duàn yán
段颜
duàn xiù shí zì chéng gōng běn gū zāng rén
段秀实，字成公，本姑臧人。
zēng zǔ shī jùn shì wèi lǒng zhōu cì shǐ liú bù guī gèng wéi qiān yáng rén
曾祖师濬，仕为陇州刺史，留不归，更为汧阳人。
xiù shí liù suì mǔ jí bìng bù sháo yǐn zhì qī rì bìng jiān nǎi kěn shí shí hào xiào tóng
秀实六岁，母疾病，不勺饮至七日，病间乃肯食，时号“孝童”。
jí zhǎng shěn hòu néng duàn kǎi rán yǒu jì shì yì
及长，沈厚能断， 慨然有济世意。
jǔ míng jīng qí you yì zhī xiù shí yuē sōu zhāng tī jù bù zú yǐ lì gōng
举明经，其友易之，秀实曰：“搜章擿句，不足以立功。
nǎi qì qù
”乃弃去。
tiān bǎo sì zài cóng ān xī jié dù shǐ mǎ líng chá tǎo hù mì yǒu gōng shòu ān xī fǔ bié jiāng
天宝四载，从安西节度使马灵詧讨护密有功，授安西府别将。
líng chá ba yòu shì gāo xiān zhī
灵詧罢，又事高仙芝。
xiān zhī tǎo dà shí wéi dá luó sī chéng
仙芝讨大食，围怛逻斯城。
huì lǔ jiù zhì xiān zhī bīng què shì xiāng shī
会虏救至，仙芝兵却，士相失。
xiù shí yè wén fù jiāng li sì yè shēng shi zhī yīn zé yuē dàn dí ér bēn fēi yǒng yě
秀实夜闻副将李嗣业声，识之，因责曰：“惮敌而奔，非勇也；
miǎn jǐ xiàn zhòng fēi rén yě
免己陷众，非仁也。
sì yè cán nǎi yǔ xiù shí shōu sàn zú fù chéng jūn hái ān xi qǐng xiù shí wèi pàn guān
”嗣业惭，乃与秀实收散卒，复成军，还安西，请秀实为判官。
qiān lǒng zhōu dà tuī fǔ guǒ yì
迁陇州大推府果毅。
hòu cóng fēng cháng qīng tǎo dà bó lǜ cì hè sà láo chéng yǔ lǔ zhàn shèng zhī
后从封常清讨大勃律，次贺萨劳城，与虏战，胜之。
cháng qīng zhú běi xiù shí yuē zéi chū léi shī ěr wǒ yě qǐng dà suǒ
常清逐北，秀实曰：“贼出羸师，饵我也， 请大索。
xī de qí sōu fú lǔ shī jī
”悉得其廋伏，虏师唧。
gǎi suí dé fǔ zhé chōng dū wèi
改绥德府折冲都尉。
sù zōng zài líng wǔ zhào sì yè yǐ ān xī bīng wǔ qiān zǒu xíng zài
肃宗在灵武，诏嗣业以安西兵五千走行在。
jié dù shǐ liáng zǎi yù dòu liú guān biàn sì yè yīn rán kě
节度使梁宰欲逗留观变，嗣业阴然可。
xiù shí zé wèi yuē tiān zǐ fāng jí chén xià nǎi yù yàn rán gōng cháng zì chēng dà zhàng fū jīn chéng ér nǚ ěr
秀实责谓曰：“天子方急，臣下乃欲晏然，公常自称大丈夫，今诚儿女耳。
sì yè yīn gù qǐng zǎi suì dōng shī yǐ xiù shí wèi fù
” 嗣业因固请宰，遂东师，以秀实为副。
sì yè wèi jié dù shǐ ér xiù shí fāng jū fù sāng biǎo qǐ wèi yì wáng yǒu chōng jié dù pàn guān
嗣业为节度使，而秀实方居父丧，表起为义王友，充节度判官。
ān qìng xù bēn yè sì yè yǔ zhū jiāng wéi zhī yǐ zī zhòng wěi hé nèi shǔ xiù shí jiān huái zhōu zhǎng shǐ zhī zhōu shì jiān liú hòu
安庆绪奔邺，嗣业与诸将围之，以辎重委河内，署秀实兼怀州长史，知州事，兼留后。
shí shī lǎo cái fěng xiù shí dū kuì xì dào mù shì shì mǎ yǐ zhù jūn
时师老财覂，秀实督馈系道，募士市马以助军。
zhū jūn zhàn chóu sī gāng sì yè zhōng liú shǐ zú zhòng tuī lì fēi yuán lǐ dài jiāng qí jūn
诸军战愁思冈，嗣业中流矢卒，众推荔非元礼代将其军。
xiù shí wén zhī jí yí bái xiào dé shū shǐ fā zú hù sàng sòng hé nèi qīn yǔ jiāng lì yíng zhū jìng qīng sī cái zàng zhī
秀实闻之，即遗白孝德书，使发卒护丧送河内，亲与将吏迎诸境，倾私财葬之。
yuán lǐ gāo qí yì zòu zhuó shì guāng lù shǎo qīng
元礼高其义，奏擢试光禄少卿。
é ér yuán lǐ wèi huī xià suǒ shā jiàng zuǒ duō sǐ wéi xiù shí yǐ ēn xìn wèi shì zú suǒ fú jiē luó bài bù gǎn hài gèng tuī bái xiào dé wèi jié dù shǐ
俄而元礼为麾下所杀，将佐多死，惟秀实以恩信为士卒所服，皆罗拜不敢害，更推白孝德为节度使。
xiù shí fán zuǒ sān fǔ yì zhī míng
秀实凡佐三府，益知名。
shí tǔ bō xí jīng shī dài zōng xìng shǎn quàn xiào dé jí rì gǔ xíng rù yuán
时吐蕃袭京师，代宗幸陕，劝孝德即日鼓行入援。
xiào dé xǐ bīn níng shǔ zhī dù yíng tián fù shǐ
孝德徙邠宁，署支度营田副使。
yú shì bīn níng fá shí nǎi qǐng zhūn fèng tiān yǎng jǐ jī nèi
于是邠宁乏食，乃请屯奉天，仰给畿内。
shí gōng lǐn jié xiàn lì bù zhī suǒ chū jiē táo qù jūn zhé sàn piāo xiào dé bù néng zhì
时公廪竭，县吏不知所出，皆逃去， 军辄散剽，孝德不能制。
xiù shí yuē shǐ wǒ wèi jūn hòu qǐ zhì shì yá
秀实曰：“使我为军候，岂至是邪？
sī mǎ wáng jì yán zhī suì zhī fèng tiān xíng yíng shì
”司马王稷言之，遂知奉天行营事。
hào lìng yán yī jūn zhōng wèi jí
号令严壹，军中畏戢。
bīng hái xiào dé jiàn wèi jīng zhōu cì shǐ fēng zhāng yè jùn wáng
兵还，孝德荐为泾州刺史，封张掖郡王。
shí guō zi yí wèi fù yuán shuài jū pú zi xī yǐ jiǎn jiào shàng shū lǐng xíng yíng jié dù shǐ zhūn bīn zhōu
时郭子仪为副元帅，居蒲，子晞以检校尚书领行营节度使，屯邠州。
shì fàng zòng bù fǎ bīn rén zhī shì è zhě nà huì cuàn míng wu zhōng yīn sì zhì lì bù dé wèn
士放纵不法，邠人之嗜恶者，纳贿窜名伍中，因肆志，吏不得问。
bái zhòu qún xíng gài jié yú shì yǒu bù xián zhé jī shāng shì rén chuí fǔ gé wèng àng yíng dào zhì zhuàng hài yùn fù
白昼群行丐颉于市，有不嗛，辄击伤市人，椎釜鬲瓮盎盈道，至撞害孕妇。
xiào dé bù gǎn hé xiù shí zì zhōu yǐ zhuàng bái fǔ yuàn jì shì zhì zé yuē tiān zǐ yǐ shēng rén fù gōng zhì gōng jiàn rén bèi bào hài tián rán qiě dà luàn ruò hé
孝德不敢劾，秀实自州以状白府， 愿计事，至则曰：“天子以生人付公治，公见人被暴害，恬然，且大乱，若何？
xiào dé yuē yuàn fèng jiào
” 孝德曰：“愿奉教。
yīn qǐng yuē xiù shí bù rěn rén wu kou bào shi luàn tiān zǐ biān shì
”因请曰：“秀实不忍人无寇暴死，乱天子边事。
gōng chéng yǐ wéi dōu yú hòu néng wéi gōng yǐ luàn
公诚以为都虞候，能为公已乱。
xiào dé jí xí shǔ fù jūn
”孝德即檄署付军。
é ér xī shì shí qī rén rù shì qǔ jiǔ cì jiǔ wēng huài niàng qì xiù shí liè zú qǔ zhī duàn shǒu zhì shuò shàng zhí shì mén wài
俄而晞士十七人入市取酒，刺酒翁，坏酿器，秀实列卒取之，断首置槊上，植市门外。
yī yíng dà zào jǐn jiǎ xiào dé kǒng zhào xiù shí yuē nài hé
一营大噪，尽甲，孝德恐，召秀实曰： “奈何？
xiù shí yuē qǐng cí yú jūn
”秀实曰：“请辞于军。
nǎi jiě pèi dāo xuǎn lǎo jué yī rén chí mǎ zhì xī mén xià
”乃解佩刀，选老𫔎一人持马，至晞门下。
jiǎ zhě chū xiù shí xiào qiě rù yuē shā yī lǎo zú hé jiǎ yě
甲者出，秀实笑且入，曰：“杀一老卒，何甲也！
wú dài tóu lái yǐ
吾戴头来矣。
jiǎ wèi è yí
”甲为愕眙。
yīn xiǎo zhī yuē shàng shū gù fù ruò shǔ yá fù yuán shuài gù fù ruò shǔ yá
因晓之曰： “尚书固负若属邪，副元帅固负若属邪？
nài hé yù yǐ luàn bài guō shì
奈何欲以乱败郭氏！
xī chū xiù shí yuē fù yuán shuài gōng sāi tiān dì dang wu shi zhong
”晞出，秀实曰： “副元帅功塞天地，当务始终。
jīn shàng shū zì zú wèi bào shǐ luàn tiān zǐ biān yu shui gui zhui
今尚书恣卒为暴，使乱天子边，欲谁归罪？
zuì qiě jí fù yuán shuài
罪且及副元帅。
jīn bīn è zǐ dì yǐ huò cuàn míng jūn jí zhōng shā hài rén jiè jiè rú shì jǐ rì bù dà luàn
今邠恶子弟以货窜名军籍中，杀害人，藉藉如是，几日不大乱？
luàn yóu shàng shū chū
乱由尚书出。
rén jiē yuē shàng shū yǐ fù yuán shuài gù bù jí shì
人皆曰：尚书以副元帅故不戢士。
rán zé guō shì gōng míng qí yǔ cún zhě yǒu jǐ
然则郭氏功名，其与存者有几！
xī zài bài yuē gōng xìng jiào xī yuàn fèng jūn yǐ cóng
”晞再拜曰： “公幸教，晞愿奉军以从。
jí huà zuǒ yòu jiē jiě jiǎ lìng yuē gǎn xuān zhě sǐ
”即叱左右皆解甲，令曰：“敢喧者死！
xiù shí yuē wú wèi bū shí qǐng shè jù
”秀实曰： “吾未晡食，请设具。
yǐ shí yuē wú jí zuò yuàn sù mén xià
”已食，曰：“吾疾作，愿宿门下。
suì wò jūn zhōng
”遂卧军中。
xī dà hài jiè hòu zú jī tuò wèi zhī
晞大骇， 戒候卒击柝卫之。
dàn yǔ jù zhì xiào dé suǒ xiè bù néng
旦，与俱至孝德所，谢不能。
bīn yóu shì ān
邠由是安。
chū xiù shí wèi yíng tián guān
初，秀实为营田官。
jīng dà jiàng jiāo lìng chén qǔ rén tián zì zhàn gěi yǔ nóng yuē shú guī qí bàn
泾大将焦令谌取人田自占，给与农，约熟归其半。
shì suì dà hàn nóng gào wú rù lìng chén yuē wǒ zhī rù bù zhī hàn yě
是岁大旱，农告无入，令谌曰：“我知入，不知旱也。
zé zhī jí nóng wú yǐ cháng wǎng su xiù shí
”责之急，农无以偿，往诉秀实。
xiù shí shǔ dié miǎn zhī yīn shǐ rén xùn yù lìng chén
秀实署牒免之，因使人逊谕令谌。
lìng chén nù zhào nóng zé yuē wǒ wèi duàn xiù shí yá
令谌怒，召农责曰：“我畏段秀实邪？
yǐ dié zhì bèi shàng dà zhàng jī èr shí yú zhì tíng zhōng
”以牒置背上，大杖击二十，舆致廷中。
xiù shí qì yuē nai wo kun nu
秀实泣曰：“乃我困汝。
jí zì liè cháng guǒ chuāng zhù yào mài jǐ mǎ yǐ dài cháng
”即自裂裳裹疮注药，卖己马以代偿。
huái xi jiāng yǐn shǎo róng pō gāng gěng rù mà lìng chén yuē rǔ chéng rén hu
淮西将尹少荣颇刚鲠，入骂令谌曰：“汝诚人乎！
jīng zhōu yě rú zhě rén jī sǐ ér ěr bì děi gǔ jī wú zuì zhě
泾州野如赭，人饥死，而尔必得谷，击无罪者。
duàn gōng rén xìn dà rén wéi yī mǎ mài ér shì gǔ rù rǔ rǔ qǔ zhī bù chǐ
段公，仁信大人，惟一马，卖而市谷入汝，汝取之不耻？
fán wéi rén ào tiān zāi fàn dà rén jī wú zuì zhě shàng bù kuì nú lì yá
凡为人傲天灾、犯大人、击无罪者，尚不愧奴隶邪！
lìng chén wén dà kuì liú hàn yuē wú zhōng bù kě yǐ jiàn duàn gōng
”令谌闻，大愧流汗，曰： “吾终不可以见段公。
yī xī zì hèn sǐ
”一夕，自恨死。
mǎ lín dài xiào dé měi suǒ zī dǎi
马璘代孝德，每所咨逮。
lín chǔ jué bù dàng gù zhēng zhī bù cóng bù zhǐ
璘处决不当，固争之，不从不止。
shǐ lín chéng jīng zhōu xiù shí wèi liú hòu yǐ láo jiā yù shǐ zhōng chéng
始，璘城泾州，秀实为留后，以劳加御史中丞。
dà lì sān nián suì xǐ jīng zhōu
大历三年，遂徙泾州。
shì jūn zì sì zhèn běi tíng fù nàn zhēng fá shù yǒu gōng jì zhòu xǐ xiāng yǔ chū yuàn yán
是军自四镇、北庭赴难，征伐数有功，既骤徙，相与出怨言。
bié jiāng wáng tóng zhī móu zuò luàn yuē yuē wén jǐng gǔ ér zòng
别将王童之谋作乱，约曰：“闻警鼓而纵。
xiù shí zhī zhī zhào gǔ rén yáng nù shī jié jiè yuē měi chóu jǐn dāng bào
”秀实知之，召鼓人，阳怒失节，戒曰：“每筹尽当报。
yīn yán shù kè jǐn sì gǔ ér shǔ
”因延数刻，尽四鼓而曙。
míng rì fù yǒu gào zhě yuē yè fén gǎo jī yuē jiù huǒ zé luàn
明日， 复有告者曰：“夜焚稿积，约救火则乱。
xiù shí yán jǐng bèi
”秀实严警备。
yè zhōng guǒ huǒ fā lìng jūn zhōng yuē gǎn jiù zhě zhǎn
夜中果火发，令军中曰： “敢救者斩！
tóng zhī jū wài qǐng rù bù xǔ
”童之居外，请入，不许。
míng rì bǔ zhī bìng qí dǎng bā rén zhǎn yǐ xùn yuē hòu xǐ zhě zú
明日，捕之，并其党八人斩以徇，曰： “后徙者族！
jūn suì qiān jīng zhōu
”军遂迁泾州。
yú shí shí wú jiǔ chǔ fú wú jū rén cháo tíng huàn zhī zhào lín lǐng zhèng yǐng èr zhōu yǐ zuǒ jūn mìng xiù shí wèi liú hòu
于时，食无久储，郛无居人，朝廷患之，诏璘领郑、 颍二州以佐军，命秀实为留后。
jūn bù fá zī èr zhōu yǐ zhì
军不乏资，二州以治。
lín jiā qí jī zòu wéi xíng jūn sī mǎ jiān dōu zhī bīng mǎ shǐ
璘嘉其绩，奏为行军司马， 兼都知兵马使。
tǔ bō kòu biān zhàn yán cāng shī bù lì
吐蕃寇边，战盐仓，师不利。
lín wèi lǔ gé wèi néng hái dōu jiāng yǐn kuì bīng xiān rù xiù shí ràng yuē bīng fǎ shī jiāng huī xià zhǎn
璘为虏隔，未能还，都将引溃兵先入，秀实让曰： “兵法：失将，麾下斩。
gōng děng wàng sǐ ér yù ān qí jiā yá
公等忘死，而欲安其家邪！
nǎi xī chéng zhōng shì shǐ ruì jiāng tǒng zhī yī dōng yuán liè qí bīng shì zéi jiāng zhàn
”乃悉城中士，使锐将统之， 依东原列奇兵，示贼将战。
lǔ wàng zhī bù gǎn bī
虏望之，不敢逼。
é ér lín de guī
俄而璘得归。
jiǔ zhī lín yǒu jí qǐng xiù shí shè jié dù fù shǐ
久之，璘有疾，请秀实摄节度副使。
xiù shí àn jiǎ bèi biàn lín zú mìng yuàn jiāng mǎ dí zhǔ sāng li hàn huì zhǔ bīn kè jiā rén wèi yú táng zōng zú wèi yú tíng bīn jiāng wèi yú yá nèi wèi lì shì zú wèi yú yíng cì fēi qí qīn bù dé jū sāng cè
秀实按甲备变，璘卒，命愿将马𬱖主丧， 李汉惠主宾客，家人位于堂，宗族位于廷，宾将位于牙内，尉吏士卒位于营次，非其亲，不得居丧侧。
zhāo xī lín sān rì zhǐ
朝夕临，三日止。
yǒu zú tán lí lì zhě jiē bǔ qiú zhī
有族谈离立者，皆捕囚之。
dōu yú hòu shǐ tíng gàn pí jiàng cuī zhēn zhāng jǐng huá yù móu luàn xiù shí sòng tíng gàn jīng shī xǐ zhēn jǐng huá yú wài yī jūn suì ān
都虞候史廷干、 裨将崔珍、张景华欲谋乱，秀实送廷干京师，徙珍、景华于外，一军遂安。
jí bài sì zhèn běi tíng xíng jūn jīng yuán zhèng yǐng jié dù shǐ
即拜四镇北庭行军、泾原郑颍节度使。
shù nián tǔ bō bù gǎn fàn sāi
数年，吐蕃不敢犯塞。
yòu àn gé lìng guān shǐ èr liào qǔ qí yī fēi gōng huì bù jǔ lè yǐn jiǔ
又按格令，官使二料取其一，非公会不举乐饮酒；
shì wú jì yìng wú yíng cái
室无妓媵，无赢财；
bīn zuǒ zhì yì jūn zhèng bù jí sī
宾佐至，议军政，不及私。
shí sān nián lái cháo duì péng lái diàn dài zōng wèn suǒ yǐ ān biān zhě huà dì yǐ duì jiàn bié tiáo chén
十三年来朝，对蓬莱殿，代宗问所以安边者，画地以对，件别条陈。
dì yuè wèi lài liáng wò yòu cì dì yī qū shí fēng bǎi hù
帝悦，慰赉良渥，又赐第一区，实封百户。
hái zhī zhèn
还之镇。
dé zōng lì jiā jiǎn jiào lǐ bù shàng shū
德宗立，加检校礼部尚书。
jiàn zhōng chū zǎi xiàng yáng yán zhuī yuán zài yì yù chéng yuán zhōu zhào zhōng shǐ wèn zhuàng xiù shí yán fāng chūn bù kě xìng tǔ gōng qǐng xū nóng xì
建中初，宰相杨炎追元载议，欲城原州，诏中使问状，秀实言：“方春不可兴土功，请须农隙。
yán wèi jū jǐ suì zhào wèi sī nóng qīng
” 炎谓沮己，遂召为司农卿。
zhū cǐ fǎn yǐ xiù shí shī bīng bì hèn fèn qiě sù yǒu rén wàng shǐ qí wǎng yíng
朱泚反，以秀实失兵，必恨愤，且素有人望，使骑往迎。
xiù shí yǔ zǐ dì jué ér rù cǐ xǐ yuē gōng lái wú shì chéng yǐ
秀实与子弟诀而入， 泚喜曰：“公来，吾事成矣。
xiù shí yuē jiàng shì dōng zhēng yàn cì bù fēng yǒu sī guò ěr rén zhǔ hé yǔ zhī
”秀实曰：“将士东征，宴赐不丰，有司过耳，人主何与知？
gōng běn yǐ zhōng yì wén tiān xià jīn biàn qǐ cāng cù dāng yù zhòng yǐ huò fú sǎo qīng gōng shì yíng shèng yú gōng zhī zhí yě
公本以忠义闻天下，今变起仓卒，当谕众以祸福，扫清宫室，迎乘舆，公之职也。
cǐ mò rán
”泚默然。
xiù shí zhī bù kě nǎi yáng yǔ hé yīn jié jiāng jūn liú hǎi bīn yáo lìng yán dōu yú hòu hé míng lǐ yù tú cǐ
秀实知不可，乃阳与合，阴结将军刘海宾、姚令言、都虞候何明礼，欲图泚。
sān rén zhě jiē xiù shí sù suǒ hòu
三人者，皆秀实素所厚。
huì yuán xiū jiào cǐ wěi yíng tiān zǐ qiǎn jiàng hán mín lǐng ruì shī sān qiān jí chí fèng tiān
会源休教泚伪迎天子，遣将韩旻领锐师三千疾驰奉天。
xiù shí yǐ wéi zōng shè zhī wēi bù róng chuǎn nǎi qiǎn rén yù dà lì qí líng yuè qiè qǔ lìng yán yìn bù huò nǎi dǎo yòng sī nóng yìn zhuī qí bīng
秀实以为宗社之危不容喘，乃遣人谕大吏岐灵岳窃取令言印，不获， 乃倒用司农印追其兵。
mín zhì luò yì de fú hái
旻至骆驿，得符还。
xiù shí wèi hǎi bīn yuē mín zhī lái wú děng wú yí lèi
秀实谓海宾曰：“旻之来，吾等无遗类。
wǒ dāng zhí bó shā zéi bù rán zé sǐ
我当直搏杀贼，不然则死。
nǎi yuē shì jí wèi jì ér lìng míng lǐ yīng yú wài
”乃约事急为继，而令明礼应于外。
yì rì cǐ zhào xiù shí jì shì yuán xiū yáo lìng yán li zhōng chén lǐ zǐ píng jiē zài zuò
翌日，泚召秀实计事，源休、姚令言、李忠臣、李子平皆在坐。
xiù shí róng fú yǔ xiū bìng yǔ zhì jiàn wèi bó rán qǐ zhí xiū wàn duó qí xiàng hù fèn ér qián tuò cǐ miàn dà mà yuē kuáng zéi
秀实戎服与休并语，至僭位，勃然起， 执休腕，夺其象笏，奋而前，唾泚面大骂曰：“狂贼！
kě zhé wàn duàn wǒ qǐ cóng rǔ fǎn yá
可磔万段，我岂从汝反邪！
suì jī zhī
” 遂击之。
cǐ jǔ bì hàn hù zhōng sǎng liú xiě miè miàn pú fú zǒu
泚举臂捍笏，中颡，流血蔑面，匍匐走。
zéi zhòng wèi gǎn dòng ér hǎi bīn děng wú zhì zhě
贼众未敢动，而海宾等无至者。
xiù shí dà hū yuē wǒ bù tóng fǎn hú bù shā wǒ
秀实大呼曰：“我不同反，胡不杀我！
suì yù hài nián liù shí wǔ
”遂遇害，年六十五。
hǎi bīn míng lǐ líng yuè děng jiē jì wèi zéi hài
海宾、明礼、灵岳等皆继为贼害。
dì zài fèng tiān hèn yòng xiù shí bù jí cái chuí tì huǐ chàng
帝在奉天，恨用秀实不极才，垂涕悔怅。
chū xiù shí zì jīng zhōu bèi zhào jiè qí jiā yuē ruò guò qí zhū cǐ bì zhì zèng yí shèn wú nà
初，秀实自泾州被召，戒其家曰：“若过岐，朱泚必致赠遗，慎毋纳。
zhì qí cǐ gù zhì dà líng sān bǎi jiā rén jù bù suí
”至岐， 泚固致大绫三百，家人拒，不遂。
zhì dōu xiù shí nù yuē wú zhōng bù yǐ wū wú dì
至都，秀实怒曰：“吾终不以污吾第。
yǐ zhì sī nóng zhì táng zhī liáng jiān
”以置司农治堂之梁间。
lì hòu yǐ gào cǐ cǐ qǔ shì qí fēng pà wán xīn
吏后以告泚，泚取视，其封帕完新。
xiù shí cháng yǐ jìn bīng guǎ ruò bù zú bèi fēi cháng yán yú dì yuē gǔ zhě tiān zǐ yuē wàn shèng zhū hóu yuē qiān shèng dài fū yuē bǎi shèng gài yǐ dà zhì xiǎo yǐ shí zhì yī
秀实尝以禁兵寡弱，不足备非常，言于帝曰：“古者天子曰万乘，诸侯曰千乘， 大夫曰百乘，盖以大制小，以十制一。
jīn wài yǒu bù tíng zhī lǔ nèi yǒu gěng mìng zhī chén ér jìn bīng guǎ shǎo zú yǒu huàn nàn hé yǐ dài zhī
今外有不廷之虏，内有梗命之臣，而禁兵寡少，卒有患难，何以待之？
qiě měng hǔ suǒ yǐ bǎi shòu wèi zhě wèi zhǎo yá yě
且猛虎所以百兽畏者，为爪牙也；
ruò qù zhī zé quǎn zhì mǎ niú jiē néng wéi dí
若去之，则犬彘马牛， 皆能为敌。
dì bù yòng
”帝不用。
jí jīng zú luàn zhào shén cè liù jūn wú yī rén zhì zhě shì duō qí móu
及泾卒乱，召神策六军，无一人至者，世多其谋。
xìng yuán yuán nián zhào zèng tài wèi shì yuē zhōng liè
兴元元年，诏赠太尉，谥曰忠烈。
cì fēng hù wǔ bǎi zhuāng dì gè yī qū
赐封户五百，庄、第各一区；
zhǎng zǐ sān pǐn zhū zi wǔ pǐn bìng zhèng yuán guān
长子三品，诸子五品，并正员官。
dì hái dōu yòu zhào zhì jì jīng qí mén lǘ qīn míng qí bēi yún
帝还都，又诏致祭，旌其门闾，亲铭其碑云。
tài hé zhōng zi bó lún shǐ lì miào yǒu zhào gěi lǔ bù cì dù zhī líng juàn wǔ bǎi yǐ shào láo zhì jì
太和中，子伯伦始立庙，有诏给卤簿，赐度支绫绢五百，以少牢致祭。
bó lún lèi guān fú jiàn guān chá shǐ zhōng tài pú qīng
伯伦累官福建观察使，终太仆卿。
shí zǎi xiāng li shí qǐng wén zōng jiā fù suì zhèng tán yuē zì gǔ shā shēn lì shè jì wèi yǒu rú xiù shí zhě
时宰相李石请文宗加赙襚，郑覃曰：“自古杀身利社稷，未有如秀实者。
dì cè rán wèi bà cháo kě qí qǐng
”帝恻然，为罢朝，可其请。
sūn yí wén chu kē zhī míng
孙嶷、文楚、珂知名。
yí zì zhèng huá jié dù shǐ rù wèi yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn fēng xī píng jùn gōng
嶷自郑滑节度使入为右金吾卫大将军，封西平郡公。
gān lù zhī biàn yí dāng zhū péi dù zòu zhōng chén hòu yi miǎn sǐ biǎn xún zhōu sī mǎ
甘露之变，嶷当诛，裴度奏忠臣后，宜免死，贬循州司马。
wén chu xián tōng mò wèi yún zhōu fáng yù shǐ
文楚，咸通末为云州防御使。
shí li guó chāng zhèn zhèn wǔ guó chāng zi kè yòng yù de yún zhōng yǐn bīng gōng zhī shā yú dòu jī tái xià shā tuó zhī luàn zì cǐ shǐ
时李国昌镇振武，国昌子克用欲得云中，引兵攻之，杀于斗鸡台下，沙陀之乱自此始。
kē xī zōng shí jū yǐng zhōu
珂，僖宗时居颍州。
huáng cháo wéi yǐng cì shǐ yù yǐ chéng jiàng kē mù shào nián jù zhàn zhòng guǒ liáng qǐng cóng zéi suì kuì bài zhōu sī mǎ
黄巢围颍，刺史欲以城降，珂募少年拒战，众裹粮请从， 贼遂溃，拜州司马。
liú hǎi bīn zhě péng chéng rén yǐ yì xiá wén
刘海宾者，彭城人，以义侠闻。
wèi jīng yuán bīng mǎ jiāng yǔ xiù shí yǒu shàn
为泾原兵马将，与秀实友善。
lèi zhàn gōng jiān yù shǐ zhōng chéng
累战功，兼御史中丞。
liú wén xǐ jù jīng zhōu pàn hǎi bīn yǔ qí zi guāng guó dài yǐ zòu qǐng
刘文喜据泾州叛，海宾与其子光国绐以奏请。
jí rù duì yīn yán jiān tè kě zhū zhuàng
及入对，因言奸慝可诛状。
jì hái guāng guó shǒu zhǎn wén xǐ xiàn què xià bài zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn fēng wǔ yuán jùn wáng
既还，光国手斩文喜献阙下，拜左骁卫大将军，封五原郡王；
hǎi bīn lè píng jùn wáng zèng tài zǐ tài bǎo shí fēng bǎi hù
海宾乐平郡王，赠太子太保，实封百户。
yán zhēn qīng zì qīng chén mì shū jiān shī gǔ wǔ shì cóng sūn
颜真卿，字清臣，秘书监师古五世从孙。
shǎo gū mǔ yīn gōng jiā xùn dǎo
少孤，母殷躬加训导。
jì zhǎng bó xué gōng cí zhāng shì qīn xiào
既长，博学工辞章，事亲孝。
kāi yuán zhōng jǔ jìn shì yòu zhuó zhì kē
开元中，举进士，又擢制科。
diào lǐ quán wèi
调醴泉尉。
zài qiān jiān chá yù shǐ shǐ hé lǒng
再迁监察御史，使河、陇。
shí wǔ yuán yǒu yuān yù jiǔ bù jué tiān qiě hàn zhēn qīng biàn yù ér yǔ jùn rén hū yù shǐ yǔ
时五原有冤狱久不决，天且旱，真卿辨狱而雨，郡人呼“御史雨”。
fù shǐ hé dōng hé zòu shuò fāng lìng zhèng yán zuò mǔ sǐ bù zàng sān shí nián yǒu zhào zhōng shēn bù chǐ wén zhě sǒng rán
复使河东，劾奏朔方令郑延祚母死不葬三十年，有诏终身不齿，闻者耸然。
qiān diàn zhōng shì yù shǐ
迁殿中侍御史。
shí yù shǐ jí wēn yǐ sī yuàn gòu zhōng chéng sòng hún zhé hè zhōu zhēn qīng yuē nài hé yǐ yī shí fèn yù wēi sòng jǐng hòu hu
时御史吉温以私怨构中丞宋浑，谪贺州，真卿曰：“奈何以一时忿，欲危宋璟后乎？
zǎi xiàng yáng guó zhōng è zhī fěng zhōng chéng jiǎng liè zòu wèi dōng dōu cǎi fǎng pàn guān zài zhuǎn wǔ bù yuán wài láng
”宰相杨国忠恶之，讽中丞蒋冽奏为东都采访判官，再转武部员外郎。
guó zhōng zhōng yù qù zhī nǎi chū wèi píng yuán tài shǒu
国忠终欲去之，乃出为平原太守。
ān lù shān nì zhuàng yá niè zhēn qīng dù bì fǎn yáng tuō lín yǔ zēng pí jùn huáng liào cái zhuàng chǔ kuài lǐn
安禄山逆状牙孽，真卿度必反，阳托霖雨，增陴浚隍，料才壮，储廥廪。
rì yǔ bīn kè fàn zhōu yǐn jiǔ yǐ shū lù shān zhī yí
日与宾客泛舟饮酒，以纾禄山之疑。
guǒ yǐ wéi shū shēng bù yú yě
果以为书生，不虞也。
lù shān fǎn hé shuò jǐn xiàn dú píng yuán chéng shǒu jù bèi shǐ sī bīng cān jūn li píng chí zòu
禄山反，河朔尽陷，独平原城守具备，使司兵参军李平驰奏。
xuán zōng shǐ wén luàn tàn yuē hé běi èr shí sì jùn wú yī zhōng chén yá
玄宗始闻乱，叹曰：“河北二十四郡，无一忠臣邪？
jí píng zhì dì dà xǐ wèi zuǒ yòu yuē zhèn bù shí zhēn qīng hé rú rén suǒ wéi nǎi ruò cǐ
”及平至，帝大喜，谓左右曰：“朕不识真卿何如人，所为乃若此！
shí píng yuán yǒu jìng sāi bīng sān qiān nǎi yì mù shì de wàn rén qiǎn lù shì cān jūn li zé jiāo tǒng zhī yǐ diāo wàn suì hé lín xú hào mǎ xiàng rú gāo kàng lǎng děng wéi jiāng fēn zǒng bù wǔ
时平原有静塞兵三千，乃益募士，得万人，遣录事参军李择交统之，以刁万岁、 和琳、徐浩、马相如、高抗朗等为将，分总部伍。
dà xiǎng shì chéng xī mén kāng kǎi qì xià zhòng gǎn lì
大飨士城西门，慷慨泣下，众感励。
ráo yáng tài shǒu lú quán chéng jǐ nán tài shǒu li suí qīng hé zhǎng shǐ wáng huái zhōng jǐng chéng sī mǎ li wéi yè jùn tài shǒu wáng dào gè yǐ zhòng guī yǒu zhào běi hǎi tài shǒu hè lán jìn míng lǜ jīng ruì wǔ qiān jì hé wèi zhù
饶阳太守卢全诚、济南太守李随、清河长史王怀忠、景城司马李韦、邺郡太守王焘各以众归，有诏北海太守贺兰进明率精锐五千济河为助。
zéi pò dōng dōu qiǎn duàn zǐ guāng chuán li chéng lú yì jiǎng qīng shǒu xùn hé běi zhēn qīng wèi zhòng jù dài zhū jiāng yuē wú sù shi xin dēng děng qí shǒu jiē fēi shì
贼破东都，遣段子光传李憕、卢奕、蒋清首徇河北，真卿畏众惧，绐诸将曰：“吾素识忄登等，其首皆非是。
nǎi zhǎn zi guāng cáng sān shǒu
”乃斩子光，藏三首。
tā rì jié chú xù tǐ liǎn ér jì wèi wèi kū zhī
它日，结刍续体，敛而祭，为位哭之。
shì shí cóng fù xiōng gǎo qīng wèi cháng shān tài shǒu zhǎn zéi jiāng li qīn còu děng qīng tǔ mén
是时，从父兄杲卿为常山太守，斩贼将李钦凑等，清土门。
shí qī jùn tóng rì zì guī tuī zhēn qīng wèi méng zhǔ bīng èr shí wàn jué yàn zhào
十七郡同日自归， 推真卿为盟主，兵二十万，绝燕、赵。
zhào jí bài hù bù shì láng zuǒ li guāng bì tǎo zéi
诏即拜户部侍郎，佐李光弼讨贼。
zhēn qīng yǐ li huī zì fù ér yòng li xǐ gǔ zài chén zhèn wèi pàn guān
真卿以李晖自副，而用李铣、贾载、沈震为判官。
é jiā hé běi zhāo tǎo cǎi fǎng shǐ
俄加河北招讨采访使。
qīng hé tài shǒu shǐ jùn rén li è lái qǐ shī è yuē wén gōng shǒu fèn jū chàng dà shùn hé shuò shì gōng wèi jīn chéng
清河太守使郡人李崿来乞师，崿曰：“闻公首奋裾唱大顺，河朔恃公为金城。
qīng hé xī lín yě yǒu jiāng huái zū bù bèi běi jūn hào tiān xià běi kù
清河，西邻也，有江淮租布备北军，号‘天下北库’。
jì qí jī zú yǐ sān píng yuán zhī yǒu shì zú kě yǐ èr píng yuán zhī zhòng
计其积，足以三平原之有， 士卒可以二平原之众。
gōng yīn ér fǔ yǒu yǐ wéi fù xīn tā chéng yùn zhī rú bì zhī zhǐ ěr
公因而抚有，以为腹心，它城运之如臂之指耳。
zhēn qīng wèi chū bīng liù qiān wèi yuē wú bīng yǐ chū zǐ jiāng hé yǐ jiào wǒ
”真卿为出兵六千，谓曰：“吾兵已出，子将何以教我？
è yuē cháo jiā shǐ chéng qiān lǐ tǒng zhòng shí wàn zì tài xíng ér dōng jiāng chū guō kǒu xiàn zéi bù dé qián
”崿曰：“朝家使程千里统众十万， 自太行而东，将出郭口，限贼不得前。
gōng ruò xiān fá wèi jùn zhǎn zéi shǒu yuán zhī tài yǐ jìn bīng pī guō kǒu chū guān shī shǐ tǎo yè yōu líng píng yuán qīng hé hé shí wàn zhòng xùn luò yáng fēn xī ruì zhì qí chōng
公若先伐魏郡，斩贼守袁知泰，以劲兵披 郭口，出官师使讨邺、幽陵，平原、清河合十万众徇洛阳，分犀锐制其冲。
gōng jiān bì wù yǔ zhàn bù shù shí rì zéi bì kuì xiàng tú sǐ
公坚壁勿与战，不数十日，贼必溃，相图死。
zhēn qīng rán zhī
”真卿然之。
nǎi xí qīng hé děng jùn qiǎn dà jiàng li zé jiāo fù jiāng fàn dōng fù hé lín xú hào yǔ qīng hé bó píng shì wǔ qiān zhūn táng yì
乃檄清河等郡，遣大将李择交、副将范冬馥、和琳、徐浩与清河、博平士五千屯堂邑。
yuán zhī tài qiǎn jiàng bái sì shēn yǐ shū méng děng bīng èr wàn jù zhàn zéi bài zhǎn shǒu wàn jí zhī tài zǒu jí jùn
袁知泰遣将白嗣深、乙舒蒙等兵二万拒战，贼败，斩首万级，知泰走汲郡。
shǐ sī míng wéi ráo yáng qiǎn yóu yì bīng jué píng yuán jiù jūn zhēn qīng jù bù dí yǐ shū zhāo hè lán jìn míng yǐ hé běi zhāo tǎo shǐ ràng zhī
史思明围饶阳，遣游奕兵绝平原救军，真卿惧不敌，以书招贺兰进明，以河北招讨使让之。
jìn míng bài yú xìn dōu
进明败于信都。
huì píng lú jiāng liú zhèng chén yǐ yú yáng guī zhēn qīng yù jiān qí yì qiǎn gǔ zài yuè hǎi yí jūn zī shí yú wàn yǐ zi pō wéi zhì
会平卢将刘正臣以渔阳归，真卿欲坚其意，遣贾载越海遗军资十余万，以子颇为质。
pō fu shí suì jūn zhōng gù qǐng liú zhī bù cóng
颇甫十岁，军中固请留之，不从。
sù zōng yǐ jí wèi líng wǔ zhēn qīng shù qiǎn shǐ yǐ là wán guǒ shū chén shì
肃宗已即位灵武，真卿数遣使以蜡丸裹书陈事。
bài gōng bù shàng shū jiān yù shǐ dài fū fù wèi hé běi zhāo tǎo shǐ
拜工部尚书兼御史大夫，复为河北招讨使。
shí jūn fèi kùn jié li è quàn zhēn qīng shōu jǐng chéng yán shǐ zhū jùn xiāng shū yòng dù suì bù fá
时军费困竭，李崿劝真卿收景城盐，使诸郡相输，用度遂不乏。
dì wǔ qí fāng cān jìn míng jūn hòu de qí fǎ yǐ xíng jūn yòng ráo xióng
第五琦方参进明军，后得其法以行，军用饶雄。
lù shān chéng xū qiǎn sī míng yǐn zǐ qí jí gōng hé běi zhū jùn fù xiàn dú píng yuán bó píng qīng hé gù shǒu
禄山乘虚遣思明、尹子奇急攻河北，诸郡复陷，独平原、博平、清河固守。
rán rén xīn wēi bù fù zhèn
然人心危，不复振。
zhēn qīng móu yú zhòng yuē zéi ruì shén bù kě kàng
真卿谋于众曰：“贼锐甚，不可抗。
ruò wěi mìng rǔ guó fēi jì yě
若委命辱国，非计也。
bù rú jìng fù xíng zài cháo tíng ruò zhū bài jūn zuì wú sǐ bù hèn
不如径赴行在，朝廷若诛败军罪，吾死不恨。
zhì dé yuán zài shí yuè qì jùn dù hé jiān guān zhì fèng xiáng yè dì zhào shòu xiàn bù shàng shū qiān yù shǐ dài fū
”至德元载十月，弃郡度河，间关至凤翔谒帝，诏授宪部尚书，迁御史大夫。
fāng cháo tíng cǎo mèi bù xiá gěi ér zhēn qīng shéng zhì rú píng rì
方朝廷草昧不暇给，而真卿绳治如平日。
wǔ bù shì láng cuī yī jiàn yì dài fū li hé jì jiē bèi hé chì jiàng
武部侍郎崔漪、谏议大夫李何忌皆被劾斥降。
guǎng píng wáng zǒng bīng èr shí wàn píng cháng ān cí rì dāng quē bù gǎn chéng qū chū hù nǎi chéng
广平王总兵二十万平长安，辞日，当阙不敢乘，趋出■枑乃乘。
wáng fǔ dōu yú hou guǎn chóng sì xiān wáng ér qí zhēn qīng hé zhī
王府都虞候管崇嗣先王而骑，真卿劾之。
dì hái zòu wèi dá yuē zhèn zi měi chū zhūn zhūn jiào jiè gù bù gǎn shī
帝还奏，慰答曰：“朕子每出，谆谆教戒，故不敢失。
chóng sì lǎo ér jué qīng gū róng zhī
崇嗣老而𫔎，卿姑容之。
bǎi guān sù rán
”百官肃然。
liǎng jīng fù dì yí zuǒ sī láng zhōng li xuǎn gào zōng miào zhù shǔ sì huáng dì zhēn qīng wèi lǐ yí shǐ cuī qì yuē shàng huáng zài shǔ kě hu
两京复，帝遗左司郎中李选告宗庙，祝署“嗣皇帝”，真卿谓礼仪使崔器曰：“上皇在蜀，可乎？
qì jù zòu gǎi zhī dì yǐ wéi dá shí
”器遽奏改之，帝以为达识。
yòu jiàn yán chūn qiū xīn gōng zāi lǔ chéng gōng sān rì kū
又建言：“《春秋》，新宫灾，鲁成公三日哭。
jīn tài miào wèi zéi huǐ qǐng zhù tán yú yě huáng dì dōng xiàng kū rán hòu qiǎn shǐ
今太庙为贼毁，请筑坛于野， 皇帝东向哭，然后遣使。
bù cóng
”不从。
zǎi xiàng yàn qí yán chū wèi féng yì tài shǒu
宰相厌其言，出为冯翊太守。
zhuǎn pú zhōu cì shǐ fēng dān yáng xiàn zǐ
转蒲州刺史，封丹阳县子。
wèi yù shǐ táng mín wū hé biǎn ráo zhōu cì shǐ
为御史唐旻诬劾，贬饶州刺史。
qián yuán èr nián bài zhè xi jié dù shǐ
乾元二年，拜浙西节度使。
liú zhǎn jiāng fǎn zhēn qīng yù chì zhàn bèi dū tǒng li huán yǐ wéi shēng shì fēi duǎn zhēn qīng yīn zhào wèi xíng bù shì láng
刘展将反，真卿豫饬战备，都统李峘以为生事，非短真卿，因召为刑部侍郎。
zhǎn zú jǔ bīng dù huái ér huán bēn jiāng xī
展卒举兵度淮，而峘奔江西。
li fǔ guó qiān shàng huáng xī gōng zhēn qīng lǜ bǎi guān wèn qǐ jū fǔ guó è zhī biǎn péng zhōu zhǎng shǐ
李辅国迁上皇西宫，真卿率百官问起居，辅国恶之，贬蓬州长史。
dài zōng lì qǐ wèi lì zhōu cì shǐ bù bài zài qiān lì bù shì láng
代宗立，起为利州刺史，不拜，再迁吏部侍郎。
chú jīng nán jié dù shǐ wèi xíng gǎi shàng shū yòu chéng
除荆南节度使，未行，改尚书右丞。
dì zì shǎn hái zhēn qīng qǐng xiān yè líng miào ér jí gōng zǎi xiàng yuán zài yǐ wéi yū zhēn qīng nù yuē yòng shè zài gōng yán zhě hé zuì
帝自陕还，真卿请先谒陵庙而即宫，宰相元载以为迂，真卿怒曰：“用舍在公， 言者何罪？
rán cháo tíng shì qǐ kān gōng zài pò huài yá
然朝廷事岂堪公再破坏邪！
zài xián zhī
”载衔之。
é yǐ jiǎn jiào xíng bù shàng shū wèi shuò fāng xíng yíng xuān wèi shǐ wèi xíng liú zhī shěng shì gèng fēng lǔ jùn gōng
俄以检校刑部尚书为朔方行营宣慰使，未行，留知省事，更封鲁郡公。
shí zài duō yǐn sī dǎng wèi qún chén lùn zòu nǎi dài dì yuē qún chén zòu shì duō xié chán huǐ
时载多引私党，畏群臣论奏，乃绐帝曰： “群臣奏事，多挟谗毁。
qǐng měi lùn shì jiē xiān bái zhǎng guān zhǎng guān yǐ bái zǎi xiàng zǎi xiàng xiáng kě fǒu yǐ wén
请每论事，皆先白长官，长官以白宰相，宰相详可否以闻。
zhēn qīng shàng shū yuē
” 真卿上疏曰：
zhū sī zhǎng guān zhě dá guān yě jiē de zhuān dá yú tiān zǐ
诸司长官者，达官也，皆得专达于天子。
láng guān yù shǐ bì xià fù xīn ěr mù zhī chén yě gù chū shǐ tiān xià shì wú xì dà dé shī jiē bǐ fǎng chá hái yǐ wén
郎官、御史，陛下腹心耳目之臣也， 故出使天下，事无细大得失，皆俾访察，还以闻。
cǐ gǔ míng sì mù dá sì cōng yě
此古明四目、达四聪也。
jīn bì xià yù zì píng ěr mù shǐ bù cōng míng zé tiān xià hé wàng yān
今陛下欲自屏耳目，使不聪明，则天下何望焉？
shī yuē yíng yíng qīng yíng zhǐ yú jí
《诗》曰：“营营青蝇，止于棘；
chán yán wǎng jí jiāo luàn sì guó
谗言罔极，交乱四国。
yǐ qí néng biàn bái wèi hēi biàn hēi wèi bái yě
”以其能变白为黑，变黑为白也。
shī rén jí zhī gù yuē qǔ bǐ chán rén tóu bì chái hǔ
诗人疾之，故曰：“取彼谗人， 投畀豺虎；
chái hǔ bù shí tóu bì yǒu běi
豺虎不食，投畀有北。
xī xià zhī bó míng chu zhī wú jí hàn zhī jiāng chōng jiē chán rén yě bì xià è zhī yi yǐ
”昔夏之伯明、楚之无极、汉之江充，皆谗人也， 陛下恶之，宜矣。
hú bù huí shén xǐng chá
胡不回神省察？
qí yán xū wū zé chán rén yě yi zhū jí zhī
其言虚诬，则谗人也，宜诛殛之；
qí yán bù wū zé zhèng rén yě yi jiǎng lì zhī
其言不诬，则正人也，宜奖励之。
shě cǐ bù wéi shǐ zhòng rén wèi bì xià bù néng xǐng chá ér juàn tīng lǎn yǐ shì wèi cí chén qiè xī zhī
舍此不为，使众人谓陛下不能省察而倦听览，以是为辞，臣窃惜之。
xī tài zōng qín láo shù zhèng qí sī mén shì yuē wú mén jí zhě yǒu jí zòu lìng jiān sī yǔ zhàng jiā yǐn duì bù dé guān ài
昔太宗勤劳庶政，其《司门式》曰：“无门籍者有急奏，令监司与仗家引对， 不得关碍。
fáng yōng bì yě
”防拥蔽也。
zhì lì zhàng mǎ èr xū chéng zhě tīng
置立仗马二，须乘者听。
cǐ qí píng zhì tiān xià yě
此其平治天下也。
tiān bǎo hòu li lín fu de jūn qún chén bù xiān zī zǎi xiàng zhé zòu shì zhě tuō yǐ tā gù zhòng shāng zhī yóu bù gǎn míng yuē bǎi sī shǐ xiān guān bái
天宝后，李林甫得君，群臣不先咨宰相辄奏事者，托以他故中伤之，犹不敢明约百司，使先关白。
shí yān rén yuán sī yì rì xuān zhào zhì zhōng shū tiān zǐ dòng jìng bì gào lín fu lín fu dé yǐ xiān yì zòu qǐng dì jīng xǐ ruò shén gù quán chǒng rì shén dào lù yǐ mù
时阉人袁思艺日宣诏至中书，天子动静必告林甫，林甫得以先意奏请，帝惊喜若神， 故权宠日甚，道路以目。
shàng yì bù xià xuān xià qíng bù shàng dá cǐ quán chén bì zhǔ bù zūn tài zōng zhī fǎ yě
上意不下宣，下情不上达，此权臣蔽主，不遵太宗之法也。
líng yí zhì yú jīn tiān xià zhī bì jiē cuì bì xià qí suǒ cóng lái jiàn yǐ
陵夷至于今，天下之敝皆萃陛下，其所从来渐矣。
zì jiān nán zhī chū bǎi xìng shàng wèi diāo jié tài píng zhī zhì yóu kě zhì ér li fǔ guó dāng quán zǎi xiàng yòng shì dì wèi gū xī
自艰难之初，百姓尚未凋竭，太平之治犹可致，而李辅国当权，宰相用事，递为姑息。
kāi sān sī zhū fǎn cè shǐ yú zéi kuì jiāng běi zǒu dǎng xiàng póu xiào bù chěng gēng xiāng jīng kǒng sī míng wēi jù xiāng shān ér fǎn dōng dōu xiàn méi xiān dì yóu shì yōu qín sǔn shòu
开三司，诛反侧，使余贼溃将北走党项，裒啸不逞，更相惊恐，思明危惧，相挻而反，东都陷没，先帝由是忧勤损寿。
chén měi sī zhī tòng guàn xīn gǔ
臣每思之，痛贯心骨。
jīn tiān xià chuāng wěi wèi píng gān gē rì zī bì xià qǐ de bù bó wén dǎng yán yǐ guǎng shì tīng ér sāi jué zhōng jiàn hu
今天下疮痏未平，干戈日滋，陛下岂得不博闻谠言以广视听，而塞绝忠谏乎？
bì xià zài shǎn shí zòu shì zhě bù xiàn guì jiàn qún chén yǐ wéi tài zōng zhī zhì kě qí ér dài
陛下在陕时，奏事者不限贵贱，群臣以为太宗之治可跂而待。
qiě jūn zǐ nan jin yi tui cháo tíng kāi bù huì zhī lù yóu kǒng bù yán kuàng huái yàn dài
且君子难进易退，朝廷开不讳之路，犹恐不言，况怀厌怠。
lìng zǎi xiàng xuān jìn zhǐ yù shǐ tái zuò tiáo mù bù dé zhí jìn cóng cǐ rén bù zòu shì yǐ
令宰相宣进止，御史台作条目，不得直进， 从此人不奏事矣。
bì xià wén jiàn zhǐ yú shù rén ěr mù
陛下闻见，止于数人耳目。
tiān xià zhī shì fāng qián kǒu jié shé bì xià biàn wèi wú shì kě lùn qǐ zhī jù ér bù gǎn jìn jí lín fu guó zhōng fù qǐ yǐ
天下之士，方钳口结舌，陛下便谓无事可论，岂知惧而不敢进，即林甫、国忠复起矣。
chén wèi jīn rì zhī shì kuàng gǔ wèi yǒu suī lín fu guó zhōng yóu bù gǎn gōng wèi zhī
臣谓今日之事，旷古未有，虽林甫、国忠犹不敢公为之。
bì xià bù zǎo jué wù jiàn chéng gū lì hòu huǐ wú jí yǐ
陛下不早觉悟，渐成孤立，后悔无及矣。
yú shì zhōng rén děng téng bù zhōng wài
于是中人等腾布中外。
hòu shè shì tài miào yán jì qì bù chì zài yǐ wéi fěi bàng biǎn xiá zhōu bié jià
后摄事太庙，言祭器不饬，载以为诽谤，贬峡州别驾。
gǎi jí zhōu sī mǎ qiān fǔ hú èr zhōu cì shǐ
改吉州司马，迁抚、湖二州刺史。
zài zhū yáng wǎn jiàn zhī zhuó xíng bù shàng shū jìn lì bù
载诛，杨绾荐之，擢刑部尚书，进吏部。
dì bēng yǐ wéi lǐ yí shǐ
帝崩， 以为礼仪使。
yīn zòu liè shèng shì fán qǐng cóng chū yì wèi dìng yuán cān gù pái zhī ba bù bào
因奏列圣谥繁，请从初议为定，袁傪固排之，罢不报。
shí sāng luàn hòu diǎn fǎ yān fàng zhēn qīng suī bó shí jīn gǔ lǚ jiàn yì lí zhèng wèi quán chén jǔ yì duō zhōng gé yún
时丧乱后，典法湮放，真卿虽博识今古，屡建议厘正，为权臣沮抑，多中格云。
yáng yán dāng guó yǐ zhí bù róng huàn tài zǐ shǎo shī rán yóu lǐng shǐ
杨炎当国，以直不容，换太子少师，然犹领使。
jí lú qǐ yì bù xǐ gǎi tài zǐ tài shī bìng shǐ ba zhī shù qiǎn rén wèn fāng zhèn suǒ biàn jiāng chū zhī
及卢杞，益不喜，改太子太师， 并使罢之，数遣人问方镇所便，将出之。
zhēn qīng wǎng jiàn qǐ cí yuē xiān zhōng chéng chuán shǒu píng yuán miàn liú xiě wú bù gǎn yǐ yī shì qīn shé shì zhī gōng rěn bú jiàn róng hu
真卿往见杞，辞曰：“先中丞传首平原， 面流血，吾不敢以衣拭，亲舌舐之，公忍不见容乎！
qǐ jué rán xià bài ér xián hèn qiè gǔ
”杞矍然下拜，而衔恨切骨。
li xī liè xiàn rǔ zhōu qǐ nǎi jiàn qiǎn zhēn qīng sì fāng suǒ xìn ruò wǎng yù zhī kě bù láo shī ér dìng
李希烈陷汝州，杞乃建遣真卿：“四方所信，若往谕之，可不劳师而定。
zhào kě gōng qīng jiē shī sè
”诏可，公卿皆失色。
li miǎn yǐ wéi shī yī yuán lǎo yí cháo tíng xiū mì biǎo gù liú
李勉以为失一元老，贻朝廷羞，密表固留。
zhì hé nán hé nán yǐn zhèng shū zé yǐ xī liè fǎn zhuàng míng quàn bù xíng dá yuē jūn mìng kě bì hu
至河南，河南尹郑叔则以希烈反状明，劝不行，答曰：“君命可避乎？
jì jiàn xī liè xuān zhào zhǐ xī liè yǎng zǐ qiān yú bá rèn zhēng jìn zhū jiāng jiē màn mà jiāng shí zhī zhēn qīng sè bù biàn
”既见希烈，宣诏旨，希烈养子千余拔刃争进，诸将皆慢骂，将食之，真卿色不变。
xī liè yǐ shēn hàn huī qí zhòng tuì nǎi jiù guǎn
希烈以身捍，麾其众退，乃就馆。
bī shǐ shàng shū xuě jǐ zhēn qīng bù cóng
逼使上疏雪己，真卿不从。
nǎi zhà qiǎn zhēn qīng xiōng zi xiàn yǔ cóng lì shù bèi jì qǐng dé zōng bù bào
乃诈遣真卿兄子岘与从吏数辈继请，德宗不报。
zhēn qīng měi yǔ zhū zǐ shū dàn jiè yán fèng jiā miào xù zhū gū qì wú tā yǔ
真卿每与诸子书，但戒严奉家庙，恤诸孤，讫无它语。
xī liè qiǎn li yuán píng shuō zhī zhēn qīng huà yuē ěr shòu guó wěi rèn bù néng zhì mìng gù wú wú bīng lù rǔ shàng shuō wǒ yá
希烈遣李元平说之，真卿叱曰： “尔受国委任，不能致命，顾吾无兵戮汝，尚说我邪？
xī liè dà huì qí dǎng zhào zhēn qīng shǐ chàng yōu chì wǔ cháo tíng
”希烈大会其党，召真卿， 使倡优斥侮朝廷。
zhēn qīng nù yuē gōng rén chén nài hé rú shì
真卿怒曰：“公，人臣，奈何如是？
fú yī qù
”拂衣去。
xī liè dà cán
希烈大惭。
shí zhū tāo wáng wǔ jùn tián yuè li nà shǐ zhě jiē zài zuò wèi xī liè yuē wén tài shī míng dé jiǔ yǐ gōng yù jiàn dà hào ér tài shī zhì qiú zǎi xiàng shú xiān tài shī zhě
时朱滔、王武俊、田悦、李纳使者皆在坐，谓希烈曰：“闻太师名德久矣，公欲建大号而太师至，求宰相孰先太师者？
zhēn qīng huà yuē ruò děng wén yán cháng shān fǒu
”真卿叱曰：“若等闻颜常山否？
wú xiōng yě
吾兄也。
lù shān fǎn shǒu jǔ yì shī hòu suī bèi zhí gòu zéi bù jué yú kǒu
禄山反， 首举义师，后虽被执，诟贼不绝于口。
wú nián qiě bā shí guān tài shī wú shǒu wú jié sǐ ér hòu yǐ qǐ shòu ruò děng xié yá
吾年且八十，官太师，吾守吾节，死而后已， 岂受若等胁邪！
zhū zéi shī sè
”诸贼失色。
xī liè nǎi jū zhēn qīng shǒu yǐ jiá shì jué fāng zhàng kǎn yú tíng chuán jiāng kēng zhī zhēn qīng jiàn xī liè yuē sǐ shēng fēn yǐ hé duō wèi
希烈乃拘真卿，守以甲士，掘方丈坎于廷，传将坑之，真卿见希烈曰：“死生分矣，何多为！
zhāng bó yí bài xī liè lìng jī jīng jié shǒu jí shì zhēn qīng zhēn qīng tòng kū tóu dì
”张伯仪败，希烈令赍旌节首级示真卿，真卿恸哭投地。
huì qí dǎng zhōu céng kāng xiù lín děng móu xí xī liè fèng zhēn qīng wèi shuài
会其党周曾、康秀林等谋袭希烈，奉真卿为帅。
shì xiè céng sǐ nǎi jū sòng zhēn qīng cài zhōu
事泄，曾死，乃拘送真卿蔡州。
zhēn qīng dù bì sǐ nǎi zuò yí biǎo mù zhì jì wén zhǐ qǐn shì xi bì xià yuē cǐ wú bìn suǒ yě
真卿度必死， 乃作遗表、墓志、祭文，指寝室西壁下曰：“此吾殡所也。
xī liè jiàn chēng dì shǐ wèn yí shì duì yuē lǎo fū mào yǐ céng zhǎng guó lǐ suǒ jì zhū hóu cháo jìn ěr
”希烈僭称帝，使问仪式，对曰：“老夫耄矣，曾掌国礼，所记诸侯朝觐耳！
xìng yuán hòu wáng shī fù zhèn zéi lǜ biàn qiǎn jiàng xīn jǐng zhēn ān huá zhì qí suǒ jī xīn yú tíng yuē bù néng qū jié dāng fén sǐ
兴元后，王师复振，贼虑变，遣将辛景臻、安华至其所，积薪于廷曰：“不能屈节，当焚死。
zhēn qīng qǐ fù huǒ jǐng zhēn děng jù zhǐ zhī
”真卿起赴火，景臻等遽止之。
xī liè dì xī qiàn zuò zhū cǐ zhū xī liè yīn fā nù shǐ yān nú děng hài zhēn qīng yuē yǒu zhào
希烈弟希倩坐朱泚诛，希烈因发怒， 使阉奴等害真卿，曰：“有诏。
zhēn qīng zài bài
”真卿再拜。
nú yuē yi cì qīng sǐ
奴曰：“宜赐卿死。
yuē lǎo chén wú zhuàng zuì dāng sǐ rán shǐ rén hé rì cháng ān lái
”曰：“老臣无状，罪当死，然使人何日长安来？
nú yuē cóng dà liáng lái
”奴曰：“从大梁来。
mà yuē nǎi nì zéi ěr hé zhào yún
”骂曰：“乃逆贼耳，何诏云！
suì yì shā zhī nián qī shí liù
”遂缢杀之，年七十六。
sì cáo wáng gāo wén zhī qì xià sān jūn jiē tòng yīn biǎo qí dà jié
嗣曹王皋闻之，泣下，三军皆恸，因表其大节。
huái cài píng zi yūn shuò hù sàng hái dì fèi cháo wǔ rì zèng sī tú shì wén zhōng fù bù bó mǐ sù jiā děng
淮、 蔡平，子𫖳、硕护丧还，帝废朝五日，赠司徒，谥文忠，赙布帛米粟加等。
zhēn qīng lì cháo zhèng sè gāng ér yǒu lǐ fēi gōng yán zhí dào bù méng yú xīn
真卿立朝正色，刚而有礼，非公言直道，不萌于心。
tiān xià bù yǐ xìng míng chēng ér dú yuē lǔ gōng
天下不以姓名称，而独曰鲁公。
rú li zhèng jǐ tián shén gōng dǒng qín hóu xī yì wáng xuán zhì děng jiē zhēn qīng shǐ zhāo qǐ zhī hòu jiē yǒu gōng
如李正己、田神功、董秦、侯希逸、王玄志等，皆真卿始招起之，后皆有功。
shàn zhèng cǎo shū bǐ lì qiú wǎn shì bǎo chuán zhī
善正、草书，笔力遒婉，世宝传之。
zhēn yuán liù nián shè shū shòu yūn wǔ pǐn zhèng yuán guān
贞元六年，赦书授𫖳五品正员官。
kāi chéng chū yòu yǐ zēng sūn hóng shì wèi tóng zhōu cān jūn
开成初，又以曾孙弘式为同州参军。
zàn yuē táng rén liǔ zōng yuán chēng shì yán duàn tài wèi dà dǐ yǐ wéi wǔ rén yī shí fèn bù lǜ sǐ yǐ qǔ míng fēi yě
赞曰：唐人柳宗元称：“世言段太尉，大抵以为武人，一时奋不虑死以取名， 非也。
tài wèi wéi rén xū xū cháng dī shǒu gǒng shǒu xíng bù yan qi bei ruo wèi cháng yǐ sè dài wù
太尉为人姁姁，常低首拱手行步，言气卑弱，未尝以色待物；
rén shì zhī rú zhě yě
人视之，儒者也。
yù bù kě bì dá qí zhì jué fēi ǒu rán zhě
遇不可，必达其志，决非偶然者。
zōng yuán bù wàng xǔ rén liàng qí rán yá fēi kǒng zǐ suǒ wèi rén zhě bì yǒu yǒng hu
”宗元不妄许人，谅其然邪，非孔子所谓仁者必有勇乎？
dāng lù shān fǎn xiāo shì wú qián lǔ gōng dú yǐ wū hé yīng qí fēng gōng suī bù chéng qí zhì yǒu zú chēng zhě
当禄山反，哮噬无前，鲁公独以乌合婴其锋，功虽不成，其志有足称者。
wǎn jié yǎn jiǎn wèi jiān chén suǒ jǐ jiàn yǔn zéi shǒu
晚节偃蹇，为奸臣所挤，见殒贼手。
yì rán zhī qì zhé ér bù jū kě wèi zhōng yǐ
毅然之气，折而不沮，可谓忠矣。
xiáng guān èr zi xíng shì dāng shí yì bù néng jǐn xìn yú jūn jí lín dà jié dǎo zhī wú èr sè hé yé
详观二子行事，当时亦不能尽信于君，及临大节，蹈之无贰色，何耶？
bǐ zhōng chén yì shì níng yǐ wèi jiàn xìn wàng yú rén yào fǎn zhū jǐ de qí zhèng ér hòu xián yú zhōng ér xíng zhī yě
彼忠臣谊士，宁以未见信望于人，要返诸己得其正，而后慊于中而行之也。
wū hū suī qiān wǔ bǎi suì qí yīng liè yán yán rú yán shuāng liè rì kě wèi ér yǎng zāi
呜呼，虽千五百岁，其英烈言言，如严霜烈日，可畏而仰哉！