契佐禹有大功，舜封之商， 其《诗》曰：‘天命玄鸟，降而生商，宅殷土芒芒。
hòu jì mǔ yuē jiāng yuán chū yě lǚ jù jì ér shēng jì jì qín jià sè yáo jǔ wèi nóng shī shùn fēng zhī tái hào yuē hòu jì
’后稷母曰姜嫄，出野履巨迹而生稷，稷勤稼穑，尧举为农师，舜封之邰，号曰后稷。
qí shī yuē lǚ dì wǔ mǐn xīn yōu jiè yōu zhǐ
其诗曰：‘履帝武敏歆， 攸介攸止。
jí yǒu tái jiā shì
’‘即有邰家室。
shùn yǔ yǒu tiān xià qì jì zài yān
’舜、禹有天下，契、稷在焉。
chuán yuē gōng shī yú rén zé sì zhī yǐ sǐ qín shì zé sì zhī
《传》曰：‘功施于人则祀之，以死勤事则祀之。
qì wèi sī tú ér rén jí mù jì qín bǎi gǔ ér shān sǐ jiē zài sì diǎn
’契为司徒，而人辑睦，稷勤百谷而山死，皆在祀典。
jí zǐ sūn ér yǒu tiān xià gù zūn ér zǔ zhī
及子孙而有天下，故尊而祖之。
wǔ yuē jì yòng xuán shuō xiǎo dé pèi guǎ ér hòu jì zhǐ pèi yī dì bù dé quán pèi wǔ dì
五曰：“既用玄说，小德配寡，而后稷止配一帝，不得全配五帝。
jīn yǐ jǐng dì pèi hào tiān yú xuán wèi kě wèi bù kě hu
今以景帝配昊天，于玄为可为不可乎？
liù yuē zhòng jí chén yuē shàng dì yī dì zhōu guān sì tiān lǚ shàng dì sì de lǚ sì wàng
六曰：“众诘臣曰：‘上帝一帝，《周官》：祀天旅上帝，祀地旅四望。
lǚ zhòng yě
旅， 众也。
zé shàng dì shì wǔ dì
则上帝是五帝。
chén yuē fǒu lǚ yǒu zhòng yì chū yú ěr yǎ
’臣曰：‘否，旅有众义，出于《尔雅》。
yòu wèi jì míng yì yuē chén yě
又为祭名，亦曰陈也。
rú qián suǒ jí lǚ shàng dì wèi wǔ dì zé jì shì lǚ yú tài shān kě de wèi sì zhèn yá
如前所诘，旅上帝为五帝，则季氏旅于泰山可得为四镇邪？
qī yuē yuán xuán zhī yán zé jǐng dì qīn jǐn zhǔ yīng zài tiāo fǎn pèi tiān de lǐ bù xiāng zhí
七曰：“援玄之言，则景帝亲尽，主应在祧，反配天地，礼不相值。
fu suǒ wèi shǐ zǔ zhě jīng lún cǎo mèi gōng pǔ tǐ dà yǐ bǐ yuán qì hán fù guǎng dà zhě yě
夫所谓始祖者，经纶草昧，功普体大，以比元气含覆广大者也。
gù yuē wàn wù zhī shǐ tiān yě
故曰万物之始，天也；
rén zhī shǐ zǔ yě
人之始，祖也；
rì zhī shǐ zhì yě
日之始，至也。
sǎo dì ér jì zé zhì
扫地而祭，则质；
qì yòng táo páo zé xìng
器用陶匏，则性；
shēng yòng dú zé chéng
牲用犊，则诚；
zhào yú nán jiāo zé jiù yáng
兆于南郊，则就阳。
zhì zūn zhì zhì bù gǎn tóng yú xiān zǔ yě
至尊至质，不敢同于先祖也。
bái hǔ tōng yì yuē jì tiān suì yī zhě hé
”《白虎通议》曰：‘祭天岁一者何？
shì zhī bù gǎn dú yě
事之不敢黩也。
gù yīn suì zhī yáng qì shǐ dá ér jì zhī
’故因岁之阳气始达而祭之。
jīn yī suì sì jì dú mò dà yān
今一岁四祭，黩莫大焉。
shàng dì wǔ dì sì quē bù jǔ dài shú shén yān
上帝五帝，祀阙不举，怠孰甚焉？
dú yǔ dài jiē shī yě
黩与怠，皆失也。
chén wén qīn yǒu xiàn zǔ yǒu cháng shèng rén zhì lǐ bù yǐ qíng biàn
臣闻亲有限，祖有常，圣人制礼不以情变。
táng jiā lèi shèng lì sì bǎi nián fēi bù zhī jǐng dì wèi shǐ fēng
唐家累圣，历祀百年，非不知景帝为始封。
dāng shí tōng rú jù gōng zūn gāo zǔ yǐ pèi tiān zōng tài zōng yǐ pèi shàng dì rén shén kè yā wèi rì jì jiǔ
当时通儒钜工尊高祖以配天，宗太宗以配上帝，人神克厌，为日既久。
nǎi jīn yǐ shén yáo jiàng yòu hán shū niǔ ér tài zōng réng pèi shàng dì zé shū niǔ shàng dì zuǒ yě
乃今以神尧降侑含枢纽，而太宗仍配上帝， 则枢纽上帝佐也。
yǐ zi xiān fù fēi tiān dì zǔ zōng zhī yì
以子先父，非天地祖宗之意。
bā yuē jǐng huáng dì fēi zào wǒ qū xià bù dé yǔ xià zhī yǔ shāng zhī qì zhōu zhī jì hàn gāo dì wèi wǔ dì jìn xuān dì táng shén yáo huáng dì bìng gōng zé zhì pèi yuán qiū shàng yǔ tiān pǐ céng wèi yuán qiū bù rú lín fàng hu
八曰：“景皇帝非造我区夏，不得与夏之禹、商之契、周之稷、汉高帝、魏武帝、晋宣帝、唐神尧皇帝并功，则陟配圜丘，上与天匹，曾谓圜丘不如林放乎？
jiǔ yuē wèi yǐ wǔ dì jìn yǐ xuān dì wèi shǐ zǔ zhě fu cāo yǔ yì jiē rén jié yě
九曰：“魏以武帝、晋以宣帝为始祖者，夫操与懿皆人杰也。
yōng tiān xià qiáng bīng xié ruò zhǔ zhì hǎi nèi zhī mìng míng suī wéi chén shì shí wèi jūn hòu shì yīn zhī yǐ chéng dì yè zūn ér zǔ zhī bù yì kě hu
拥天下强兵，挟弱主，制海内之命，名虽为臣，势实为君，后世因之以成帝业，尊而祖之，不亦可乎？
shí yuē shén yáo zhěng duò shì zhī luàn zhèn bì dà hū jì rén tú tàn xùn sǎo dàng rǎng qún xiōng wú yú chū rù bù shù nián ér chéng wáng yè hàn zǔ zhī gōng bù néng jiā yān
十曰：“神尧拯隋室之乱，振臂大呼，济人涂炭，汛扫荡攘，群凶无馀，出入不数年而成王业，汉祖之功不能加焉。
xià yǐ yǔ hàn yǐ gāo dì wǒ yǐ shén yáo wèi shǐ zǔ dìng xià fǎ hàn yú yì hé xián
夏以禹，汉以高帝，我以神尧为始祖，订夏法汉，于义何嫌？
jīn qí chóng jìng gé tiān duì yì zǔ miào shì zhī dà zhě bù jī yú gǔ nán yǐ yí wén pì shuō dìng zhī
今颀、崇敬革天对，易祖庙，事之大者不稽于古，难以疑文僻说定之。
chén guān yǐ jiàn wèi míng bù gǎn bù jìn yú
臣官以谏为名，不敢不尽愚。
yì wén dài zōng bù wěi qí yán
议闻，代宗不韪其言。
qí hòu míng rú dà yì ér jǐng dì pèi tiān zú zhe yú lǐ
其后名儒大议，而景帝配天卒著于礼。
é qiān jīng zhào yǐn pō yǐ zhì chēng
俄迁京兆尹，颇以治称。
jīng shī kǔ qiáo xīn fá gàn dù kāi cáo qú xìng nán shān gǔ kǒu wěi rù yú yuàn yǐ biàn yùn zài
京师苦樵薪乏，干度开漕渠，兴南山谷口，尾入于苑， 以便运载。
dì wèi yù ān fú mén guān zhī
帝为御安福门观之。
gàn mì jù tóng chuán zuò chàng yōu shuǐ xī jì yǐ mèi dì
干密具同船作倡优水嬉，冀以媚帝。
jiǔ zhī qú bù jiù
久之，渠不就。
é gǎi xíng bù shì láng
俄改刑部侍郎。
yú cháo ēn bài zuò jiāo tōng chū wèi guì guǎn guān chá shǐ
鱼朝恩败，坐交通，出为桂管观察使。
dà lì bā nián fù zhào wèi jīng zhào yǐn
大历八年，复召为京兆尹。
shí dà hàn gàn zào tǔ lóng zì yǔ wū xí duì wǔ mí yuè bù yīng
时大旱，干造土龙，自与巫觋对舞，弥月不应。
yòu dǎo kǒng zǐ miào dì xiào yuē qiū zhī dǎo jiǔ yǐ
又祷孔子庙，帝笑曰：“丘之祷久矣。
shǐ huǐ tǔ lóng dì jiǎn shàn jié yòng jì ér yín yǔ
”使毁土龙，帝减膳节用，既而霪雨。
shí sān nián jīng shuǐ yōng gé qǐng kāi zhèng bái zhī qú fù qín hàn gù dào yǐ gài mín tián fèi niǎn wèi bā shí yú suǒ
十三年，泾水拥隔，请开郑、白支渠，复秦、汉故道以溉民田，废碾硙八十馀所。
gàn xìng tān bào jì fù yòng bù xiá niàn zhì zhuān xùn cái sè fù huì bì jìn xié zuǒ dào xī zhǔ ēn dì shén huò zhī
干性贪暴，既复用，不暇念治，专徇财色，附会嬖近，挟左道希主恩，帝甚惑之。
dé zōng zài dōng gōng gàn yǔ huàn zhě tè jìn liú zhōng yì yīn móu jǐ wēi zōng sì
德宗在东宫，干与宦者特进刘忠翼阴谋，几危宗嗣。
jí jí wèi yòu guǐ dào xī jìn mì chéng chē yè zhōng yì
及即位，又诡道希进，密乘车谒忠翼。
shì jué chú míng cháng liú jì xíng shì rén shù bǎi qún zào tóu lì cóng zhī é cì sǐ lán tián yì
事觉，除名长流，既行，市人数百群噪投砾从之，俄赐死蓝田驿。
zhōng yì běn míng qīng tán yǔ zuǒ wèi jiāng jūn dǒng xiù jiē yǒu chǒng yú dài zōng
忠翼本名清潭，与左卫将军董秀皆有宠于代宗。
dāng shèng shí jué shǎng zài qí kǒu wěn póu mào cái huì zī chǎn lèi jiē jù wàn
当盛时，爵赏在其口吻，掊冒财贿，赀产累皆巨万。
zhì shì jī qián zuì bìng jí zhū
至是，积前罪，并及诛。
yáng yán zì gōng nán fèng xiáng tiān xìng rén
杨炎，字公南，凤翔天兴人。
zēng zǔ dà bǎo wǔ dé chū wèi lóng mén lìng liú wǔ zhōu gōng zhī sǐ yú shǒu zèng quán jié hóu
曾祖大宝，武德初为龙门令，刘武周攻之，死于守，赠全节侯。
zǔ zhé yǐ xiào xíng chēng
祖哲，以孝行称。
fù bō jǔ jìn shì tuì jū qiú zhì xuán zōng zhào bài jiàn yì dài fū qì guān guī yǎng
父播，举进士，退居求志，玄宗召拜谏议大夫， 弃官归养。
sù zōng shí jí jiā bài sàn qí cháng shì hào xuán jìng xiān shēng
肃宗时，即家拜散骑常侍，号玄靖先生。
yán měi xū méi jùn fēng yǔ wén zǎo xióng wèi rán háo shuǎng shàng qì
炎美须眉，峻风宇，文藻雄蔚， 然豪爽尚气。
hé xī jié dù shǐ lǚ chóng bēn pì zhǎng shū jì
河西节度使吕崇贲辟掌书记。
shén wū lìng li tài jiǎn cháng zuì rǔ zhī yán lìng zuǒ yòu fǎn jiē péng èr bǎi yú jǐ sǐ chóng bēn ài qí cái bù wèn
神乌令李太简尝醉辱之，炎令左右反接， 搒二百馀，几死，崇贲爱其才，不问。
li guāng bì biǎo wèi pàn guān bù yīng
李光弼表为判官，不应。
zhào bài qǐ jū shè rén gù cí
召拜起居舍人，固辞。
fù sāng lú mù cè hào mù bù fèi shēng yǒu zǐ zhī bái què zhī xiáng zhào biǎo qí lǘ
父丧，庐墓侧，号慕不废声，有紫芝白雀之祥，诏表其闾。
yán sān shì yǐ xiào xíng wén zhì mén shù liù quē gǔ suǒ wèi yǒu
炎三世以孝行闻， 至门树六阙，古所未有。
zhōng sàng wèi sī xūn yuán wài láng qiān zhōng shū shè rén yǔ cháng gǔn tóng shí zhī zhì gào
终丧，为司勋员外郎，迁中书舍人，与常衮同时知制诰。
gǔn cháng yú chú shū ér yán shàn dé yīn zì kāi yuán hòu yán zhì zhào zhě chēng cháng yáng yún
衮长于除书，而炎善德音，自开元后言制诏者，称“常杨”云。
zǎi xiàng yuán zài yǔ yán tóng jùn yán yòu yuán chū yě gù zhuó yán lì bù shì láng shǐ guǎn xiū zhuàn
宰相元载与炎同郡， 炎又元出也，故擢炎吏部侍郎、史馆修撰。
zài dāng guó yīn zé cái kě dài jǐ zhě yǐn yǐ zì jìn chū de lǐ bù shì láng liú dān huì zú fù qǔ lì bù shì láng xuē yōng yōng zuò shì biǎn hòu de yán qīn zhòng wú bǐ
载当国，阴择才可代己者，引以自近， 初得礼部侍郎刘单，会卒，复取吏部侍郎薛邕，邕坐事贬，后得炎，亲重无比。
huì zài bài zuò biǎn dào zhōu sī mǎ
会载败，坐贬道州司马。
dé zōng zài dōng gōng yā zhī qí míng yòu cháng de yán suǒ wéi li jiè luò bēi tián yú bì rì fěng wán zhī
德宗在东宫，雅知其名，又尝得炎所为《李楷洛碑》，寘于壁，日讽玩之。
jí jí wèi cuī yòu fu jiàn yán kě qì rèn jí bài mén xià shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
及即位，崔祐甫荐炎可器任，即拜门下侍郎、同中书门下平章事。
jiù zhì tiān xià cái fù jiē rù zuǒ cáng kù ér tài fǔ sì shí yǐ shù wén shàng shū bǐ bù fù chū nà jǔ wú gān qī
旧制，天下财赋皆入左藏库，而太府四时以数闻，尚书比部覆出纳，举无干欺。
jí dì wǔ qí wèi dù zhī yán tiě shǐ jīng shī háo jiāng qiú qǔ wú jié qí bù néng jìn nǎi xī zū fù jìn dà yíng nèi kù
及第五琦为度支、盐铁使，京师豪将求取无节，琦不能禁，乃悉租赋进大盈内库。
tiān zǐ yǐ gěi qǔ wèi biàn gù bù fù chū
天子以给取为便，故不复出。
zì shì tiān xià gōng fù wéi rén jūn sī cáng yǒu sī bù dé jì yíng shǎo
自是天下公赋为人君私藏，有司不得计赢少。
ér huàn guān yǐ rǒng míng chí bù zhě sān bǎi rén fèng gěi qí jiān gēn dǐ lián jié bù kě dòng
而宦官以冗名持簿者三百人，奉给其间，根柢连结不可动。
jí yán wèi xiāng yán yú dì yuē cái fù zhě bāng guó dà běn ér shēng rén zhī hóu mìng tiān xià zhì luàn zhòng qīng xì yān
及炎为相，言于帝曰：“财赋者，邦国大本，而生人之喉命，天下治乱重轻系焉。
xiān cháo quán zhì yǐ zhōng rén lǐng qí zhí wǔ chǐ huàn shù cāo bāng zhī bǐng fēng jiǎn yíng xū suī dà chén bù dé zhī zé wú yǐ jì tiān xià lì hài
先朝权制，以中人领其职，五尺宦竖，操邦之柄，丰俭盈虚，虽大臣不得知，则无以计天下利害。
bì xià zhì dé wéi rén shì xù cān jì bì dù mò yǔ sī shén
陛下至德，惟人是恤，参计敝蠹，莫与斯甚。
chén qǐng chū zhī yǐ guī yǒu sī
臣请出之，以归有司。
dù gōng zhōng jīng fèi yī suì jǐ hé liàng shù fèng rù bù gǎn yǐ quē
度宫中经费一岁几何，量数奉入，不敢以阙。
rú cǐ rán hòu kě yǐ yì zhèng wéi bì xià shěn chá
如此，然后可以议政，惟陛下审察。
dì cóng zhī
”帝从之。
nǎi zhào suì zhōng cái qǔ yǐ rù dà yíng dù zhī jù shù xiān wén
乃诏岁中裁取以入大盈，度支具数先闻。
chū dìng lìng yǒu zū fù yōng diào fǎ zì kāi yuán chéng píng jiǔ bù wéi bǎn jí fǎ dù wán bì
初，定令有租赋庸调法，自开元承平久，不为版籍，法度玩敝。
ér dīng kǒu zhuǎn sǐ tián mǔ huàn yì pín fù shēng jiàng xī fēi xiàng shí ér hù bù suì yǐ kōng wén shàng zhī
而丁口转死， 田亩换易，贫富升降，悉非向时，而户部岁以空文上之。
yòu shù biān zhě juān qí zū yōng liù suì miǎn guī
又戍边者，蠲其租、庸， 六岁免归。
xuán zōng shì yí dí shù zhě duō sǐ biān jiāng huì bù yǐ wén gù guàn jí bù chú
玄宗事夷狄，戍者多死，边将讳不以闻，故贯籍不除。
tiān bǎo zhōng wáng jīn gòng wèi hù kǒu shǐ fāng wu jù liǎn yǐ qí jí cún ér dīng bù zài shì yǐn kè bù chū nǎi àn jiù jí chú dāng miǎn zhě jī sān shí nián zé qí zū yōng rén kǔ wú gào gù fǎ suì dà bì
天宝中，王钅共为户口使，方务聚敛，以其籍存而丁不在，是隐课不出，乃按旧籍，除当免者，积三十年，责其租、庸，人苦无告，故法遂大敝。
zhì dé hòu tiān xià bīng qǐ yīn yǐ jī lì bǎi yì bìng zuò rén hù diāo hào bǎn tú kōng xū
至德后，天下兵起，因以饥疠，百役并作，人户凋耗，版图空虚。
jūn guó zhī yòng yǎng jǐ yú dù zhī zhuǎn yùn shǐ
军国之用，仰给于度支、转运使；
sì fāng zhēng zhèn yòu zì gěi yú jié dù dōu tuán liàn shǐ
四方征镇，又自给于节度、都团练使。
fù liǎn zhī sī shù sì mò xiāng tǒng shè gāng mù dà huài
赋敛之司数四，莫相统摄，纲目大坏。
cháo tíng bù néng fù zhū shǐ zhū shǐ bù néng fù zhū zhōu
朝廷不能覆诸使，诸使不能覆诸州。
sì fāng gòng xiàn xī rù nèi kù quán chén qiǎo lì yīn de páng yuán gōng tuō jìn xiàn sī wéi zāng dào zhě dòng wàn wàn jì
四方贡献，悉入内库，权臣巧吏，因得旁缘，公托进献，私为赃盗者，动万万计。
hé nán shān dōng jīng xiāng jiàn nán zhòng bīng chù jiē hòu zì fèng yǎng wáng fù suǒ rù wú jǐ
河南、山东、荆襄、剑南重兵处，皆厚自奉养，王赋所入无几。
kē liǎn fán shù bǎi míng fèi zhě bù xuē zhòng zhě bù qù xīn jiù réng jī bù zhī qí yá
科敛凡数百名，废者不削，重者不去，新旧仍积，不知其涯。
bǎi xìng jié gāo xuè zhōu qīn ài xún shū yuè sòng wú yǒu xiū xī
百姓竭膏血，鬻亲爱， 旬输月送，无有休息。
lì yīn qí kē cán shí yú rén
吏因其苛，蚕食于人。
fù rén duō dīng zhě yǐ huàn xué shì lǎo de miǎn pín rén wú suǒ rù zé dīng cún
富人多丁者，以宦、学、释、老得免， 贫人无所入则丁存。
gù kè miǎn yú shàng ér fù zēng yú xià
故课免于上，而赋增于下。
shì yǐ tiān xià cán cuì dàng wèi fú rén xiāng jū de zhù zhě bǎi bù sì wǔ
是以天下残瘁，荡为浮人，乡居地著者百不四五。
yán jí qí bì nǎi qǐng wèi liǎng shuì fǎ yǐ yī qí zhì
炎疾其敝，乃请为“两税法”以一其制。
fán bǎi yì zhī fèi yī qián zhī liǎn xiān dù qí shù ér fù yú rén liàng chū zhì rù
凡百役之费，一钱之敛， 先度其数而赋于人，量出制入。
hù wú zhǔ kè yǐ jiàn jū wèi bù
户无主客，以见居为簿；
rén wú dīng zhōng yǐ pín fù wèi chà
人无丁中，以贫富为差。
bù jū chù ér háng shāng zhě zài suǒ zhōu xiàn shuì sān shí zhī yī dù suǒ qǔ yǔ jū zhě jūn shǐ wú yáo lì
不居处而行商者，在所州县税三十之一，度所取与居者均，使无侥利。
jū rén zhī shuì qiū xià liǎng rù zhī sú yǒu bù biàn zhě sān zhī
居人之税， 秋夏两入之，俗有不便者三之。
qí zū yōng zá yáo xī shěng ér dīng é bù fèi
其租、庸、杂徭悉省，而丁额不废。
qí tián mǔ zhī shuì lǜ yǐ dà lì shí sì nián kěn tián zhī shù wéi zhǔn ér jūn shōu zhī
其田亩之税， 率以大历十四年垦田之数为准，而均收之。
xià shuì jǐn liù yuè qiū shuì jǐn shí yī yuè suì zhōng yǐ hù fù zēng shī jìn tuì zhǎng lì ér shàng shū dù zhī zǒng yān
夏税尽六月，秋税尽十一月，岁终以户赋增失进退长吏，而尚书度支总焉。
dì shàn zhī shǐ yù zhōng wài
帝善之，使谕中外。
yì zhě jǔ jié yǐ wéi zū yōng lìng xíng shù bǎi nián bù kě qīng gǎi
议者沮诘，以为租庸令行数百年，不可轻改。
dì bù tīng
帝不听。
tiān xià guǒ lì zhī
天下果利之。
zì shì rén bù tǔ duàn ér de zhe fù bù jiā liǎn ér zēng rù bǎn jí bù zào ér de qí xū shí lì bù jiè ér jiān wú suǒ qǔ qīng zhòng zhī quán shǐ guī cháo tíng yǐ
自是人不土断而地著，赋不加敛而增入， 版籍不造而得其虚实，吏不诫而奸无所取，轻重之权始归朝廷矣。
yán xìng lǐng biǎo yǐ dān yì wù tiān zǐ zhōng wài xī rán zhǔ wàng wèi xián xiàng
炎兴岭表，以单议悟天子，中外翕然属望为贤相。
jū shù yuè cuī yòu fu jí bù néng shì qiáo lín miǎn yán dú dāng guó suì duō biàn yòu fu zhī zhèng jiǎn báo hù yuán líng gōng yōu rén shǐ bú yuè
居数月，崔祐甫疾，不能事， 乔琳免，炎独当国，遂多变祐甫之政，减薄护元陵功优，人始不悦。
yòu qǐng kāi fēng zhōu líng yáng qú fā jī xiàn mín yì zuò lǘ lǐ sāo rán qú zú bù jiù
又请开丰州陵阳渠，发畿县民役作，闾里骚然，渠卒不就。
sù dé yuán zài sī yǒu yǐ bào zhī yú shì fù yì chéng yuán zhōu jié dù shǐ duàn xiù shí wèi ān biān què dí yi yǐ huǎn jì fāng nóng shì bù kě jù xīng gōng
素德元载，思有以报之，于是复议城原州，节度使段秀实谓“安边却敌，宜以缓计，方农事，不可遽兴功。
yán nù zhuī xiù shí wèi sī nóng qīng yǐ bīn níng li huái guāng dū zuò qiǎn zhū cǐ cuī níng tǒng bīng gè wàn rén yì zhī
”炎怒，追秀实为司农卿，以邠宁李怀光督作，遣朱泚、崔宁统兵各万人翼之。
zhào shū xià jīng jūn huì yuē wú jūn wèi guó xi píng shí yú nián
诏书下，泾军恚曰：“吾军为国西屏十馀年。
shǐ zì bīn tǔ nóng sāng de zhe zhī ān xǐ cǐ zhēn mǎng zhōng shǒu pī zú jiàn jì lì chéng lěi zé yòu tóu zhī sài wài qiě ān tián cǐ hu
始自邠土， 农桑地著之安，徙此榛莽中，手披足践，既立城垒，则又投之塞外，且安寘此乎？
yòu huái guāng chí fǎ yán jǔ jūn wèi zhī
” 又怀光持法严，举军畏之。
pí jiàng liú wén xǐ yīn rén zhī yuàn nǎi shàng shū qiú xiù shí zhū cǐ wèi shǐ
裨将刘文喜因人之怨，乃上疏求秀实、朱泚为使。
zhào yǐ cǐ dài huái guāng wén xǐ bù fèng zhào bì chéng jù shǒu zhì qí zi tǔ bō yǐ qiú yuán
诏以泚代怀光，文喜不奉诏，闭城拒守，质其子吐蕃以求援。
shí fāng yáng hàn rén qíng sāo xié qún chén jiē qǐng shè wén xǐ dì bù tīng
时方炀旱，人情骚携，群臣皆请赦文喜，帝不听。
zhào jiǎn fú yù gěi jūn qiě qù shī jīng zhōu shì dāng shòu chūn fú zhě jiē jí cì
诏减服御给军，且趣师泾州，士当受春服者皆即赐。
mìng cǐ huái guāng shuài jūn gōng zhī lěi huán qí zhōu
命泚、 怀光率军攻之，垒环其州。
bié jiāng liú hǎi bīn zhǎn wén xǐ xiàn qí shǒu jīng zhōu píng ér yuán zú bù néng chéng
别将刘海宾斩文喜，献其首，泾州平，而原卒不能城。
yòu yǐ liú yàn hé zài yǐ zuò biǎn nǎi chū yàn zhōng zhōu yòng yǔ zhǔn wèi jīng nán jié dù shǐ wū yàn shā zhī cháo yě cè mù
又以刘晏劾载，已坐贬，乃出晏忠州，用庾准为荆南节度使，诬晏杀之，朝野侧目。
li zhèng jǐ biǎo qǐng yàn zuì yán jù nǎi qiǎn fù xīn fēn zǒu zhū dào péi jì shǐ dōng dōu hé yáng wèi bó sūn chéng shǐ zé lù cí xíng yōu zhōu lú dōng měi shǐ hé nán zī qīng li zhōu shǐ shān nán hú nán wáng dìng shǐ huái xi
李正己表请晏罪，炎惧，乃遣腹心分走诸道：裴冀使东都、河阳、魏博，孙成使泽潞、礠邢、幽州，卢东美使河南、淄青，李舟使山南、湖南，王定使淮西。
shēng yán xuān wèi ér shí zì biàn jiě yán yàn wǎng cháng fù huì jiān xié móu lì dú gū fēi wèi hòu dì zì è zhī fēi tā guò yě
声言宣慰，而实自辩解，言“晏往尝傅会奸邪，谋立独孤妃为后，帝自恶之，非它过也”。
dì wén shǐ zhōng rén fù qí yán yú zhèng jǐ hái bào xìn rán yú shì dì yì xián zhī wèi fā yě
帝闻，使中人复其言于正己，还报信然，于是帝意衔之，未发也。
huì lú qǐ yǐ mén xià shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jìn yán zhōng shū shì láng tóng bǐng zhèng
会卢杞以门下侍郎同中书门下平章事，进炎中书侍郎，同秉政。
qǐ wú shù xué mào me lòu yán báo zhī tuō jí bù yǔ huì shí qǐ yīn wèi hàn
杞无术学，貌么陋，炎薄之，托疾不与会食，杞阴为憾。
jiù zhì zhōng shū shè rén fēn yā shàng shū liù cáo yǐ píng zòu bào
旧制，中书舍人分押尚书六曹，以平奏报。
kāi yuán chū fèi qí zhí
开元初，废其职。
qǐ qǐng fù zhī yán gù yǐ wéi bù kě qǐ yì nù
杞请复之，炎固以为不可，杞益怒。
yòu mì qǐ zhǔ shū guò jiù zhú zhī yán yuē zhǔ shū wú jú lì yě wú dāng zì zhì zhī nài hé xiāng qīn yá
又密启主书过咎，逐之， 炎曰：“主书，吾局吏也，吾当自治之，奈何相侵邪？
shǐ yán hái cháo dào xiāng hàn yīn quàn liáng chóng yì rù cháo hòu yòu shǐ li zhōu yāo shuō zhī chóng yì yì fǎn cè
”始，炎还朝，道襄、汉， 因劝梁崇义入朝，后又使李舟邀说之，崇义益反侧。
jí qí pàn yì zhě guī jiù yán yǐ wéi qù chéng zhī
及其叛，议者归咎炎，以为趣成之。
dì yù yǐ huái xi li xī liè tǒng zhū jūn zhì tǎo yán yuē xī liè shǐ yǔ li zhōng chén wèi zi zhú zhōng chén qǔ qí wèi cǐ kě yǐ rèn hu
帝欲以淮西李希烈统诸军致讨，炎曰：“希烈始与李忠臣为子，逐忠臣取其位，此可以任乎？
jū wú chǐ cùn gōng yóu jué jiàng bù fèng fǎ shè shǐ píng zéi bì xià jiāng hé yǐ zhì zhī
居无尺寸功，犹倔强不奉法，设使平贼，陛下将何以制之？
dì bù néng píng huì yuē qú bù néng shí wú yán
”帝不能平，恚曰：“氍不能食吾言。
suì yòng xī liè
”遂用希烈。
yòu cháng fǎng qún chén kě dà rèn zhě qǐ jiàn zhāng yì yán yǐng ér yán jǔ cuī zhāo zhào huì bó
又尝访群臣可大任者，杞荐张镒、 严郢，而炎举崔昭、赵惠伯。
dì yǐ yán lùn yì shū kuò suì ba wèi shàng shū zuǒ pú yè
帝以炎论议疏阔，遂罢为尚书左仆射。
jì xiè duì yán yīng qì bù zhì zhōng shū qǐ nù yì yù zhōng zhī
既谢，对延英讫，不至中书，杞怒，益欲中之。
xiān shì yán yǐng wèi jīng zhào yǐn bù fù yán yán fěng yù shǐ zhāng zhe hé zhī ba jiān yù shǐ zhōng chéng
先是，严郢为京兆尹，不附炎，炎讽御史张著劾之，罢兼御史中丞。
yuán xiū yǔ yǐng bù shàn zì liú rén zhuó xiū wèi jīng zhào shǎo yǐn lìng cì yǐng guò
源休与郢不善，自流人擢休为京兆少尹，令伺郢过。
xiū fǎn yǔ yǐng shàn yán nù
休反与郢善，炎怒。
huì zhāng guāng shèng móu shā huí hé qiú shuài nǎi shǐ xiū shǐ huí hé
会张光晟谋杀回纥酋帅，乃使休使回纥。
yǐng zuò dù tián bù shí xià chú dà lǐ qīng
郢坐度田不实，下除大理卿。
zhì shì yán ba qí zi hóng yè qiú lù láng jí gù qǐ yǐn yǐng wèi yù shǐ dài fū àn zhī bìng de tā guò
至是炎罢，其子弘业赇赂狼藉， 故杞引郢为御史大夫按之，并得它过。
huì bó wèi hé nán yǐn shí cháng shì yán dì wèi guān xiè
惠伯为河南尹时，尝市炎第为官廨。
yù shǐ hé yán zǎi xiàng yì lì shì sī dì guì qǔ qí zhí
御史劾炎宰相抑吏市私第，贵取其直。
qǐ zhào dà lǐ zhèng tián jìn píng zuì jìn yuē zǎi xiàng yú shù guān bǐ jiān lín jì xiàn lì zuì duó guān
杞召大理正田晋评罪，晋曰：“宰相于庶官比监临， 计羡利，罪夺官。
qǐ nù zhé jìn héng zhōu sī mǎ
”杞怒，谪晋衡州司马。
yú shì dāng jiān zhǔ zì dào zuì jiǎo
于是当监主自盗，罪绞。
kāi yuán shí xiāo sōng cháng dù qǔ jiāng nán yù lì sī miào yǐ wéi tiān zǐ lín xìng chù nǎi zhǐ hòu yán fù qǔ yǐ lì miào
开元时，萧嵩尝度曲江南，欲立私庙，以为天子临幸处乃止，后炎复取以立庙。
fēi yǔ yún de yǒu wáng qì gù yán qǔ zhī
飞语云：“地有王气，故炎取之。
dì wén zhèn nù huì yù jù zhào sān sī tóng fù biǎn yá zhōu sī mǎ tóng zhèng
”帝闻，震怒，会狱具，诏三司同覆，贬崖州司马同正。
wèi zhì bǎi lǐ cì sǐ nián wǔ shí wǔ
未至百里，赐死，年五十五。
biǎn huì bó duō tián wèi yì shā zhī
贬惠伯多田尉，亦杀之。
chū yán jiǎo chì zhì jié pō dé míng
初，炎矫饬志节，颇得名。
jì fù huì yuán zài dǐ zuì é ér de zhèng rán zhì hài gēn zhōng bù néng zì zhǐ
既傅会元载抵罪，俄而得政，然忮害根中，不能自止。
zì yá bì chóu guǒ yú yòng sī zhōng yǐ cǐ jí huò
眦睚必雠，果于用私，终以此及祸。
zì dào zhōu hái yě jiā rén yǐ lǜ páo mù jiǎn qì zhī yán zhǐ yuē wú lǐng shàng yī zhú lì chāo dēng shàng tái kě cháng zāi
自道州还也，家人以绿袍木简弃之，炎止曰：“吾岭上一逐吏，超登上台，可常哉？
qiě yǒu fēi cháng zhī fú bì yǒu fēi cháng zhī huò ān kě qì shì hu
且有非常之福，必有非常之祸，安可弃是乎？
jí biǎn hái suǒ fú
”及贬，还所服。
jiǔ zhī zhào fù qí guān shì sù mǐn zuǒ chéng kǒng bó zhī gèng yuē píng lì
久之，诏复其官，谥肃愍，左丞孔驳之，更曰平厉。
yǔ zhǔn zhě cháng zhōu rén
庾准者，常州人。
wú xué shù yǐ róu mèi zì jìn de xìng yú wáng jìn zhòu zhì zhōng shū shè rén shí liú chī báo zhī
无学术，以柔媚自进，得幸于王缙，骤至中书舍人，时流嗤薄之。
zài qiān shàng shū yòu chéng
再迁尚书右丞。
jìn dé zuì chū wèi rǔ zhōu cì shǐ
缙得罪，出为汝州刺史。
fù rù wèi sī nóng qīng
复入为司农卿。
yòu shàn yán gù yán shǐ jié dù jīng nán
又善炎，故炎使节度荆南；
yàn yǐ wū sǐ yǐn wèi shàng shū zuǒ chéng
晏已诬死，引为尚书左丞。
jiàn zhōng sān nián zú zèng gōng bù shàng shū
建中三年卒，赠工部尚书。
yán yǐng zì shū áo huá zhōu huá yīn rén
严郢，字叔敖，华州华阴人。
fù zhèng huì yǐ cái lì gèng qī jùn zhōng jiāng nán xī dào cǎi fǎng shǐ
父正诲，以才吏更七郡、终江南西道采访使。
yǐng jí jìn shì dì bǔ tài cháng xié lǜ láng shǒu dōng dōu tài miào
郢及进士第，补太常协律郎，守东都太庙。
lù shān luàn yǐng qǔ shén zhǔ mì yú jiā zhì dé chū dìng luò yáng yǒu sī dé yǐ fèng yíng hái miào zhuó dà lǐ sī zhí
禄山乱，郢取神主秘于家，至德初，定洛阳，有司得以奉迎还庙，擢大理司直。
lǚ yīn zhèn jiāng líng biǎo wèi pàn guān
吕𬤇镇江陵，表为判官。
fāng shì shēn tài zhī yǐ shù de xìng sù zōng áo yóu hú héng jiān yǐ yāo huàn guǐ zhòng jiān zāng jù wàn tán zhōu cì shǐ páng chéng dǐng àn zhì
方士申泰芝以术得幸肃宗，遨游湖、衡间，以妖幻诡众，奸赃钜万，潭州刺史庞承鼎按治。
dì bù xìn zhào hái tài zhī xià chéng dǐng jiāng líng yù
帝不信， 召还泰芝，下承鼎江陵狱。
yǐng jù yán tài zhī zuǒ dào dì qiǎn zhōng rén yǔ yīn zá xùn yǒu zhuàng dì bù wéi rán
郢具言泰芝左道，帝遣中人与𬤇杂讯有状，帝不为然。
yù shǐ zhōng chéng jìng yǔ bái dài tài zhī yǐng fāng rù cháo jí biàn zhī
御史中丞敬羽白贷泰芝，郢方入朝，亟辨之。
dì nù huà yǐng qù
帝怒，叱郢去。
yǐng fù yuē chéng dǐng hé tài zhī guǐ tà yǒu shí tài zhī yán chéng dǐng yàn zuǒ bù cún
郢复曰：“承鼎劾泰芝诡沓有实，泰芝言承鼎验左不存。
jīn huǎn yǒu zuì jí wú zuì chén sǐ bù gǎn rú zhào
今缓有罪，急无罪，臣死不敢如诏。
dì zú shā chéng dǐng liú yǐng jiàn zhōu
”帝卒杀承鼎，流郢建州。
tài zhī hòu zuò yāo wàng bù dào zhū
泰芝后坐妖妄不道诛。
dài zōng chū zhuī huán chéng dǐng guān zhào yǐng wèi jiān chá yù shǐ lián shǔ shuài fǔ sī mǎ
代宗初，追还承鼎官，召郢为监察御史， 连署帅府司马。
guō zi yí biǎo wèi guān nèi hé dōng fù yuán shuài fǔ pàn guān qiān xíng jūn sī mǎ
郭子仪表为关内、河东副元帅府判官，迁行军司马。
zi yí zhèn bīn zhōu xí yǐng zhǔ liú wù
子仪镇邠州， 檄郢主留务。
hé zhōng shì zú bù lè shù bīn duō táo hái
河中士卒不乐戍邠，多逃还。
yǐng qǔ qú shǒu shī zhī nǎi dìng
郢取渠首尸之，乃定。
suì yú zhào zhì jīng shī yuán zài jiàn zhī dì shí zài dé zuì bú jiàn yòng
岁余，召至京师， 元载荐之帝，时载得罪，不见用。
yù shǐ dài fū li qī yún yì jiàn yǐng dì yuē shì yuán zài suǒ hòu kě hu
御史大夫李栖筠亦荐郢，帝曰：“是元载所厚， 可乎？
dá yuē rú yǐng cái lì bì xià bù zì qǔ ér liú wèi jiān rén yòng yá
”答曰：“如郢材力，陛下不自取，而留为奸人用邪？
jí rì bài hé nán yǐn shuǐ lù yùn shǐ
”即日拜河南尹、水陆运使。
dà lì mò jìn bài jīng zhào yǐn
大历末，进拜京兆尹。
yán míng chí fǎ lìng jí wù fǔ qióng gǎn zhū shā dào zéi yī shuāi jiǎn lì guān jiang dīng shù bǎi qiān rén hào chēng zhí yǐn
严明持法令，疾恶抚穷，敢诛杀，盗贼一衰，减隶官匠丁数百千人，号称职尹。
zǎi xiàng yáng yán qǐng tún tián fēng zhōu fā guān fǔ mín záo líng yáng qú yǐng xí shuò biān bìng lì jí zòu jiù tún féi ráo de jīn shí bù kěn yī shuǐ tián shén guǎng lì bù jí ér fèi
宰相杨炎请屯田丰州，发关辅民凿陵阳渠，郢习朔边病利，即奏：“旧屯肥饶地，今十不垦一，水田甚广，力不及而废。
ruò fā èr jīng guān fǔ mín jùn fēng qú yíng tián rǎo ér wú lì
若发二京关辅民浚丰渠营田，扰而无利。
qǐng yǐ nèi yuàn shí dào yàn zhī qín dì gāo yú tián shàng shàng gēng zhě jiē jī rén yuè yī dài gōng shén yì yòu rén gěi qián yuè bā qiān liáng bù zài rán yǒu sī cháng mù bù néng zú
请以内苑莳稻验之，秦地膏腴，田上上，耕者皆畿人，月一代，功甚易，又人给钱月八千，粮不在，然有司常募不能足。
hé fǔ xiàn gòng zhī jì yī nóng suì qián jiǔ wàn liù qiān mǐ yuè qī hú èr dòu dà dǐ suì jiù dīng sān bǎi qián èr qiān bā bǎi bā shí wàn mǐ èr qiān yī bǎi liù shí hú chén kǒng zhōng suì huò bù chou fèi
合府县共之，计一农岁钱九万六千，米月七斛二斗，大抵岁僦丁三百，钱二千八百八十万，米二千一百六十斛，臣恐终岁获不酬费。
kuàng èr qiān lǐ fā rén chū sài ér suì yī dài hu
况二千里发人出塞，而岁一代乎？
yòu zì tài yuán zhuǎn liáng yǐ bǔ sī chū zī fèi bèi zhī shì xū jī diàn shì kōng yáo yě
又自太原转粮以哺，私出资费倍之，是虚畿甸，事空徭也。
yǐng yòu yán wǔ chéng jiù tún de zhì guǎng qǐng yǐ záo qú liáng bǐ zhū chéng xià dài dōng shū qǔ qú gōng bù bó gěi tián zhě lìng jù zhí zhuǎn gǔ zé guān fǔ miǎn diào fā ér zhū chéng pì tián
”郢又言：“五城旧屯地至广，请以凿渠粮俾诸城，夏贷冬输， 取渠工布帛给田者，令据直转谷，则关辅免调发，而诸城辟田。
yán bù xǔ qú zú bù chéng qì zhī
”炎不许，渠卒不成，弃之。
yù shǐ tái qǐng tiān xià duàn yù yī qiè dài bào wéi shā rén xǔ cháng sǐ lùn tú zhě dé xī xǐ biān
御史台请天下断狱一切待报，唯杀人许偿死，论徒者得悉徙边。
yǐng yán zuì rén xǐ biān jí liú yě
郢言：“罪人徙边，即流也。
liú yǒu sān ér yī yòng zhī chéng nán
流有三，而一用之，诚难。
qiě shā rén wài yóu yǒu shí è wěi zào yòng fú yìn qiáng guāng huǒ zhū dào jīn yī xǐ zhī fǎ tài qīng bù zú jìn è
且杀人外犹有十恶、伪造用符印、强光火诸盗，今一徙之，法太轻，不足禁恶。
yòu zuì dǐ tú kē bié chà shū huò ōu shāng fū fù lí fēi yì jué yǎng nán bié xìng lì dí bù rú shì sī dù guān mào hù děng bù kě xī ér yǔ shí è tóng xǐ jí qīng zhòng bù lún
又罪抵徒，科别差殊，或殴伤、夫妇离非义绝、养男别姓、立嫡不如式、私度关、冒户等不可悉，而与十恶同徙，即轻重不伦。
yòu àn jīng shī tiān xià jù lùn tú zhě zhì guǎng lì bù fù yàn jīn ruò xī dài bào yǒu sī duàn jué yǒu chéng yuè bù chì wǔ qiān yù zhèng kǒng dié àn tián wěi zhāng chéng wěn náo
又按，京师天下聚，论徒者至广，例不覆谳，今若悉待报，有司断决有程，月不啻五千狱，正恐牒按填委，章程紊挠。
qiě biān jí jìn biān fàn sǐ tú liú zhě ruò hé wèi chà
且边及近边犯死徒流者，若何为差？
qǐng xià yǒu sī gēng yì
请下有司更议。
yán è yì jǐ yīn fěng yù shǐ zhāng zhe hé yǐng nì fā mín jùn qú shǐ yuàn guī shàng
”炎恶异己，阴讽御史张著劾郢匿发民浚渠，使怨归上。
xì jīn wú
系金吾。
cháng ān zhōng rì shù qiān rén zhē jiàn fú mén sòng yǐng yuān dì wēi zhī zhī xuē jiān yù shǐ zhōng chéng
长安中日数千人遮建福门讼郢冤，帝微知之，削兼御史中丞。
rén zhī yǐng de yuán jiē yíng bài
人知郢得原，皆迎拜。
huì qiū hàn yǐng qǐng juān zū shuì yán lìng dù zhī yù shǐ àn fù yǐ bù shí ba wèi dà lǐ qīng
会秋旱，郢请蠲租税，炎令度支御史按覆，以不实，罢为大理卿。
yán zhī ba lú qǐ yǐn yǐng wèi yù shǐ dài fū gòng móu yán zuì
炎之罢，卢杞引郢为御史大夫，共谋炎罪。
jí dài bǔ hé zhōng guān chá shǐ zhào huì bó xià yù chu lüè cǎn jí duàn chéng qí zuì zú zhú yán yá zhōu huì bó fèi zhōu
即逮捕河中观察使赵惠伯下狱，楚掠惨棘，锻成其罪，卒逐炎崖州，惠伯费州。
tiān xià yǐ yǐng xié zǎi xiàng bào chóu wèi bù zhí
天下以郢挟宰相报仇为不直。
rán qǐ yòng yǐng bài yán nèi jì yǐng cái yīn àn cài tíng yù shì shā yù shǐ zhèng zhān chū yǐng wèi fèi zhōu cì shǐ
然杞用郢败炎，内忌郢才，因按蔡廷玉事，杀御史郑詹，出郢为费州刺史。
dào féng jiù bìn wèn zhī huò yuē zhào huì bó zhī bìn
道逢柩殡，问之，或曰：“赵惠伯之殡。
yǐng nèi cán hū hū suì yú zú
”郢内惭，忽忽岁余卒。
dòu cān zì shí zhōng xíng bù shàng shū dàn sì shì sūn
窦参，字时中，刑部尚书诞四世孙。
xué lǜ lìng wéi rén qín yán xìng zhí guǒ yú duàn
学律令，为人矜严悻直，果于断。
yǐ yìn lèi wèi wàn nián wèi
以荫累为万年尉。
tóng shè dāng xī zhí zhě wén qīn jí huáng jù cān wèi dài zhī
同舍当夕直者，闻亲疾惶遽，参为代之。
huì shī qiú jīng zhào àn zhí bù hé qí rén cān yuē bǐ yǐ bù jí yè ér wǎng cān dāng zuò
会失囚，京兆按直簿劾其人， 参曰：“彼以不及谒而往，参当坐。
nǎi biǎn jiāng xià wèi rén jiē yì zhī
”乃贬江夏尉，人皆义之。
qiān fèng xiān wèi
迁奉先尉。
nán zǐ cáo fēn xiōng dì lì běi jūn zuì bào qí mèi fù jiù bù zhǐ huì fù jǐng sǐ
男子曹芬兄弟隶北军，醉暴其妹，父救不止，恚赴井死。
cān dāng xiōng dì zhòng pì zhòng qǐng sì miǎn sàng cān yuē fù yáo zi sǐ ruò yǐ sàng yán shì shā fù bù zuò
参当兄弟重辟，众请俟免丧，参曰：“父繇子死，若以丧延，是杀父不坐。
jiē bǎng shā zhī yī xiàn wèi fú
”皆榜杀之，一县畏伏。
jìn dà lǐ sī zhí àn jiāng huái yù yáng zhōu jié dù shǐ chén shǎo yóu yǎn jiǎn bù jiāo yíng qiǎn jūn lì zhì wèn cān lì cí qiáo ràng shǎo yóu cán wǎng yè cān cān bù gù jí qù
进大理司直，按江淮狱扬州，节度使陈少游偃蹇不郊迎，遣军吏致问，参厉辞谯让，少游惭，往谒参，参不顾即去。
wù zhōu cì shǐ shān tǐng dào zāng bā qiān mín zǎi xiàng yòu tǐng yù miǎn shū qí cái zhào bǎi guān jí shàng shū shěng yì duō xī yì wèi zhù cān dú chí fǎ zú shū rù zhī
婺州刺史邓珽盗赃八千缗，宰相右珽，欲免输其财，诏百官集尚书省议，多希意为助，参独持法，卒输入之。
qiān jiān chá yù shǐ
迁监察御史。
hú nán pàn guān mǎ yí fā bù lìng zāng qiān wàn lìng zhī zǐ yīn quán xìng wū zòu yí cān wǎng àn zhí qí qīn miè
湖南判官马彝发部令赃千万，令之子因权幸诬奏彝，参往按，直其侵蔑。
yí hòu zuǒ cáo wáng gāo yǐ gàn zhí wén zhě yě
彝后佐曹王皋，以干直闻者也。
rù wèi yù shǐ zhōng chéng jǔ hé wú suǒ huí jì
入为御史中丞，举劾无所回忌。
dé zōng shù zhào jiàn yǔ tiān xià shì huò jué dà yì dì qì zhī
德宗数召见，语天下事，或决大议，帝器之。
rán duō yǔ zǎi xiàng bó yì shù wèi pái què zú wú yǐ shāng
然多与宰相驳异，数为排却，卒无以伤。
cān yóu shì wú suǒ dàn huò lǜ qíng zhì shì yǐ
参由是无所惮，或率情制事矣。
shí dìng bǎi guān bān bǐng cān cháng wèi dà lǐ sī zhí gù duō qí rù shǐ zài chéng shàng
时定百官班禀，参尝为大理司直，故多其入，使在丞上。
è zhān shì li shēng yì qí bān zài zhū fǔ shǎo yǐn xià
恶詹事李升，抑其班在诸府少尹下。
zhōng wài shāo è qí zhuān
中外稍恶其专。
jìn jiān hù bù shì láng
进兼户部侍郎。
mín jiā shēng shǐ èr shǒu sì zú yǒu sī yù yǐ wén cān yuē cǐ nǎi shǐ huò
民家生豕二首四足，有司欲以闻，参曰：“此乃豕祸。
píng bù zòu
”屏不奏。
chén shǎo yóu sǐ zi qǐng xí fēng cān dà shǔ shěng mén yuē shǎo yóu wèi jiàng xiàng yǐ jiān wēi yì jié shàng hán gòu bù rěn fā qí xi róng de chuán xí yá
陈少游死，子请袭封，参大署省门曰：“少游位将相，以艰危易节，上含垢不忍发，其息容得传袭邪？
shén cè jiāng jūn mèng huá zhàn yǒu gōng huò wū yǐ fǎn lóng wǔ jiāng jūn li jiàn yù xiàn tǔ fán zì bá guī bù qǔ gào yǔ lǔ tōng jiē lùn sǐ
”神策将军孟华战有功，或诬以反，龙武将军李建玉陷吐蕃自拔归，部曲告与虏通，皆论死。
cān xī zhì chū zhī rén shǐ zhǔ wàng
参悉治出之，人始属望。
é yǐ zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì lǐng dù zhī yán tiě shǐ
俄以中书侍郎同中书门下平章事，领度支、盐铁使。
měi yán yīng duì tā xiāng ba cān bì liú yǐ dù zhī wéi yán shí zhuān zhèng yě
每延英对，它相罢，参必留，以度支为言，实专政也。
rán cān wú xué shù bù néng jī gǔ lì shì wéi shù qīn dǎng duō suǒ yán jiōng chá sì fāng wèi zhī
然参无学术，不能稽古立事，惟树亲党，多所讠冋察， 四方畏之。
yú shì zī qīng li nà hòu kuì cān wài shì yán wèi shí lù dì qīn jìn wéi jiān gù zuǒ yòu zhēng huǐ duǎn zhī
于是淄青李纳厚馈参，外示严畏，实赂帝亲近为间，故左右争毁短之。
shēn qí zú zǐ yě wèi jǐ shì zhōng cān qīn ài měi chú lì duō fǎng shēn shēn yīn de zhāo lù lòu jìn mì yǔ gù shēn suǒ zhì rén mù wéi xǐ què
申，其族子也，为给事中，参亲爱，每除吏多访申，申因得招赂，漏禁密语， 故申所至，人目为“喜鹊”。
dì wén yǐ jiè cān qiě yuē shì bì wèi lèi bù rú chì zhī
帝闻，以戒参，且曰：“是必为累，不如斥之。
cān yǐ qíng su yuē chén wú qiáng zǐ xìng shēn suī shū shǔ wú tā è
”参以情诉曰：“臣无强子姓，申虽疏属，无它恶。
dì yuē ér suī zì bǎo rú wài yán hé
”帝曰：“而虽自保，如外言何？
cān gù chén gài
” 参固陈丐。
chū lù zhì yǔ cān bù píng wú tōng xuán xiōng dì jiē zài hàn lín yǔ zhì xuān zhì bù dé shēn jiù sì guó wáng zé zhī yǔ tōng wēi děng shàn suì gòng zèn zhì
初，陆贽与参不平，吴通玄兄弟皆在翰林，与贽轩轾不得，申舅嗣虢王则之与通微等善，遂共谮贽。
dì de qí jiān zhú shēn wéi dào zhōu sī mǎ
帝得其奸，逐申为道州司马。
bù jiā rì biǎn cān chēn zhōu bié jià
不浃日，贬参郴州别驾。
xuān wǔ liú shì níng xiǎng cān juàn wǔ qiān hú nán guān chá shǐ li xùn gù yǔ cān xì yǐ zhuàng wén yòu zhōng rén wèi zhī yàn zuǒ dì dà nù yǐ wéi wài jiāo róng chén yù shā cān
宣武刘士宁饷参绢五千，湖南观察使李巽故与参隙，以状闻，又中人为之验左，帝大怒， 以为外交戎臣，欲杀参。
zhì suī yuàn rán yì yǐ shā zhī tài zhòng nǎi biǎn huān zhōu sī mǎ zhú qí xī jǐng bó yú quán zhōu nǚ ní yú chēn zhōu mò rù zī chǎn nú bì
贽虽怨，然亦以杀之太重，乃贬驩州司马，逐其息景伯于泉州，女尼于郴州，没入赀产奴婢。
dì yòu yù shā shēn zé zhī jí shǔ rén róng zhì gù zhēng fǎ yǒu shǒu cóng shǒu yuán zé cóng jiǎn
帝又欲杀申、则之及属人荣，贽固争：“法有首从，首原则从减。
róng yǔ cān suī shàn rán chū wú xié pì shù jī fèn yǒu zhí yán wǎn pō shū jì qǐng biǎn róng yuǎn guān shēn zé zhī chú míng liú lǐng nán
荣与参虽善，然初无邪僻，数激愤有直言，晚颇疏忌，请贬荣远官，申、则之除名流岭南。
zhào kě
”诏可。
shí huàn shì bàng jǔ bù yǐ cān jìng cì sǐ yú yōng zhōu nián liù shí
时宦侍谤沮不已，参竟赐死于邕州，年六十。
ér zhàng shā shēn miǎn róng sǐ zhū dòu bìng zhú yún
而杖杀申，免荣死，诸窦并逐云。
wú tōng xuán zhě hǎi zhōu rén yǔ dì tōng wēi jiē bó xué shàn wén zhāng
吴通玄者，海州人，与弟通微皆博学善文章。
fù dào guàn yǐ dào shì zhào shòu tài zǐ zhū wáng jīng gù tōng xuán děng jiē de shì tài zǐ yóu tài zǐ dài zhī shén shàn
父道瓘，以道士诏授太子诸王经， 故通玄等皆得侍太子游，太子待之甚善。
shǐ tōng xuán jǔ shén tóng bǔ mì shū zhèng zì
始，通玄举神童，补秘书正字。
yòu zhuó wén cí qīng lì kē diào tóng zhōu sī hù cān jūn
又擢文辞清丽科，调同州司户参军。
dé zōng lì dì xiōng zhǒng zhào wèi hàn lín xué shì
德宗立，弟兄踵召为翰林学士。
qǐng zhī tōng wēi qiān zhí fāng láng zhōng tōng xuán qǐ jū shè rén bìng zhī zhì gào
顷之，通微迁职方郎中， 通玄起居舍人，并知制诰。
fán dì yǒu zhuàn shù fēi tōng xuán bǐ wèi cháng xián
凡帝有撰述，非通玄笔未尝慊。
yǔ lù zhì jí zhōng fú wéi zhí yì bìng wèi
与陆贽、吉中孚、韦执谊并位。
zhì wén gāo yǒu móu tè wèi dì qì yù qiě gèng xiǎn nán yǒu gōng
贽文高有谋，特为帝器遇，且更险难，有功。
tōng xuán děng tè yǐ dōng gōng ēn jiù jìn nì ér bù lǐ jiàn zhì zhòu zhuó pō mào hèn
通玄等特以东宫恩旧进，昵而不礼，见贽骤擢，颇媢恨。
zhì zì shì jìn zhèng lǚ duǎn tōng xuán yú dì qián yù chì yuǎn zhī jí jiàn yán chéng píng shí gōng yì shū huà zhī rǒng jiē dài zhào hàn lín ér wú xué shì zhì dé yǐ lái mìng jí xián xué shì rù jìn zhōng cǎo shū zhào dài jìn zhǐ yú hàn lín yuàn yīn yǐ míng guān
贽自恃劲正，屡短通玄于帝前，欲斥远之，即建言：“承平时，工艺书画之冗，皆待诏翰林而无学士，至德以来，命集贤学士入禁中草书诏，待进止于翰林院，因以名官。
jīn sì fāng wú shì zhì shū zhí fèn yi guī zhōng shū shè rén qǐng bà xué shì
今四方无事，制书职分宜归中书舍人，请罢学士。
dì bù xǔ
”帝不许。
tōng xuán yuàn rì jié móu duó qí nèi zhí
通玄怨日结，谋夺其内职。
huì zhì quán zhī bīng bù shì láng zhǔ gòng jǔ nǎi mìng wéi zhēn
会贽权知兵部侍郎，主贡举，乃命为真。
zhēn yuán shí nián tōng xuán bài jiàn yì dài fū zì yǐ jiǔ cì dāng de zhōng shū shě rén dà yuàn wàng
贞元十年，通玄拜谏议大夫，自以久次，当得中书舍人，大怨望。
zhì yǔ dòu cān jiāo wù cān cóng zi shēn cóng jiù sì guó wáng zé zhī fāng wèi jīn wú jiāng jūn gù shēn jiè zhī shǐ jié tōng xuán xiōng dì gòng wēi zhì
贽与窦参交恶，参从子申从舅嗣虢王则之方为金吾将军，故申介之使结通玄兄弟，共危贽。
ér tōng xuán yǐ zōng shì nǚ wèi wài fù dì zhī wèi jí zé
而通玄以宗室女为外妇，帝知，未及责。
zé zhī fēi bàng yún zhì shì jìn shì shòu huì xiè
则之飞谤云：“贽试进士，受贿谢。
dì è wū gòu dà nù ba cān zǎi xiàng zhú zé zhī zhāo zhōu sī mǎ tōng xuán quán zhōu sī mǎ
”帝恶诬构，大怒，罢参宰相，逐则之昭州司马，通玄泉州司马。
yòu xián yín wū jìn shǔ shì zì jí zhī bù gǎn dá cì sǐ cháng chéng yì
又衔淫污近属事，自诘之，不敢答，赐死长城驿。
zhì suì xiāng yǐ
贽遂相矣。
tōng xuán sǐ tōng wēi bái yī dài zuì yú mén dì yòu zhī nèi jù huò bù gǎn xíng sàng fú
通玄死，通微白衣待罪于门，帝宥之，内惧祸，不敢行丧服。
zàn yuē yuán zài yáng yán gè yǐ cái zī fèn shì zhǔ àn yōng gù zhì wèi fǔ xiāng
赞曰：元载、杨炎各以才资奋，适主暗庸，故致位辅相。
ruò qí jiǎn yān yǐn chéng yuán zhōu yǐ móu xī xià hái zuǒ cáng yǒu sī yī zū fù yǐ jiǎn zhì yǒu wáng chéng yǒu qǔ yān
若其翦阉尹，城原州以谋西夏，还左藏有司，一租赋以检制有亡，诚有取焉。
rán zài běn yǔ fǔ guó yǐ lì hé xiǎn kè zhe zhū xīn xī hè zhī yù fā hu wú yàn
然载本与辅国以利合，险刻著诸心，溪壑之欲，发乎无厌。
yán qiān lián zài shì xìng chǒu yì bǐng guó wéi gāng fǎn wèi zài fù chóu shì yán yú jūn zú yǔ qī zǐ bìng zhū bào xiān gǔ jí mìng yú dào gài zì qǔ zhī yě
炎牵连载势，兴丑裔，秉国维纲，返为载复雠， 释言于君，卒与妻子并诛，暴先骨，殛命于道，盖自取之也。
fu jiān rén duō cái wèi shǐ bù wéi huàn gù fēng shū yǐ jùn sǐ ér dèng xī yǐ biàn wáng
夫奸人多才，未始不为患，故鄷舒以俊死，而邓析以辩亡。
ruò liǎng rén zhě suǒ wèi duō cái zhě yá
若两人者，所谓多才者邪！
jìn yán fú yè bào yìng cān de jūn zì sī wú kě lùn zhě
缙言福业报应， 参得君自私，无可论者。
yì chēng dǐng shé zú qí xíng wū liàng zāi
《易》称“鼎折足，其刑剭谅哉！