lǐ dé yù
李德裕
lǐ dé yù zì wén ráo yuán hé zǎi xiàng jí fǔ zi yě
李德裕，字文饶，元和宰相吉甫子也。
shǎo lì yú xué jì guān zhuó luò yǒu dà jié
少力于学，既冠，卓荦有大节。
bù xǐ yǔ zhū shēng shì yǒu sī yǐ yìn bǔ jiào shū láng
不喜与诸生试有司，以荫补校书郎。
hé dōng zhāng hóng jìng pì wèi zhǎng shū jì
河东张弘靖辟为掌书记。
fǔ ba zhào bài jiān chá yù shǐ
府罢，召拜监察御史。
mù zōng jí wèi zhuó hàn lín xué shì
穆宗即位，擢翰林学士。
dì wèi tài zǐ shí yǐ wén jí fǔ míng yóu shì gù dé yù hòu fán hào lìng dà diǎn cè jiē gèng qí shǒu
帝为太子时，已闻吉甫名，由是顾德裕厚，凡号令大典册，皆更其手。
shù zhào jiàn lài jiǎng yōu huá
数召见，赉奖优华。
dì dài huāng yú zhèng gù qī lǐ duō suǒ qǐng gài xié huàn rén yán jiōng jìn zhōng yǔ guān tuō dà chén
帝怠荒于政，故戚里多所请丐，挟宦人讠冋禁中语，关托大臣。
dé yù jiàn yán jiù zhì fù mǎ dū wèi yǔ yào guān jìn bù wǎng lái
德裕建言：“旧制，驸马都尉与要官禁不往来。
kāi yuán zhōng hē dū yóu qiè jīn nǎi gōng zhì zǎi xiàng jí dà chén sī dì
开元中，诃督尤切，今乃公至宰相及大臣私第。
shì děng wú tuó cái zhí xiè lòu jìn mì jiāo tōng zhōng wài ěr
是等无佗材，直泄漏禁密，交通中外耳。
qǐng bái shì zǎi xiàng zhě tīng zhì zhōng shū wú zhé yì dì
请白事宰相者，听至中书，无辄诣第。
dì rán zhī
”帝然之。
zài jìn zhōng shū shè rén
再进中书舍人。
wèi jǐ shòu yù shǐ zhōng chéng
未几，授御史中丞。
shǐ jí fǔ xiāng xiàn zōng niú sēng rú li zōng mǐn duì zhí yán cè tòng dǐ dāng lù tiáo shī zhèng
始，吉甫相宪宗，牛僧孺、李宗闵对直言策，痛诋当路，条失政。
jí fǔ su yú dì qiě qì yǒu sī jiē dé zuì suì yǔ wèi yuàn
吉甫诉于帝， 且泣，有司皆得罪，遂与为怨。
jí fǔ yòu wèi dì móu tǎo liǎng hé pàn jiāng li féng jí jǔ jiě qí yán gōng wèi jì ér jí fǔ zú péi dù shí jì zhī
吉甫又为帝谋讨两河叛将，李逢吉沮解其言，功未既而吉甫卒，裴度实继之。
féng jí yǐ yì bù hé bà qù gù zhuī xián jí fǔ ér yuàn dù bìn dé yù bù dé jìn
逢吉以议不合罢去，故追衔吉甫而怨度，摈德裕不得进。
zhì shì jiān dì àn yōng yán mù dù shǐ yǔ yuán zhěn xiāng yuàn duó qí zǎi xiàng ér jǐ dài zhī
至是，间帝暗庸，讠木度使与元稹相怨，夺其宰相而己代之。
yù yǐn sēng rú yì shù dǎng nǎi chū dé yù wèi zhè xi guān chá shǐ
欲引僧孺益树党，乃出德裕为浙西观察使。
é ér sēng rú rù xiàng yóu shì niú li zhī hàn jié yǐ
俄而僧孺入相，由是牛、李之憾结矣。
chū rùn zhōu chéng wáng guó qīng luàn dòu yì zhí qīng fǔ kù lài jūn zī yòng kōng dān ér xià yì jiāo
初，润州承王国清乱，窦易直倾府库赉军，赀用空殚，而下益骄。
dé yù zì jiǎn yuē yǐ liú zhōu cái shàn bīng suī jiǎn ér jūn gù shì wú yuàn
德裕自检约， 以留州财赡兵，虽俭而均，故士无怨。
zài qī zé fù wù chǔ niú rèn
再期，则赋物储牜刃。
nán fāng xìn jī wū suī fù mǔ lì jí zi qì bù gǎn yǎng
南方信禨巫，虽父母疠疾，子弃不敢养。
dé yù zé zhǎng lǎo kě yǔ zhě yù yǐ xiào cí dà lún huàn nàn xiāng shōu bù kě qì zhī yì shǐ guī xiāng xiǎo chì wéi yuē zhě xiǎn zhì yǐ fǎ
德裕择长老可语者，谕以孝慈大伦，患难相收不可弃之义，使归相晓敕，违约者显置以法。
shù nián è sú dà biàn
数年，恶俗大变。
yòu àn shǔ zhōu fēi jīng cí zhě huǐ qiān yú suǒ chè sī yì shān fáng qiān sì bǎi shè kòu wú suǒ sōu bì
又按属州非经祠者，毁千余所，撤私邑山房千四百舍，寇无所廋蔽。
tiān zǐ xià zhào bāo yáng
天子下诏褒扬。
jìng zōng lì chǐ yòng wú dù zhào zhè xī shàng zhī qiè zhuāng jù dé yù zòu bǐ nián hàn zāi wù lì wèi wán
敬宗立，侈用无度，诏浙西上脂朅妆具，德裕奏：“比年旱灾，物力未完。
nǎi sān yuè rén zǐ shè lìng cháng gòng zhī wài xī ba jìn xiàn
乃三月壬子赦令，常贡之外，悉罢进献。
cǐ bì xià kǒng jù liǎn zhī lì yuán yǐ chéng jiān diāo jù zhī rén bù shèng qí bì yě
此陛下恐聚敛之吏缘以成奸，雕窭之人不胜其敝也。
běn dào sù hào fù ráo gèng li qí xuē píng jiē què jiǔ yú mín gōng yǒu xiàn cái
本道素号富饶，更李锜、薛苹，皆榷酒于民，供有羡财。
yuán hé zhào shū tíng què gū yòu shè lìng jìn zhū zhōu xiàn yú wú sòng shǐ
元和诏书停榷酤， 又赦令禁诸州羡余无送使。
jīn cún zhě wéi liú shǐ qián wǔ shí wàn mín lǜ suì jīng fèi cháng shǎo shí sān wàn jūn yòng biǎn jí
今存者惟留使钱五十万缗，率岁经费常少十三万，军用褊急。
jīn suǒ xū zhī qiè zhuāng jù dù yòng yín èr wàn sān qiān liǎng jīn bǎi sān shí liǎng wù fēi tǔ chǎn suī lì yíng suǒ shàng kǒng bù dǎi
今所须脂朅妆具，度用银二万三千两，金百三十两，物非土产，虽力营索， 尚恐不逮。
yuàn zhào zǎi xiàng yì hé yǐ bǐ chén bù wéi zhào zhǐ bù fá jūn xīng bù pí rén bù liǎn yuàn zé qián chì hòu zhào xián kě zūn chéng
愿诏宰相议，何以俾臣不违诏旨，不乏军兴，不疲人，不敛怨，则前敕后诏，咸可遵承。
bù bào
”不报。
fāng shì shí ba jìn xiàn bù yuè yuè ér qiú gòng shǐ zhě zú xiāng jiē yú dào gù dé yù tuī yī yǐ fěng tā
方是时，罢进献，不阅月，而求贡使者足相接于道，故德裕推一以讽它。
yòu zhào suǒ pán tāo liáo líng qiān pǐ fù zòu yán tài zōng shí shǐ zhì liáng zhōu jiàn míng yīng fěng li dà liàng xiàn zhī dà liàng jiàn zhǐ cì zhào jiā tàn
又诏索盘绦缭绫千匹，复奏言：“太宗时，使至凉州，见名鹰，讽李大亮献之， 大亮谏止，赐诏嘉叹。
xuán zōng shí shǐ zhě dǐ jiāng nán bǔ cuì niǎo biàn zhōu cì shǐ ní ruò shuǐ yán zhī jí jiàn bāo nà
玄宗时，使者抵江南捕、翠鸟，汴州刺史倪若水言之， 即见褒纳。
huáng fǔ xún zhī bàn bì zào pí pá hàn bō lòu yá tǒng yú yì zhōu sū tǐng bù fèng zhào dì bù jiā zuì
皇甫询织半臂、造琵琶捍拨、镂牙筩于益州，苏颋不奉诏，帝不加罪。
fu lòu yá wēi wù yě
夫、镂牙，微物也。
èr sān chén shàng yǐ láo rén sǔn dé wéi yán qǐ èr zǔ yǒu chén rú cǐ jīn dú wú zhī
二三臣尚以劳人损德为言，岂二祖有臣如此，今独无之？
gài yǒu wèi zhě bì ér bù wén fēi bì xià jù bù nà yě
盖有位者蔽而不闻，非陛下拒不纳也。
qiě lì é tiān mǎ pán tāo jū bào wén cǎi guài lì wéi shèng yú dāng yù
且立鹅天马，盘绦掬豹，文彩怪丽，惟乘舆当御。
jīn guǎng yòng qiān pǐ chén suǒ wèi yù
今广用千匹，臣所未谕。
xī hàn wén shēn yī yì tí yuán dì ba qīng xiān fú gù rén dé cí jiǎn zhì jīn chēng zhī
昔汉文身衣弋绨，元帝罢轻纤服，故仁德慈俭，至今称之。
yuàn bì xià shī èr zǔ róng nà yuǎn sī hàn jiā gōng yuē cái cì jié jiǎn zé hǎi yú cāng shēng bì shòu cì yǐ
愿陛下师二祖容纳，远思汉家恭约，裁赐节减，则海隅苍生毕受赐矣。
yōu zhào wèi tíng
” 优诏为停。
zì yuán hé hòu tiān xià jìn wú sī dù sēng
自元和后，天下禁毋私度僧。
xú zhōu wáng zhì xìng dài yán tiān zǐ dàn yuè qǐng zhù tán dù rén yǐ zī fú zhào kě
徐州王智兴绐言天子诞月，请筑坛度人以资福， 诏可。
jí xiǎn mù jiāng huái jiān mín jiē cáo bèi bēn zǒu yīn mù xié qí cái yǐ zì rù
即显募江淮间，民皆曹辈奔走，因牟撷其财以自入。
dé yù hé zòu zhì xīng wéi tán sì zhōu mù yuàn dù zhě rén shū qián èr qiān zé bù fù kān jí pǔ jiā kūn luò
德裕劾奏：“智兴为坛泗州，募愿度者，人输钱二千，则不复勘诘，普加髡落。
zì huái ér yòu hù sān dīng nán bì yī nán tī fā guī yǐng yáo fù suǒ dù wú suàn
自淮而右，户三丁男，必一男剔发，规影傜赋，所度无算。
chén yuè dù jiāng zhě rì shù bǎi sū cháng qí mín shí gù bā jiǔ ruò bù jiā jìn è zé qián zhì dàn yuè jiāng huái shī dīng nán liù shí wàn bù wéi xì biàn
臣阅度江者日数百，苏、常齐民，十固八九，若不加禁遏，则前至诞月，江淮失丁男六十万，不为细变。
yǒu zhào xú zhōu jìn zhǐ
”有诏徐州禁止。
shí dì hūn huāng shù yóu xìng xiá bǐ qún xiǎo tīng cháo jiǎn hū
时帝昏荒，数游幸，狎比群小，听朝简忽。
dé yù shàng dān yǐ liù zhēn biǎo yán xīn hu ài yǐ xiá bù wèi yǐ cǐ gǔ zhī xián rén dǔ yú shì jūn zhě yě
德裕上《丹扆六箴》，表言：“ ‘心乎爱矣，遐不谓矣’，此古之贤人笃于事君者也。
fu jī shū ér yán qīn zhě wēi de yuǎn ér yì zhōng zhě wǔ
夫迹疏而言亲者危，地远而意忠者忤。
chén qiè wéi niàn bá zì xiān shèng biàn hé chǒng sī bù néng jié zhōng shì fù líng jiàn
臣窃惟念拔自先圣，遍荷宠私，不能竭忠，是负灵鉴。
chén zài xiān cháo cháng xiàn dà míng fù yǐ fěng pō méng jiā cǎi
臣在先朝，尝献 《大明赋》以讽，颇蒙嘉采。
jīn rì jìn jié míng zhǔ yì yóu shì yě
今日尽节明主，亦由是也。
qí yī yuē xiāo yī fěng shì cháo xī wǎn yě
”其一曰《宵衣》，讽视朝希晚也；
èr yuē zhèng fú fěng fú yù fēi fǎ yě
二曰《正服》，讽服御非法也；
sān yuē ba xiàn fěng liǎn qiú guài zhēn yě
三曰《罢献》，讽敛求怪珍也；
sì yuē nà huì fěng wǔ qì zhōng yán yě
四曰 《纳诲》，讽侮弃忠言也；
wǔ yuē biàn yá fěng rèn qún xiǎo yě
五曰《辨邪》，讽任群小也；
liù yuē fáng wēi fěng wěi yóu qīng chū yě
六曰《防微》，讽伪游轻出也。
cí jiē míng zhí wǎn qiē
辞皆明直婉切。
dì suī bù néng yòng qí yán yóu chì wéi chù hòu zhūn zhūn zuò zhào hòu xiè qí yì
帝虽不能用其言，犹敕韦处厚谆谆作诏，厚谢其意。
rán wèi féng jí pái zé qì bù nèi xǐ
然为逢吉排笮，讫不内徙。
shí bó zhōu fú tú guǐ yán shuǐ kě yù jí hào yuē shèng shuǐ zhuǎn xiāng liú wén nán fāng zhī rén lǜ shí hù jiù yī rén shǐ wǎng jí
时亳州浮屠诡言水可愈疾，号曰“圣水”，转相流闻，南方之人，率十户僦一人使往汲。
jì xíng ruò yǐn bìng zhě bù gǎn jìn hūn xuè wēi lǎo zhī rén lǜ duō sǐ
既行若饮，病者不敢近荤血，危老之人率多死。
ér shuǐ dòu sān shí qiān qǔ zhě yì tā jí zhuǎn yù yú dào hù xiāng qī xù wǎng zhě rì shù shí bǎi rén
而水斗三十千，取者益它汲，转鬻于道，互相欺訹，往者日数十百人。
dé yù yán lè jīn luó bǔ jué zhī qiě yán xī wú yǒu shèng shuǐ sòng qí yǒu shèng huǒ jiē běn yāo xiáng gǔ rén suǒ jìn
德裕严勒津逻捕绝之，且言：“昔吴有圣水，宋、齐有圣火，皆本妖祥，古人所禁。
qǐng xià guān chá shǐ líng hú chu tián sāi yǐ jué wàng yuán
请下观察使令狐楚填塞，以绝妄源。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
dì fāng huò fó lǎo dǎo fú qí nián fú tú fāng shì bìng chū rù jìn zhōng
帝方惑佛老，祷福祈年，浮屠方士，并出入禁中。
kuáng rén dù jǐng xiān shàng yán qí you zhōu xī yuán shòu shù bǎi suì dì qiǎn huàn zhě zhì zhè xi yíng zhī zhào zài suǒ chí yì dūn qiǎn
狂人杜景先上言， 其友周息元寿数百岁，帝遣宦者至浙西迎之，诏在所驰驿敦遣。
dé yù shàng shū yuē dào zhī gāo zhě mò ruò guǎng chéng xuán yuán
德裕上疏曰：“道之高者，莫若广成、玄元；
rén zhī shèng zhě mò ruò xuān yuán kǒng zǐ
人之圣者，莫若轩辕、孔子。
xī xuān yuán wèn guǎng chéng zǐ zhì shēn zhī yào yuē wú shì wú tīng bào shén yǐ jìng xíng jiāng zì zhèng
昔轩辕问广成子治身之要， 曰：‘无视无听，抱神以静，形将自正。
wú láo zi xíng wú yáo zǐ jīng nǎi kě cháng shēng
无劳子形，无摇子精，乃可长生。
shèn shǒu qí yī yǐ chù qí hé
慎守其一，以处其和。
gù wǒ xiū shēn qiān èr bǎi suì yǐ xíng wèi cháng shuāi
故我修身千二百岁矣，形未尝衰。
yòu yuē de wú dào zhě shàng wèi huáng xià wèi wáng
’又曰：‘得吾道者上为皇，下为王。
xuán yuán yǔ kǒng zǐ yuē qù zi zhī jiāo qì yǔ duō yù tài sè yǔ yín zhì shì jiē wú yì yú zi zhī shēn
’玄元语孔子曰：‘去子之骄气与多欲、态色与淫志，是皆无益于子之身。
bì xià xiū xuān hòu zhī shù wù sè yì rén ruò shǐ guǎng chéng xuán yuán hùn jì ér zhì gào bì xià zhī yán yì wú chū yú cǐ
’ 陛下修轩后之术，物色异人，若使广成、玄元混迹而至，告陛下之言，亦无出于此。
chén lǜ jīn suǒ de zhě jiē yū guài zhī shì shǐ wù nào bīng yǐ xiǎo shù qī cōng míng rú wén chéng wǔ lì zhě yě
臣虑今所得者，皆迂怪之士，使物淖冰，以小术欺聪明，如文成、五利者也。
yòu qián shì tiān zǐ suī hǎo fāng shì wèi yǒu yù qí yào zhě
又前世天子虽好方士，未有御其药者。
gù hàn rén chēng huáng jīn kě chéng yǐ wéi yǐn shí qì zé shòu
故汉人称黄金可成，以为饮食器则寿。
gāo zōng shí liú dào hé xuán zōng shí sūn zèng shēng jiē néng zuò huáng jīn èr zǔ bù zhī fú qǐ fēi yǐ zōng miào wéi zhòng hu
高宗时刘道合、玄宗时孙甑生皆能作黄金，二祖不之服，岂非以宗庙为重乎？
tǎng bì zhì zhēn yǐn yuàn zhǐ shī bǎo hé zhī shù shèn wú jí yào zé jiǔ miào wèi yuè yǐ
傥必致真隐， 愿止师保和之术，慎毋及药，则九庙尉悦矣。
xi yuán guǒ dàn jué bù qíng zì yán yǔ zhāng guǒ yè jìng néng yóu
”息元果诞谲不情，自言与张果、叶静能游。
dì zhào huà gōng xiào zhuàng wèi tú yǐ guān zhī zhōng dì shì wú tā yàn
帝诏画工肖状为图以观之，终帝世无它验。
wén zōng jí wèi nǎi zhú zhī
文宗即位，乃逐之。
tài hé sān nián zhào bài bīng bù shì láng
太和三年，召拜兵部侍郎。
péi dù jiàn cái kān zǎi xiàng ér li zōng mǐn yǐ zhōng rén zhù xiān bǐng zhèng qiě de jūn chū dé yù wèi zhèng huá jié dù shǐ yǐn sēng rú xié lì ba dù zhèng shì
裴度荐材堪宰相，而李宗闵以中人助，先秉政，且得君，出德裕为郑滑节度使，引僧孺协力，罢度政事。
èr yuàn xiāng jì fán dé yù suǒ shàn xī zhú zhī
二怨相济，凡德裕所善，悉逐之。
yú shì èr rén quán zhèn tiān xià dǎng rén láo bù kě pò yǐ
于是二人权震天下，党人牢不可破矣。
yú nián xǐ jiàn nán xi chuān
逾年，徙剑南西川。
shǔ zì nán zhào rù kòu bài dù yuán yǐng ér guō zhāo dài zhī bìng bù néng shì mín shī zhí wú liáo shēng
蜀自南诏入寇，败杜元颖，而郭钊代之，病不能事，民失职，无聊生。
dé yù zhì zé wán cán fèn qiè jiē yǒu tiáo cì
德裕至，则完残奋怯，皆有条次。
chéng dū jì nán shī yáo xié xi wáng wéi sōng yóu qīng xī xià mò shuǐ ér zuǒ jǐn wèi mán yǒu
成都既南失姚、协，西亡维、松， 由清溪下沫水而左，尽为蛮有。
shǐ wéi gāo zhāo lái nán zhào fù guī zhōu qīng nèi zī jié mán hǎo shì yǐ zhàn zhèn wén fǎ
始，韦皋招来南诏，复巂州，倾内资结蛮好，示以战阵文法。
dé yù yǐ gāo qǐ róng zī dào qí cè fēi shì yǎng chéng yōng jū dì wèi jué ěr
德裕以皋启戎资盗，其策非是，养成痈疽，第未决耳。
zhì yuán yǐng shí yù xì ér fā gù cháng qū shēn rù róu tī qiān lǐ dàng wú jié yí
至元颖时，遇隙而发，故长驱深入，蹂剔千里，荡无孑遗。
jīn bān yí shàng xīn fēi tòng jiǎo gé bù néng shuā yī fāng chǐ
今瘢夷尚新，非痛矫革，不能刷一方耻。
nǎi jiàn chóu biān lóu àn nán dào shān chuān xiǎn yào yǔ mán xiāng rù zhě tú zhī zuǒ xī dào yǔ tǔ bō jiē zhě tú zhī yòu
乃建筹边楼，按南道山川险要与蛮相入者图之左，西道与吐蕃接者图之右。
qí bù luò zhòng guǎ kuì yùn yuǎn ěr qū zhé xián jù
其部落众寡，馈𫗥远迩，曲折咸具。
nǎi zhào xí biān shì zhě yǔ zhī zhǐ huà shāng dìng fán lǔ zhī qíng wěi jǐn zhī zhī
乃召习边事者与之指画商订，凡虏之情伪尽知之。
yòu liào zé fú zhàng jiù liáo yǔ zhōu bīng zhī rèn zhàn zhě fèi qiǎn níng mào shén sān sì shì wú gǎn yuàn
又料择伏瘴旧獠与州兵之任战者，废遣狞耄什三四，士无敢怨。
yòu qǐng jiǎ rén yú ān dìng gōng rén hé zhōng nǔ rén zhè xi
又请甲人于安定，弓人河中，弩人浙西。
yáo shì shǔ zhī qì xiè jiē xī ruì
繇是蜀之器械皆犀锐。
lǜ hù èr bǎi qǔ yī rén shǐ xí zhàn dài wù shì huǎn zé nóng jí zé zhàn wèi zhī xióng biān zǐ dì
率户二百取一人，使习战，贷勿事，缓则农，急则战，谓之“雄边子弟”。
qí jīng bīng yuē nán yàn bǎo yì bǎo huì liǎng hé mù yì zuǒ yòu lián nǔ
其精兵曰南燕保义、保惠、两河慕义、左右连弩；
qí shì yuē fēi xīng zhì jī qí fēng liú diàn tíng shēng tū qí
骑士曰飞星、鸷击、奇锋、流电、霆声、突骑。
zǒng shí yī jūn
总十一军。
zhù zhàng yì chéng yǐ zhì dà dù qīng xī guān zhī zǔ
筑杖义城，以制大度、青溪关之阻；
zuò yù wǔ chéng yǐ kòng róng jīng jī jiǎo shì
作御侮城，以控荣经犄角势；
zuò róu yuǎn chéng yǐ ě xī shān tǔ bō
作柔远城，以厄西山吐蕃；
fù qióng lái guān xǐ guī zhōu zhì tái dēng yǐ duó mán xiǎn
复邛崃关，徙巂州治台登，以夺蛮险。
jiù zhì suì chāo yùn nèi sù shàn lí guī zhōu qǐ jiā méi dào yáng shān jiāng ér dá dà dù nǎi fēn xiǎng zhū shù
旧制，岁抄运内粟赡黎、巂州，起嘉、眉，道阳山江，而达大度，乃分饷诸戍。
cháng yǐ shèng xià zhì de kǔ zhàng dú niǎn fū duō sǐ
常以盛夏至，地苦瘴毒，辇夫多死。
dé yù mìng zhuǎn qióng yā sù yǐ shí yuè wèi cáo shǐ xiān xià ér zhì yǐ zuǒ yáng shān zhī yùn kuì zhě bù shè yán yuè yuǎn mín nǎi ān
德裕命转邛、雅粟，以十月为漕始，先夏而至， 以佐阳山之运，馈者不涉炎月，远民乃安。
shǔ rén duō zhōu nǚ wéi rén qiè dé yù wèi zhe kē yuē fán shí sān ér shàng zhí sān nián láo
蜀人多鬻女为人妾，德裕为著科约：凡十三而上，执三年劳；
xià zhě wǔ suì
下者，五岁；
jí qī zé guī zhī fù mǔ
及期则归之父母。
huǐ shǔ xià fú tú sī lú shù qiān yǐ de yǔ nóng
毁属下浮屠私庐数千，以地予农。
shǔ xiān zhǔ cí páng yǒu náo cūn qí mín tī fā ruò fú tú zhě chù qī zi zì rú dé yù xià lìng jìn zhǐ
蜀先主祠旁有猱村，其民剔发若浮屠者，畜妻子自如，德裕下令禁止。
shǔ fēng dà biàn
蜀风大变。
yú shì èr biān jìn jù nán zhào qǐng hái suǒ fú lüě sì qiān rén tǔ bō wéi zhōu jiāng xī dá móu yǐ chéng jiàng
于是二边浸惧，南诏请还所俘掠四千人，吐蕃维州将悉怛谋以城降。
wéi jù chéng dū sì bǎi lǐ yīn shān wèi gù dōng běi yáo suǒ cóng lǐng ér xià èr bǎi lǐ de wú xiǎn zǒu cháng chuān bù sān qiān lǐ zhí tǔ bō zhī yá yì shí shù zhī yǐ zhì lǔ rù zhě yě
维距成都四百里，因山为固，东北繇索丛岭而下二百里，地无险，走长川不三千里，直吐蕃之牙，异时戍之，以制虏入者也。
dé yù jì dé zhī jí fā bīng yǐ shǒu qiě chén chū shī zhī lì
德裕既得之，即发兵以守，且陈出师之利。
sēng rú jū zhōng jū qí gōng mìng fǎn xī dá móu yú lǔ yǐ xìn suǒ méng dé yù zhōng shēn yǐ wéi hèn
僧孺居中沮其功，命返悉怛谋于虏，以信所盟，德裕终身以为恨。
huì jiān jūn shǐ wáng jiàn yán rù cháo shèng yán xī dá móu sǐ jù yuǎn rén xiàng huà yì
会监军使王践言入朝， 盛言悉怛谋死，拒远人向化意。
dì yì huǐ zhī jí yǐ bīng bù shàng shū zhào é bài zhōng shū mén xià píng zhāng shì fēng zàn huáng xiàn bó
帝亦悔之，即以兵部尚书召，俄拜中书门下平章事， 封赞皇县伯。
gù shì chéng láng yì zǎi xiàng xū shǎo jiàn nǎi gǎn tōng láng guān fēi gōng shì bù gǎn yè
故事，丞郎诣宰相，须少间乃敢通，郎官非公事不敢谒。
li zōng mǐn shí wǎng wǎng tōng bīn kè
李宗闵时，往往通宾客。
li tīng wèi tài zǐ tài fù zhāo suǒ shàn zài jiǔ jí zōng mǐn gé hān zuì nǎi qù
李听为太子太傅，招所善载酒集宗闵阁，酣醉乃去。
zhì dé yù zé yù yù shǐ yǒu yǐ shì jiàn zǎi xiàng bì xiān bái tái nǎi tīng
至德裕，则喻御史：“有以事见宰相，必先白台乃听。
fán bà cháo yóu lóng wěi dào qū chū
凡罢朝，由龙尾道趋出。
suì wú zhé zhì gé zhě
”遂无辄至阁者。
yòu ba jīng zhào zhù shā dī liǎng jiē shàng cháo wèi bīng
又罢京兆筑沙堤、两街上朝卫兵。
cháng jiàn yán cháo tíng wéi xié zhèng èr tú zhèng bì qù xié yá bì hài zhèng
常建言：“朝廷惟邪正二途，正必去邪，邪必害正。
rán qí cí jiē ruò kě tīng yuàn shěn suǒ qǔ shě
然其辞皆若可听，愿审所取舍。
bù rán èr zhě bìng jìn suī shèng xián jīng yíng wú yáo chéng gōng
不然，二者并进，虽圣贤经营，无繇成功。
é ér zōng mǐn ba dé yù dài wéi zhōng shū shì láng jí xián diàn dà xué shì
”俄而宗闵罢，德裕代为中书侍郎、集贤殿大学士。
shǐ èr shěng fú jiāng huái dà gǔ shǐ zhǔ táng chú shí lì yīn shì xié zī xíng tiān xià suǒ zhì zhōu zhèn wèi yòu kè fù rén yǐ yǐ zì gāo
始，二省符江淮大贾，使主堂厨食利，因是挟赀行天下，所至州镇为右客，富人倚以自高。
dé yù yī qiè ba zhī
德裕一切罢之。
hòu dì bào gǎn fēng hài yǔ yán
后帝暴感风，害语言。
zhèng zhù shǐ yīn wáng shǒu chéng yǐ yào jìn dì shǎo jiàn yòu jiàn li xun shǐ dài zhào dì yù shòu jiàn guān dé yù yuē xī zhū gě liàng yǒu yán qīn xián chén yuǎn xiǎo rén xiān hàn suǒ yǐ xīng lóng yě
郑注始因王守澄以药进，帝少间，又荐李训使待诏，帝欲授谏官，德裕曰：“昔诸葛亮有言：‘亲贤臣，远小人，先汉所以兴隆也。
qīn xiǎo rén yuǎn xián shì hòu hàn suǒ yǐ qīng tuí yě
亲小人，远贤士，后汉所以倾颓也。
jīn xun xiǎo rén qǐng jiù è bào tiān xià bù yí yǐn zhì zuǒ yòu
’今训小人，顷咎恶暴天下，不宜引致左右。
dì yuē rén shéi wú guò dāng róng qí gǎi
”帝曰：“人谁无过，当容其改。
qiě féng jí cháng yán zhī
且逢吉尝言之。
duì yuē shèng xián zé yǒu gǎi guò ruò xun tiān zī jiān xié shàng hé néng gǎi
”对曰：“圣贤则有改过，若训天资奸邪，尚何能改？
féng jí wèi zǎi xiàng ér gù ài xiōng huí yǐ lèi bì xià yì zuì rén yě
逢吉位宰相，而顾爱凶回，以累陛下，亦罪人也。
dì yǔ wáng yá bié yǔ guān dé yù yáo shǒu zhǐ yá dì shì jiàn bù yì xun zhù jiē yuàn jí fù zhào zōng mǐn fǔ zhèng bài dé yù wèi xìng yuán jié dù shǐ
”帝语王涯别与官，德裕摇手止涯，帝适见，不怿，训、注皆怨，即复召宗闵辅政，拜德裕为兴元节度使。
rù jiàn dì zì chén yuàn liú què xià fù bài bīng bù shàng shū
入见帝，自陈愿留阙下，复拜兵部尚书。
zōng mǐn zòu mìng yǐ xíng bù kě zhǐ
宗闵奏：“命已行，不可止。
gēng xǐ zhèn hǎi jūn yǐ dài wáng fán
” 更徙镇海军以代王璠。
xiān shì tài hé zhōng zhāng wáng yǎng mǔ dù zhòng yáng guī zhè xi yǒu zhào zài suǒ cún wèn
先是太和中，漳王养母杜仲阳归浙西，有诏在所存问。
shí dé yù bèi zhào nǎi xí liú hòu shǐ rú zhào shū
时德裕被召，乃檄留后使如诏书。
fán rù wèi shàng shū zuǒ chéng ér zhāng wáng yǐ zuì fèi sǐ yīn yǔ hù bù shì láng li hàn gòng zèn dé yù cháng lù zhòng yáng dǎo wáng wèi bù guǐ
璠入为尚书左丞，而漳王以罪废死，因与户部侍郎李汉共谮德裕尝赂仲阳导王为不轨。
dì huò qí yán zhào wáng yá li gù yán lù duò zhì zhī zhù fán hàn sān rén zhě yǔ yì jiān dú duò yán dé yù dà chén bù yí yǒu cǐ
帝惑其言，召王涯、李固言、路隋质之，注、璠、汉三人者语益坚， 独隋言：“德裕大臣，不宜有此。
chán yàn shǎo shuāi
”谗焰少衰。
suì biǎn dé yù wèi tài zǐ bīn kè fēn sī dōng dōu
遂贬德裕为太子宾客，分司东都。
fù biǎn yuán zhōu zhǎng shǐ duò yì miǎn zǎi xiàng
复贬袁州长史，隋亦免宰相。
wèi jǐ zōng mǐn yǐ zuì chì ér zhù xun děng luàn bài
未几，宗闵以罪斥，而注、训等乱败。
dì zhuī wù dé yù yǐ wū gòu zhú nǎi xǐ chú zhōu cì shǐ
帝追悟德裕以诬构逐，乃徙滁州刺史。
yòu yǐ tài zi bīn kè fēn sī dōng dōu
又以太子宾客分司东都。
kāi chéng chū dì cóng róng yǔ zǎi xiàng cháo tíng qǐ yǒu yí shì hu
开成初，帝从容语宰相：“朝廷岂有遗事乎？
zhòng jiē yǐ sòng shēn xī duì
”众皆以宋申锡对。
dì fǔ shǒu tì shù xíng xià yuē dāng cǐ shí xiōng dì bù xiāng bǎo kuàng shēn xī yá
帝俯首涕数行下，曰：“当此时，兄弟不相保， 况申锡邪？
yǒu sī wèi wǒ bāo xiǎn zhī
有司为我褒显之。
yòu yuē dé yù yì shēn xī bǐ yě
”又曰：“德裕亦申锡比也。
qǐ wèi zhè xi guān chá shǐ
”起为浙西观察使。
hòu duì xué shì jìn zhōng lí zhí dùn shǒu yán dé yù yǔ zōng mǐn jiē zhú ér dú sān jìn guān
后对学士禁中，黎埴顿首言：“德裕与宗闵皆逐，而独三进官。
dì yuē bǐ cháng jìn zhèng zhù ér dé yù yù shā zhī jīn dāng yǐ guān yǔ hé rén
”帝曰：“彼尝进郑注，而德裕欲杀之，今当以官与何人？
zhí jù ér chū
”埴惧而出。
yòu zhǐ zuò yǐ qián shì zǎi xiàng yuē cǐ dé yù zhēng zhèng zhù chù
又指坐扆前示宰相曰：“此德裕争郑注处。
dé yù sān zài zhè xi chū rù shí nián qiān huái nán jié dù shǐ dài niú sēng rú
德裕三在浙西，出入十年，迁淮南节度使，代牛僧孺。
sēng rú wén zhī yǐ jūn shì fù qí fù zhāng lù jí chí qù
僧孺闻之，以军事付其副张鹭，即驰去。
huái nán fǔ qián bā shí wàn mín dé yù zòu yán zhǐ sì shí wàn wèi lù yòng qí bàn
淮南府钱八十万缗，德裕奏言止四十万，为鹭用其半。
sēng rú su yú dì ér jiàn guān yáo hé wèi mó děng gòng hé zòu dé yù xié sī yuàn jǔ shāng sēng rú dì zhì zhāng bù xià zhào dé yù fù shí
僧孺诉于帝，而谏官姚合、魏谟等共劾奏德裕挟私怨沮伤僧孺，帝置章不下，诏德裕覆实。
dé yù shàng yán zhū zhèn gēng dài lì shā bàn shù yǐ bèi shuǐ hàn zhù jūn fèi
德裕上言：“诸镇更代，例杀半数以备水旱、助军费。
yīn suǒ wáng bō duàn wén chāng cuī cóng xiāng shòu bù zuì jù zài
因索王播、段文昌、崔从相授簿最具在。
wéi cóng sǐ guān xià sēng rú dài zhī qí suǒ shā shù zuì duō
惟从死官下，僧孺代之，其所杀数最多。
jí zì hé shǐ zhì zhèn shī yú yòng lì bù gǎn wàng suì dài zuì yǒu zhào shì zhī
”即自劾“始至镇，失于用例，不敢妄”，遂待罪，有诏释之。
wǔ zōng lì zhào wèi mén xià shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
武宗立，召为门下侍郎、同中书门下平章事。
jì rù xiè jí jìn jiè dì biàn xié zhèng zhuān wěi rèn ér hòu cháo tíng zhì
既入谢，即进戒帝：“辨邪正， 专委任，而后朝廷治。
chén cháng wèi xiān dì yán zhī bú jiàn yòng
臣尝为先帝言之，不见用。
fu zhèng rén jì hū xiǎo rén wèi yá xiǎo rén yì wèi zhèng rén wèi yá hé yǐ biàn zhī
夫正人既呼小人为邪，小人亦谓正人为邪，何以辨之？
qǐng jiè wù wèi yù sōng bǎi zhī wèi mù gū shēng jìn tè wú suǒ yīn yǐ
请借物为谕，松柏之为木，孤生劲特，无所因倚。
luó niǎo zé bù rán ruò bù néng lì bì fù tā mù
萝茑则不然，弱不能立，必附它木。
gù zhèng rén yī xīn shì jūn wú dài yú zhù
故正人一心事君，无待于助。
xié rén bì gèng wéi dǎng yǐ xiāng bì qī
邪人必更为党，以相蔽欺。
jūn rén zhě yǐ shì biàn zhī zé wú huò yǐ
君人者以是辨之，则无惑矣。
yòu wèi zhì luàn xì xìn rèn yǐn qí huán gōng wèn guǎn zhòng suǒ yǐ hài bà zhě zhòng duì qín sè shēng yú yì liè chí chěng fēi hài bà zhě
”又谓治乱系信任，引齐桓公问管仲所以害霸者，仲对琴瑟笙竽、弋猎驰骋，非害霸者；
wéi zhī rén bù néng jǔ jǔ bù néng rèn rèn ér yòu zá yǐ xiǎo rén hài bà yě
惟知人不能举，举不能任，任而又杂以小人， 害霸也。
tài xuán dé xiàn sì zōng jiē shèng cháo qí shǐ lín yù zì shì ruò yáo shùn jìn jiǔ zé bù jí chū bì xià zhī qí rán hu
“太、玄、德、宪四宗皆盛朝，其始临御，自视若尧、舜，浸久则不及初， 陛下知其然乎？
shǐ yī wěi fǔ xiāng gù xián zhě de jìn xīn
始一委辅相，故贤者得尽心。
jiǔ zé xiǎo rén bìng jìn zào dǎng yǔ luàn shì tīng gù shàng yí ér bù zhuān
久则小人并进，造党与，乱视听，故上疑而不专。
zhèng qù zǎi xiàng zé bù zhì yǐ
政去宰相则不治矣。
zài dé zōng zuì shén wǎn jié zǎi xiàng wéi fèng xíng zhào shū suǒ yǔ tú shì zhě li qí yùn péi yán líng wéi qú móu děng qì jīn wèi zhī luàn zhèng
在德宗最甚，晚节宰相惟奉行诏书，所与图事者， 李齐运、裴延龄、韦渠牟等，讫今谓之乱政。
fu fǔ xiāng yǒu qī wǎng bù zhōng dāng jí miǎn zhōng ér cái zhě zhǔ rèn zhī
夫辅相有欺罔不忠，当亟免，忠而材者属任之。
zhèng wú tā mén tiān xià ān yǒu bù zhì
政无它门，天下安有不治？
xiān dì rèn rén shǐ jiē huí róng jī xiān wēi yǐ zhì zhū biǎn
先帝任人，始皆回容，积纤微以至诛贬。
chéng shǐ suī xiǎo guò bì zhī ér gǎi zhī jūn chén wú cāi zé chán xié bù gàn qí jiān yǐ
诚使虽小过必知而改之，君臣无猜，则谗邪不干其间矣。
yòu yán kāi yuán chū fǔ xiāng lǜ sān kǎo zhé qù suī yáo chóng sòng jǐng bù néng yú
”又言：“开元初，辅相率三考辄去，虽姚崇、宋璟不能逾。
zhì lǐ lín fǔ bǐng quán nǎi shí jiǔ nián suì jí huò bài
至李林甫，秉权乃十九年，遂及祸败。
shì zhī jí jìn ba zǎi xiàng shǐ zhèng zài zhōng shū chéng zhì běn yě
是知亟进罢宰相，使政在中书，诚治本也。
dì cháng yí yáng sì fù li jué gù wàng bù zhōng qiǎn shǐ shā zhī
帝尝疑杨嗣复、李珏顾望不忠，遣使杀之。
dé yù zhī dì xìng gāng ér guǒ yú duàn jí lǜ sān zǎi xiāng jiàn yán yīng wū yè liú tì yuē xī tài zōng dé zōng zhū dà chén wèi cháng bù huǐ
德裕知帝性刚而果于断，即率三宰相见延英，呜咽流涕曰：“昔太宗、德宗诛大臣，未尝不悔。
chén yù bì xià quán huó zhī wú yì shí hèn
臣欲陛下全活之，无异时恨。
shǐ èr rén zuì è bào zhe tiān xià gòng jí zhī
使二人罪恶暴著，天下共疾之。
dì bù xǔ dé yù fú bù qǐ
”帝不许，德裕伏不起。
dì yuē wèi gōng děng shè zhī
帝曰：“为公等赦之。
dé yù jiàng bài shēng zuò
”德裕降拜升坐。
dì yuē rú lìng jiàn guān lùn zhēng suī qiān shū wǒ bù shè
帝曰：“如令谏官论争，虽千疏，我不赦。
dé yù zhòng bài
”德裕重拜。
yīn zhuī huán shǐ zhě sì fù děng nǎi miǎn
因追还使者，嗣复等乃免。
shí dì shǔ chū tián yóu mù yè nǎi hái dé yù shàng yán
时帝数出畋游，暮夜乃还，德裕上言；
rén jūn dòng fǎ yú rì gù chū ér shì cháo rù ér yàn xi
“人君动法于日，故出而视朝，入而燕息。
chuán yuē jūn jiù fáng yǒu cháng jié
《传》曰：‘君就房有常节。
wéi shēn chá gǔ yì wú jì yǐ yè
’惟深察古谊，毋继以夜。
cè wén wǔ xīng shī dù kǒng tiān yǐ shì qín qín jǐng jiè
侧闻五星失度，恐天以是勤勤儆戒。
shī yuē jìng tiān zhī yū bù gǎn chí qū
《诗》曰：‘敬天之渝，不敢驰驱。
yuàn jié tián yóu chéng tiān yì
’愿节田游，承天意。
xún cè bài sī kōng
”寻册拜司空。
huí hú zì kāi chéng shí wéi xiá jiá sī suǒ pò
回鹘自开成时为黠戛斯所破。
huì chāng hòu wū jiè kè hán xié gōng zhǔ yá sāi xià zhǒng zú dà jī yǐ ruò kǒu zhòng qì yì sù yú biān
会昌后，乌介可汗挟公主牙塞下，种族大饥，以弱口、重器易粟于边。
tuì hún dǎng xiàng lì lǔ lüě yīn tiān dé jūn shǐ tián móu shàng yán yuàn yǐ bù luò bīng jī zhī
退浑、党项利虏掠，因天德军使田牟上言，愿以部落兵击之。
yì zhě qǐng kě qí yán
议者请可其言。
dé yù yuē huí hú yú guó cháng yǒu gōng yǐ qióng lái guī wèi zhé rǎo biān jù fá zhī fēi hàn xuān dì dài hū hán zhī yì
德裕曰：“回鹘于国尝有功，以穷来归，未辄扰边，遽伐之，非汉宣帝待呼韩之义。
bù rú yǔ zhī shí yǐ dài qí biàn
不如与之食，以待其变。
chén yí xíng yuē zī dào liáng fēi jì yě bù rú jī zhī biàn
”陈夷行曰：“资盗粮，非计也，不如击之便。
dé yù yuē shā tuó tuì hún bù kě shì yě
”德裕曰：“沙陀、退浑，不可恃也。
fu jiàn lì zé jìn yù dí zé zǒu zá lǔ zhī cháng tài shú kěn wèi guó jiā yòng yá
夫见利则进，遇敌则走，杂虏之常态，孰肯为国家用邪？
tiān dé bīng sù ruò yǐ yī chéng yǔ jìn lǔ què wú bù bài
天德兵素弱，以一城与劲虏确，无不败。
qǐng zhào móu wú tīng zhū róng jì
请诏牟无听诸戎计。
dì yú shì dài sù èr wàn hú
” 帝于是贷粟二万斛。
huì wà méi sī shā chì xīn yǐ jiàng chì xīn bīng kuì qù
会嗢没斯杀赤心以降，赤心兵溃去。
yú shì huí hú shì qióng shù gài yáng mǎ yù jiè bīng fù gù de yòu yuàn jiǎ tiān dé chéng yǐ shě gōng zhǔ dì bù xǔ
于是回鹘势穷，数丐羊马，欲藉兵复故地， 又愿假天德城以舍公主，帝不许。
nǎi jìn bī zhèn wǔ bǎo dà zhà pá tóu fēng yǐ lüè shuò chuān zhuǎn zhàn yún zhōu cì shǐ zhāng xiàn jié yīng chéng bù chū
乃进逼振武保大栅杷头峰，以略朔川，转战云州， 刺史张献节婴城不出。
huí hú nǎi dà lüè dǎng xiàng tuì hún jiē bǎo xiǎn mò gǎn jù
回鹘乃大掠，党项、退浑皆保险莫敢拒。
dì yì zhī xiàng bù xǔ tián móu yòng èr bù bīng zhī xiào nǎi fù wèn yǐ jì dé yù yuē pá tóu fēng běi jiē dà qì lì yòng qí bù kě yǐ bù dāng zhī
帝益知向不许田牟用二部兵之效，乃复问以计，德裕曰：“杷头峰北皆大碛，利用骑，不可以步当之。
jīn wū jiè suǒ shì gōng zhǔ ěr de jiàn jiàng chū qí duó hái zhī wáng shī jí jī bǐ bì zǒu
今乌介所恃，公主尔，得健将出奇夺还之，王师急击，彼必走。
jīn ruì jiāng wú yì shí xióng zhě qǐng yǐ fān hún jìng zú yǔ hàn bīng xián méi yè jī zhī shì bì de
今锐将无易石雄者， 请以籓浑劲卒与汉兵衔枚夜击之，势必得。
dì jí yǐ fāng lüè shòu liú miǎn lìng xióng yāo jī kè hán yú shā hú shān bài zhī yíng gōng zhǔ hái huí hú suì bài
”帝即以方略授刘沔，令雄邀击可汗于杀胡山，败之，迎公主还，回鹘遂败。
jìn wèi sī tú
进位司徒。
xiá jiá sī qiǎn shǐ lái qiě yán gōng qǔ ān xī běi tíng dì yù cóng xiá jiá sī qiú qí de dé yù yuē bù kě
黠戛斯遣使来，且言攻取安西、北庭，帝欲从黠戛斯求其地，德裕曰：“不可。
ān xī jù jīng shī qī qiān lǐ běi tíng wǔ qiān lǐ
安西距京师七千里，北庭五千里。
yì shí yáo hé xī lǒng yòu dǐ yù mén guān jiē wǒ jùn xiàn wǎng wǎng yǒu bīng gù néng huǎn jí diào fā
异时繇河西、陇右抵玉门关，皆我郡县，往往有兵，故能缓急调发。
zì hé lǒng rù tǔ bō zé dào chū huí hú
自河、陇入吐蕃，则道出回鹘。
huí hú jīn pò miè wèi zhī xiá jiá sī guǒ yǒu qí de yá
回鹘今破灭，未知黠戛斯果有其地邪？
jiǎ lìng ān xī kě de jí fù zhì dōu hù yǐ wàn rén wǎng shù hé suǒ xīng fā hé dào kuì wǎn
假令安西可得，即复置都护，以万人往戍，何所兴发，何道馈挽？
bǐ tiān dé zhèn wǔ yú jīng shī jìn lì yóu kǔ bù zú kuàng qī qiān lǐ ān xī zāi
彼天德、 振武于京师近，力犹苦不足，况七千里安西哉？
chén yǐ wéi zòng de zhī wú yòng yě
臣以为纵得之，无用也。
xī hàn wèi xiāng qǐng ba tián chē shī gǔ juān zhī qǐng qì zhū yá jìn dí rén jié yì qǐng qì sì zhèn jí ān dōng jiē bù yuàn tān wài yǐ hào nèi
昔汉魏相请罢田车师，贾捐之请弃珠崖，近狄仁杰亦请弃四镇及安东，皆不愿贪外以耗内。
cǐ sān chén zhě dāng quán shèng shí shàng yù qì gē yǐ féi zhōng guó kuàng jiǔ méi shén yuǎn zhī de hu
此三臣者，当全盛时，尚欲弃割以肥中国，况久没甚远之地乎？
shì chí shí fèi shì xū shì miè yī huí gǔ ér yòu shēng zhī
是持实费，市虚事， 灭一回鹘，而又生之。
dì nǎi zhǐ
”帝乃止。
zé lù liú cóng jiàn sǐ qí cóng zǐ zhěn shàn liú shì yǐ yāo jié dù dé yù yuē zé lù nèi dì fēi hé shuò bǐ xī jiē rú shù dà chén shǒu zhī
泽潞刘从谏死，其从子稹擅留事，以邀节度，德裕曰：“泽潞内地，非河朔比， 昔皆儒术大臣守之。
li bào zhēn shǐ jiàn zhāo yì jūn zuì yǒu gōng dé zōng shàng bù xǔ qí zi jì
李抱真始建昭义军，最有功，德宗尚不许其子继。
jí liú wù sǐ jìng zōng fāng dài yú zhèng suì yǐ fú jié fù cóng jiàn
及刘悟死， 敬宗方怠于政，遂以符节付从谏。
tài hé shí shàn bīng cháng zi yīn lián xun zhù wài tuō xiào zhōng qǐng chú jūn cè
太和时，擅兵长子，阴连训、注，外托效忠，请除君侧。
jí yǒu gǒu mǎ jí xiè yī jù shǐ biàn yǐ bīng shǔ zhěn
及有狗马疾，谢医拒使，便以兵属稹。
shě ér bù tǎo wú yǐ shì sì fāng
舍而不讨，无以示四方。
dì yuē kě shèng hu
”帝曰： “可胜乎？
duì yuē hé shuò zhěn suǒ shì yǐ chún chǐ yě
”对曰：“河朔，稹所恃以唇齿也。
rú lìng wèi zhèn bù yǔ zé pò yǐ
如令魏、镇不与，则破矣。
fu sān zhèn shì sì liè shèng xǔ zhī
夫三镇世嗣，列圣许之。
qǐng shǐ jìn chén míng gào yǐ zé lù mìng shuài bù dé shì sān zhèn jīn zhèn yù zhū zhěn qí gè yǐ bīng huì
请使近臣明告：‘以泽潞命帅，不得视三镇，今朕欲诛稹，其各以兵会。
dì rán zhī
’”帝然之。
nǎi yǐ li huí chí jié yù wáng yuán kuǐ hé hóng jìng jiē tīng mìng
乃以李回持节谕王元逵、何弘敬，皆听命。
shǐ yì yòng bīng zhōng wài jiāo zhāng gù zhēng jiē yuē wù gōng gāo bù kě jué qí sì
始议用兵，中外交章固争，皆曰：“悟功高，不可绝其嗣。
yòu cóng jiàn chù bīng shí wàn sù zhī shí nián wèi kě yǐ pò yě
又从谏畜兵十万，粟支十年，未可以破也。
tā zǎi xiàng yì yǎn ě qū hé dé yù dú yuē zhū gě liàng yán cáo cāo shàn wèi bīng yóu wǔ gōng chāng bà sān yuè cháo kuàng qí xià zāi
”它宰相亦弇婀趋和，德裕独曰：“诸葛亮言曹操善为兵，犹五攻昌霸，三越漅，况其下哉？
rán yíng suō shèng fù bīng jiā zhī cháng wéi bì xià shèng cè xiān dìng bù yǐ xiǎo lì dùn wèi fú yì suǒ yáo zé yǒu gōng yǐ
然赢缩胜负，兵家之常，惟陛下圣策先定，不以小利钝为浮议所摇，则有功矣。
yǒu rú bù lì chén qǐng yǐ sǐ sè zé
有如不利，臣请以死塞责！
dì fèn rán yuē wèi wǒ yǔ yú cháo yǒu jū wú jūn yì zhě xiān zhū zhī
”帝忿然曰：“为我语于朝，有沮吾军议者，先诛之！
qún lùn suì xi
”群论遂息。
yuán kuǐ bīng yǐ chū ér hóng jìng dòu liú chí liǎng duān
元逵兵已出，而弘敬逗留持两端。
dé yù jiàn qiǎn wáng zǎi yǐ chén xǔ jīng jiá jiǎ dào yú wèi yǐ fá cí
德裕建遣王宰以陈、 许精甲，假道于魏以伐磁。
hóng jìng wén jù lè bīng qǐng zì shè zhāng qǔ cí lù
弘敬闻，遽勒兵请自涉漳取磁、潞。
huì héng shuǐ shù bīng pàn rù tài yuán zhú qí shuài li shí fèng pí jiàng yáng biàn zhǔ liú shì
会横水戍兵叛，入太原，逐其帅李石，奉裨将杨弁主留事。
fāng shì shí zhěn wèi xià cháo tíng yì wèi yōu
方是时，稹未下， 朝廷益为忧。
yì zhě pō yán bīng jiē kě ba
议者颇言兵皆可罢。
dì qiǎn zhōng rén mǎ yuán shí rú tài yuán zhēn qí biàn
帝遣中人马元实如太原，侦其变。
biàn hòu huì zhōng rén zhàng yǐn sān rì
弁厚贿中人， 帐饮三日。
hái miù yuē biàn bīng duō shǔ míng guāng jiǎ zhě shí wǔ lǐ
还，谬曰：“弁兵多，属明光甲者十五里。
dé yù jí yuē li shí yǐ tài yuán wú bīng gù diào héng shuǐ zú qiān wǔ bǎi shǐ shù yú shè biàn yīn yǐ luàn qú néng liè zú rú cǐ duō yá
”德裕诘曰：“李石以太原无兵，故调横水卒千五百使戍榆社，弁因以乱，渠能列卒如此多邪？
zé yuē jìn rén yǒng jiē bīng yě mù ér de zhī
”则曰：“晋人勇，皆兵也，募而得之。
dé yù yuē mù shì dāng yǐ cái li shí yǐ rén qiàn yī jiān gù bīng luàn shí wú yǐ suǒ zhī biàn hé de yá
”德裕曰：“募士当以财，李石以人欠一缣，故兵乱， 石无以索之，弁何得邪？
tài yuán yī kǎi yī jǐ jǔ sòng xíng yíng ān zhì shí wǔ lǐ míng guāng hu
太原一铠一戟，举送行营，安致十五里明光乎？
shǐ zhě yǔ sāi
”使者语塞。
dé yù jí zòu biàn jiàn wu bù kě shè
德裕即奏：“弁贱伍，不可赦。
rú lì bù zú qǐng shě zhěn ér zhū biàn
如力不足，请舍稹而诛弁。
jù qù wáng féng qǐ yú shè jūn zhào yuán kuǐ qū tǔ mén huì tài yuán
”遽趣王逢起榆社军，诏元逵趋土门，会太原。
hé dōng jiān jūn lǚ yì zhōng wén jí rì zhào yú shè zú rù zhǎn biàn xiàn shǒu jīng shī
河东监军吕义忠闻，即日召榆社卒入斩弁，献首京师。
dé yù měi jí zhēn yuán tài hé jiān yǒu suǒ tǎo fá zhū dào bīng chū jìng jí yǎng jǐ dù zhī duō qiān yán yǐ kùn guó lì
德裕每疾贞元、太和间有所讨伐，诸道兵出境，即仰给度支，多迁延以困国力。
huò yǔ zéi yuē lìng xiè shǒu bèi dé yī xiàn yī tún yǐ bào tiān zǐ gù shī wú dà gōng
或与贼约，令懈守备，得一县一屯以报天子，故师无大功。
yīn qǐng chì zhū jiāng lìng zhí qǔ zhōu wù gōng xiàn
因请敕诸将，令直取州， 勿攻县。
gù yuán kuǐ děng xià xíng míng cí ér zhěn qì suǒ yǐ
故元逵等下邢、洺、磁，而稹气索矣。
é ér gāo wén duān guī mìng chēng zhěn liáng fá jiē nǚ zi ruó suì bǔ bīng
俄而高文端归命，称稹粮乏，皆女子挼穟哺兵。
wèi jǐ guō yì chí zhěn shǒu jiàng
未几，郭谊持稹首降。
dì wèn hé yǐ chù yì
帝问：“何以处谊？
dé yù yuē zhěn shù zǐ ān zhī fǎn
”德裕曰：“稹竖子，安知反？
zhí yì wèi zhī
职谊为之。
jīn sān zhōu yǐ xiáng ér zhěn qióng cù yòu fàn qí zú yǐ yāo fù guì bù zhū hòu wú yǐ chéng è
今三州已降，而稹穷蹙，又贩其族以邀富贵，不诛，后无以惩恶。
dì yuē zhèn yì yì ěr
” 帝曰：“朕意亦尔。
yīn zhào shí xióng rù lù jǐn qǔ yì děng jí cháng wèi zhěn yòng zhě xī zhū zhī
”因诏石雄入潞，尽取谊等及尝为稹用者，悉诛之。
cè gōng bài tài wèi jìn fēng zhào guó gōng
策功拜太尉，进封赵国公。
dé yù gù ràng yán táng xìng tài wèi wéi qī rén shàng fǔ zi yí nǎi bù gǎn bài
德裕固让，言：“唐兴，太尉惟七人，尚父子仪乃不敢拜。
jìn wáng zhì xìng li zài yì jiē chāo bài bǎo fu gài zhòng xī cǐ guān
近王智兴、李载义皆超拜保、傅，盖重惜此官。
péi dù wèi sī tú shí nián yì bù qiān chén yuàn shǒu jiù zhì zú yǐ
裴度为司徒十年，亦不迁，臣愿守旧秩足矣。
dì yuē wú hèn wú guān chou gōng wú gù cí
”帝曰：“吾恨无官酬公，毋固辞。
dé yù yòu chén xiān chén fēng yú zhào zhǒng sūn kuān zhōng shǐ shēng zì yuē sān zhào yì jiāng chuán dí bù jí zhī shù
”德裕又陈：“先臣封于赵，冢孙宽中始生，字曰三赵，意将传嫡，不及支庶。
chén qián yì fēng yǐ gǎi zhōng shān
臣前益封，已改中山。
chén xiān shì jiē cháng jū jí yuàn de fēng wèi
臣先世皆尝居汲， 愿得封卫。
cóng zhī suì gǎi wèi guó gōng
”从之，遂改卫国公。
dì cháng cóng róng wèi zǎi xiàng yuē yǒu rén chēng kǒng zǐ qí tú sān qiān yì wèi dǎng xìn hu
帝尝从容谓宰相曰：“有人称孔子其徒三千亦为党，信乎？
dé yù yuē xī liú xiàng yún kǒng zǐ yǔ yán huí zǐ gòng gēng xiāng chēng yù bù wéi péng dǎng
”德裕曰：“昔刘向云：‘孔子与颜回、子贡更相称誉，不为朋党；
yǔ jì yǔ gāo yáo zhuǎn xiāng jí yǐn bù wéi bǐ zhōu
禹、稷与皋陶转相汲引，不为比周。
wú xié xīn yě
无邪心也。
chén cháng yǐ gòng gǔn huān dōu yǔ shùn yǔ zá chǔ yáo cháo gòng gōng huān dōu zé wèi dǎng shùn yǔ bù wéi dǎng
’臣尝以共、鮌、驩兜与舜、禹杂处尧朝，共工、驩兜则为党，舜、 禹不为党。
xiǎo rén xiāng yǔ bǐ zhōu dié wèi yǎn bì yě
小人相与比周，迭为掩蔽也。
xián rén jūn zǐ bù rán zhōng yú guó zé tóng xīn wén yú yì zé tóng zhì tuì ér gè xíng qí jǐ bù kě jiāo yǐ sī
贤人君子不然，忠于国则同心，闻于义则同志，退而各行其己，不可交以私。
zhào xuān zi suí huì jì ér nà jiàn sī mǎ hóu shū xiàng bǐ yǐ shì jūn bù wéi dǎng yě
赵宣子、随会继而纳谏，司马侯、叔向比以事君，不为党也。
gōng sūn hóng měi yǔ jí àn qǐng jiān àn xiān fā zhī hóng tuī qí hòu wǔ dì suǒ yán jiē tīng
公孙弘每与汲黯请间，黯先发之，弘推其后，武帝所言皆听。
àn hóng suī bìng jìn rán tíng jié qí rén shǎo qíng jī qí bù bèi wéi zhà zé xiān fā hòu jì bù wéi dǎng yě
黯、 弘虽并进，然廷诘齐人少情，讥其布被为诈，则先发后继，不为党也。
tài zōng yǔ fáng xuán líng tú shì zé yuē fēi dù rú huì mò néng chóu zhī
太宗与房玄龄图事，则曰非杜如晦莫能筹之。
jí rú huì zài yān yì tuī xuán líng zhī cè
及如晦在焉，亦推玄龄之策。
zé tóng xīn tú guó bù wéi dǎng yě
则同心图国，不为党也。
hàn zhū bó chén xián xiāng wéi fù xīn bèi gōng sǐ dǎng
汉朱博、陈咸相为腹心，背公死党。
zhōu fú fáng zhí gè yǐ qí dǎng xiāng qīng yì lùn xiāng zhá gù péng dǎng shǐ yú gān líng èr bù
周福、房植各以其党相倾，议论相轧， 故朋党始于甘陵二部。
jí shén yě wèi zhī gōu dǎng jì shòu zhū yí
及甚也，谓之钩党，继受诛夷。
yǐ wáng zhì yán zhī fēi bù xìng yě
以王制言之，非不幸也。
zhōu zhī shuāi liè guó gōng zǐ yǒu xìn líng píng yuán mèng cháng chūn shēn yóu tán zhě yǐ sì háo wèi chēng shǒu yì gè yǒu kè sān qiān wu yǐ jué zhà shì lì xiāng gāo
周之衰，列国公子有信陵、平原、孟尝、春申，游谈者以四豪为称首，亦各有客三千， 务以谲诈势利相高；
zhòng ní zhī tú wéi xíng rén yì
仲尼之徒，唯行仁义。
jīn yì zhě yù yǐ bǐ zhī wǎng yǐ
今议者欲以比之，罔矣。
chén wèi zhī suǒ wèi dǎng zhě wèi guó hu
臣未知所谓党者，为国乎？
wéi shēn hu
为身乎？
chéng wèi guó yá suí huì shū xiàng jí àn fáng dù zhī dào kě xíng bù bì dǎng yě
诚为国邪，随会、叔向、汲黯、房、杜之道可行，不必党也。
jīn suǒ wèi dǎng zhě wū shàn bì zhōng fù xià wǎng shàng chē mǎ chí qū yǐ qū quán shì zhòu yè hé móu měi guān yào xuǎn xī yǐn qí dǎng wèi zhī fǒu zé yì yā yǐ tuì
今所谓党者，诬善蔽忠，附下罔上，车马驰驱，以趋权势，昼夜合谋，美官要选， 悉引其党为之，否则抑压以退。
zhòng ní zhī tú yǒu shì hu
仲尼之徒，有是乎？
bì xià yǐ shì chá zhī zé jiān wěi jiàn yǐ
陛下以是察之，则奸伪见矣。
shí wéi hóng zhì jiàn yán zǎi xiàng bù kě jiān zhì qián gǔ
时韦弘质建言：“宰相不可兼治钱谷。
dé yù zòu yán guǎn zhòng míng yú zhì guó qí yǔ yuē guó zhī zhòng qì mò zhòng yú lìng
”德裕奏言：“管仲明于治国，其语曰： ‘国之重器，莫重于令。
lìng zhòng jūn zūn jūn zūn guó ān
令重君尊，君尊国安。
zhì rén zhī běn mò yào yú lìng
治人之本，莫要于令。
gù yuē kuī lìng zhě sǐ yì lìng zhě sǐ bù xíng lìng zhě sǐ liú lìng zhě sǐ bù cóng lìng zhě sǐ
’故曰‘亏令者死，益令者死，不行令者死，留令者死，不从令者死。
wǔ zhě wú shè
五者无赦。
yòu yuē lìng zài shàng ér lùn kě fǒu zài xià shì zhǔ wēi xià xì yú rén yě
’又曰： ‘令在上而论可否在下，是主威下系于人也。
tài hé hòu fēng sú jìn bì lìng chū yú shàng fēi zhī zài xià
’太和后，风俗浸敝，令出于上，非之在下。
cǐ bì bù zhǐ wú yǐ zhì guó
此敝不止，无以治国。
kuāng héng yuē dà chén zhě guó jiā gǔ gōng wàn xìng suǒ zhān yǎng míng zhǔ suǒ shèn zé yě
匡衡曰：‘大臣者，国家股肱，万姓所瞻仰，明主所慎择也。
chuán yuē xià qīng qí shàng jué jiàn rén tú bǐng chén zé guó jiā yáo dòng ér rén bù jìng
’《传》曰：‘下轻其上爵，贱人图柄臣，则国家摇动而人不静。
jīn hóng zhì wéi rén suǒ jiào ér yán shì tú bǐng chén zhě yě
’今弘质为人所教而言，是图柄臣者也。
qiě xiāo wàng zhī hàn míng rú wèi yù shǐ dài fū zòu yún suì shǒu rì yuè shǎo guāng jiù zài chén děng
且萧望之，汉名儒，为御史大夫，奏云：‘岁首，日月少光，咎在臣等。
xuān dì yǐ wàng zhī yì qīng chéng xiàng xià yǒu sī jié wèn
’宣帝以望之意轻丞相，下有司诘问。
zhēn guàn zhōng jiān chá yù shǐ chén shī hé shàng yán rén zhī sī lǜ yǒu xiàn yī rén bù kě zǒng shù zhí
贞观中，监察御史陈师合上言：‘人之思虑有限，一人不可总数职。
tài zōng yuē cǐ yù lí jiàn wǒ jūn chén
’太宗曰：‘此欲离间我君臣。
chì zhī lǐng wài
’ 斥之岭外。
chén wèi zǎi xiàng yǒu jiān móu yǐn tè zé rén rén jiē de shàng lùn
臣谓宰相有奸谋隐慝，则人人皆得上论。
zhì yú zhì zhì zhí yè rén zhǔ zhī bǐng fēi xiǎo rén suǒ de gàn
至于制置职业，人主之柄，非小人所得干。
gǔ zhě cháo tíng zhī shì gè shǒu guān yè sī bù chū wèi
古者朝廷之士，各守官业，思不出位。
hóng zhì jiàn chén qǐ de yǐ fēi suǒ yi yán wàng chù tiān tīng
弘质贱臣，岂得以非所宜言妄触天听！
shì qīng zǎi xiàng
是轻宰相。
bì xià zhào qí xié jì cóng dǎng rén zhōng lái dāng è jué zhī
陛下照其邪计，从党人中来，当遏绝之。
dé yù dà yì yù cháo tíng zūn chén xià sù ér zhèng chū zǎi xiāng shēn jí péng dǎng gù gǎn fèn qiē yán zhī
”德裕大意，欲朝廷尊，臣下肃，而政出宰相，深疾朋党，故感愤切言之。
yòu cháng wèi shěng shì bù rú shěng guān shěng guān bù rú shěng lì néng jiǎn rǒng guān chéng zhì běn yě
又尝谓：“省事不如省官，省官不如省吏，能简冗官，诚治本也。
nǎi qǐng ba jùn xiàn lì fán èr qiān yú yuán yì guān qù zhě jiē yuàn
”乃请罢郡县吏凡二千余员，衣冠去者皆怨。
shí tiān xià yǐ píng shù shàng shū qǐ hái gǔ ér xīng jiā yán yíng huò fàn shàng xiāng yòu kěn gài qù wèi jiē bù xǔ
时天下已平，数上疏乞骸骨，而星家言荧惑犯上相，又恳丐去位，皆不许。
dāng guó fán liù nián fāng yòng bīng shí jué cè zhì shèng tā xiāng wú yǔ gù wēi míng dú zhòng yú shí
当国凡六年，方用兵时，决策制胜，它相无与，故威名独重于时。
xuān zōng jí wèi dé yù fèng cè tài jí diàn
宣宗即位，德裕奉册太极殿。
dì tuì wèi zuǒ yòu yuē xiàng xíng shì jìn wǒ zhě fēi tài wèi yá
帝退谓左右曰：“向行事近我者，非太尉邪？
měi gù wǒ máo fà wèi sēn shù
每顾我，毛发为森竖。
yì rì ba wèi jiǎn jiào sī tú tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jīng nán jié dù shǐ
”翌日，罢为检校司徒、同中书门下平章事，荆南节度使。
é xǐ dōng dōu liú shǒu
俄徙东都留守。
bái mǐn zhōng líng hú táo cuī xuàn jiē sù chóu dà zhōng yuán nián shǐ dǎng rén li xián chì dé yù yīn shì
白敏中、令狐绹、崔铉皆素仇，大中元年，使党人李咸斥德裕阴事。
gù yǐ tài zi shǎo bǎo fēn sī dōng dōu zài biǎn cháo zhōu sī mǎ
故以太子少保分司东都，再贬潮州司马。
míng nián yòu dǎo wú rǔ nà sòng li shēn shā wú xiāng shì ér dà lǐ qīng lú yán xíng bù shì láng mǎ zhí yù shǐ zhōng chéng wèi fú yán shēn shā wú zuì dé yù xùn chéng qí yuān zhì wèi chù yù shǐ wǎng shàng bù dào
明年，又导吴汝纳讼李绅杀吴湘事， 而大理卿卢言、刑部侍郎马植、御史中丞魏扶言：“绅杀无罪，德裕徇成其冤，至为黜御史，罔上不道。
nǎi biǎn wèi yá zhōu sī hù cān jūn shì
”乃贬为崖州司户参军事。
míng nián zú nián liù shí sān
明年，卒，年六十三。
dé yù jì méi jiàn mèng líng hú táo yuē gōng xìng āi wǒ shǐ de guī zàng
德裕既没， 见梦令狐绹曰：“公幸哀我，使得归葬。
táo yǔ qí zi hào hào yuē zhí zhèng jiē gòng hàn kě hu
”绹语其子滈，滈曰：“执政皆共憾，可乎？
jì xī yòu mèng táo jù yuē wèi gōng jīng shuǎng kě wèi bù yán huò jiāng jí
”既夕，又梦，绹惧曰：“卫公精爽可畏，不言，祸将及。
bái yú dì dé yǐ sàng hái
”白于帝，得以丧还。
dé yù xìng gū qiào míng biàn yǒu fēng cǎi shàn wéi wén zhāng
德裕性孤峭，明辩有风采，善为文章。
suī zhì dà wèi yóu bù qù shū
虽至大位，犹不去书。
qí móu yì yuán gǔ wèi zhì gǔn gǔn kě xǐ
其谋议援古为质， 衮衮可喜。
cháng yǐ jīng lún tiān xià zì wèi wǔ zōng zhī ér néng rèn zhī yán cóng jì xíng shì shí wáng shì jǐ zhōng xīng
常以经纶天下自为，武宗知而能任之，言从计行，是时王室几中兴。
xiān shì hán quán yì bài yú cài dù shū liáng bài yú shēn jiē jiān jūn huàn rén zhì qí quán jiāng bù dé zhuān jìn tuì zhào shū yī rì sān sì xià zǎi xiàng bù yù
先是，韩全义败于蔡，杜叔良败于深，皆监军宦人制其权，将不得专进退，诏书一日三四下，宰相不豫。
yòu zhū dào ruì bīng piào shì jiē jiān jūn qǔ yǐ zì suí měi dū zhàn chéng gāo jiàn qí zì biǎo shī xiǎo bù shèng zhé juǎn qí qù dà bīng suí yǐ běi
又诸道锐兵票士，皆监军取以自随，每督战，乘高建旗自表，师小不胜，辄卷旗去，大兵随以北。
yáo shì wáng shī suǒ xiàng duō fù
繇是王师所向多负。
zhì tǎo huí hú zé lù dé yù jiàn qǐng zhào shū fù zǎi sī nǎi xià jiān jūn bù dé gàn jūn yào lǜ bīng bǎi rén qǔ yī yǐ wéi wèi
至讨回鹘、泽潞， 德裕建请诏书付宰司乃下，监军不得干军要，率兵百人取一以为卫。
zì shì hào lìng míng yī jiāng nǎi yǒu gōng
自是，号令明壹，将乃有功。
yuán hé hòu shù yòng bīng zǎi xiàng bù xiū mù huò jì huǒ nǎi de ba
元和后数用兵，宰相不休沐，或继火，乃得罢。
dé yù zài wèi suī jù shū jǐng zòu jiē cóng róng cái jué lǜ wǔ lòu xià hái dì xiū mù zhé rú lìng pèi rán ruò wú shì shí
德裕在位，虽遽书警奏，皆从容裁决，率午漏下还第，休沐辄如令，沛然若无事时。
qí chù bào jī jí dì yī qiè lìng dé yù zuò zhào dé yù shù cí dì yuē xué shì bù néng jǐn wú yì
其处报机急，帝一切令德裕作诏，德裕数辞，帝曰：“学士不能尽吾意。
fá liú zhěn yě zhào wáng yuán kuǐ hé hóng jìng yuē wù wèi zǐ sūn zhī móu cún fǔ chē zhī shì
”伐刘稹也，诏王元逵、何弘敬曰： “勿为子孙之谋，存辅车之势。
yuán kuǐ děng qíng de jiē zhèn kǒng sī xiào
”元逵等情得，皆震恐思效。
yǐ ér sān zhōu jiàng zéi suì píng
已而三州降，贼遂平。
dì měi chēng wèi bó gōng zé gù dé yù dào zhào yǔ zī qí qiè yú shì ér néng fá móu yě
帝每称魏博功，则顾德裕道诏语，咨其切于事而能伐谋也。
sān zhèn měi zòu shì dé yù yǐn shǐ zhě jiè chì wèi zhōng yì zhǐ yì dīng níng shǐ guī gè wèi qí shuài dào zhī gù hé shuò wèi wēi bù gǎn màn
三镇每奏事，德裕引使者戒敕为忠义，指意丁宁，使归各为其帅道之，故河朔畏威不敢慢。
hòu chú fú tú fǎ sēng wáng mìng duō qù yōu zhōu dé yù zhào dǐ lì jiè yuē wèi wǒ xiè zhāng zhòng wǔ liú cóng jiàn zhāo nà wáng mìng jīn shì zhī hé yì
后除浮屠法， 僧亡命多趣幽州，德裕召邸吏戒曰：“为我谢张仲武，刘从谏招纳亡命，今视之何益？
zhòng wǔ jù yǐ dāo shòu jū yōng guān lì yuē sēng gǎn rù zhě zhǎn
”仲武惧，以刀授居庸关吏曰：“僧敢入者，斩！
dì jì shù tǎo pàn yǒu gōng dé yù lǜ tài yú wǔ bù kě jí jí zòu yán cáo cāo pò yuán shào yú guān dù bù zhuī bēn zì wèi suǒ huò yǐ duō kǒng shāng wēi zhòng
帝既数讨叛有功，德裕虑忲于武，不可戢，即奏言：“曹操破袁绍于官渡，不追奔，自谓所获已多，恐伤威重。
yǎng yóu jī gǔ shàn shè zhě liǔ yè suī bǎi bù bì zhōng guān zhě yuē bù rú shǎo xī ruò gōng bō shǐ gōu qián gōng jiē qì
养由基古善射者，柳叶虽百步必中，观者曰： ‘不如少息，若弓拨矢钩，前功皆弃。
bì xià zhēng fá wú bù de suǒ yù yuàn yǐ bīng wèi jiè nǎi kě bǎo chéng gōng
’陛下征伐无不得所欲，愿以兵为戒，乃可保成功。
dì jiā nà qí yán
”帝嘉纳其言。
fāng shì zhào guī zhēn yǐ shù jìn dé yù jiàn yuē shì cháng jìng zōng shí yǐ guǐ wàng chū rù jìn zhōng rén jiē bù yuàn zhì bì xià qián
方士赵归真以术进，德裕谏曰：“是尝敬宗时以诡妄出入禁中，人皆不愿至陛下前。
dì yuē guī zhēn wǒ zì shi gù wú dà guò zhào yǔ yǔ yǎng shēng shù ěr
”帝曰：“归真我自识，顾无大过，召与语养生术尔。
duì yuē xiǎo rén yú lì ruò é fù zhú
” 对曰：“小人于利，若蛾赴烛。
xiàng jiàn guī zhēn zhī mén chē zhé mǎn yǐ
向见归真之门，车辙满矣。
dì bù tīng
”帝不听。
yú shì xié shù guǐ shí zhě jìn dì zhì shuāi yān
于是挟术诡时者进，帝志衰焉。
suǒ jū ān yì lǐ dì yǒu yuàn hào qǐ cǎo tíng yuē jīng sī měi jì dà shì zé chù qí zhōng suī zuǒ yòu shì yù bù dé yù
所居安邑里第，有院号“起草”，亭曰“精思”，每计大事，则处其中，虽左右侍御不得豫。
bù xǐ yǐn jiǔ hòu fáng wú shēng sè yú
不喜饮酒，后房无声色娱。
shēng píng suǒ lùn zhù duō xíng yú shì yún
生平所论著多行于世云。
zi yè shì biàn sòng mù fǔ biǎn xiàng zhōu lì shān wèi
子烨，仕汴宋幕府，贬象州立山尉。
yì zōng shí yǐ shè lìng xǐ chēn zhōu
懿宗时，以赦令徙郴州。
yú zǐ jiē cóng sǐ biǎn suǒ
余子皆从死贬所。
yè zi yán gǔ qián fú zhōng wèi jí xián xiào lǐ zhuó lèi sī xūn yuán wài láng hái jū píng quán
烨子延古，干符中，为集贤校理，擢累司勋员外郎，还居平泉。
zhāo zōng dōng qiān zuò bù cháo yè biǎn wèi wèi zhǔ bù
昭宗东迁，坐不朝谒，贬卫尉主簿。
dé yù zhī chì zhōng shū shè rén cuī gǔ zì qián xī yì shì yě
德裕之斥，中书舍人崔嘏，字干锡，谊士也。
zuò shū zhì bù shēn qiè biǎn duān zhōu cì shǐ
坐书制不深切，贬端州刺史。
gǔ jǔ jìn shì fù yǐ zhì cè lì xíng zhōu cì shǐ
嘏举进士，复以制策历刑州刺史。
liú zhěn pàn shǐ qí dǎng péi wèn shù yú zhōu gǔ shuō shǐ tīng mìng gǎi kǎo gōng láng zhōng shí jiē wèi lìn shǎng
刘稹叛，使其党裴问戍于州，嘏说使听命，改考功郎中，时皆谓遴赏。
zhì shì zuò zhào bù kěn qiǎo fu yǐ zuì
至是，作诏不肯巧傅以罪。
wú rǔ nà zhī yù cháo tíng gōng qīng wú wéi biàn zhě wéi huái nán fǔ zuǒ wèi xíng jiù dǎi lì shǐ wū yǐn dé yù suī tòng chǔ lüè zhōng bù cóng jìng biǎn sǐ lǐng wài
吴汝纳之狱，朝廷公卿无为辨者， 惟淮南府佐魏铏就逮，吏使诬引德裕，虽痛楚掠，终不从，竟贬死岭外。
yòu dīng róu lì zhě dé yù dāng guó shí huò jiàn qí zhí qīng kě rèn jiàn zhēng guān bù guǒ yòng
又丁柔立者，德裕当国时，或荐其直清可任谏争官，不果用。
dà zhōng chū wèi zuǒ shí yí
大中初，为左拾遗。
jì dé yù bèi fàng róu lì nèi mǐn shāng zhī wéi shàng shū zhí qí yuān zuò ē fù biǎn nán yáng wèi
既德裕被放，柔立内愍伤之，为上书直其冤，坐阿附，贬南阳尉。
yì zōng shí zhào zhuī fù dé yù tài zǐ shǎo bǎo wèi guó gōng zèng shàng shū zuǒ pú yè jù qí méi shí nián
懿宗时，诏追复德裕太子少保、卫国公，赠尚书左仆射，距其没十年。
zàn yuē hàn liú xiàng lùn péng dǎng qí yán míng qiè kě wèi liú tì ér zhǔ bù wù zú xiàn wáng gū
赞曰：汉刘向论朋党，其言明切，可为流涕，而主不悟，卒陷亡辜。
dé yù fù yuán xiàng yán zhǐ zhì xié zhèng zài bèi zhú zhōng yīng dà huò
德裕复援向言，指质邪正，再被逐，终婴大祸。
jiē hū
唉！
péng dǎng zhī xìng yě dài zāi
朋党之兴也，殆哉！
gēn fū zhǔ wēi duó zhě xià líng tīng fú míng zhě xián bù xiào liǎng jìn jìn bì wù shèng ér hòu rén rén yǐn suǒ sī yǐ suǒ sī chéng hú yí bù duàn zhī xì
根夫主威夺者下陵，听弗明者贤不肖两进，进必务胜，而后人人引所私，以所私乘狐疑不断之隙；
shì yǐn jié zhí kǒng yán xiāng hōng yú qián ér yǐ zhòng guǎ wèi shèng fù yǐ
是引桀、跖、孔、颜相哄于前，而以众寡为胜负矣。
yù guó bù wáng de hu
欲国不亡，得乎？
shēn wéi míng zǎi xiāng bù néng sǔn suǒ zēng xiǎn jǐ yǐ chóu shǐ bǐ zhōu shì chéng gēn zhū qiān lián xián zhì bō bēn ér wáng shì yì shuāi níng míng yǒu wèi zhé yú
身为名宰相， 不能损所憎，显挤以仇，使比周势成，根株牵连，贤智播奔，而王室亦衰，宁明有未哲欤？
bù rán gōng liè guāng míng zuǒ wǔ zhōng xīng yǔ yáo sòng děng yǐ
不然，功烈光明，佐武中兴，与姚、宋等矣。