新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 19 of 225

志·卷九·礼乐九

PinyinModern Translation
Size

lǐ yuè jiǔ

礼乐九

huáng dì yuán zhèng dōng zhì shòu qún chén cháo hè ér huì

皇帝元正、冬至受群臣朝贺而会。

qián yī rì shàng shě shè yù wò yú tài jí diàn yǒu sī shè qún guān kè shǐ děng cì yú dōng xī cháo táng zhǎn xiàn zhì ān chén chē yú yòu shè jiě jiàn xí yú xiàn xī běi héng jiē zhī nán

前一日,尚舍设御幄于太极殿,有司设群官客使等次于东西朝堂,展县,置桉, 陈车舆,又设解剑席于县西北横街之南。

wén guān sān pǐn yǐ shàng wèi yú héng jiē zhī nán dào dōng

文官三品以上位于横街之南,道东;

bāo shèng hóu wèi yú sān pǐn zhī xià jiè gōng xī gōng wèi yú dào xi

褒圣侯位于三品之下,介公、酅公位于道西;

wǔ guān sān pǐn yǐ shàng wèi yú jiè gōng zhī xi shǎo nán

武官三品以上位于介公之西,少南;

wén guān sì pǐn wǔ pǐn wèi yú xiàn dōng liù pǐn yǐ xià wèi yú héng jiē zhī nán

文官四品、五品位于县东,六品以下位于横街之南。

yòu shè zhū zhōu cháo jí shǐ wèi dū du cì shǐ sān pǐn yǐ shàng wèi yú wén wǔ guān sān pǐn zhī dōng xi sì pǐn yǐ xià fēn fāng wèi yú wén wǔ guān dāng pǐn zhī xià

又设诸州朝集使位:都督、刺史三品以上位于文、武官三品之东、西,四品以下分方位于文、武官当品之下。

zhū zhōu shǐ rén yòu yú cháo jí shǐ zhī xià zhū qīn yú sì pǐn wǔ pǐn zhī nán

诸州使人又于朝集使之下,诸亲于四品、五品之南。

shè zhū fān fāng kè wèi sān děng yǐ shàng dōng fāng nán fāng zài dōng fāng cháo jí shǐ zhī dōng xī fāng běi fāng zài xī fāng cháo jí shǐ zhī xi měi guó yì wèi chóng xíng běi miàn

设诸蕃方客位:三等以上,东方、南方在东方朝集使之东,西方、北方在西方朝集使之西,每国异位重行,北面;

sì děng yǐ xià fēn fāng wèi yú cháo jí shǐ liù pǐn zhī xià

四等以下,分方位于朝集使六品之下。

yòu shè mén wài wèi wén guān yú dōng cháo táng jiè gōng xī gōng zài xī cháo táng zhī qián wǔ guān zài jiè gōng zhī nán shǎo tuì měi děng yì wèi chóng xíng

又设门外位:文官于东朝堂,介公、酅公在西朝堂之前,武官在介公之南,少退,每等异位重行;

zhū qīn wèi yú wén wǔ guān sì pǐn wǔ pǐn zhī nán

诸亲位于文、武官四品、五品之南;

zhū zhōu cháo jí shǐ dōng fāng nán fāng zài zōng qīn zhī nán shǐ rén fēn fāng yú cháo jí shǐ zhī xià

诸州朝集使,东方、南方在宗亲之南,使人分方于朝集使之下;

zhū fāng kè dōng fāng nán fāng zài dōng fāng cháo jí shǐ zhī nán xī fāng běi fāng zài xī fāng cháo jí shǐ zhī nán měi guó yì wèi chóng xíng

诸方客,东方、 南方在东方朝集使之南,西方、北方在西方朝集使之南,每国异位重行。

qí rì jiàng shì tián zhū jiē lēi suǒ bù liè huáng huī dà zhàng tún mén jí chén yú diàn tíng qún guān jiù cì

其日,将士填诸街,勒所部列黄麾大仗屯门及陈于殿庭,群官就次。

shì zhōng bǎn zòu qǐng zhōng yán

侍中版奏 “请中严”。

zhū shì wèi zhī guān yì gé fèng yíng lì bù bīng bù zhǔ kè hù bù zàn qún guān kè shǐ jù chū cì tōng shì shè rén gè yǐn jiù cháo táng qián wèi yǐn sì pǐn yǐ xià jí zhū qīn kè děng yīng xiān zhì zhě rù jiù wèi

诸侍卫之官诣阁奉迎,吏部兵部主客户部赞群官、客使俱出次,通事舍人各引就朝堂前位,引四品以下及诸亲、客等应先置者入就位。

shì zhōng bǎn zòu wài bàn

侍中版奏“外办”。

huáng dì fú gǔn miǎn dōng zhì zé fú tōng tiān guān jiàng shā páo yù yú chū zì xi fáng jí yù zuò nán xiàng zuò

皇帝服衮冕,冬至则服通天冠、绛纱袍,御舆出自西房,即御座南向坐。

fú bǎo láng fèng bǎo zhì yú qián gōng wáng yǐ xià jí zhū kè shǐ děng yǐ cì rù jiù wèi

符宝郎奉宝置于前,公、王以下及诸客使等以次入就位。

diǎn yí yuē zài bài

典仪曰:“再拜。

zàn zhě chéng chuán zài wèi zhě jiē zài bài

”赞者承传,在位者皆再拜。

shàng gōng yī rén yì xī jiē xí tuō què guì jiě jiàn zhì yú xí shēng dāng yù zuò qián běi miàn guì hè chēng mǒu guān chén mǒu yán yuán zhèng shǒu zuò jǐng fú wéi xīn fú wéi kāi yuán shén wǔ huáng dì bì xià yǔ tiān tóng xiū

上公一人诣西阶席,脱舄,跪,解剑置于席,升,当御座前,北面跪贺,称:“某官臣某言:元正首祚,景福惟新,伏惟开元神武皇帝陛下与天同休。

dōng zhì yún tiān zhèng cháng zhì fú wéi bì xià rú rì zhī shēng

” 冬至云:“天正长至,伏惟陛下如日之升。

nǎi jiàng jiē yì xí guì pèi jiàn fǔ fú xìng nà què fù wèi

”乃降阶诣席,跪,佩剑,俯伏,兴, 纳舄,复位。

zài wèi zhě jiē zài bài

在位者皆再拜。

shì zhōng qián chéng zhào jiàng yì qún guān dōng běi xī miàn chēng yǒu zhì

侍中前承诏,降,诣群官东北,西面,称“有制”。

zài wèi zhě jiē zài bài

在位者皆再拜。

xuān zhì yuē lǚ xīn zhī qìng yǔ gōng děng tóng zhī

宣制曰:“履新之庆,与公等同之。

dōng zhì yún lǚ cháng

”冬至云:“履长。

zài wèi zhě jiē zài bài wǔ dǎo sān chēng wàn suì yòu zài bài

”在位者皆再拜,舞蹈,三称万岁,又再拜。

chū qún guān jiāng cháo zhōng shū shì láng yǐ zhū zhōu zhèn biǎo bié wèi yī ān sì yú yòu yán míng mén wài jǐ shì zhōng yǐ xiáng ruì ān sì yú zuǒ yán míng mén wài shì láng jǐ shì zhōng jù jiù shì chén bān

初,群官将朝,中书侍郎以诸州镇表别为一桉,俟于右延明门外,给事中以祥瑞桉俟于左延明门外,侍郎、给事中俱就侍臣班。

chū rù hù bù yǐ zhū zhōu gòng wù chén yú tài jí mén dōng dōng xi miào lǐ bù yǐ zhū fān gòng wù kě zhí zhě fán kè zhí rù jiù wèi qí yú chén yú cháo táng qián

初入,户部以诸州贡物陈于太极门东东、西庙,礼部以诸蕃贡物可执者,蕃客执入就位,其余陈于朝堂前。

shàng gōng jiāng rù mén zhōng shū shì láng jǐ shì zhōng jiē jiàng gè yǐn qí ān rù yì dōng xī jiē xià lì

上公将入门,中书侍郎、给事中皆降,各引其桉入,诣东、西阶下立。

shàng gōng jiāng shēng hè zhōng shū lìng huáng mén shì láng jù jiàng gè lì qǔ suǒ zòu zhī wén yǐ cì shēng

上公将升贺,中书令、黄门侍郎俱降,各立,取所奏之文以次升。

shàng gōng yǐ hè zhōng shū lìng qián guì zòu zhū fāng biǎo huáng mén shì láng yòu jìn guì zòu xiáng ruì jù jiàng zhì suǒ zòu zhī wén yú ān

上公已贺,中书令前跪奏诸方表, 黄门侍郎又进跪奏祥瑞,俱降,置所奏之文于桉。

shì láng yǔ jǐ shì zhōng yǐn ān tuì zhì dōng xī jiē qián ān chū

侍郎与给事中引桉退至东、西阶前,桉出。

chū shì zhōng yǐ xuān zhì cháo jí shǐ jí fán kè jiē zài bài

初,侍中已宣制,朝集使及蕃客皆再拜。

hù bù shàng shū jìn yì jiē jiān guì zòu chēng hù bù shàng shū chén mǒu yán zhū zhōu gòng wù qǐng fù suǒ sī

户部尚书进诣阶间跪奏,称:“户部尚书臣某言:诸州贡物请付所司。

shì zhōng qián chéng zhì tuì chēng zhì yuē kě

”侍中前承制,退,称:“制曰可。

lǐ bù shàng shū yǐ cì jìn yì jiē jiān guì zòu chēng lǐ bù shàng shū chén mǒu yán zhū fān gòng wù qǐng fù suǒ sī

”礼部尚书以次进诣阶间,跪奏,称“礼部尚书臣某言:诸蕃贡物请付所司。

shì zhōng qián chéng zhì tuì chēng zhì yuē kě

”侍中前承制, 退,称:“制曰可。

tài fǔ shuài qí shǔ shòu zhū zhōu jí zhū fān gòng wù chū guī rén nà yì mén zhí wù zhě suí zhī

”太府帅其属受诸州及诸蕃贡物出归仁、纳义门,执物者随之。

diǎn yí yuē zài bài

典仪曰:“再拜。

tōng shì shè rén yǐ cì yǐn běi miàn wèi zhě chū

”通事舍人以次引北面位者出。

shì zhōng qián guì zòu chēng shì zhōng chén mǒu yán lǐ bì

侍中前,跪奏称:“侍中臣某言: 礼毕。

huáng dì jiàng zuò yù yú rù zì dōng fáng shì chén cóng zhì gé

”皇帝降座,御舆入自东房,侍臣从至阁。

yǐn dōng xī miàn wèi zhě yǐ cì chū fán kè xiān chū

引东、西面位者以次出,蕃客先出。

dōng zhì bù zòu xiáng ruì wú zhū fāng biǎo

冬至,不奏祥瑞,无诸方表。

qí huì zé tài lè lìng shè dēng gē yú diàn shàng èr wǔ rù lì yú xiàn nán

其会,则太乐令设登歌于殿上,二舞入,立于县南。

shàng shě shè qún guān shēng diàn zhě zuò wén guān sān pǐn yǐ shàng yòu yù zuò dōng nán xī xiàng

尚舍设群官升殿者座:文官三品以上又御座东南,西向;

jiè gōng xī gōng zài yù zuò xi nán dōng xiàng

介公、酅公在御座西南,东向;

wǔ guān sān pǐn yǐ shàng yòu yú qí hòu

武官三品以上又于其后;

cháo jí shǐ dū du cì shǐ fán kè sān děng yǐ shàng zuò rú lì wèi

朝集使、都督、刺史,蕃客三等以上,座如立位。

shè bù shēng diàn zhě zuò gè yú qí wèi

设不升殿者座各于其位。

yòu shè qún guān jiě jiàn xí yú xiàn zhī xī běi héng jiē zhī nán

又设群官解剑席于县之西北,横街之南。

shàng shí shè shòu zūn yú diàn shàng dōng xù zhī duān xī xiàng

尚食设寿尊于殿上东序之端,西向;

shè diàn yú zūn nán jiā jué yī

设坫于尊南,加爵一。

tài guān lìng shè shēng diàn zhě jiǔ zūn yú dōng xi xiāng jìn běi

太官令设升殿者酒尊于东、西厢, 近北;

shè zài tíng qún guān jiǔ zūn gè yú qí zuò zhī nán

设在庭群官酒尊各于其座之南。

jiē yǒu diàn mì jù zhàng yǐ wéi

皆有坫、幂,俱障以帷。

lì bù bīng bù hù bù zhǔ kè zàn qún guān kè shǐ jù chū cì tōng shì shè rén yǐn jiù cháo táng qián wèi yòu yǐn fēi shēng diàn zhě cì rù jiù wèi

吏部兵部户部主客赞群官、客使俱出次,通事舍人引就朝堂前位,又引非升殿者次入就位。

shì zhōng bǎn zòu wài bàn

侍中版奏 “外办”。

huáng dì gǎi fú tōng tiān guān jiàng shā páo yù yú chū zì xi fáng jí yù zuò

皇帝改服通天冠、绛纱袍,御舆出自西房,即御座。

diǎn yí yī rén shēng jiù dōng jiē shàng tōng shì shè rén yǐn gōng wáng yǐ xià jí zhū kè shǐ yǐ cì rù jiù wèi

典仪一人升就东阶上,通事舍人引公、王以下及诸客使以次入就位。

shì zhōng jìn dāng yù zuò qián běi miàn guì zòu chēng shì zhōng chén mǒu yán qǐng yán zhū gōng wáng děng shēng

侍中进,当御座前北面跪奏,称: “侍中臣某言:请延诸公、王等升。

yòu shì zhōng chēng zhì yuē kě

”又侍中称:“制曰可。

shì zhōng yì dōng jiē shàng xi miàn chēng zhì yán gōng wáng děng shēng diàn shàng

”侍中诣东阶上,西面,称:“制延公、王等升殿上。

diǎn yí chéng chuán jiē xià zàn zhě yòu chéng chuán zài wèi zhě jiē zài bài

”典仪承传,阶下赞者又承传,在位者皆再拜。

yīng shēng diàn zhě yì dōng xī jiē zhì jiě jiàn xí tuō què jiě jiàn shēng

应升殿者诣东、西阶,至解剑席,脱舄,解剑,升。

shàng gōng yī rén shēng jiē shào dōng xī miàn lì yú zuò hòu

上公一人升阶,少东,西面, 立于座后。

guāng lù qīng jìn yì jiē jiān guì zòu chēng chén mǒu yán qǐng cì qún chén shàng shòu

光禄卿进诣阶间,跪奏称:“臣某言:请赐群臣上寿。

shì zhōng chēng zhì yuē kě

”侍中称:“制曰可。

guāng lù qīng tuì shēng yì jiǔ zūn suǒ xī xiàng lì

”光禄卿退,升诣酒尊所,西向立。

shàng gōng jiǔ zūn suǒ běi miàn

上公酒尊所,北面。

shàng shí zhuó jiǔ yī jué shòu shàng gōng shàng gōng shòu jué jìn qián běi miàn shòu diàn zhōng jiān diàn zhōng jiān shòu jué jìn zhì yù qián shàng gōng tuì běi miàn guì chēng mǒu guān chén mǒu děng qǐ shǒu yán yuán zhèng shǒu zuò dōng zhì yún tiān zhèng cháng zhì

尚食酌酒一爵授上公,上公受爵,进前,北面授殿中监,殿中监受爵,进,置御前,上公退,北面跪称:“某官臣某等稽首言:元正首祚冬至云:“天正长至。

chén mǒu děng bù shèng dà qìng jǐn shàng qiān qiū wàn suì shòu

”,臣某等不胜大庆, 谨上千秋万岁寿。

zài bài zài wèi zhě jiē zài bài lì yú xí hòu

”再拜,在位者皆再拜,立于席后。

shì zhōng qián chéng zhì tuì chēng jìng jǔ gōng děng zhī shāng

侍中前承制,退称:“敬举公等之觞。

zài wèi zhě yòu zài bài

”在位者又再拜。

diàn zhōng jiān qǔ jué fèng jìn huáng dì jǔ jiǔ zài wèi zhě jiē wǔ dǎo sān chēng wàn suì

殿中监取爵奉进,皇帝举酒,在位者皆舞蹈,三称万岁。

huáng dì jǔ jiǔ qì diàn zhōng jiān jìn shòu xū jué yǐ shòu shàng shí shàng shí shòu jué yú diàn

皇帝举酒讫,殿中监进,受虚爵,以授尚食,尚食受爵于坫。

chū diàn zhōng jiān shòu xū jué diàn shàng diǎn yí chàng zài bài

初,殿中监受虚爵,殿上典仪唱:“再拜。

jiē xià zàn zhě chéng chuán zài wèi zhě jiē zài bài

”阶下赞者承传,在位者皆再拜。

shàng gōng jiù zuò hòu lì diàn shàng diǎn yí chàng jiù zuò

上公就座后立,殿上典仪唱:“就座。

jiē xià zàn zhě chéng chuán jù jiù zuò

”阶下赞者承传,俱就座。

gē zhě qín sè shēng zuò shēng guǎn lì jiē jiān

歌者琴瑟升坐, 笙管立阶间。

shàng shí jìn jiǔ zhì jiē diàn shàng diǎn yí chàng jiǔ zhì xìng

尚食进,酒至阶,殿上典仪唱:“酒至,兴。

jiē xià zàn zhě chéng chuán zuò zhě jiē fǔ fú qǐ lì yú xí hòu

”阶下赞者承传,坐者皆俯伏,起,立于席后。

diàn zhōng jiān dào jiē shěng jiǔ shàng shí fèng jiǔ jìn huáng dì jǔ jiǔ

殿中监到阶省酒,尚食奉酒进,皇帝举酒。

tài guān lìng yòu xíng qún guān jiǔ jiǔ zhì diàn shàng diǎn yí chàng zài bài

太官令又行群官酒,酒至,殿上典仪唱:“再拜。

jiē xià zàn zhě chéng chuán zài wèi zhě jiē zài bài jìn hù shòu zhì

”阶下赞者承传,在位者皆再拜,搢笏受觯。

diàn shàng diǎn yí chàng jiù zuò

殿上典仪唱:“就座。

jiē xià zàn zhě chéng chuán jiē jiù zuò

”阶下赞者承传,皆就座。

huáng dì jǔ jiǔ shàng shí jìn shòu xū jué fù yú diàn

皇帝举酒,尚食进,受虚爵,复于坫。

shāng xíng sān zhōu shàng shí jìn yù shí shí zhì jiē diàn shàng diǎn yí chàng shí zhì xìng

觞行三周,尚食进御食,食至阶,殿上典仪唱:“食至,兴。

jiē xià zàn zhě chéng chuán zuò zhě jiē qǐ lì zuò hòu

”阶下赞者承传,坐者皆起,立座后。

diàn zhōng jiān dào jiē shěng ān shàng shí pǐn cháng shí qì yǐ cì jìn zhì yù qián

殿中监到阶省桉,尚食品尝食讫,以次进置御前。

tài guān lìng yòu xíng qún ān ān shè shí qì diàn shàng diǎn yí chàng jiù zuò

太官令又行群安桉,设食讫,殿上典仪唱:“就座。

jiē xià zàn zhě chéng chuán jiē jiù zuò

”阶下赞者承传,皆就座。

huáng dì nǎi fàn shàng xià jù fàn

皇帝乃饭, 上下俱饭。

yù shí bì réng xíng jiǔ suì shè shù xiū èr wǔ zuò

御食毕,仍行酒,遂设庶羞,二舞作。

ruò cì jiǔ shì zhōng chéng zhào yì dōng jiē shàng xi miàn chēng cì jiǔ

若赐酒,侍中承诏诣东阶上,西面称:“赐酒。

diàn shàng diǎn yí chéng chuán jiē xià zàn zhě yòu chéng chuán zuò zhě jiē qǐ zài bài lì shòu zhì jiù xí zuò yǐn lì shòu xū jué yòu zài bài jiù zuò

”殿上典仪承传,阶下赞者又承传,坐者皆起,再拜,立,受觯, 就席坐饮,立,授虚爵,又再拜,就座。

jiǔ xíng shí èr biàn

酒行十二遍。

huì bì diàn shàng diǎn yí chàng kě qǐ

会毕,殿上典仪唱:“可起。

jiē xià zàn zhě chéng chuán shàng xià jiē qǐ jiàng jiē pèi jiàn nà què fù wèi

”阶下赞者承传,上下皆起,降阶,佩剑,纳舄, 复位。

wèi yú diàn tíng zhě réng lì yú xí hòu

位于殿庭者,仍立于席后。

diǎn yí yuē zài bài

典仪曰:“再拜。

zàn zhě chéng chuán zài wèi zhě jiē zài bài

”赞者承传,在位者皆再拜。

ruò yǒu cì wù shì zhōng qián chéng zhì jiàng yì qún guān dōng běi xī miàn chēng yǒu zhì

若有赐物,侍中前承制,降,诣群官东北,西面,称:“有制。

zài wèi zhě jiē zài bài

”在位者皆再拜。

shì zhōng xuān zhì yòu zài bài yǐ cì chū

侍中宣制,又再拜,以次出。

shì zhōng qián guì zòu chēng shì zhōng chén mǒu yán lǐ bì

侍中前,跪奏称:“侍中臣某言:礼毕。

huáng dì xìng yù yú rù zì dōng fáng dōng xī miàn wèi zhě yǐ cì chū

”皇帝兴, 御舆入自东房,东、西面位者以次出。

huáng dì ruò fú yì shàn guān kù dié zé jīng guān kù dié cháo jí shǐ gōng fú

皇帝若服翼善冠、袴褶,则京官袴褶,朝集使公服。

shè jiǔ bù lè zé qù lè xiàn wú jǐng bì

设九部乐,则去乐县,无警跸。

tài lè lìng shuài jiǔ bù jì lì yú zuǒ yòu yán míng mén wài qún guān chū chàng wàn suì tài lè lìng jí yǐn jiǔ bù jì shēng zuò ér rù gè jiù zuò yǐ cì zuò

太乐令帅九部伎立于左、右延明门外,群官初唱万岁,太乐令即引九部伎声作而入,各就座,以次作。

lín xuān cè huáng tài zǐ

临轩册皇太子。

yǒu sī bǔ rì gào yú tiān dì zōng miào

有司卜日,告于天地宗庙。

qián yī rì shàng shě shè yù wò yú dà jí diàn yǒu sī shè tài zǐ cì yú dōng cháo táng zhī běi xī xiàng

前一日,尚舍设御幄于大极殿,有司设太子次于东朝堂之北,西向。

yòu shè bǎn wèi yú dà héng jiē zhī nán zhǎn xiàn shè ān chén chē yú jí wén wǔ qún guān cháo jí fán kè zhī cì wèi jiē rú jiā yuán fú zhī rì

又设版位于大横街之南,展县,设桉,陈车舆,及文武群官、朝集、蕃客之次位,皆如加元服之日。

qí rì qián èr kè gōng guān fú qí qì fú zhū wèi lǜ gè lēi suǒ bù chén yú tíng

其日,前二刻,宫官服其器服,诸卫率各勒所部陈于庭。

zuǒ shù zǐ zòu qǐng zhōng yán

左庶子奏“请中严”。

shì wèi zhī guān fèng yíng pū jìn jīn lù nèi lǜ yī rén zhí dāo

侍卫之官奉迎,仆进金路,内率一人执刀。

zàn shàn zòu fā yǐn

赞善奏“发引”。

lìng shì chén shàng mǎ shù zǐ chéng lìng

令侍臣上马,庶子承令。

qí yú lüè rú huáng dì chū gōng zhī lǐ

其余略如皇帝出宫之礼。

huáng tài zǐ yuǎn yóu guān jiàng shā páo sān shī dǎo sān shǎo cóng míng náo ér xíng

皇太子远游冠、绛纱袍,三师导,三少从,鸣铙而行。

jiàng lù rù cì yì rú luán jià

降路入次,亦如銮驾。

qí rì liè huáng huī dà zhàng shì zhōng qǐng zhōng yán

其日,列黄麾大仗,侍中请“中严”。

yǒu sī yǔ qún guān jiē rù jiù wèi

有司与群官皆入就位。

sān shī sān shǎo dǎo cóng huáng tài zǐ lì yú diàn mén wài zhī dōng xī xiàng

三师、三少导从, 皇太子立于殿门外之东,西向。

huáng mén shì láng yǐ cè bǎo shòu ān lì yú diàn nèi dào běi xī miàn zhōng shū shì láng lì ān hòu

黄门侍郎以册、宝绶桉立于殿内道北,西面,中书侍郎立桉后。

shì zhōng nǎi zòu wài bàn

侍中乃奏“外办”。

huáng dì fú gǔn miǎn chū zì xi fáng jí yù zuò

皇帝服衮冕,出自西房,即御座。

huáng tài zǐ rù jiù wèi

皇太子入就位。

diǎn yí yuē zài bài

典仪曰:“再拜。

huáng tài zǐ zài bài

”皇太子再拜。

yòu yuē zài bài

又曰:“再拜。

zài wèi zhě jiē zài bài

”在位者皆再拜。

zhōng shū lìng jiàng lì yú huáng tài zǐ dōng běi xī xiàng

中书令降,立于皇太子东北,西向。

zhōng shū shì láng yī rén yǐn cè yī rén yǐn bǎo shòu ān lì yú qí dōng xī miàn yǐ cè shòu zhī

中书侍郎一人引册、一人引宝绶桉立于其东,西面,以册授之。

zhōng shū lìng yuē yǒu zhì

中书令曰:“有制。

huáng tài zǐ zài bài zhōng shū lìng guì dú cè huáng tài zǐ zài bài shòu cè zuǒ shù zǐ shòu zhī

”皇太子再拜,中书令跪读册,皇太子再拜受册,左庶子受之。

shì láng yǐ xǐ shòu shòu zhōng shū lìng huáng tài zǐ jìn shòu yǐ shòu zuǒ shù zǐ

侍郎以玺绶授中书令,皇太子进受,以授左庶子。

huáng tài zǐ zài bài zài wèi zhě jiē zài bài

皇太子再拜,在位者皆再拜。

shì zhōng zòu lǐ bì

侍中奏“礼毕”。

huáng dì rù zì dōng fáng zài wèi zhě yǐ cì chū

皇帝入自东房,在位者以次出。

huáng dì yù míng táng dú shí lìng

皇帝御明堂读时令。

mèng chūn lǐ bù shàng shū xiān dú lìng sān rì zòu dú yuè lìng chéng yǐ xuān gào

孟春,礼部尚书先读令三日奏读月令,承以宣告。

qián sān rì shàng shě shè dà cì yú dōng mén wài dào běi nán xiàng

前三日,尚舍设大次于东门外道北,南向;

shǒu gōng shè wén wǔ shì chén cì yú qí hòu zhī zuǒ yòu

守宫设文、武侍臣次于其后之左、 右;

shè qún guān cì yú bì shuǐ dōng zhī mén wài wén guān zài běi wǔ guān zài nán jù xī shàng

设群官次于璧水东之门外,文官在北,武官在南,俱西上。

qián yī rì shè yù zuò yú qīng yáng zuǒ gè dōng xiàng

前一日,设御座于青阳左个,东向。

sān pǐn yǐ shàng jí zhū sī zhǎng guān zuò yú táng shàng wén guān zuò yú yù zuò dōng běi nán xiàng

三品以上及诸司长官座于堂上:文官座于御座东北,南向;

wǔ guān zuò yú yù zuò zhī dōng běi xiàng

武官座于御座之东,北向。

jù chóng xíng xī shàng

俱重行西上。

shè xíng bù láng zhōng dú lìng zuò yú yù zuò dōng nán běi xiàng yǒu ān

设刑部郎中读令座于御座东南,北向,有桉。

shè wén guān jiě jiàn xí yú chǒu bì zhī zuǒ wǔ guān yú mǎo bì zhī yòu jiē nèi xiàng

设文官解剑席于丑陛之左,武官于卯陛之右,皆内向。

tài lè lìng zhǎn gōng xiàn yú qīng yáng zuǒ gè zhī tíng shè jǔ huī wèi yú táng shàng yín jiē zhī xi běi xiàng

太乐令展宫县于青阳左个之庭,设举麾位于堂上寅阶之西,北向;

qí yī wèi yú lè xiàn dōng běi nán xiàng

其一位于乐县东北, 南向。

diǎn yí shè sān pǐn yǐ shàng jí yīng shēng zuò zhě wèi yú xiàn dōng wén zuǒ wǔ yòu jù chóng xíng xī xiàng

典仪设三品以上及应升坐者位于县东,文左武右,俱重行西向。

fēi shēng zuò zhě wén guān sì pǐn wǔ pǐn wèi yú xiàn běi liù pǐn yǐ xià yú qí dōng jué wèi jù nán xiàng

非升坐者文官四品、五品位于县北,六品以下于其东,绝位,俱南向;

wǔ guān sì pǐn wǔ pǐn yú xiàn nán liù pǐn yǐ xià yú qí dōng jù běi xiàng

武官四品、五品于县南, 六品以下于其东,俱北向。

jiē chóng xíng xī shàng

皆重行西上。

shè diǎn yí wèi yú xiàn zhī xī běi zàn zhě èr rén zài dōng chà tuì jù nán xiàng

设典仪位于县之西北,赞者二人在东,差退,俱南向。

fèng lǐ shè mén wài wèi gè yú cì qián jù měi děng yì wèi chóng xíng xiāng xiàng xī shàng

奉礼设门外位各于次前,俱每等异位,重行相向,西上。

qí rì chén xiǎo jià huáng dì fú qīng shā páo pèi cāng yù chéng jīn lù chū gōng zhì yú dà cì

其日,陈小驾,皇帝服青纱袍,佩苍玉,乘金路出宫,至于大次。

wén wǔ wǔ pǐn yǐ shàng cóng jià zhī guān jiē jiù mén wài wèi tài lè lìng gōng rén xié lǜ láng diǎn yí shuài zàn zhě jiē xiān rù qún guān fēi shēng zuò zhě cì rù jiù wèi

文、武五品以上从驾之官皆就门外位,太乐令、工人、协律郎、典仪帅赞者皆先入,群官非升坐者次入,就位。

xíng bù láng zhōng yǐ yuè lìng zhì yú ān fù yǐ pà lì yú wǔ guān wǔ pǐn dōng nán láng zhōng lì yú ān hòu běi miàn

刑部郎中以月令置于桉,覆以帕,立于武官五品东南,郎中立于桉后,北面。

shì zhōng bǎn zòu wài bàn

侍中版奏“外办”。

huáng dì yú rù zì qīng lóng mén shēng zì yín jiē jí zuò

皇帝舆入自青龙门,升自寅阶,即座。

fú bǎo láng zhì bǎo yú qián

符宝郎置宝于前。

diǎn yí shēng lì yú zuǒ gè dōng běi nán xiàng

典仪升,立于左个东北,南向。

gōng wáng yǐ xià rù jiù xī miàn wèi

公、王以下入就西面位。

diǎn yí yuē zài bài

典仪曰:“再拜。

zàn zhě chéng chuán zài wèi zhě jiē zài bài

” 赞者承传,在位者皆再拜。

shì zhōng qián guì zòu chēng shì zhōng chén mǒu yán qǐng yán gōng wáng děng shēng

侍中前,跪奏称:“侍中臣某言:请延公、王等升。

yòu shì zhōng chēng zhì yuē kě

” 又侍中称:“制曰可。

shì zhōng yì zuǒ gè dōng běi nán xiàng chēng zhào yán gōng wáng děng shēng

”侍中诣左个东北,南向称:“诏延公、王等升。

diǎn yí chuán zàn zhě chéng chuán zài wèi zhě jiē zài bài

”典仪传, 赞者承传,在位者皆再拜。

xī miàn wèi zhě gè yì qí jiē jiě jiàn tuō què shēng lì yú zuò hòu

西面位者各诣其阶,解剑,脱舄,升,立于座后。

xíng bù láng zhōng yǐn ān jìn lì yú mǎo jiē xià

刑部郎中引桉进,立于卯阶下。

shì zhōng guì zòu qǐng dú yuè lìng

侍中跪奏“请读月令”。

yòu shì zhōng chēng zhì yuē kě

又侍中称:“制曰可。

xíng bù láng zhōng zài bài jiě jiàn fǔ tuō què qǔ lìng shēng zì mǎo jiē yì xí nán běi xiàng guì zhì lìng yú ān lì yú xí hòu

”刑部郎中再拜,解剑,俯,脱舄,取令,升自卯阶,诣席南,北向跪,置令于桉,立于席后。

táng shàng diǎn yí chàng jiù zuò

堂上典仪唱:“就座。

gōng wáng yǐ xià jí xíng bù láng zhōng bìng jiù zuò

”公、王以下及刑部郎中并就座。

xíng bù láng zhōng dú lìng měi jù yī jué shǐ yán shēng kě le

刑部郎中读令,每句一绝,使言声可了。

dú qì táng shàng diǎn yí chàng kě qǐ

读讫,堂上典仪唱:“可起。

wáng gōng yǐ xià jiē qǐ

”王、公以下皆起。

xíng bù láng zhōng yǐ lìng zhì yú ān yǔ qún guān pèi jiàn nà què fù yú wèi

刑部郎中以令置于桉,与群官佩剑,纳舄,复于位。

diǎn yí yuē

典仪曰;

zài bài

“再拜。

zài wèi zhě jiē zài bài

”在位者皆再拜。

xi miàn wèi zhě chū

西面位者出。

shì zhōng guì zòu chēng shì zhōng chén mǒu yán lǐ bì

侍中跪奏称:“侍中臣某言:礼毕。

huáng dì jiàng zuò yù yú chū zhī biàn cì nán běi miàn wèi zhě yǐ cì chū

”皇帝降座,御舆出之便次,南、 北面位者以次出。

zì zhòng chūn yǐ hòu měi yuè gè jū qí wèi jiē guān tōng tiān fú yù zhī sè rú qí shí

自仲春以后,每月各居其位,皆冠通天,服、玉之色如其时。

ruò sì shí zhī mèng yuè jí jì xià tǔ wáng dú wǔ shí lìng yú míng táng yì rú zhī

若四时之孟月及季夏土王读五时令于明堂,亦如之。

huáng dì qīn yǎng sān lǎo wǔ gēng yú tài xué

皇帝亲养三老五更于太学。

suǒ sī xiān zòu sān shī sān gōng zhì shì zhě yòng qí dé xíng jí nián gāo zhě yī rén wèi sān lǎo cì yī rén wèi wǔ gēng wǔ pǐn yǐ shàng zhì shì zhě wèi guó lǎo liù pǐn yǐ xià zhì shì zhě wèi shù lǎo

所司先奏三师、三公致仕者,用其德行及年高者一人为三老,次一人为五更, 五品以上致仕者为国老,六品以下致仕者为庶老。

shàng shí jù láo zhuàn

尚食具牢馔。

qián sān rì shàng shě shè dà cì yú xué táng zhī hòu suí dì zhī yi

前三日,尚舍设大次于学堂之后,随地之宜。

shè sān lǎo wǔ gēng cì yú nán mén wài zhī xi qún lǎo yòu yú qí hòu jiē dōng xiàng

设三老、五更次于南门外之西, 群老又于其后,皆东向。

wén guān yú mén wài zhī dōng wǔ guān zài qún lǎo zhī xi chóng xíng dōng xī xiàng jiē běi shàng

文官于门外之东,武官在群老之西,重行,东西向,皆北上。

qián yī rì shè yù zuò yú táng shàng dōng xù xī xiàng guān yán zǎo xí

前一日,设御座于堂上东序,西向,莞筵藻席。

sān lǎo zuò yú xi yíng zhī dōng jìn běi nán xiàng

三老座于西楹之东,近北,南向;

wǔ gēng zuò yú xī jiē shàng dōng xiàng

五更座于西阶上,东向;

guó lǎo sān rén zuò yú sān lǎo xī jiē bù shǔ yān

国老三人座于三老西阶,不属焉。

jiē guān yán zǎo xí

皆莞筵藻席。

zhòng guó lǎo zuò yú táng xià xī jiē zhī xi dōng miàn běi shàng jiē pú yán zī bù chún jiā guān xí

众国老座于堂下西阶之西,东面北上,皆蒲筵缁布纯,加莞席。

tài lè lìng zhǎn gōng xiàn yú tíng shè dēng gē yú táng shàng rú yuán huì

太乐令展宫县于庭,设登歌于堂上,如元会。

diǎn yí shè wén wǔ guān wǔ pǐn yǐ shàng wèi yú xiàn dōng xi liù pǐn yǐ xià zài qí nán jiē chóng xíng xī xiàng běi shàng fán kè wèi yú qí nán

典仪设文、武官五品以上位于县东、西,六品以下在其南, 皆重行,西向北上,蕃客位于其南;

zhū zhōu shǐ rén wèi yú jiǔ pǐn zhī hòu

诸州使人位于九品之后;

xué shēng fēn wèi yú wén wǔ guān zhī hòu

学生分位于文、武官之后。

shè mén wài wèi rú shè cì

设门外位如设次。

yòu shè zūn yú dōng yíng zhī xi běi xiàng zuǒ xuán jiǔ yòu diàn yǐ zhì jué

又设尊于东楹之西,北向,左玄酒,右坫以置爵。

qí rì luán jià jiāng zhì xiān zhì zhī guān jiù mén wài wèi xué shēng jù qīng jīn fú rù jiù wèi

其日,銮驾将至,先置之官就门外位,学生俱青衿服,入就位。

luán jià zhì tài xué mén huí lù nán xiàng shì zhōng guì zòu qǐng xiáng lù

銮驾至太学门, 回辂南向,侍中跪奏“请降辂”。

jiàng rù dà cì

降,入大次。

wén wǔ wǔ pǐn yǐ shàng cóng jià zhī guān jiē jiù mén wài wèi tài lè lìng gōng rén èr wǔ rù qún guān kè shǐ yǐ cì rù

文、武五品以上从驾之官皆就门外位,太乐令、工人、二舞入,群官、客使以次入。

chū luán jià chū gōng liàng shí kè qiǎn shǐ yíng sān lǎo wǔ gēng yú qí dì sān lǎo wǔ gēng jù fú jìn xián guān chéng ān chē qián hòu dǎo cóng

初,銮驾出宫,量时刻,遣使迎三老、五更于其第,三老、五更俱服进贤冠, 乘安车,前后导从。

qí guó lǎo shù lǎo zé yǒu sī yù jiè zhī

其国老、庶老则有司预戒之。

luán jià jì zhì tài xué sān lǎo wǔ gēng jí qún lǎo děng jù fù jí qún lǎo gè fú qí fú

銮驾既至太学,三老、五更及群老等俱赴集,群老各服其服。

tài cháng shǎo qīng zàn sān lǎo wǔ gēng jù chū cì yǐn lì yú xué táng nán mén wài zhī xi dōng miàn běi shàng

太常少卿赞三老、 五更俱出次,引立于学堂南门外之西,东面北上;

fèng lǐ zàn qún lǎo chū cì lì yú sān lǎo wǔ gèng zhī hòu

奉礼赞群老出次,立于三老、五更之后;

tài cháng bó shì yǐn tài cháng qīng shēng lì yú xué táng běi hù zhī nèi dàng hù běi miàn

太常博士引太常卿升,立于学堂北户之内,当户北面。

shì zhōng bǎn zòu wài bàn

侍中版奏“外办”。

huáng dì chū hù diàn zhōng jiān jìn dà guī huáng dì zhí dà guī jiàng yíng sān lǎo yú mén nèi zhī dōng xī miàn lì

皇帝出户,殿中监进大珪,皇帝执大珪,降,迎三老于门内之东,西面立。

shì chén cóng lì yú huáng dì zhī hòu tài cháng qīng yǔ bó shì tuì lì yú zuǒ

侍臣从立于皇帝之后,太常卿与博士退立于左。

sān lǎo wǔ gēng jiē zhàng gè èr rén jiā fú zuǒ yòu tài cháng shǎo qīng yǐn dǎo dūn shǐ zhí bǐ yǐ cóng

三老、五更皆杖,各二人夹扶左右,太常少卿引导,敦史执笔以从。

sān lǎo wǔ gēng yú mén xi dōng miàn běi shàng fèng lǐ yǐn qún lǎo suí rù lì yú qí hòu

三老、五更于门西,东面北上,奉礼引群老随入,立于其后。

tài cháng qīng qián zòu qǐng zài bài

太常卿前奏“请再拜”。

huáng dì zài bài sān lǎo wǔ gēng qù zhàng shè qí dá bài

皇帝再拜,三老、五更去杖,摄齐答拜。

huáng dì yī jìn sān lǎo zài qián wǔ gēng cóng réng zhàng jiā fú zhì jiē huáng dì yī shēng jù jiù zuò hòu lì

皇帝揖进, 三老在前,五更从,仍杖,夹扶至阶,皇帝揖升,俱就座后立。

huáng dì xī miàn zài bài sān lǎo sān lǎo nán miàn dá bài huáng dì yòu xī xiàng sù bài wǔ gēng wǔ gēng dá sù bài jù zuò

皇帝西面再拜三老, 三老南面答拜,皇帝又西向肃拜五更,五更答肃拜,俱坐。

sān gōng shòu jǐ jiǔ qīng zhèng lǚ

三公授几,九卿正履。

diàn zhōng jiān shàng shí fèng yù jìn zhēn xiū jí shǔ jì děng huáng dì shěng zhī suì shè yú sān lǎo qián

殿中监、尚食奉御进珍羞及黍、稷等,皇帝省之,遂设于三老前。

huáng dì yì sān lǎo zuò qián zhí jiàng ér kuì nǎi yì jiǔ zūn suǒ qǔ jué shì zhōng zàn zhuó jiǔ huáng dì jìn zhí jué ér yìn

皇帝诣三老座前, 执酱而馈,乃诣酒尊所取爵,侍中赞酌酒,皇帝进,执爵而酳。

shàng shí fèng yù yǐ cì jìn zhēn xiū jiǔ shí yú wǔ gēng qián guó lǎo shù lǎo děng jiē zuò yòu shè jiǔ shí yú qián jiē shí

尚食奉御以次进珍羞酒食于五更前,国老、庶老等皆坐,又设酒食于前,皆食。

huáng dì jí zuò

皇帝即座。

sān lǎo nǎi lùn wǔ xiào liù shùn diǎn xùn dà gāng gé yán xuān yú shàng huì yīn bèi yú xià

三老乃论五孝六顺、典训大纲,格言宣于上,惠音被于下。

huáng dì nǎi xū gōng qǐng shòu dūn shǐ zhí bǐ lù shàn yán shàn xíng

皇帝乃虚躬请受,敦史执笔录善言善行。

lǐ bì sān lǎo yǐ xià jiàng yán tài cháng qīng yǐn huáng dì cóng yǐ jiàng jiē qūn xún lì yú jiē qián

礼毕,三老以下降筵,太常卿引皇帝从以降阶,逡巡立于阶前。

sān lǎo wǔ gèng chū huáng dì shēng lì yú jiē shàng sān lǎo wǔ gēng chū mén

三老、五更出,皇帝升,立于阶上,三老、五更出门。

shì zhōng qián zòu lǐ bì

侍中前奏“礼毕”。

huáng dì jiàng hái dà cì

皇帝降,还大次。

sān lǎo wǔ gēng shēng ān chē dǎo cóng ér hái qún guān jí xué shēng děng yǐ cì chū

三老、五更升安车,导从而还,群官及学生等以次出。

míng rì sān lǎo zhǔ zhǐ quē biǎo xiè

明日,三老主旨阙表谢。

zhōu gòng míng jīng xiù cái jìn shì shēn xiào tì jīng biǎo mén lǘ zhě xíng xiāng yǐn jiǔ zhī lǐ jiē cì shǐ wéi zhǔ rén

州贡明经、秀才、进士身孝悌旌表门闾者,行乡饮酒之礼,皆刺史为主人。

xiān zhào xiāng zhì shì yǒu dé zhě móu zhī xián zhě wèi bīn qí cì wèi jiè yòu qí cì wèi zhòng bīn yǔ zhī xíng lǐ ér bīn jǔ zhī

先召乡致仕有德者谋之,贤者为宾,其次为介,又其次为众宾,与之行礼,而宾举之。

zhǔ rén jiè bīn lì yú dà mén wài zhī xi dōng miàn

主人戒宾,立于大门外之西,东面;

bīn lì yú dōng jiē xià xī miàn

宾立于东阶下,西面。

jiāng mìng zhě lì yú bīn zhī zuǒ běi miàn shòu mìng chū lì yú mén wài zhī dōng xī miàn yuē gǎn qǐng shì

将命者立于宾之左,北面,受命出,立于门外之东,西面,曰:“敢请事。

zhǔ rén yuē mǒu rì xíng xiāng yǐn jiǔ zhī lǐ qǐng wú zǐ lín zhī

”主人曰:“某日行乡饮酒之礼,请吾子临之。

jiāng mìng zhě rù gào bīn chū lì yú mén dōng xī miàn bài rǔ zhǔ rén dá bài

”将命者入告,宾出,立于门东,西面拜辱,主人答拜。

zhǔ rén yuē wú zǐ xué yōu xíng gāo yīng cí guān guó mǒu rì zhǎn lǐ qǐng wú zǐ lín zhī

主人曰: “吾子学优行高,应兹观国,某日展礼,请吾子临之。

bīn yuē mǒu gù lòu kǒng rǔ mìng gǎn cí

”宾曰:“某固陋,恐辱命, 敢辞。

zhǔ rén yuē mǒu móu yú fù shī mò ruò wú zǐ xián gǎn gù yǐ qǐng

”主人曰:“某谋于父师,莫若吾子贤,敢固以请。

bīn yuē fū zǐ shēn mìng zhī mǒu gǎn bù jìng xū

”宾曰:“夫子申命之, 某敢不敬须。

zhǔ rén zài bài bīn dá bài zhǔ rén tuì bīn bài sòng

”主人再拜,宾答拜,主人退,宾拜送。

qí jiè jiè yì rú zhī cí yuē

其戒介亦如之,辞曰;

mǒu rì xíng xiāng yǐn jiǔ zhī lǐ qǐng wú zǐ èr zhī

“某日行乡饮酒之礼,请吾子贰之。

qí rì zhì míng shè bīn xí yú yíng jiān jìn běi nán xiàng

其日质明,设宾席于楹间,近北,南向;

zhǔ rén xí yú zuò jiē shàng xī xiàng

主人席于阼阶上,西向;

jiè xí yú xī jiē shàng dōng xiàng

介席于西阶上,东向;

zhòng bīn xí sān yú bīn xí zhī xi nán xiàng

众宾席三于宾席之西,南向;

jiē bù shǔ

皆不属。

yòu shè táng xià zhòng bīn xí yú xī jiē xī nán dōng miàn běi shàng

又设堂下众宾席于西阶西南,东面北上。

shè liǎng hú yú bīn xí zhī dōng shǎo běi xuán jiǔ zài xi jiā sháo mì

设两壶于宾席之东,少北,玄酒在西,加勺幂。

zhì fěi yú hú nán dōng sì shí yǐ jué zhì

置篚于壶南,东肆,实以爵觯。

shè zàn zhě wèi yú dōng jiē dōng xī xiàng běi shàng

设赞者位于东阶东,西向北上。

bīn jiè jí zhòng bīn zhì wèi yú dà mén wài zhī yòu dōng miàn běi shàng

宾、介及众宾至,位于大门外之右,东面北上。

zhǔ rén yíng bīn yú mén wài zhī zuǒ xī miàn bài bīn bīn dá bài

主人迎宾于门外之左,西面拜宾,宾答拜;

yòu xī nán miàn bài jiè jiè dá bài

又西南面拜介,介答拜;

yòu xī nán miàn yī zhòng bīn zhòng bīn bào yī

又西南面揖众宾,众宾报揖。

zhǔ rén yòu yī bīn bīn bào yī

主人又揖宾,宾报揖。

zhǔ rén xiān rù mén ér yòu xī miàn

主人先入门而右,西面。

bīn rù mén ér zuǒ dōng miàn

宾入门而左, 东面。

jiè jí zhòng bīn xù rù lì yú bīn xī nán dōng miàn běi shàng

介及众宾序入,立于宾西南,东面北上。

zhòng bīn fēi sān bīn zhě jiē běi miàn dōng shàng

众宾非三宾者皆北面东上。

zhǔ rén jiāng jìn yī dāng jiē yī bīn jiē bào yī

主人将进揖,当阶揖,宾皆报揖。

jí jiē zhǔ rén yuē qǐng wú zǐ shēng

及阶,主人曰:“请吾子升。

bīn yuē mǒu gǎn cí

”宾曰:“某敢辞。

zhǔ rén yuē gù qǐng wú zǐ shēng

”主人曰:“固请吾子升。

bīn yuē mǒu gǎn gù cí

”宾曰:“某敢固辞。

zhǔ rén yuē zhōng qǐng wú zǐ shēng

”主人曰:“终请吾子升。

bīn yuē mǒu gǎn zhōng cí

” 宾曰:“某敢终辞。

zhǔ rén shēng zì zuò jiē bīn shēng zì xī jiē dāng měi běi miàn lì

”主人升自阼阶,宾升自西阶,当楣,北面立。

zhí zūn zhě chè mì

执尊者彻幂。

zhǔ rén shì fěi guì qǔ jué xìng shì zūn shí zhī jìn bīn xí qián xī běi miàn xiàn bīn

主人适篚,跪取爵,兴,适尊实之,进宾席前,西北面献宾。

bīn xī jiē shàng běi miàn bài

宾西阶上北面拜。

zhǔ rén shǎo tuì bīn jìn yú xí qián shòu jué tuì fù xī jiē shàng běi miàn lì

主人少退,宾进于席前,受爵,退,复西阶上,北面立。

zhǔ rén tuì yú zuò jiē shàng běi miàn bài sòng jué

主人退于阼阶上,北面拜, 送爵。

bīn shǎo tuì zàn zhě jiàn pú hǎi yú bīn xí qián

宾少退,赞者荐脯、醢于宾席前。

bīn zì xī fāng shēng xí nán miàn lì

宾自西方升席,南面立。

zàn zhě shè shé zǔ bīn guì zuǒ zhí jué yòu qǔ pú rǔ yú hǎi jì yú biān dòu zhī jiān suì jì jiǔ cuì jiǔ xìng jiàng xí dōng shì xī jiē shàng běi miàn guì zú jué zhí jué xìng shì zūn shí zhī jìn zhǔ rén xí qián dōng miàn cù zhǔ rén

赞者设折俎,宾跪,左执爵,右取脯,擩于醢,祭于笾、豆之间,遂祭酒,啐酒,兴,降席东,适西阶上,北面跪,卒爵,执爵兴,适尊实之,进主人席前,东面酢主人。

zhǔ rén yú zuò jiē shàng běi miàn bài bīn shǎo tuì

主人于阼阶上北面拜,宾少退。

zhǔ rén jìn shòu jué tuì zuò jiē shàng běi miàn lì

主人进受爵,退阼阶上,北面立。

bīn tuì fù xī jiē shàng běi miàn bài sòng jué

宾退,复西阶上,北面拜, 送爵。

zàn zhě jiàn pú hǎi yú zhǔ rén xí qián

赞者荐脯、醢于主人席前,

zhǔ rén yóu xí dōng zì běi fāng shēng xí

主人由席东自北方升席,

zàn zhě shè shé zǔ

赞者设折俎,

zhǔ rén guì

主人跪,

zuǒ zhí jué

左执爵,

yòu jì pú

右祭脯,

rǔ yú hǎi

擩于醢,

jì yú biān dòu zhī jiān

祭于笾、豆之间,

suì jì jiǔ

遂祭酒,

cuì jiǔ

啐酒,

xìng

兴,

zì nán fāng jiàng xí

自南方降席,

fù zuò jiē shàng

复阼阶上,

běi miàn guì

北面跪,

zú jué

卒爵,

zhí jué xìng

执爵兴,

guì diàn jué yú dōng xù duān

跪奠爵于东序端,

xìng

兴,

shì fěi

适篚,

guì qǔ zhì shí zhī yǐ chou

跪取觯实之以酬,

fù zuò jiē shàng

复阼阶上,

běi miàn guì

北面跪,

diàn zhì

奠觯,

suì bài

遂拜,

zhí zhì xìng

执觯兴。

bīn xī jiē shàng dá bài

宾西阶上答拜。

zhǔ rén guì jiǔ jì suì yǐn zú zhì zhí zhì xìng shì zūn shí zhī jìn bīn xí qián běi miàn

主人跪酒祭,遂饮,卒觯,执觯兴,适尊实之,进宾席前,北面。

bīn bài zhǔ rén shǎo tuì

宾拜,主人少退。

bīn jì bài zhǔ rén guì diàn zhì yú jiàn xi xìng fù zuò jiē shàng wèi

宾既拜,主人跪奠觯于荐西,兴,复阼阶上位。

bīn suì jìn xí qián běi miàn guì qǔ zhì xìng fù xī jiē shàng wèi

宾遂进席前,北面跪,取觯,兴,复西阶上位。

zhǔ rén běi miàn bài sòng

主人北面拜送。

bīn jìn xí qián běi miàn guì diàn zhì yú jiàn dōng xìng fù xī jiē shàng wèi

宾进席前,北面跪,奠觯于荐东,兴,复西阶上位。

zhǔ rén běi miàn yī jiàng lì zuò jiē xià xī miàn

主人北面揖,降,立阼阶下,西面。

bīn jiàng lì yú jiē xi dōng miàn

宾降,立于阶西,东面。

zhǔ rén jìn yán jiè yī zhī jiè bào yī

主人进延介,揖之,介报揖。

zhì jiè yī ràng shēng zhǔ rén shēng zuò jiē jiè shēng xī jiē dāng měi běi miàn lì

至介,一让升,主人升阼阶,介升西阶,当楣, 北面立。

zhǔ rén yì dōng xù duān guì qǔ jué xìng shì zūn shí zhī

主人诣东序端,跪取爵,兴,适尊实之。

jìn yú jiè xí qián xī nán miàn xiàn jiè

进于介席前,西南面献介。

jiè xi jiē shàng běi miàn bài zhǔ rén shǎo tuì jiè jìn běi miàn shòu jué tuì fù wèi

介西阶上北面拜,主人少退,介进,北面受爵,退,复位。

zhǔ rén yú jiè yòu běi miàn bài sòng jué jiè shǎo tuì zhǔ rén lì yú xī jiē zhī dōng

主人于介右北面拜送爵,介少退,主人立于西阶之东。

zàn zhě jiàn pú hǎi yú jiè xí qián

赞者荐脯、醢于介席前,

jiè jìn zì běi fāng

介进自北方,

shēng xí

升席,

zàn zhě shè zhé zǔ

赞者设折俎,

jiè guì

介跪,

zuǒ zhí jué

左执爵,

yòu jì pú hǎi

右祭脯、醢,

suì jì jiǔ

遂祭酒,

zhí jué xìng

执爵兴,

zì nán fāng jiàng xí

自南方降席,

běi miàn guì

北面跪,

zú jué

卒爵,

zhí jué xìng

执爵兴,

jiè shòu zhǔ rén jué

介授主人爵,

zhǔ rén shì zūn shí zhī

主人适尊实之,

cù yú xī jiē shàng

酢于西阶上,

lì yú jiè yòu

立于介右,

běi miàn guì

北面跪,

diàn jué

奠爵,

suì bài

遂拜,

zhí jué xìng

执爵兴。

jiè dá bài

介答拜主人。

zhǔ rén guì jì suì yǐn zú jué zhí jué xìng jìn guì diàn jué yú xi yíng nán hái zuò jiē shàng yī jiàng

主人跪祭,遂饮,卒爵,执爵兴,进,跪奠爵于西楹南,还阼阶上,揖降。

jiè jiàng lì yú bīn nán

介降,立于宾南。

zhǔ rén yú zuò jiē qián xī nán yī zhòng bīn suì shēng shì xi yíng nán guì qǔ jué xìng shì zūn shí zhī jìn yú xi jiē shàng nán miàn xiàn zhòng bīn zhī zhǎng shēng xī jiē shàng běi miàn bài shòu jué

主人于阼阶前西南揖众宾,遂升,适西楹南,跪取爵,兴,适尊实之,进于西阶上,南面献众宾之长,升西阶上,北面拜,受爵。

zhǔ rén yú zhòng bīn zhǎng zhī yòu běi miàn bài sòng

主人于众宾长之右,北面拜送。

zàn zhě jiàn pú hǎi yú qí xí qián zhòng bīn zhī zhǎng shēng xí guì zuǒ zhí jué yòu jì pú hǎi jì jiǔ zhí jué xìng tuì yú xī jiē shàng lì yǐn qì shòu zhǔ rén jué jiàng fù wèi

赞者荐脯、醢于其席前,众宾之长升席,跪,左执爵,右祭脯、醢,祭酒,执爵, 兴,退于西阶上,立饮讫,授主人爵,降,复位。

zhǔ rén yòu shì zūn shí zhī jìn yú xī jiē shàng nán miàn xiàn zhòng bīn zhī cì zhě rú xiàn zhòng bīn zhī zhǎng

主人又适尊实之,进于西阶上, 南面献众宾之次者,如献众宾之长。

yòu cì yī rén shēng yǐn yì rú zhī

又次一人升,饮,亦如之。

zhǔ rén shì zūn shí jiǔ jìn yú xī jiē shàng nán miàn xiàn táng xià zhòng bīn

主人适尊实酒,进于西阶上,南面献堂下众宾。

měi yī rén shēng shòu jué guì jì lì yǐn zàn zhě biàn jiàn pú hǎi yú qí wèi

每一人升,受爵,跪祭,立饮,赞者遍荐脯、醢于其位。

zhǔ rén shòu jué zūn yú fěi

主人受爵、尊于篚。

zhǔ rén yǔ bīn yī yī yī ràng shēng bīn jiè zhòng bīn xù shēng jí xí

主人与宾一揖一让升,宾、介、众宾序升,即席。

shè gōng rén xí yú táng lián xī jiē zhī dōng běi miàn dōng shàng

设工人席于堂廉西阶之东,北面东上。

gōng sì rén xiān èr sè hòu èr gē

工四人,先二瑟,后二歌。

gōng chí sè shēng zì jiē jiù wèi zuò

工持瑟升自阶,就位坐。

gōng gǔ lù míng zú gē

工鼓《鹿鸣》,卒歌。

shēng rù lì yú táng xià běi miàn zòu nán gāi

笙入,立于堂下,北面,奏《南陔》。

nǎi jiān gē gē nán yǒu jiā yú shēng chóng qiū

乃间歌, 歌《南有嘉鱼》,笙《崇丘》;

nǎi hé lè zhōu nán guān jū zhào nán què cháo

乃合乐《周南》《关雎》、《召南》《鹊巢》。

sī zhèng shēng zì xī jiē sī zhèng wèi zhǔ rén zàn lǐ zhě lǐ yuè zhī zhèng

司正升自西阶司正谓主人赞礼者,礼乐之正。

jì chéng jiāng liú bīn wèi yǒu xiè duò lì sī zhèng yǐ jiān zhī

既成,将留宾,为有懈堕,立司正以监之。

guì qǔ zhì yú fěi xìng shì zūn shí zhī jiàng zì xī jiē yì jiē jiān zuǒ hái běi miàn guì diàn zhì gǒng shǒu shǎo lì guì qǔ zhì suì yǐn zú zhì diàn zài bài

跪取觯于篚,兴,适尊实之,降自西阶,诣阶间,左还,北面跪,奠觯, 拱手少立,跪,取觯,遂饮,卒觯,奠,再拜。

bīn jiàng xí guì qǔ zhì yú fěi shì zūn shí zhī yì zuò jiē shàng běi miàn chou zhǔ rén

宾降席,跪取觯于篚,适尊实之, 诣阼阶上,北面酬主人。

zhǔ rén jiàng xí

主人降席,

jìn

进,

lì yú bīn dōng

立于宾东,

bīn guì diàn zhì

宾跪奠觯,

suì bài

遂拜,

zhí zhì xìng

执觯兴,

zhǔ rén dá bài

主人答拜,

bīn lì yǐn

宾立饮,

zú zhì

卒觯,

shì zūn shí zhī

适尊实之,

zuò jiē shàng dōng nán shòu zhǔ rén

阼阶上东南授主人,

zhǔ rén zài bài

主人再拜,

bīn shǎo tuì

宾少退,

zhǔ rén shòu zhì

主人受觯,

bīn yú zhǔ rén zhī xi

宾于主人之西,

běi miàn bài sòng

北面拜送,

bīn yī

宾揖,

fù xí

复席。

zhǔ rén jìn xī jiē shàng běi miàn chou jiè jiè jiàng xí zì nán fāng jìn lì yú zhǔ rén zhī xi běi miàn

主人进西阶上,北面酬介,介降席, 自南方进,立于主人之西,北面。

zhǔ rén guì diàn zhì suì bài zhí zhì xìng jiè dá bài

主人跪奠觯,遂拜,执觯兴,介答拜。

zhǔ rén lì yǐn zú zhì shì zūn shí zhī jìn xī jiē shàng xī miàn lì jiè bài zhǔ rén shǎo tuì jiè shòu zhì zhǔ rén yú jiè dōng běi miàn sòng zhǔ rén yī fù xí

主人立饮, 卒觯,适尊实之,进西阶上,西面立,介拜,主人少退,介受觯,主人于介东,北面送,主人揖,复席。

sī zhèng shēng zì xī jiē jìn xi běi miàn lì xiāng lǚ yuē mǒu zǐ shòu chou

司正升自西阶,近西,北面立,相旅曰:“某子受酬。

shòu chou zhě jiàng xí zì xī fāng jìn běi miàn lì yú jiè yòu

”受酬者降席,自西方进,北面立于介右。

sī zhèng tuì lì yú xù duān dōng miàn bì shòu chou zhě

司正退,立于序端,东面,避受酬者。

jiè guì diàn zhì suì bài zhí zhì xìng mǒu zǐ dá bài

介跪奠觯,遂拜,执觯兴,某子答拜。

jiè lì yǐn zú zhì shì zūn shí zhī jìn xī jiē shàng xī nán miàn shòu mǒu zǐ mǒu zǐ shòu zhì jiè lì yú mǒu zǐ zhī zuǒ běi miàn yī fù xí

介立饮,卒觯,适尊实之,进西阶上,西南面授某子,某子受觯, 介立于某子之左,北面,揖,复席。

sī zhèng yuē mǒu zǐ shòu chou

司正曰:“某子受酬。

shòu chou zhě jiàng xí zì xī fāng lì yú mǒu zǐ zhī zuǒ běi miàn mǒu zǐ guì diàn zhì suì bài zhí zhì xìng shòu chou zhě dá bài

”受酬者降席,自西方立于某子之左,北面,某子跪奠觯,遂拜,执觯兴,受酬者答拜。

mǒu zǐ lì yǐn zú zhì shì zūn shí zhī jìn xī jiē shàng xī nán miàn shòu zhī shòu chou zhě shòu zhì mǒu zǐ lì yú chou zhě zhī yòu yī fù xí

某子立饮,卒觯, 适尊实之,进西阶上,西南面授之,受酬者受觯,某子立于酬者之右,揖,复席。

cì yī rén jí táng xià zhòng bīn shòu chou yì rú zhī

次一人及堂下众宾受酬亦如之。

zú shòu chou zhě yǐ zhì guì diàn yú fěi xìng fù jiē xià wèi

卒受酬者以觯跪奠于篚,兴,复阶下位。

sī zhèng shì zuò jiē shàng dōng miàn qǐng mìng yú zhǔ rén zhǔ rén yuē qǐng zuò yú bīn

司正适阼阶上,东面请命于主人,主人曰:“请坐于宾。

sī zhèng huí běi miàn gào yú bīn yuē qǐng bīn zuò

”司正回,北面告于宾曰:“请宾坐。

bīn yuē wéi mìng

”宾曰:“唯命。

bīn zhǔ gè jiù xí zuò

”宾、主各就席坐。

ruò bīn zhǔ gōng fú zhě zé jiàng tuō lǚ zhǔ rén xiān zuǒ bīn xiān yòu

若宾、主公服者,则降脱履,主人先左, 宾先右。

sī zhèng jiàng fù wèi

司正降,复位。

nǎi xiū ròu zì hǎi bīn zhǔ yàn yǐn xíng wú suàn jué wú suàn lè zhǔ rén zhī zàn zhě jiē xìng yān

乃羞肉胾、醢,宾、主燕饮,行无算爵,无算乐,主人之赞者皆兴焉。

yǐ yàn bīn zhǔ jù xìng bīn yǐ xià jiàng zì xī jiē zhǔ rén jiàng zì dōng jiē

已燕,宾、主俱兴,宾以下降自西阶,主人降自东阶。

bīn yǐ xià chū lì yú mén wài zhī xi dōng miàn běi shàng zhǔ rén sòng yú mén wài zhī dōng xī miàn zài bài bīn jiè qūn xún ér tuì

宾以下出,立于门外之西,东面北上,主人送于门外之东,西面再拜,宾、介逡巡而退。

jì dōng zhī yuè zhèng chǐ wèi zé xiàn lìng wéi zhǔ rén xiāng zhī lǎo rén nián liù shí yǐ shàng yǒu dé wàng zhě yī rén wèi bīn cì yī rén wèi jiè yòu qí cì wèi sān bīn yòu qí cì wèi zhòng bīn

季冬之月正齿位,则县令为主人,乡之老人年六十以上有德望者一人为宾,次一人为介,又其次为三宾,又其次为众宾。

nián liù shí zhě sān dòu qī shí zhě sì dòu bā shí zhě wǔ dòu jiǔ shí zhě jí zhǔ rén jiē liù dòu

年六十者三豆,七十者四豆、八十者五豆,九十者及主人皆六豆。

bīn zhǔ yàn yǐn zé sī zhèng běi miàn qǐng bīn zuò bīn zhǔ gè jiù xí lì

宾、主燕饮,则司正北面请宾坐,宾、主各就席立。

sī zhèng shì fěi guì qǔ zhì xìng shí zhī jìn lì yú yíng jiān běi miàn nǎi yáng zhì ér jiè zhī yǐ zhōng xiào zhī běn

司正适篚,跪取觯,兴,实之,进,立于楹间,北面,乃扬觯而戒之以忠孝之本。

bīn zhǔ yǐ xià jiē zài bài

宾、 主以下皆再拜。

sī zhèng guì diàn zhì zài bài guì qǔ zhì yǐn zú zhì xìng bīn zhǔ yǐ xià jiē zuò

司正跪奠觯,再拜,跪取觯饮,卒觯,兴,宾、主以下皆坐。

sī zhèng shì fěi guì diàn zhì xìng jiàng fù wèi nǎi xíng wú suàn jué

司正适篚,跪奠觯,兴,降复位,乃行无算爵。

qí dà dǐ jiē rú xiāng yǐn jiǔ lǐ

其大抵皆如乡饮酒礼。

✦ You read 志·卷九·礼乐九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.