列传·卷一百四十四 — 新唐书 — 刘羲叟

běi dí

北狄

qì dān běn dōng hú zhǒng qí xiān wèi xiōng nú suǒ pò bǎo xiān bēi shān

契丹，本东胡种，其先为匈奴所破，保鲜卑山。

wèi qīng lóng zhōng bù qiú bǐ néng shāo jié ào wèi yōu zhōu cì shǐ wáng xióng suǒ shā zhòng suì wēi táo huáng shuǐ zhī nán huáng lóng zhī běi

魏青龙中，部酋比能稍桀骜，为幽州刺史王雄所杀，众遂微，逃潢水之南，黄龙之北。

zhì yuán wèi zì hào yuē qì dān

至元魏，自号曰契丹。

de zhí jīng shī dōng běi wǔ qiān lǐ ér yíng dōng jù gāo lí xi xī nán yíng zhōu běi mò hé shì wéi zǔ lěng xíng shān yǐ zì gù

地直京师东北五千里而赢，东距高丽，西奚，南营州，北靺鞨、室韦，阻冷陉山以自固。

shè liè jū chǔ wú cháng

射猎居处无常。

qí jūn dà hè shì yǒu shèng bīng sì wàn xī bā bù chén yú tū jué yǐ wéi sì jīn

其君大贺氏，有胜兵四万，析八部，臣于突厥，以为俟斤。

fán diào fā gōng zhàn zé zhū bù bì huì

凡调发攻战，则诸部毕会；

liè zé bù de zì xíng

猎则部得自行。

yǔ xī bù píng měi dòu bù lì zhé dùn bǎo xiān bēi shān

与奚不平，每斗不利，辄遁保鲜卑山。

fēng sú yǔ tū jué dà dǐ lüè móu

风俗与突厥大抵略侔。

sǐ bù mù yǐ mǎ chē zài shī rù shān zhì yú shù diān

死不墓，以马车载尸入山，置于树颠。

zǐ sūn sǐ fù mǔ dàn xī kū

子孙死，父母旦夕哭；

fù mǔ sǐ zé fǒu yì wú sàng qī

父母死则否，亦无丧期。

wǔ dé zhōng qí dà qiú sūn áo cáo yǔ mò hé zhǎng tū dì jī jù qiǎn rén lái cháo ér jūn zhǎng huò xiǎo rù kòu biān

武德中，其大酋孙敖曹与靺鞨长突地稽俱遣人来朝，而君长或小入寇边。

hòu èr nián jūn zhǎng nǎi qiǎn shǐ zhě shàng míng mǎ fēng diāo

后二年，君长乃遣使者上名马、丰貂。

zhēn guàn èr nián mó huì lái jiàng

贞观二年，摩会来降。

tū jué xié lì kè hán bù yù wài yí yǔ táng hé nǎi qǐng yǐ liáng shī dōu yì qì dān

突厥颉利可汗不欲外夷与唐合，乃请以梁师都易契丹。

tài zōng yuē qì dān tū jué bù tóng lèi jīn yǐ xiáng wǒ shàng kě suǒ yá

太宗曰：“契丹、突厥不同类，今已降我，尚可索邪？

shī dōu táng biān hù dào wǒ zhōu bù tū jué zhé wèi zhù wǒ jiāng qín zhī yì bù kě yì jiàng zhě

师都，唐编户，盗我州部，突厥辄为助，我将禽之，谊不可易降者。

míng nián mó huì fù rù cháo cì gǔ dào yóu shì yǒu cháng gòng

”明年，摩会复入朝，赐鼓纛，由是有常贡。

dì fá gāo lí xī fā qiú zhǎng yǔ xī shǒu lǐng cóng jūn

帝伐高丽，悉发酋长与奚首领从军。

dì hái guò yíng zhōu jǐn zhào qí zhǎng kū gē jí lǎo rén chà cì zēng cǎi yǐ kū gē wèi zuǒ wǔ wèi jiāng jūn

帝还，过营州，尽召其长窟哥及老人，差赐缯采，以窟哥为左武卫将军。

dà qiú rǔ gē zhǔ qū jù yòu lǜ zhòng guī jí qí bù wèi xuán zhōu bài qū jù cì shǐ lì yíng zhōu dū dū fǔ

大酋辱纥主曲据又率众归，即其部为玄州，拜曲据刺史，隶营州都督府。

wèi jǐ kū gē jǔ bù nèi shǔ nǎi zhì sōng mò dū du fǔ yǐ kū gē wèi shǐ chí jié shí zhōu zhū jūn shì sōng mò dū du fēng wú jí nán cì shì li

未几，窟哥举部内属，乃置松漠都督府，以窟哥为使持节十州诸军事、松漠都督，封无极男，赐氏李。

yǐ dá jī bù wèi qiào luò zhōu

以达稽部为峭落州，

gē biàn bù wèi dàn hàn zhōu

纥便部为弹汗州，

dú huó bù wèi wú féng zhōu

独活部为无逢州，

fēn wèn bù wèi yǔ líng zhōu

芬问部为羽陵州，

tū biàn bù wèi rì lián zhōu

突便部为日连州，

ruì xī bù wèi tú hé zhōu

芮奚部为徒河州，

zhuì jīn bù wèi wàn dān zhōu

坠斤部为万丹州，

fú bù wèi pǐ lí chì shān èr zhōu

伏部为匹黎、赤山二州，

jù lì sōng mò fǔ

俱隶松漠府，

jí yǐ rǔ gē zhǔ wèi zhī cì shǐ

即以辱纥主为之刺史。

kū gē sǐ yǔ xī lián pàn xíng jūn zǒng guǎn ā shǐ dé shū bīn děng zhí sōng mò dū du ā bo gù xiàn dōng dōu

窟哥死，与奚连叛，行军总管阿史德枢宾等执松漠都督阿卜固献东都。

kū gē yǒu èr sūn yuē kū mò lí wèi zuǒ wèi jiāng jūn dàn hàn zhōu cì shǐ fēng guī shùn jùn wáng

窟哥有二孙：曰枯莫离，为左卫将军、弹汗州刺史，封归顺郡王；

yuē jìn zhōng wèi wǔ wèi dà jiàng jūn sōng mò dū du

曰尽忠，为武卫大将军、松漠都督。

ér áo cáo yǒu sūn yuē wàn róng wèi guī chéng zhōu cì shǐ

而敖曹有孙曰万荣，为归诚州刺史。

yú shì yíng zhōu dū dū zhào wén huì jiāo tà shù qīn wǔ qí xià jìn zhōng děng jiē yuàn wàng

于是营州都督赵文翙骄沓，数侵侮其下，尽忠等皆怨望。

wàn róng běn yǐ shì zǐ rù cháo zhī zhōng guó xiǎn yì xié luàn bù yí jí gòng jǔ bīng shā wén huì dào yíng zhōu fǎn

万荣本以侍子入朝，知中国险易，挟乱不疑，即共举兵，杀文翙，盗营州反。

jìn zhōng zì hào wú shàng kè hán yǐ wàn róng wèi jiāng zòng bīng sì lüè suǒ xiàng zhé xià bù zhòng jiā zhòng shù wàn wàng yán shí wàn gōng chóng zhōu zhí tǎo jī fù shǐ xǔ qīn jì

尽忠自号无上可汗，以万荣为将，纵兵四略，所向辄下，不重浃，众数万，妄言十万，攻崇州，执讨击副使许钦寂。

wǔ hòu nù zhào yīng yáng jiāng jūn cáo rén shī jīn wú dà jiàng jūn zhāng xuán yù yòu wǔ wēi dà jiàng jūn li duō zuò sī nóng shǎo qīng má rén jié děng èr shí bā jiāng jī zhī

武后怒，诏鹰扬将军曹仁师、金吾大将军张玄遇、右武威大将军李多祚、司农少卿麻仁节等二十八将击之；

yǐ liáng wáng wǔ sān sī wèi yú guān dào ān fǔ dà shǐ nà yán yáo wèi zhī fù

以梁王武三思为榆关道安抚大使，纳言姚为之副。

gēng hào wàn róng yuē wàn zhǎn jìn zhōng yuē jǐn miè

更号万荣曰万斩，尽忠曰尽灭。

zhū jiāng zhàn xi xiá shí huáng zhāng gǔ wáng shī bài jì xuán yù rén jié jiē wèi lǔ qín

诸将战西硖石黄麞谷，王师败绩，玄遇、仁节皆为虏禽。

jìn gōng píng zhōu bù kè

进攻平州，不克。

bài shū wén hòu nǎi yǐ yòu wǔ wèi dà jiàng jūn jiàn ān wáng wǔ yōu yi wèi qīng biān dào dà zǒng guǎn jī qì dān

败书闻，后乃以右武卫大将军建安王武攸宜为清边道大总管，击契丹；

mù tiān xià rén nú yǒu yǒng zhě guān bì zhǔ zhí xī fā yǐ jī lǔ

募天下人奴有勇者，官畀主直，悉发以击虏。

wàn róng xián méi yè xí tán zhōu qīng biān dào fù zǒng guǎn zhāng jiǔ jié mù sǐ shì shù bǎi báo zhàn wàn róng bài ér zǒu shān

万荣衔枚夜袭檀州，清边道副总管张九节募死士数百薄战，万荣败而走山。

é ér jìn zhōng sǐ tū jué mò chuò xí pò qí bù

俄而尽忠死，突厥默啜袭破其部。

wàn róng shōu sǎn bīng fù zhèn shǐ bié jiāng luò wu zhěng hé ā xiǎo rù jì zhōu shā cì shǐ lù bǎo jī lüè shù qiān rén

万荣收散兵复振，使别将骆务整、何阿小入冀州，杀刺史陆宝积，掠数千人。

wǔ hòu wén jìn zhōng sǐ gèng zhào xià guān shàng shū wáng xiào jié yǔ lín wèi jiāng jūn sū hóng huī lǜ bīng shí qī wàn tǎo qì dān zhàn dōng xiá shí shī bài xiào jié sǐ zhī

武后闻尽忠死，更诏夏官尚书王孝杰、羽林卫将军苏宏晖率兵十七万讨契丹，战东硖石，师败，孝杰死之。

wàn róng xí yǐ shèng suì tú yōu zhōu

万荣席已胜，遂屠幽州。

yōu yi qiǎn jiàng tǎo bǔ bù néng kè

攸宜遣将讨捕，不能克。

nǎi mìng yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn hé nèi jùn wáng wǔ yì zōng wèi shén bīng dào dà zǒng guǎn yòu sù zhèng tái yù shǐ dài fū lóu shī dé wèi qīng biān dào dà zǒng guǎn yòu wǔ wēi wèi dà jiàng jūn shā zhà zhōng yì wèi qīng biān zhōng dào qián jūn zǒng guǎn bīng fán èr shí wàn jī zéi

乃命右金吾卫大将军河内郡王武懿宗为神兵道大总管，右肃政台御史大夫娄师德为清边道大总管，右武威卫大将军沙吒忠义为清边中道前军总管，兵凡二十万击贼。

乃命右金吾卫大将军河内郡王武懿宗为神兵道大总管，右肃政台御史大夫娄师德为清边道大总管，右武威卫大将军沙咤忠义为清边中道前军总管，兵凡二十万击贼。

wàn róng ruì shén gǔ ér nán cán yíng zhōu shǔ xiàn zì sì wú suǒ dàn

万荣锐甚，鼓而南，残瀛州属县，恣肆无所惮。

yú shì shén bīng dào zǒng guǎn yáng xuán jī lǜ xī jūn yǎn qí wěi qì dān dà bài huò hé ā xiǎo jiàng bié jiāng li jiè gù luò wu zhěng shōu zhàng xiè rú jī

于是神兵道总管杨玄基率奚军掩其尾，契丹大败，获何阿小，降别将李楷固、骆务整，收仗械如积。

wàn róng wěi jūn zǒu cán duì fù hé yǔ xī bó

万荣委军走，残队复合，与奚搏。

xī sì miàn gōng nǎi dà kuì wàn róng zuǒ chí

奚四面攻，乃大溃，万荣左驰。

zhāng jiǔ jié wèi sān fú cì zhī wàn róng qióng yǔ jiā nú qīng jì zǒu lù hé dōng bèi shén wò lín xià nú zhǎn qí shǒu jiǔ jié chuán zhī dōng dōu yú zhòng kuì

张九节为三伏伺之，万荣穷，与家奴轻骑走潞河东，惫甚，卧林下，奴斩其首，九节传之东都，馀众溃。

yōu yi kǎi ér hái hòu xǐ wèi shè tiān xià gǎi yuán wèi shén gōng

攸宜凯而还，后喜，为赦天下，改元为神功。

qì dān bù néng lì suì fù tū jué

契丹不能立，遂附突厥。

jiǔ shì yuán nián zhào zuǒ yù qián wèi dà jiàng jūn li jiè gù yòu wǔ wēi wèi jiāng jūn luò wu zhěng tǎo qì dān pò zhī

久视元年，诏左玉钤卫大将军李楷固、右武威卫将军骆务整讨契丹，破之。

cǐ liǎng rén jiē lǔ shàn jiāng cháng fàn biān shù jiǒng guān jūn zhě yě jí shì yǒu gōng

此两人皆虏善将，尝犯边，数窘官军者也，及是有功。

kāi yuán èr nián jìn zhōng cóng fù dì dū du shī huó yǐ mò chuò zhèng shuāi lǜ bù luò yǔ xié lì fā yī jiàn chuò lái guī xuán zōng cì dān shū tiě quàn

开元二年，尽忠从父弟都督失活以默啜政衰，率部落与颉利发伊健啜来归，玄宗赐丹书铁券。

hòu èr nián yǔ xī zhǎng li dà pú jiē lái zhào fù zhì sōng mò fǔ yǐ shī huó wèi dū du fēng sōng mò jùn wáng shòu zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn

后二年，与奚长李大酺皆来，诏复置松漠府，以失活为都督，封松漠郡王，授左金吾卫大将军。

réng qí fǔ zhì jìng xī jūn yǐ shī huó wèi jīng lüè dà shǐ suǒ tǒng bā bù jiē zhuó qí qiú wèi cì shǐ

仍其府置静析军，以失活为经略大使，所统八部皆擢其酋为刺史。

zhào jiāng jūn xuē tài wèi yā fán luò shǐ dū jūn zhèn fǔ

诏将军薛泰为押蕃落使，督军镇抚。

dì yǐ dōng píng wáng wài sūn yáng yuán sì nǚ wèi yǒng lè gōng zhǔ qī shī huó

帝以东平王外孙杨元嗣女为永乐公主，妻失活。

míng nián shī huó sǐ zèng tè jìn dì qiǎn shǐ diào cí yǐ qí dì zhōng láng jiàng suō gù xí fēng jí suǒ lǐng

明年，失活死，赠特进，帝遣使吊祠，以其弟中郎将娑固袭封及所领。

míng nián suō gù yǔ gōng zhǔ lái cháo yàn jī yǒu jiā

明年，娑固与公主来朝，宴赍有加。

yǒu kě tū yú zhě wèi jìng xī jūn fù shǐ hàn yǒng de zhòng suō gù yù qù zhī wèi jué

有可突于者，为静析军副使，悍勇得众，娑固欲去之，未决。

kě tū yú fǎn gōng suō gù suō gù bēn yíng zhōu

可突于反攻娑固，娑固奔营州。

dū du xǔ qīn dàn yǐ zhōu jiǎ wǔ bǎi hé xī jūn zhǎng li dà pú bīng gòng gōng kě tū yú

都督许钦澹以州甲五百，合奚君长李大酺兵共攻可突于。

bù shèng suō gù dà pú jiē sǐ

不胜，娑固、大酺皆死。

qīn dàn jù xǐ jūn rù yú guān

钦澹惧，徙军入榆关。

kě tū yú fèng suō gù cóng fù dì yù yú wèi jūn qiǎn shǐ zhě xiè zuì

可突于奉娑固从父弟郁于为君，遣使者谢罪。

yǒu zhào jí bài yù yú sōng mò jùn wáng ér shè kě tū yú

有诏即拜郁于松漠郡王，而赦可突于。

yù yú lái cháo shòu lǜ gēng lìng yǐ zōng shì suǒ chū nǚ mù róng wèi yàn jùn gōng zhǔ qī zhī

郁于来朝，授率更令，以宗室所出女慕容为燕郡公主妻之。

kě tū yú yì lái cháo zhuó zuǒ yǔ lín wèi jiāng jūn

可突于亦来朝，擢左羽林卫将军。

yù yú sǐ dì tǔ yú sì yǔ kě tū yú yǒu xì bù néng dìng qí xià xié gōng zhǔ lái bēn fēng liáo yáng jùn wáng liú sù wèi

郁于死，弟吐于嗣，与可突于有隙，不能定其下，携公主来奔，封辽阳郡王，留宿卫。

kě tū yú fèng jìn zhōng dì shào gù tǒng zhòng zhào xǔ xí wáng

可突于奉尽忠弟邵固统众，诏许袭王。

tiān zǐ fēng shàn shào gù yǔ zhū fān zhǎng jiē cóng xíng zài

天子封禅，邵固与诸蕃长皆从行在。

míng nián bài zuǒ yǔ lín wèi dà jiàng jūn xǐ wáng guǎng huà jùn yǐ zōng shì chū nǚ chén wèi dōng huá gōng zhǔ qī shào gù zhào guān qí bù qiú zhǎng bǎi yú rén shào gù yǐ zi rù shì

明年，拜左羽林卫大将军，徙王广化郡，以宗室出女陈为东华公主，妻邵固，诏官其部酋长百馀人，邵固以子入侍。

kě tū yú fù lái bù wéi zǎi xiàng li yuán hóng suǒ lǐ yāng yāng qù

可突于复来，不为宰相李元纮所礼，鞅鞅去。

zhāng shuō yuē bǐ shòu xīn zhě wéi lì shì xiàng

张说曰：“彼兽心者，唯利是向。

qiě fāng chí guó xià suǒ fù yě bù jiǎ yǐ lǐ bù lái yǐ

且方持国，下所附也，不假以礼，不来矣。

hòu sān nián kě tū yú shā shào gù lì qū liè wèi wáng xié xī zhòng gòng jiàng tū jué

”后三年，可突于杀邵固，立屈烈为王，胁奚众共降突厥。

gōng zhǔ zǒu píng lú jūn

公主走平庐军。

zhào yōu zhōu zhǎng shǐ zhī fàn yáng jié dù shì zhào hán zhāng jī zhī

诏幽州长史、知范阳节度事赵含章击之。

qiǎn zhōng shū shè rén péi kuān jǐ shì zhōng xuē kǎn dà mù zhuàng shì

遣中书舍人裴宽、给事中薛偘大募壮士，

bài zhōng wáng jùn hé běi dào héng jūn yuán shuài

拜忠王浚河北道行军元帅，

yǐ yù shǐ dài fū li cháo yǐn jīng zhào yǐn péi zhòu xiān fù zhī

以御史大夫李朝隐、京兆尹裴伷先副之，

shuài chéng bó xiàn zhāng wén yǎn sòng zhī tì li dōng méng zhào wàn gōng guō yīng jié děng bā zǒng guǎn bīng jī qì dān

帅程伯献、张文俨、宋之悌、李东蒙、赵万功、郭英杰等八总管兵击契丹。

jì yòu yǐ zhōng wáng jiān hé dōng dào zhū jūn yuán shuài wáng bù xíng

既又以忠王兼河东道诸军元帅，王不行。

yǐ lǐ bù shàng shū xìn ān jùn wáng yī chí jié hé běi dào héng jūn fù yuán shuài yǔ hán zhāng chū sài bǔ lǔ dà pò zhī

以礼部尚书信安郡王祎持节河北道行军副元帅，与含章出塞捕虏，大破之。

kě tū yú zǒu xī zhòng jiàng wáng yǐ èr fán fú jí gào zhū miào

可突于走，奚众降，王以二蕃俘级告诸庙。

míng nián kě tū yú dào biān yōu zhōu zhǎng shǐ xuē chu yù fù zǒng guǎn guō yīng jié wú kè qín wū zhī yì luó shǒu zhōng lǜ wàn qí jí xī jī zhī zhàn dōu shān xià

明年，可突于盗边，幽州长史薛楚玉、副总管郭英杰、吴克勤、乌知义、罗守忠率万骑及奚击之，战都山下。

kě tū yú yǐ tū jué bīng lái xī jù chí liǎng duān zhòng zǒu xiǎn

可突于以突厥兵来，奚惧，持两端，众走险；

zhī yì shǒu zhōng bài yīng jié kè qín sǐ zhī shā táng bīng wàn rén

知义、守忠败，英杰、克勤死之，杀唐兵万人。

dì zhuó zhāng shǒu guī wèi yōu zhōu zhǎng shǐ jīng lüè zhī

帝擢张守珪为幽州长史经略之。

shǒu guī jì shàn jiāng kě tū yú kǒng yáng qǐng chén ér shāo qū xī běi yǐ tū jué

守珪既善将，可突于恐，阳请臣而稍趋西北倚突厥。

qí yá guān li guò zhé yǔ kě tū yú nèi bù píng shǒu guī shǐ kè wáng huǐ yīn yāo zhī yǐ bīng wéi kě tū yú guò zhé jí yè zhǎn kě tū yú qū liè jí zhī dǎng shù shí rén zì guī

其衙官李过折与可突于内不平，守珪使客王悔阴邀之，以兵围可突于，过折即夜斩可突于、屈烈及支党数十人，自归。

shǒu guī shǐ guò zhé tǒng qí bù hán kě tū yú děng shǒu chuán dōng dōu

守珪使过折统其部，函可突于等首传东都。

bài guò shé běi píng jùn wáng wèi sōng mò dū du

拜过折北平郡王，为松漠都督。

kě tū yú cán dǎng jī shā guò zhé tú qí jiā

可突于残党击杀过折，屠其家。

yī zǐ là qián zǒu ān dōng bài zuǒ xiāo wèi jiāng jūn

一子剌乾走安东，拜左骁卫将军。

一子剌干走安东，拜左骁卫将军。

èr shí wǔ nián shǒu guī tǎo qì dān zài pò zhī yǒu zhào zì jīn zhàn yǒu gōng bì gào miào

二十五年，守珪讨契丹，再破之，有诏自今战有功必告庙。

tiān bǎo sì zài qì dān dà qiú li huái xiù jiàng bài sōng mò dū du fēng chóng shùn wáng yǐ zōng shì chū nǚ dú gū wèi jìng lè gōng zhǔ qī zhī

天宝四载，契丹大酋李怀秀降，拜松漠都督，封崇顺王，以宗室出女独孤为静乐公主妻之。

shì suì shā gōng zhǔ pàn qù fàn yáng jié dù shǐ ān lù shān tǎo pò zhī

是岁，杀公主叛去，范阳节度使安禄山讨破之。

gèng fēng qí qiú jiè luò wèi gōng rén wáng dài sōng mò dū du

更封其酋楷落为恭仁王，代松漠都督。

lù shān fāng xìng biǎo tǎo qì dān yǐ xiàng dì yì

禄山方幸，表讨契丹以向帝意。

fā yōu zhōu yún zhōng píng lú hé dōng bīng shí yú wàn yǐ xī wèi xiāng dǎo dà zhàn huáng shuǐ nán

发幽州、云中、平庐、河东兵十余万，以奚为乡导，大战潢水南。

lù shān bài sǐ zhě shù qiān

禄山败，死者数千。

zì shì lù shān yǔ xiāng qīn lüè wèi cháng jiě zhì qí fǎn nǎi yǐ

自是禄山与相侵掠未尝解，至其反乃已。

qì dān zài kāi yuán tiān bǎo jiān shǐ cháo xiàn zhě wú lǜ èr shí

契丹在开元、天宝间，使朝献者无虑二十。

gù shì yǐ fàn yáng jié dù wèi yā xī qì dān shǐ zì zhì dé hòu fān zhèn shàn de wu zì ān zhāng shù chì hòu yì jǐn bù shēng shì yú biān

故事，以范阳节度为押奚、契丹使，自至德后，籓镇擅地务自安，鄣戍斥候益谨，不生事于边；

xī qì dān yì xiān rù kòu suì xuǎn qiú háo shù shí rù cháng ān cháo huì měi yǐn jiàn cì yǔ yǒu zhì qí xià lǜ shù bǎi jiē zhù guǎn yōu zhōu

奚、契丹亦鲜入寇，岁选酋豪数十入长安朝会，每引见，赐与有秩，其下率数百皆驻馆幽州。

zhì dé bǎo yìng shí zài cháo xiàn dà lì zhōng shí sān zhēn yuán jiān sān yuán hé zhōng qī dà hé kāi chéng jiān fán sì

至德、宝应时再朝献，大历中十三，贞元间三，元和中七，大和、开成间凡四。

rán tiān zǐ è qí wài fù huí hú bù fù guān jué qú cháng

然天子恶其外附回鹘，不复官爵渠长。

huì chāng èr nián huí hú pò qì dān qiú qū shù shǐ fù nèi fù bài yún huī jiāng jūn shǒu yòu wǔ wèi jiāng jūn

会昌二年，回鹘破，契丹酋屈戍始复内附，拜云麾将军、守右武卫将军。

yú shì yōu zhōu jié dù shǐ zhāng zhòng wǔ wèi yì huí hú suǒ yǔ jiù yìn cì táng xīn yìn yuē fèng guó qì dān zhī yìn

于是幽州节度使张仲武为易回鹘所与旧印，赐唐新印，曰“奉国契丹之印”。

xián tōng zhōng qí wáng xí ěr zhī zài qiǎn shǐ zhě rù cháo bù luò jìn qiáng

咸通中，其王习尔之再遣使者入朝，部落浸强。

xí ěr zhī sǐ zú rén qīn dé sì

习尔之死，族人钦德嗣。

guāng qǐ shí fāng tiān xià dào xìng běi jiāng duō gù nǎi chāo xī shì wéi xiǎo xiǎo bù zhǒng jiē yì fú zhī yīn rù kòu yōu jì

光启时，方天下盗兴，北疆多故，乃钞奚、室韦，小小部种皆役服之，因入寇幽、蓟。

liú rén gōng qióng shī yú zhāi xīng shān tǎo zhī suì liǎo sāi xià cǎo shǐ bù dé liú mù mǎ duō sǐ

刘仁恭穷师逾摘星山讨之，岁燎塞下草，使不得留牧，马多死。

qì dān nǎi qǐ méng xiàn liáng mǎ qiú mù dì rén gōng xǔ zhī

契丹乃乞盟，献良马求牧地，仁恭许之。

fù bài yuē rù kòu liú shǒu guāng shù píng zhōu qì dān yǐ wàn qí rù shǒu guāng wěi yǔ hé zhàng yǐn jù yú yě fú fā qín qí dà jiàng

复败约入寇，刘守光戍平州，契丹以万骑入，守光伪与和，帐饮具于野，伏发，禽其大将。

qún hú tòng yuàn nà mǎ wǔ qiān yǐ shú bù xǔ

群胡恸，愿纳马五千以赎，不许。

qīn dé shū zhòng lù qiú zhī nǎi yǔ méng shí nián bù gǎn jìn biān

钦德输重赂求之，乃与盟，十年不敢近边。

qīn dé wǎn jié zhèng bù jìng qí bā bù dà rén fǎ cháng sān suì dài shí yē lǜ ā bǎo jī jiàn gǔ qí wèi yī bù bù kěn dài zì hào wèi wáng ér yǒu guó dà hè shì suì wáng

钦德晚节政不竞，其八部大人法常三岁代，时耶律阿保机建鼓旗为一部，不肯代，自号为王而有国，大贺氏遂亡。

xī yì dōng hú zhǒng wèi xiōng nú suǒ pò bǎo wū wán shān

奚，亦东胡种，为匈奴所破，保乌丸山。

hàn cáo cāo zhǎn qí shuài tà dùn gài qí hòu yě

汉曹操斩其帅蹋顿，盖其后也。

yuán wèi shí zì hào kù zhēn xī jū xiān bēi gù dì zhí jīng shī dōng běi sì qiān lǐ

元魏时自号库真奚，居鲜卑故地，直京师东北四千里。

qí dì dōng běi jiē qì dān xi tū jué nán bái láng hé běi

其地东北接契丹，西突厥，南白狼河，北。

yǔ tū jué tóng sú zhú shuǐ cǎo xù mù jū zhān lú huán chē wèi yíng

与突厥同俗，逐水草畜牧，居氈庐，环车为营。

与突厥同俗，逐水草畜牧，居毡庐，环车为营。

qí jūn zhǎng cháng yǐ wǔ bǎi rén chí bīng wèi yá zhōng yú bù sàn shān gǔ jiān wú fù rù yǐ shè liè wèi zī

其君长常以五百人持兵卫牙中，馀部散山谷间，无赋入，以射猎为赀。

jia duō jì yǐ huò jiào shān xià

稼多穄，已获，窖山下。

duàn mù wèi jiù wǎ dǐng wèi zhān zá hán shuǐ ér shí

断木为臼，瓦鼎为飦，杂寒水而食。

断木为臼，瓦鼎为𫗞，杂寒水而食。

xǐ zhàn dòu bīng yǒu wǔ bù bù yī sì jīn zhǔ zhī

喜战斗，兵有五部，部一俟斤主之。

qí guó xi dǐ dà luò pō jù huí hé yá sān qiān lǐ duō yī tǔ hù zhēn shuǐ

其国西抵大洛泊，距回纥牙三千里，多依土护真水。

qí mǎ shàn dēng qí yáng hēi

其马善登，其羊黑。

shèng xià bì xǐ bǎo lěng xíng shān shān zhí guī zhōu xī běi

盛夏必徙保冷陉山，山直妫州西北。

zhì duò shǐ qù kù zhēn dàn yuē xī

至隋始去“库真”，但曰奚。

wǔ dé zhōng gāo kāi dào jiè qí bīng zài kòu yōu zhōu zhǎng shǐ wáng shēn jī pò zhī

武德中，高开道借其兵再寇幽州，长史王诜击破之。

tài zōng zhēn guàn sān nián shǐ lái cháo yuè shí qī suì fán sì cháo gòng

太宗贞观三年始来朝，阅十七岁，凡四朝贡。

dì fá gāo lí dà qiú sū zhī cóng zhàn yǒu gōng

帝伐高丽，大酋苏支从战有功。

bù shù nián qí zhǎng kě dù zhě nèi fù dì wèi zhì ráo lè dū du fǔ bài kě dù zhě shǐ chí jié liù zhōu zhū jūn shì ráo lè dū du fēng lóu fán xiàn gōng cì lǐ shì

不数年，其长可度者内附，帝为置饶乐都督府，拜可度者使持节六州诸军事、饶乐都督，封楼烦县公，赐李氏。

yǐ ā huì bù wèi ruò shuǐ zhōu chǔ hé bù wèi qí lí zhōu ào shī bù wèi luò guī zhōu dù jī bù wèi tài lǔ zhōu yuán sì zhé bù wèi kě yě zhōu gè yǐ qiú lǐng rǔ gē zhǔ wèi cì shǐ lì ráo lè fǔ

以阿会部为弱水州，处和部为祁黎州，奥失部为洛瑰州，度稽部为太鲁州，元俟折部为渴野州，各以酋领辱纥主为刺史，隶饶乐府。

fù zhì dōng yí dū hù fǔ yú yíng zhōu jiān tǒng sōng mò ráo lè de zhì dōng yí xiào wèi

复置东夷都护府于营州，兼统松漠、饶乐地，置东夷校尉。

xiǎn qìng jiān kě dù zhě sǐ xī suì pàn

显庆间可度者死，奚遂叛。

wǔ nián yǐ dìng xiāng dū du ā shǐ dé shū bīn zuǒ wǔ hou jiāng jūn yán tuó tī zhēn jū yán zhōu dū du li hán zhū wèi lěng xíng dào héng jūn zǒng guǎn

五年，以定襄都督阿史德枢宾、左武候将军延陀梯真、居延州都督李含珠为冷陉道行军总管。

míng nián zhào shàng shū yòu chéng cuī yú qìng chí jié zǒng hù dìng xiāng děng sān dōu dū tǎo zhī xī jù qǐ xiáng zhǎn qí wáng pǐ dì

明年，诏尚书右丞崔馀庆持节总护定襄等三都督讨之，奚惧乞降，斩其王匹帝。

wàn suì tōng tiān zhōng qì dān fǎn xī yì pàn yǔ tū jué xiāng biǎo lǐ hào liǎng fán

万岁通天中，契丹反，奚亦叛，与突厥相表里，号“两蕃”。

yán hé yuán nián yǐ zuǒ yǔ lín wèi dà jiàng jūn yōu zhōu dū du sūn quán zuǒ xiāo wèi jiāng jūn li jiè luò zuǒ wēi wèi jiāng jūn zhōu yǐ tì shuài bīng shí èr wàn wèi sān jūn xí jī qí bù

延和元年，以左羽林卫大将军幽州都督孙佺、左骁卫将军李楷洛、左威卫将军周以悌帅兵十二万，为三军，袭击其部。

cì lěng xíng qián jūn jiè luò yǔ xī qiú li dà pú zhàn bù lì

次冷陉，前军楷洛与奚酋李大酺战不利。

quán jù liǎn jūn zhà dà pú yuē wǒ fèng zhào lái wèi fǔ ruò děng ér jiè luò wéi jié dù zhé zhàn fēi tiān zǐ yì fāng lù yǐ xùn

佺惧，敛军，诈大酺曰：“我奉诏来慰抚若等，而楷洛违节度辄战，非天子意，方戮以徇。

dà pú yuē chéng wèi fǔ wǒ yǒu suǒ cì hu

”大酺曰：“诚慰抚我，有所赐乎？

quán chū jūn zhōng zēng bó páo dài yǔ zhī

”佺出军中缯帛、袍带与之。

dà pú xiè qǐng quán hái shī jǔ jūn de tuō zhēng xiān wú bù wǔ dà pú bīng niè zhī suì dà bài shā shāng shù wàn

大酺谢，请佺还师，举军得脱，争先无部伍，大酺兵蹑之，遂大败，杀伤数万。

quán yǐ tì jiē wèi lǔ qín sòng mò chuò hài zhī

佺、以悌皆为虏禽，送默啜害之。

cháo tíng fāng duō gù bù xiá tǎo

朝廷方多故，不暇讨。

xuán zōng kāi yuán èr nián shǐ ào sū huǐ luò gài jiàng fēng ráo lè jùn wáng zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn ráo lè dū du

玄宗开元二年，使奥苏悔落丐降，封饶乐郡王，左金吾卫大将军、饶乐都督。

zhào zōng shì chū nǚ xīn wèi gù ān gōng zhǔ qī dà pú

诏宗室出女辛为固安公主，妻大酺。

míng nián shēn rù cháo chéng hūn

明年，身入朝成昏。

shǐ fù yíng zhōu dū dū fǔ qiǎn yòu lǐng jūn jiāng jūn li jì chí jié hù sòng

始复营州都督府，遣右领军将军李济持节护送。

dà pú hòu yǔ qì dān kě tū yú dòu sǐ

大酺后与契丹可突于斗，死。

dì lǔ sū lǐng qí bù xí wáng

弟鲁苏领其部，袭王。

zhào jiān bǎo sāi jūn jīng lüè dà shǐ

诏兼保塞军经略大使。

yá guān sāi mò jié móu pàn gōng zhǔ zhì jiǔ yòu shā zhī dì jiā qí gōng cì zhǔ lèi wàn

牙官塞默羯谋叛，公主置酒诱杀之，帝嘉其功，赐主累万。

huì yǔ qí mǔ xiāng gào jié dé zuì gèng yǐ shèng ān gōng zhǔ nǚ wéi wèi dōng guāng gōng zhǔ qī zhī

会与其母相告讦得罪，更以盛安公主女韦为东光公主妻之。

hòu sān nián fēng lǔ sū fèng chéng jùn wáng yòu yǔ lín wèi jiāng jūn zhuó qí shǒu lǐng wú lǜ èr bǎi rén jiē wèi láng jiàng

后三年，封鲁苏奉诚郡王，右羽林卫将军，擢其首领无虑二百人，皆位郎将。

jiǔ zhī qì dān kě tū yú fǎn xié xī zhòng bìng fù tū jué

久之，契丹可突于反，胁奚众并附突厥。

lǔ sū bù néng zhì bēn yú guān gōng zhǔ bēn píng lú

鲁苏不能制，奔榆关，公主奔平庐。

yōu zhōu zhǎng shǐ zhào hán zhāng fā qīng yí jūn tǎo pò zhī zhòng shāo zì guī

幽州长史赵含章发清夷军讨破之，众稍自归。

míng nián xìn ān wáng yī jiàng qí qiú li shī suǒ gāo děng bù luò wǔ qiān zhàng yǐ qí de wèi guī yì zhōu yīn yǐ wáng shī bài zuǒ yǔ lín jūn dà jiàng jūn běn zhōu dū du cì bó shí wàn zhì qí bù yōu zhōu zhī piān

明年，信安王祎降其酋李诗锁高等部落五千帐，以其地为归义州，因以王诗，拜左羽林军大将军、本州都督，赐帛十万，置其部幽州之偏。

li shī sǐ zi yán chǒng sì yǔ qì dān yòu pàn wèi yōu zhōu zhāng shǒu guī suǒ kùn

李诗死，子延宠嗣，与契丹又叛，为幽州张守珪所困。

yán chǒng jiàng fù bài ráo lè dū du huái xìn wáng yǐ zōng shì chū nǚ yáng wèi yi fāng gōng zhǔ qī zhī

延宠降，复拜饶乐都督、怀信王，以宗室出女杨为宜芳公主妻之。

yán chǒng shā gōng zhǔ fù pàn zhào lì tā qiú pó gù wèi zhāo xìn wáng ráo lè dū du yǐ dìng qí bù

延宠杀公主复叛，诏立它酋婆固为昭信王、饶乐都督，以定其部。

ān lù shān jié dù fàn yáng guǐ biān gōng shù yǔ áo dòu shì fú yǐ xiàn zhū qí jūn li rì yuè liào suǒ fú xiāo zhuàng shù yún nán

安禄山节度范阳，诡边功，数与鏖斗，饰俘以献，诛其君李日越，料所俘骁壮戍云南。

zhōng dì shì fán bā cháo xiàn zhì dé dà lì jiān shí èr

终帝世，凡八朝献，至德、大历间十二。

zhēn yuán sì nián yǔ shì wéi gōng zhèn wǔ

贞元四年，与室韦攻振武。

hòu qī nián yōu zhōu cán qí zhòng liù wàn

后七年，幽州残其众六万。

dé zōng shí liǎng cháo xiàn

德宗时，两朝献。

yuán hé yuán nián jūn méi luò shēn rù cháo bài jiǎn jiào sī kōng guī chéng jùn wáng

元和元年，君梅落身入朝，拜检校司空、归诚郡王。

yǐ bù qiú suǒ shì wèi zuǒ wēi wèi jiāng jūn tán jì zhōu yóu yì bīng mǎ shǐ méi rǔ gū píng zhōu yóu yì bīng mǎ shǐ jiē cì lǐ shì

以部酋索氏为左威卫将军、檀蓟州游弈兵马使，没辱孤平州游弈兵马使，皆赐李氏。

rán yīn jié huí hú shì wéi bīng fàn xi chéng zhèn wǔ

然阴结回鹘、室韦兵犯西城、振武。

dà dǐ xiàn zōng shì sì cháo xiàn

大抵宪宗世四朝献。

dà hé sì nián fù dào biān lú lóng li zài yì pò zhī zhí dà jiàng èr bǎi yú rén fù qí shuài rú jié lái xiàn wén zōng cì guàn dài shòu yòu xiāo wèi jiāng jūn

大和四年，复盗边，庐龙李载义破之，执大将二百余人，缚其帅茹羯来献，文宗赐冠带，授右骁卫将军。

hòu wǔ nián dà shǒu lǐng nì shě lǎng lái cháo

后五年，大首领匿舍朗来朝。

dà zhōng yuán nián běi bù zhū shān xī xī pàn lú lóng zhāng zhòng wǔ qín qiú qú shāo zhàng luò èr shí wàn qǔ qí cì shǐ yǐ xià miàn ěr sān bǎi yáng niú qī wàn zī zhù wǔ bǎi chéng xiàn jīng shī

大中元年，北部诸山奚悉叛，庐龙张仲武禽酋渠，烧帐落二十万，取其刺史以下面耳三百，羊牛七万，辎贮五百乘，献京师。

xián tōng jiǔ nián qí wáng tū dǒng sū shǐ dà dū dū sà gé rù cháo

咸通九年，其王突董苏使大都督萨葛入朝。

shì hòu qì dān fāng qiáng xī bù gǎn gāng ér jǔ bù yì shǔ

是后契丹方强，奚不敢亢，而举部役属。

lǔ zhèng kē xī yuàn zhī qí qiú qù zhū yǐn bié bù nèi fù bǎo guī zhōu běi shān suì wèi dōng xi xī

虏政苛，奚怨之，其酋去诸引别部内附，保妫州北山，遂为东、西奚。

shì wéi qì dān bié zhǒng dōng hú zhī běi biān gài dīng líng miáo yì yě

室韦，契丹别种，东胡之北边，盖丁零苗裔也。

de jù huáng lóng běi bàng yuè hé zhí jīng shī dōng běi qī qiān lǐ dōng hēi shuǐ mò hé xi tū jué nán qì dān běi bīn hǎi

地据黄龙北，傍越河，直京师东北七千里，东黑水靺鞨，西突厥，南契丹，北濒海。

qí guó wú jūn zhǎng wéi dà qiú jiē hào mò hè duō shè guǎn qí bù ér fù yú tū jué

其国无君长，惟大酋，皆号“莫贺咄”，摄筦其部而附于突厥。

xiǎo huò qiān hù dà shù qiān hù bīn sàn chuān gǔ zhú shuǐ cǎo ér chù bù shuì liǎn

小或千户，大数千户，滨散川谷，逐水草而处，不税敛。

měi yì liè jí xiāng xiào jù shì bì qù bù xiāng chén zhì gù suī měng hàn xǐ zhàn ér zú bù néng wèi qiáng guó

每弋猎即相啸聚，事毕去，不相臣制，故虽猛悍喜战，而卒不能为强国。

yǎn mù wèi lí rén wǎn yǐ gēng tián huò shén biǎn

剡木为犁，人挽以耕，田获甚褊。

qí qì hòu duō hán xià wù yǔ dōng shuāng xiàn

其气候多寒，夏雾雨，冬霜霰。

qí sú fù rén yǐ wǔ sè zhū chuí lǐng hūn jià zé nán xiān yòng nǚ jiā sān suì ér hòu fēn yǐ chǎn yǔ fù gòng zài gǔ wǔ ér hái

其俗，富人以五色珠垂领，婚嫁则男先佣女家三岁，而后分以产，与妇共载，鼓舞而还。

fu sǐ bù zài jià

夫死，不再嫁。

měi bù gòng gòu dà péng sǐ zhě zhì shī qí shàng sàng qī sān nián

每部共构大棚，死者置尸其上，丧期三年。

tǔ shǎo jīn tiě lǜ zī yú gāo lí

土少金铁，率资于高丽。

qì yǒu jiǎo gōng hù shǐ rén yóu shàn shè

器有角弓、楛矢，人尤善射。

měi rù xià xi bǎo tè bó cì duì èr shān

每溽夏，西保貣勃、次对二山。

shān duō cǎo mù niǎo shòu rán kǔ fēi wén zé cháo jū yǐ bì

山多草木鸟兽，然苦飞蚊，则巢居以避。

qiú shuài sǐ yǐ zǐ dì jì wú zé tuī háo jié lì zhī

酋帅死，以子弟继，无则推豪桀立之。

lǜ chéng niú chē qú chú wèi shì dù shuǐ zé shù xīn wèi fú huò yǐ pí wèi zhōu

率乘牛车，蘧蒢为室，度水则束薪为桴，或以皮为舟。

mǎ jiē cǎo jiān shéng jī dí

马皆草鞯、绳羁靮。

suǒ jū huò pí méng shì huò qū mù yǐ qú chú fù xǐ zé zài ér xíng

所居或皮蒙室，或屈木以蘧蒢覆，徙则载而行。

qí chù wú yáng shǎo mǎ yǒu niú bù yòng yǒu jù shǐ shí zhī wéi qí pí wèi fú ruò xí

其畜无羊少马，有牛不用，有巨豕食之，韦其皮为服若席。

qí yǔ yán mò hé yě

其语言，靺鞨也。

fēn bù fán èr shí yú yuē lǐng xī bù shān běi bù huáng tóu bù qiáng bù yě

分部凡二十馀：曰岭西部、山北部、黄头部，强部也；

dà rú zhě bù xiǎo rú zhě bù pó wō bù nè běi bù luò dān bù xī chù liǔ chéng dōng běi jìn zhě sān qiān yuǎn liù qiān lǐ ér yíng

大如者部、小如者部、婆莴部、讷北部、骆丹部，悉处柳城东北，近者三千，远六千里而赢；

zuì xi yǒu wū sù gù bù yǔ huí hé jiē dāng jù lún pō zhī xī nán

最西有乌素固部，与回纥接，当俱伦泊之西南；

zì pō ér dōng yǒu yí sāi méi bù

自泊而东有移塞没部；

shāo dōng yǒu sāi hé zhī bù zuì qiáng bù yě jū chuò hé zhī yīn yì yuē yàn zhī hé

稍东有塞曷支部，最强部也，居啜河之阴，亦曰燕支河；

yì dōng yǒu hé jiě bù wū luō hù bù nà lǐ bù lǐng xī bù

益东有和解部、乌罗护部、那礼部、岭西部；

zhí běi yuē nè bǐ zhī bù běi yǒu tài shān shān wài yuē dà shì wéi bīn yú shì jiàn hé hé chū jù lún chuò yě ér dōng

直北曰讷比支部，北有大山，山外曰大室韦，濒于室建河，河出俱伦，{辶也}而东；

hé nán yǒu méng wǎ bù qí běi luò tǎn bù

河南有蒙瓦部，其北落坦部；

shuǐ dōng hé nà hé hū hàn hé yòu dōng guàn hēi shuǐ mò hé gù mò hé kuà shuǐ yǒu nán běi bù ér dōng zhù yú hǎi

水东合那河、忽汗河，又东贯黑水靺鞨，故靺鞨跨水有南北部，而东注于海。

yuè hé dōng nán yì yǔ nà hé hé qí běi yǒu dōng shì wéi gài wū wán dōng nán bǐ yú rén yě

越河东南亦与那河合，其北有东室韦，盖乌丸东南鄙馀人也。

zhēn guàn wǔ nián shǐ lái gòng fēng diāo hòu zài rù cháo

贞观五年，始来贡丰貂，后再入朝。

cháng shòu èr nián pàn jiāng jūn li duō zuò jī dìng zhī

长寿二年叛，将军李多祚击定之。

jǐng lóng chū fù cháo xiàn qǐng zhù tǎo tū jué

景龙初，复朝献，请助讨突厥。

kāi yuán tiān bǎo jiān fán shí cháo xiàn dà lì zhōng shí yī

开元、天宝间，凡十朝献，大历中十一。

zhēn yuán sì nián yǔ xī gòng kòu zhèn wǔ jié dù shǐ táng cháo chén fāng jiāo láo tiān zǐ shǐ zhě jīng ér zǒu jūn shì wéi zhí zhào shǐ dà shā lüè ér qù

贞元四年，与奚共寇振武，节度使唐朝臣方郊劳天子使者，惊而走军，室韦执诏使，大杀掠而去。

míng nián shǐ zhě lái xiè

明年，使者来谢。

dà hé zhōng sān cháo xiàn

大和中三朝献。

dà zhōng zhōng yī lái

大中中一来。

xián tōng shí dà qiú dá liè yǔ xī jiē qiǎn shǐ zhì jīng shī rán fēi xiǎn yí hòu shǐ guān shī chuán

咸通时，大酋怛烈与奚皆遣使至京师，然非显夷后，史官失传。

hēi shuǐ mò hé jū sù shèn de yì yuē yì lóu yuán wèi shí yuē wù jí

黑水靺鞨居肃慎地，亦曰挹娄，元魏时曰勿吉。

zhí jīng shī dōng běi liù qiān lǐ dōng bīn hǎi xi shǔ tū jué nán gāo lí běi shì wéi

直京师东北六千里，东濒海，西属突厥，南高丽，北室韦。

lí wéi shù shí bù qiú gè zì zhì

离为数十部，酋各自治。

qí zhù zhě yuē sù mò bù jū zuì nán dǐ tài bái shān yì yuē tú tài shān yǔ gāo lí jiē yī sù mò shuǐ yǐ jū shuǐ yuán yú shān xī běi zhù tā lòu hé

其著者曰粟末部，居最南，抵太白山，亦曰徒太山，与高丽接，依粟末水以居，水源于山西，北注它漏河；

shāo dōng běi yuē mì duō bù

稍东北曰汨咄部；

yòu cì yuē ān jū gǔ bù

又次曰安居骨部；

yì dōng yuē fú niè bù

益东曰拂涅部；

jū gǔ zhī xī běi yuē hēi shuǐ bù

居骨之西北曰黑水部；

sù mò zhī dōng yuē bái shān bù

粟末之东曰白山部。

bù jiān yuǎn zhě sān sì bǎi lǐ jìn èr bǎi lǐ

部间远者三四百里，近二百里。

bái shān běn chén gāo lí wáng shī qǔ píng rǎng qí zhòng duō rù táng mì duō ān jū gǔ děng jiē bēn sàn jìn wēi wú wén yān yí rén bèng rù bó hǎi

白山本臣高丽，王师取平壤，其众多入唐，汨咄、安居骨等皆奔散，浸微无闻焉，遗人迸入渤海。

wéi hēi shuǐ wán qiáng fēn shí liù luò yǐ nán běi chēng gài qí jū zuì běi fāng zhě yě

唯黑水完强，分十六落，以南北称，盖其居最北方者也。

rén jìn jiàn shàn bù zhàn cháng néng huàn tā bù

人劲健，善步战，常能患它部。

sú biān fā zhui yě shǐ yá chā zhì wěi wèi guān shì zì bié yú zhū bù

俗编发，缀野豕牙，插雉尾为冠饰，自别于诸部。

xìng rěn hàn shàn shè liè wú yōu qi guì zhuàng jiàn lǎo

性忍悍，善射猎，无忧戚，贵壮贱老。

jū wú shì lú fù shān shuǐ kǎn de liáng mù qí shàng fù yǐ tǔ rú qiū zhǒng rán

居无室庐，负山水坎地，梁木其上，覆以土，如丘冢然。

xià chū suí shuǐ cǎo dōng rù chù

夏出随水草，冬入处。

yǐ ruò guàn miàn yú yí dí zuì zhuó huì

以溺盥面，于夷狄最浊秽。

sǐ zhě mái zhī wú guān guǒ shā suǒ chéng mǎ yǐ jì

死者埋之，无棺椁，杀所乘马以祭。

qí qiú yuē dà mò fú mán duō shì xiàng chéng wèi zhǎng

其酋曰大莫拂瞒咄，世相承为长。

wú shū qì

无书契。

qí shǐ shí zú zhǎng èr cùn gài hù nǔ yí fǎ

其矢石镞，长二寸，盖楛砮遗法。

chù duō shǐ wú niú yáng

畜多豕，无牛羊。

yǒu chē mǎ tián ǒu yǐ gēng chē zé bù tuī

有车马，田耦以耕，车则步推。

yǒu sù mài

有粟麦。

tǔ duō diāo shǔ bái tù bái yīng

土多貂鼠、白兔、白鹰。

yǒu yán quán qì zhēng báo yán níng shù diān

有盐泉，气蒸薄，盐凝树颠。

wǔ dé wǔ nián qú cháng ā gù láng shǐ lái

武德五年，渠长阿固郎始来。

tài zōng zhēn guàn èr nián nǎi chén fù suǒ xiàn yǒu cháng yǐ qí de wèi yàn zhōu

太宗贞观二年，乃臣附，所献有常，以其地为燕州。

dì fá gāo lí qí běi bù fǎn yǔ gāo lí hé

帝伐高丽，其北部反，与高丽合。

gāo huì zhēn děng lǜ zhòng yuán ān shì měi zhàn mò hé cháng jū qián

高惠真等率众援安市，每战，靺鞨常居前。

dì pò ān shì zhí huì zhēn shōu mò hé bīng sān qiān yú xī kēng zhī

帝破安市，执惠真，收靺鞨兵三千余，悉坑之。

kāi yuán shí nián qí qiú ní shǔ lì jī lái cháo xuán zōng jí bài bó lì zhōu cì shǐ

开元十年，其酋倪属利稽来朝，玄宗即拜勃利州刺史。

yú shì ān dōng dōu hù xuē tài qǐng zhì hēi shuǐ fǔ yǐ bù zhǎng wèi dū du cì shǐ cháo tíng wèi zhì zhǎng shǐ jiān zhī cì fǔ dū du xìng lǐ shì míng yuē xiàn chéng yǐ yún huī jiāng jūn lǐng hēi shuǐ jīng lüè shǐ lì yōu zhōu dū du

于是安东都护薛泰请置黑水府，以部长为都督、刺史，朝廷为置长史监之，赐府都督姓李氏，名曰献诚，以云麾将军领黑水经略使，隶幽州都督。

qì dì shì cháo xiàn zhě shí wǔ

讫帝世，朝献者十五。

dà lì shì fán qī zhēn yuán yī lái yuán hé zhōng zài

大历世凡七，贞元一来，元和中再。

chū hēi shuǐ xī běi yòu yǒu sī mù bù yì běi xíng shí rì de jùn lì bù dōng běi xíng shí rì de kū shuō bù yì hào qū shè shāo dōng nán xíng shí rì de mò yè jiē bù yòu yǒu fú niè yú lóu yuè xǐ tiě lì děng bù

初，黑水西北又有思慕部，益北行十日得郡利部，东北行十日得窟说部，亦号屈设，稍东南行十日得莫曳皆部，又有拂涅、虞娄、越喜、铁利等部。

qí de nán jù bó hǎi běi dōng jì yú hǎi xi dǐ shì wéi nán běi mào èr qiān lǐ dōng xī qiān lǐ

其地南距渤海，北、东际于海，西抵室韦，南北袤二千里，东西千里。

fú niè tiě lì yú lóu yuè xǐ shí shí tōng zhōng guó ér jùn lì qū shè mò yè jiē bù néng zì tōng

拂涅、铁利、虞娄、越喜时时通中国，而郡利，屈设、莫曳皆不能自通。

jīn cún qí cháo jīng shī zhě fù zuǒ fāng

今存其朝京师者附左方。

fú niè yì chēng dà fú niè kāi yuán tiān bǎo jiān bā lái xiàn jīng jing diāo shǔ bái tù pí

拂涅，亦称大拂涅，开元、天宝间八来，献鲸睛、貂鼠、白兔皮；

tiě lì kāi yuán zhōng liù lái

铁利，开元中六来；

yuè xǐ qī lái zhēn yuán zhōng yī lái

越喜，七来，贞元中一来；

yú lóu zhēn guàn jiān zài lái zhēn yuán yī lái

虞娄，贞观间再来，贞元一来。

hòu bó hǎi shèng mò hé jiē yì shǔ zhī bù fù yǔ wáng huì yǐ

后渤海盛，靺鞨皆役属之，不复与王会矣。

bó hǎi běn sù mò mò hé fù gāo lí zhě xìng dà shì

渤海，本粟末靺鞨附高丽者，姓大氏。

gāo lí miè lǜ zhòng bǎo yì lóu zhī dōng móu shān de zhí yíng zhōu dōng èr qiān lǐ nán bǐ xīn luó yǐ ní hé wèi jìng dōng qióng hǎi xi qì dān

高丽灭，率众保挹娄之东牟山，地直营州东二千里，南比新罗，以泥河为境，东穷海，西契丹。

zhù chéng guō yǐ jū gāo lí bū cán shāo guī zhī

筑城郭以居，高丽逋残稍归之。

wàn suì tōng tiān zhōng qì dān jìn zhōng shā yíng zhōu dū dū zhào huì fǎn yǒu shè lì qǐ qǐ zhòng xiàng zhě yǔ mò hé qiú qǐ sì bǐ yǔ jí gāo lí yú zhǒng dōng zǒu dù liáo shuǐ bǎo tài bái shān zhī dōng běi zǔ ào lóu hé shù bì zì gù

万岁通天中，契丹尽忠杀营州都督赵翙反，有舍利乞乞仲象者，与靺鞨酋乞四比羽及高丽馀种东走，度辽水，保太白山之东北，阻奥娄河，树壁自固。

wǔ hòu fēng qǐ sì bǐ yǔ wéi xǔ guó gōng qǐ qǐ zhòng xiàng wéi zhèn guó gōng shè qí zuì

武后封乞四比羽为许国公，乞乞仲象为震国公，赦其罪。

bǐ yǔ bù shòu mìng hòu zhào yù qián wèi dà jiàng jūn li jiè gù zhōng láng jiàng suǒ chóu jī zhǎn zhī

比羽不受命，后诏玉钤卫大将军李楷固、中郎将索仇击斩之。

shì shí zhòng xiàng yǐ sǐ qí zi zuò róng yǐn cán yí dùn qù jiè gù qióng niè dù tiān mén lǐng

是时仲象已死，其子祚荣引残痍遁去，楷固穷蹑，度天门岭。

zuò róng yīn gāo lí mò hé bīng jù jiè gù jiè gù bài hái

祚荣因高丽、靺鞨兵拒楷固，楷固败还。

yú shì qì dān fù tū jué wáng shī dào jué bù kè tǎo

于是契丹附突厥，王师道绝，不克讨。

zuò róng jí bìng bǐ yǔ zhī zhòng shì huāng yuǎn nǎi jiàn guó zì hào zhèn guó wáng qiǎn shǐ jiāo tū jué dì fāng wǔ qiān lǐ hù shí yú wàn shèng bīng shù wàn

祚荣即并比羽之众，恃荒远，乃建国，自号震国王，遣使交突厥，地方五千里，户十余万，胜兵数万。

pō zhī shū qì jǐn de fú yú wò jū biàn hán cháo xiǎn hǎi běi zhū guó

颇知书契，尽得扶馀、沃沮、弁韩、朝鲜海北诸国。

zhōng zōng shí shǐ shì yù shǐ zhāng xíng jí zhāo wèi zuò róng qiǎn zi rù shì

中宗时，使侍御史张行岌招慰，祚荣遣子入侍。

ruì zōng xiān tiān zhōng qiǎn shǐ bài zuò róng wèi zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn bó hǎi jùn wáng yǐ suǒ tǒng wèi hū hàn zhōu lǐng hū hàn zhōu dū dū

睿宗先天中，遣使拜祚荣为左骁卫大将军、渤海郡王，以所统为忽汗州，领忽汗州都督。

zì shì shǐ qù mò hé hào zhuān chēng bó hǎi

自是始去靺鞨号，专称渤海。

xuán zōng kāi yuán qī nián zuò róng sǐ qí guó sī shì wèi gāo wáng

玄宗开元七年，祚荣死，其国私谥为高王。

zi wǔ yì lì chì dà tǔ yǔ dōng běi zhū yí wèi chén zhī sī gǎi nián yuē rén ān

子武艺立，斥大土宇，东北诸夷畏臣之，私改年曰仁安。

dì cì diǎn cè xí wáng bìng suǒ lǐng

帝赐典册袭王并所领。

wèi jǐ mò shuǐ mò hé shǐ zhě rù cháo dì yǐ qí de jiàn hēi shuǐ zhōu zhì zhǎng shǐ lín zǒng

未几，墨水靺鞨使者入朝，帝以其地建黑水州，置长史临总。

wǔ yì zhào qí xià móu yuē hēi shuǐ shǐ jiǎ dào yú wǒ yǔ táng tōng yì shí qǐng tǔ zhūn yú tū jué jiē xiān gào wǒ jīn qǐng táng guān bù wú gào shì bì yǔ táng fù bèi gōng wǒ yě

武艺召其下谋曰：“黑水始假道于我与唐通，异时请吐屯于突厥，皆先告我，今请唐官不吾告，是必与唐腹背攻我也。

nǎi qiǎn dì mén yì jí jiù rèn yǎ xiàng fā bīng jī hēi shuǐ

”乃遣弟门艺及舅任雅相发兵击黑水。

mén yì cháng zhì jīng shī zhī lì hài wèi wǔ yì yuē hēi shuǐ qǐng lì ér wǒ jī zhī shì bèi táng yě

门艺尝质京师，知利害，谓武艺曰：“黑水请吏而我击之，是背唐也。

táng dà guó bīng wàn bèi wǒ yǔ zhī chǎn yuàn wǒ qiě wáng

唐，大国，兵万倍我，与之产怨，我且亡。

xī gāo lí shèng shí shì sān shí wàn kàng táng wèi dí kě wèi xióng qiáng táng bīng yī lín sǎo dì jǐn yǐ

昔高丽盛时，士三十万，抗唐为敌，可谓雄强，唐兵一临，扫地尽矣。

jīn wǒ zhòng bǐ gāo lí sān zhī yī wáng jiāng wéi zhī bù kě

今我众比高丽三之一，王将违之，不可。

wǔ yì bù cóng

” 武艺不从。

bīng zhì jìng yòu yǐ shū gù jiàn

兵至境，又以书固谏。

wǔ yì nù qiǎn cóng xiōng yī xià dài jiāng zhào mén yì jiāng shā zhī

武艺怒，遣从兄壹夏代将，召门艺，将杀之。

mén yì jù chán lù zì guī zhào bài zuǒ xiāo wèi jiāng jūn

门艺惧，儳路自归，诏拜左骁卫将军。

wǔ yì shǐ shǐ bào mén yì zuì è qǐng zhū zhī

武艺使使暴门艺罪恶，请诛之。

yǒu zhào chù zhī ān xī hǎo bào yuē mén yì qióng lái guī wǒ yì bù kě shā yǐ tóu zhī è dì

有诏处之安西，好报曰：“门艺穷来归我，谊不可杀，已投之恶地。

bìng liú shǐ zhě bù qiǎn bié zhào hóng lú shǎo qīng li dào suì yuán fù yù zhǐ

”并留使者不遣，别诏鸿胪少卿李道邃、源复谕旨。

wǔ yì zhī zhī shàng shū chì yán bì xià bù dàng yǐ wàng shì tiān xià yì bì shā mén yì

武艺知之，上书斥言：“陛下不当以妄示天下”，意必杀门艺。

dì nù dào suì fù lòu yán guó shì jiē zuǒ chú ér yáng chì mén yì yǐ bào

帝怒道邃、复漏言国事，皆左除，而阳斥门艺以报。

hòu shí nián wǔ yì qiǎn dà jiàng zhāng wén xiū lǜ hǎi zéi gōng dēng zhōu dì chí qiǎn mén yì fā yōu zhōu bīng jī zhī

后十年，武艺遣大将张文休率海贼攻登州，帝驰遣门艺发幽州兵击之。

shǐ tài pú qīng jīn sī lán shǐ xīn luó dū bīng gōng qí nán

使太仆卿金思兰使新罗，督兵攻其南。

huì dà hán xuě mào zhàng shì dòng sǐ guò bàn wú gōng ér hái

会大寒，雪袤丈，士冻死过半，无功而还。

wǔ yì wàng qí dì bù yǐ mù kè rù dōng dōu jū cì yú dào

武艺望其弟不已，募客入东都狙刺于道。

mén yì gé zhī dé bù sǐ

门艺格之，得不死。

hé nán bǔ cì kè xī shā zhī

河南捕刺客，悉杀之。

wǔ yì sǐ qí guó sī shì wǔ wáng

武艺死，其国私谥武王。

zi qīn mào lì gǎi nián dà xīng yǒu zhào sì wáng jí suǒ lǐng qīn mào yīn shì shè jìng nèi

子钦茂立，改年大兴，有诏嗣王及所领，钦茂因是赦境内。

tiān bǎo mò qīn mào xǐ shàng jīng zhí jiù guó sān bǎi lǐ hū hàn hé zhī dōng

天宝末，钦茂徙上京，直旧国三百里忽汗河之东。

qì dì shì cháo xiàn zhě èr shí jiǔ

讫帝世，朝献者二十九。

bǎo yìng yuán nián zhào yǐ bó hǎi wèi guó qīn mào wáng zhī jìn jiǎn jiào tài wèi

宝应元年，诏以渤海为国，钦茂王之，进检校太尉。

dà lì zhōng èr shí wǔ lái yǐ rì běn wǔ nǚ shí yī xiàn zhū cháo

大历中，二十五来，以日本舞女十一献诸朝。

zhēn yuán shí dōng nán xǐ dōng jīng

贞元时，东南徙东京。

qīn mào sǐ sī shì wén wáng

钦茂死，私谥文王。

zi hóng lín zǎo sǐ zú dì yuán yì lì yī suì cāi nüè guó rén shā zhī

子宏临早死，族弟元义立一岁，猜虐，国人杀之。

tuī hóng lín zi huá yú wèi wáng fù huán shàng jīng gǎi nián zhōng xīng

推宏临子华玙为王，复还上京，改年中兴。

sǐ shì yuē chéng wáng

死，谥曰成王。

qīn mào shǎo zǐ sōng lín lì gǎi nián zhèng lì yǒu zhào shòu yòu xiāo wèi dà jiàng jūn sì wáng

钦茂少子嵩邻立，改年正历，有诏授右骁卫大将军，嗣王。

jiàn zhōng zhēn yuán jiān fán sì lái

建中、贞元间凡四来。

sǐ shì kāng wáng

死，谥康王。

zi yuán yú lì gǎi nián yǒng dé

子元瑜立，改年永德。

sǐ shì dìng wáng

死，谥定王。

dì yán yì lì gǎi nián zhū què bìng xí wáng rú gù shì

弟言义立，改年硃雀，并袭王如故事。

弟言义立，改年朱雀，并袭王如故事。

sǐ shì xī wáng

死，谥僖王。

dì míng zhōng lì gǎi nián tài shǐ lì yī suì sǐ shì jiǎn wáng

弟明忠立，改年太始，立一岁死，谥简王。

cóng fù rén xiù lì gǎi nián jiàn xìng qí sì shì zǔ yě bó zuò róng dì yě

从父仁秀立，改年建兴，其四世祖野勃，祚荣弟也。

rén xiù pō néng tǎo fá hǎi běi zhū bù kāi dà jìng yǔ yǒu gōng zhào jiǎn xiào sī kōng xí wáng

仁秀颇能讨伐海北诸部，开大境宇，有功，诏检校司空、袭王。

yuán hé zhōng fán shí liù cháo xiàn cháng qìng sì bǎo lì fán zài

元和中，凡十六朝献，长庆四，宝历凡再。

dà hé sì nián rén xiù sǐ shì xuān wáng

大和四年，仁秀死，谥宣王。

zi xīn dé zǎo sǐ sūn yí zhèn lì gǎi nián xián hé

子新德蚤死，孙彝震立，改年咸和。

míng nián zhào xí jué

明年，诏袭爵。

zhōng wén zōng shì lái cháo shí èr huì chāng fán sì

终文宗世来朝十二，会昌凡四。

yí zhèn sǐ dì qián huang lì

彝震死，弟虔晃立。

sǐ xuán xī lì

死，玄锡立。

xián tōng shí sān cháo xiàn

咸通时，三朝献。

chū qí wáng shù qiǎn zhū shēng yì jīng shī tài xué xí shí gǔ jīn zhì dù zhì shì suì wèi hǎi dōng shèng guó de yǒu wǔ jīng shí wǔ fǔ liù shí èr zhōu

初，其王数遣诸生诣京师太学，习识古今制度，至是遂为海东盛国，地有五京、十五府、六十二州。

yǐ sù shèn gù dì wéi shàng jīng yuē lóng quán fǔ lǐng lóng hú bó sān zhōu

以肃慎故地为上京，曰龙泉府，领龙、湖、渤三州。

qí nán wéi zhōng jīng yuē xiǎn dé fǔ lǐng lú xiǎn tiě tāng róng xìng liù zhōu

其南为中京，曰显德府，领庐、显、铁、汤、荣、兴六州。

mò gù dì wèi dōng jīng yuē lóng yuán fǔ yì yuē zhà chéng fǔ lǐng qìng yán mù hè sì zhōu

貃故地为东京，曰龙原府，亦曰栅城府，领庆、盐、穆、贺四州。

wò jū gù dì wèi nán jīng yuē nán hǎi fǔ lǐng wò jing jiāo sān zhōu

沃沮故地为南京，曰南海府，领沃、睛、椒三州。

gāo lí gù dì wèi xī jīng yuē yā lù fǔ lǐng shén huán fēng zhèng sì zhōu

高丽故地为西京，曰鸭渌府，领神、桓、丰、正四州；

yuē cháng lǐng fǔ lǐng xiá hé èr zhōu

曰长岭府，领瑕、河二州。

fú yú gù dì wèi fú yú fǔ cháng zhūn jìn bīng hàn qì dān lǐng fú xian èr zhōu

扶馀故地为扶馀府，常屯劲兵扞契丹，领扶、仙二州；

mào jié fǔ lǐng mào gāo èr zhōu

鄚颉府领鄚、高二州。

yì lóu gù dì wèi dìng lǐ fǔ lǐng dìng pān èr zhōu

挹娄故地为定理府，领定、潘二州；

ān biān fǔ lǐng ān qióng èr zhōu

安边府领安、琼二州。

lǜ bīn gù de wèi lǜ bīn fǔ lǐng huá yì jiàn sān zhōu

率宾故地为率宾府，领华、益、建三州。

fú niè gù dì wèi dōng píng fǔ lǐng yī méng tuó hēi bǐ wǔ zhōu

拂涅故地为东平府，领伊、蒙、沱、黑、比五州。

tiě lì gù dì wèi tiě lì fǔ lǐng guǎng fén pú hǎi yì guī liù zhōu

铁利故地为铁利府，领广、汾、蒲、海、义、归六州。

yuè xǐ gù dì wèi huái yuǎn fǔ lǐng dá yuè huái jì fù měi fú yá zhī jiǔ zhōu

越喜故地为怀远府，领达、越、怀、纪、富、美、福、邪、芝九州；

ān yuǎn fǔ lǐng níng méi mù cháng sì zhōu

安远府领宁、郿、慕、常四州。

yòu yǐng tóng sōu sān zhōu wèi dú zòu zhōu

又郢、铜、涑三州为独奏州。

sōu zhōu yǐ qí jìn sōu mò jiāng gài suǒ wèi sù mò shuǐ yě

涑州以其近涑沫江，盖所谓粟末水也。

lóng yuán dōng nán bīn hǎi rì běn dào yě

龙原东南濒海，日本道也。

nán hǎi xīn luó dào yě

南海，新罗道也。

yā lù cháo gòng dào yě

鸭渌，朝贡道也。

cháng lǐng yíng zhōu dào yě

长岭，营州道也。

fú yú qì dān dào yě

扶馀，契丹道也。

sú wèi wáng yuē kě dú fū yuē shèng wáng yuē jī xià

俗谓王曰“可毒夫”，曰“圣王”，曰“基下”。

qí mìng wèi jiào

其命为“教”。

wáng zhī fù yuē lǎo wáng mǔ tài fēi qī guì fēi zhǎng zǐ yuē fù wáng zhū zǐ yuē wáng zǐ

王之父曰 “老王”，母“太妃”，妻“贵妃”，长子曰“副王”，诸子曰“王子”。

guān yǒu xuān zhào shěng zuǒ xiāng zuǒ píng zhāng shì shì zhōng zuǒ cháng shì jiàn yì jū zhī

官有宣诏省，左相、左平章事、侍中、左常侍、谏议居之。

zhōng tái shěng yòu xiāng yòu píng zhāng shì nèi shǐ zhào gào shè rén jū zhī

中台省，右相、右平章事、内史、诏诰舍人居之。

zhèng táng shěng dà nèi xiāng yī rén jū zuǒ yòu xiāng shàng

政堂省，大内相一人，居左右相上；

zuǒ yòu sī zhèng gè yī jū zuǒ yòu píng zhāng shì zhī xià yǐ bǐ pú yè

左、右司政各一，居左右平章事之下，以比仆射；

zuǒ yòu yǔn bǐ èr chéng

左、右允比二丞。

zuǒ liù sī zhōng rén yì bù gè yī qīng jū sī zhèng xià zhī sī jué cāng shàn bù bù yǒu láng zhōng yuán wài

左六司，忠、仁、义部各一卿，居司政下，支司爵、仓、膳部，部有郎中、员外；

yòu liù sī zhì lǐ xìn bù zhī sī róng jì shuǐ bù qīng láng zhǔn zuǒ yǐ bǐ liù guān

右六司，智、礼、信部，支司戎、计、水部，卿、郎准左：以比六官。

zhōng zhèng tái dà zhōng zhèng yī bǐ yù shǐ dài fū jū sī zhèng xià

中正台，大中正一，比御史大夫，居司政下；

shǎo zhèng yī

少正一。

yòu yǒu diàn zhōng sì zōng shǔ sì yǒu dà lìng

又有殿中寺、宗属寺，有大令。

wén jí yuàn yǒu jiān

文籍院有监。

lìng jiān jiē yǒu shǎo

令、监皆有少。

tài cháng sī bīn dà nóng sì sì yǒu qīng

太常、司宾、大农寺，寺有卿。

sī cáng sī shàn sì sì yǒu lìng chéng

司藏、司膳寺，寺有令、丞。

zhòu zǐ jiān yǒu jiān zhǎng

胄子监有监长。

xiàng bó jú yǒu cháng shì děng guān

巷伯局有常侍等官。

qí wǔ yuán yǒu zuǒ yòu měng bēn xióng wèi pí wèi nán zuǒ yòu wèi běi zuǒ yòu wèi gè dà jiàng jūn yī jiāng jūn yī

其武员有左右猛贲、熊卫、罴卫，南左右卫，北左右卫，各大将军一、将军一。

dà dǐ xiàn xiàng zhōng guó zhì dù rú cǐ

大抵宪象中国制度如此。

yǐ pǐn wèi zhì sān zhì yǐ shàng fú zǐ yá hù jīn yú

以品为秩，三秩以上服紫，牙笏、金鱼。

wǔ zhì yǐ shàng fú fēi yá hù yín yú

五秩以上服绯，牙笏、银鱼。

liù zhì qī zhì qiǎn fēi yī bā zhì lǜ yī jiē mù hù

六秩、七秩浅绯衣，八秩绿衣，皆木笏。

sú suǒ guì zhě yuē tài bái shān zhī tù nán hǎi zhī kūn bù zhà chéng zhī chǐ fú yú zhī lù mào jié zhī shǐ lǜ bīn zhī mǎ xiǎn zhōu zhī bù wò zhōu zhī mián lóng zhōu zhī wèi chéng zhī tiě lú chéng zhī dào méi tuó hú zhī jì

俗所贵者，曰太白山之菟，南海之昆布，栅城之豉，扶馀之鹿，鄚颉之豕，率宾之马，显州之布，沃州之绵，龙州之，位城之铁，庐城之稻，湄沱湖之鲫。

guǒ yǒu jiǔ dōu zhī li lè yóu zhī lí

果有九都之李，乐游之梨。

yú sú yǔ gāo lí qì dān lüè děng

馀俗与高丽、契丹略等。

yōu zhōu jié dù fǔ yǔ xiāng pìn wèn zì yíng píng jù jīng shī gài bā qiān lǐ ér yuǎn

幽州节度府与相聘问，自营、平距京师盖八千里而远。

hòu cháo gòng zhì fǒu shǐ jiā shī chuán gù pàn fù wú kǎo yān

后朝贡至否，史家失传，故叛附无考焉。

zàn yuē táng zhī dé dà yǐ

赞曰：唐之德大矣！

jì tiān suǒ fù xī chén ér shǔ zhī

际天所覆，悉臣而属之；

bó hǎi nèi wài wú bù zhōu xiàn suì zūn tiān zǐ yuē tiān kè hán

薄海内外，无不州县，遂尊天子曰“天可汗”。

sān wáng yǐ lái wèi yǒu yǐ guò zhī

三王以来，未有以过之。

zhì huāng qū jūn zhǎng dài táng xǐ dào nǎi néng guó

至荒区君长，待唐玺纛乃能国；

yī wèi bù bīn suí zhé yí fù

一为不宾，随辄夷缚。

gù mán chēn yí bǎo zhǒng xiāng dǎi yú tíng

故蛮琛夷宝，踵相逮于廷。

jí chì ér shuāi jué huò nèi yí tiān bǎo zhī hòu qū xià yí pò wáng guān zhī shù běi bù yú hé xi zhǐ qín bīn líng yí bǎi nián dǎi yú wáng gù bù tòng zāi

极炽而衰，厥祸内移，天宝之后，区夏痍破，王官之戍，北不逾河，西止秦、邠，凌夷百年，逮于亡，顾不痛哉！

gù yuē zhì jǐ zhì rén wéi shèng rén néng zhī

故曰：治己治人，惟圣人能之。