shā tuó
沙陀
shā tuó xi tū jué bié bù chù yuè zhǒng yě
沙陀，西突厥别部处月种也。
shǐ tū jué dōng xī bù fèn zhì wū sūn gù dì yǔ chù yuè chù mì zá jū
始，突厥东西部分治乌孙故地，与处月、处蜜杂居。
zhēn guàn qī nián tài zōng yǐ gǔ dào lì lì bì duō lù kè hán ér zú rén bù zhēn jué wàng móu bìng qí dì mí shè nǎi zì lì
贞观七年，太宗以鼓纛立利邲咄陆可汗，而族人步真觖望，谋并其弟弥射乃自立。
mí shè jù lǜ chù yuè děng rù cháo
弥射惧，率处月等入朝。
ér bù zhēn shì qióng yì guī guó
而步真势穷，亦归国。
qí liú zhě duō lù yǐ shè kuì tè lè jié yuè zhī zǐ hè lǔ tǒng zhī
其留者，咄陆以射匮特勒劫越之子贺鲁统之。
xi tū jué jìn qiáng nèi xiāng gōng qí dà qiú yǐ pí duō lù kè hán jiàn tíng zú hé shān zhī xi hào běi tíng ér chù yuè děng yòu lì shǔ zhī
西突厥浸强，内相攻，其大酋乙毘咄陆可汗建廷镞曷山之西，号北庭，而处月等又隶属之。
chù yuè jū jīn suō shān zhī yáng pú lèi zhī dōng yǒu dà qì míng shā tuó gù hào shā tuó tū jué yún
处月居金娑山之阳，蒲类之东，有大碛，名沙陀，故号沙陀突厥云。
duō lù kòu yī zhōu yǐn èr bù bīng wéi tiān shān ān xī dū hù guō xiào kè jī zǒu zhī bá chù yuè sì jīn zhī chéng
咄陆寇伊州，引二部兵围天山，安西都护郭孝恪击走之，拔处月俟斤之城。
hòu yǐ pí kè hán bài bēn tǔ huǒ luó
后乙毘可汗败，奔吐火罗。
hè lǔ lái jiàng zhào bài yáo chí dū du xǐ qí bù tíng zhōu zhī mò hè chéng
贺鲁来降，诏拜瑶池都督，徙其部庭州之莫贺城。
chù yuè zhū yá quē sì jīn ā jué yì qǐng nèi shǔ
处月朱邪阙俟斤阿厥亦请内属。
yǒng huī chū hè lǔ fǎn ér zhū yá gū zhù yì shā zhāo wèi shǐ lián hé yǐn bīng jù láo shān
永徽初，贺鲁反，而朱邪孤注亦杀招慰使连和，引兵据牢山。
yú shì shè pí sì jīn shā tuó nà sù bù kěn cóng gāo zōng yǐ hè lǔ suǒ lǐng shòu zhī
于是射脾俟斤沙陀那速不肯从，高宗以贺鲁所领授之。
míng nián gōng yuè dào zǒng guǎn liáng jiàn fāng qì bì hé lì yǐn bīng zhǎn gū zhù fú jiǔ qiān rén
明年，弓月道总管梁建方、契苾何力引兵斩孤注，俘九千人。
yòu míng nián fèi yáo chí dū du fǔ jí chù yuè de zhì jīn mǎn shā tuó èr zhōu jiē lǐng dū du
又明年，废瑶池都督府，即处月地置金满、沙陀二州，皆领都督。
hè lǔ wáng ān fǔ dà shǐ ā shǐ nà mí shè cì yī lí shuǐ ér chù yuè lái guī
贺鲁亡，安抚大使阿史那弥射次伊丽水，而处月来归。
nǎi zhì kūn líng dū hù fǔ tǒng duō lù bù yǐ mí shè wèi dū hù
乃置昆陵都护府，统咄陆部， 以弥射为都护。
lóng shuò chū yǐ chù yuè qiú shā tuó jīn shān cóng wǔ wèi jiāng jūn xuē rén guì tǎo tiě lè shòu mò lí jūn tǎo jī shǐ
龙朔初，以处月酋沙陀金山从武卫将军薛仁贵讨铁勒，授墨离军讨击使。
cháng ān èr nián jìn wèi jīn mǎn zhōu dū du lèi fēng zhāng yè jùn gōng
长安二年，进为金满州都督，累封张掖郡公。
jīn shān sǐ zi fǔ guó sì
金山死，子辅国嗣。
xiān tiān chū bì tǔ bō xǐ bù běi tíng lǜ qí xià rù cháo
先天初避吐蕃，徙部北庭，率其下入朝。
kāi yuán èr nián fù lǐng jīn mǎn zhōu dū du fēng qí mǔ shǔ ní shī wéi shàn guó fū rén
开元二年，复领金满州都督，封其母鼠尼施为鄯国夫人。
fǔ guó lèi jué yǒng shòu jùn wáng
辅国累爵永寿郡王。
sǐ zi gǔ duō zhī sì
死，子骨咄支嗣。
tiān bǎo chū huí hé nèi fù yǐ gǔ duō zhī jiān huí hé fù dū hù
天宝初，回纥内附，以骨咄支兼回纥副都护。
cóng sù zōng píng ān lù shān bài tè jìn xiāo wèi shàng jiàng jūn
从肃宗平安禄山，拜特进、骁卫上将军。
sǐ zi jìn zhōng sì lèi qiān jīn wú wèi dà jiàng jūn jiǔ quán xiàn gōng
死，子尽忠嗣，累迁金吾卫大将军、酒泉县公。
zhì dé bǎo yìng jiān zhōng guó duō gù běi tíng xī zhōu bì bù tōng cháo zòu shǐ jiē dào chū huí hé ér lǔ duō yú xié yóu kǔ zhī suī shā tuó zhī yǐ běi tíng zhě yì kùn qí bào liǎn
至德、宝应间，中国多故， 北庭、西州闭不通，朝奏使皆道出回纥，而虏多渔撷，尤苦之，虽沙陀之倚北庭者， 亦困其暴敛。
zhēn yuán zhōng shā tuó bù qī qiān zhàng fù tǔ bō yǔ gòng kòu běi tíng xiàn zhī
贞元中，沙陀部七千帐附吐蕃，与共寇北庭，陷之。
tǔ bō xǐ qí bù gān zhōu yǐ jìn zhōng wèi jūn dà lùn
吐蕃徙其部甘州，以尽忠为军大论。
tǔ bō kòu biān cháng yǐ shā tuó wèi qián fēng
吐蕃寇边，常以沙陀为前锋。
jiǔ zhī huí hú qǔ liáng zhōu tǔ bō yí jìn zhōng chí liǎng duān yì xǐ shā tuó yú hé wài jǔ bù chóu kǒng
久之，回鹘取凉州，吐蕃疑尽忠持两端，议徙沙陀于河外，举部愁恐。
jìn zhōng yǔ zhū xié zhí yi móu yuē wǒ shì wèi táng chén bù xìng xiàn wū jīn ruò zǒu xiāo guān zì guī bù yù yú jué zhǒng hu
尽忠与朱邪执宜谋，曰：“我世为唐臣，不幸陷污，今若走萧关自归，不愈于绝种乎？
jìn zhōng yuē shàn
” 尽忠曰：“善。
yuán hé sān nián xī zhòng sān wàn luò xún wū dé jiān shān ér dōng
”元和三年，悉众三万落循乌德鞬山而东。
tǔ bō zhuī zhī
吐蕃追之。
xíng qiě zhàn páng táo shuǐ zòu shí mén zhuǎn dòu bù jiě bù zhòng lüè jìn jìn zhōng sǐ zhī
行且战，旁洮水，奏石门，转斗不解，部众略尽，尽忠死之。
zhí yi póu bān shāng shì cái èr qiān qí qī bǎi zá chù tuó tā qiān jì kuǎn líng zhōu sāi
执宜裒瘢伤，士裁二千，骑七百， 杂畜橐它千计，款灵州塞。
jié dù shǐ fàn xī cháo yǐ wén
节度使范希朝以闻。
zhào chù qí bù yán zhōu zhì yīn shān fǔ yǐ zhí yi wèi fǔ bīng mǎ shǐ
诏处其部盐州，置阴山府，以执宜为府兵马使。
shā tuó sù jiàn dòu xī cháo yù jiè yǐ hàn lǔ wéi shì niú yáng guǎng xù mù xiū yǎng zhī
沙陀素健斗，希朝欲借以捍虏，为市牛羊，广畜牧，休养之。
qí tóng mào zì fèng xiáng xìng yuán tài yuán dào guī zhě jiē hái qí bù
其童耄自凤翔、兴元、太原道归者，皆还其部。
jìn zhōng dì gé lēi ā bō lǜ cán bù qī bǎi kòu zhèn wǔ jiàng shòu zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn jiān yīn shān fǔ dū du
尽忠弟葛勒阿波率残部七百叩振武降，授左武卫大将军，兼阴山府都督。
zhí yi cháo cháng ān cì jīn bì páo mǎ wàn jì shòu tè jìn jīn wú wèi jiāng jūn
执宜朝长安，赐金币袍马万计，授特进、金吾卫将军。
rán yì zhě yǐ líng wǔ pò tǔ bō kǒng hòu fǎn fù shēng biàn yòu bīn biān yì kǒu zé shí xiáng jià
然议者以灵武迫吐蕃， 恐后反复生变，又滨边，益口则食翔价。
qǐng zhī xī cháo zhèn tài yuán yīn zhào shā tuó jǔ jūn cóng zhī
顷之，希朝镇太原，因诏沙陀举军从之。
xī cháo nǎi liào qí jìn qí qiān èr bǎi hào shā tuó jūn zhì jūn shǐ ér chù yú zhòng yú dìng xiāng chuān
希朝乃料其劲骑千二百，号沙陀军，置军使，而处馀众于定襄川。
zhí yi nǎi bǎo shén wǔ chuān zhī huáng huā duī gēng hào yīn shān běi shā tuó
执宜乃保神武川之黄花堆，更号阴山北沙陀。
shì shí tiān zǐ fá zhèn zhōu zhí yi yǐ jūn qī bǎi wèi qián fēng wáng chéng zōng zhòng shù wàn fú mù dāo gōu yǔ zhí yi yù fēi shǐ yǔ jí
是时，天子伐镇州，执宜以军七百为前锋，王承宗众数万伏木刀沟，与执宜遇，飞矢雨集。
zhí yi tí jūn héng guàn zéi zhèn áo dòu li guāng yán děng chéng zhī zhǎn shǒu wàn jí
执宜提军横贯贼阵鏖斗，李光颜等乘之，斩首万级。
zhèn bīng jiě jìn wèi zhōu cì shǐ
镇兵解，进蔚州刺史。
wáng è jié dù tài yuán jiàn yán zhū yá zú zī chì sǎn jū běi chuān kǒng qǐ yě xīn yuàn xī qí zú lì zhū zhōu shì fēn yì ruò yě
王锷节度太原，建言：“朱邪族孳炽，散居北川， 恐启野心，愿析其族隶诸州，势分易弱也。
suì jiàn shí fǔ yǐ chù shā tuó
”遂建十府以处沙陀。
bā nián huí hú guò qì nán qǔ xi chéng liǔ gǔ zhào zhí yi zhūn tiān dé
八年，回鹘过碛南取西城、柳谷，诏执宜屯天德。
míng nián fá wú yuán jì yòu zhào zhí yi lì li guāng yán pò cài rén shí qū bá líng yún zhà
明年，伐吴元济，又诏执宜隶李光颜，破蔡人时曲，拔凌云栅。
yuán jì píng shòu jiǎn jiào xíng bù shàng shū yóu lì guāng yán jūn
元济平，授检校刑部尚书，犹隶光颜军。
cháng qìng chū fá zhèn zhōu xī fā shā tuó yǔ yì dìng jūn jǐ jiǎo pò zéi shēn zhōu
长庆初，伐镇州，悉发沙陀，与易定军掎角，破贼深州。
zhí yi rù cháo liú sù wèi bài jīn wú wèi jiāng jūn
执宜入朝，留宿卫，拜金吾卫将军。
dà hé zhōng
大和中，
liǔ gōng chāo lǐng hé dōng
柳公绰领河东，
zòu xíng běi shā tuó sù wèi jiǔ xìng liù zhōu suǒ wèi
奏陉北沙陀素为九姓、六州所畏，
qǐng wěi zhí yi zhì yún shuò sāi xià fèi fǔ shí yī
请委执宜治云、朔塞下废府十一，
liào bù rén sān qiān yù běi biān
料部人三千御北边，
hào dài běi xíng yíng
号代北行营，
shòu zhí yi yīn shān fǔ dū du dài běi xíng yíng zhāo fǔ shǐ
授执宜阴山府都督、代北行营招抚使，
lì hé dōng jié dù
隶河东节度。
zhí yi sǐ zi chì xīn sì
执宜死，子赤心嗣。
kāi chéng sì nián huí hú jìng qì kǒu dǐ yú lín sāi
开成四年，回鹘径碛口，抵榆林塞。
zǎi xiàng jué luō wù yǐ liáng mǎ sān bǎi yí chì xīn yuē gòng gōng zhāng xìn kè hán
宰相掘罗勿以良马三百遗赤心，约共攻彰信可汗。
kè hán sǐ jié dù shǐ liú miǎn yǐ shā tuó jī huí hú yú shā hú shān
可汗死，节度使刘沔以沙陀击回鹘于杀胡山。
jiǔ zhī fá lù zhū liú zhěn zhào chì xīn lǜ dài běi qí jūn sān qiān lì shí xióng wèi qián jūn pò shí huì guān zhù wáng zǎi xià tiān jǐng hé tài yuán jūn cì yú shè yǔ jiān jūn shǐ lǚ yì zhōng qín yáng biàn
久之， 伐潞，诛刘稹，诏赤心率代北骑军三千隶石雄为前军，破石会关，助王宰下天井， 合太原军，次榆社，与监军使吕义忠禽杨弁。
lù zhōu píng qiān shuò zhōu cì shǐ réng wèi dài běi jūn shǐ
潞州平，迁朔州刺史，仍为代北军使。
dà zhōng chū tǔ bō hé dǎng xiàng jí huí hú cán zhòng kòu hé xī tài yuán wáng zǎi tǒng dài běi zhū jūn jìn tǎo shā tuó cháng shēn rù guān zhū jūn
大中初，吐蕃合党项及回鹘残众寇河西，太原王宰统代北诸军进讨，沙陀常深入，冠诸军。
chì xīn suǒ xiàng lǔ zhé pī mǐ yuē wú jiàn chì mǎ jiāng jūn huǒ shēng tóu shàng
赤心所向，虏辄披靡，曰：“吾见赤马将军火生头上。
shǐ shā tuó chén tǔ bō qí zuǒ lǎo yòu zhuàng hùn nán nǚ lüè yǔ tóng ér chí shè qiáo hàn guò zhī lǔ yǐ qí bīng cháng kǔ biān
”始，沙陀臣吐蕃，其左老右壮，溷男女，略与同，而驰射趫悍过之，虏倚其兵，常苦边。
jí guī guó tǔ bō yóu cǐ yì shuāi
及归国，吐蕃由此亦衰。
xuān zōng yǐ fù sān zhōu qī guān zhēng xi shù jiē ba nǎi qiān chì xīn wèi zhōu cì shǐ yún zhōu shǒu zhuō shǐ
宣宗已复三州、七关，征西戍皆罢，乃迁赤心蔚州刺史、云州守捉使。
páng xūn luàn zhào yì chéng kāng chéng xùn wéi xíng yíng zhāo tǎo shǐ chì xīn yǐ tū qí sān qiān cóng
庞勋乱，诏义成康承训为行营招讨使，赤心以突骑三千从。
chéng xùn bīng jué huàn shuǐ yù fú duò wéi zhōng jǐ méi chì xīn yǐ qí wǔ bǎi xiān chū zhī
承训兵绝涣水，遇伏，堕围中几没，赤心以骑五百掀出之。
xūn yù sù zhàn zhòng bā wàn duǎn bīng jiē chì xīn lēi jìn qí tū zéi yǔ guān jūn jiā jī bài zhī
勋欲速战，众八万，短兵接，赤心勒劲骑突贼，与官军夹击，败之。
qí dì chì shuāi yǐ qiān jì zhuī zhī bó dōng
其弟赤衰以千骑追之亳东。
xūn píng jìn dà tóng jūn jié dù shǐ cì shì li míng guó chāng yù zhèng wáng shǔ jí cì qīn rén lǐ jiǎ dì
勋平，进大同军节度使，赐氏李，名国昌，预郑王属籍，赐亲仁里甲第。
huí hú kòu yú lín rǎo líng yán zhào guó chāng wèi fū yán jié dù shǐ
回鹘叩榆林，扰灵、盐，诏国昌为鄜延节度使。
yòu kòu tiān dé nǎi xǐ jié zhèn wǔ jìn jiǎn jiào sī tú
又寇天德，乃徙节振武，进检校司徒。
wáng xiān zhī xiàn jīng xiāng cháo tíng fā zhū zhōu bīng tǎo bǔ guó chāng qiǎn liú qiān tǒng yún zhōng tū qí zhú zéi shù yǒu gōng
王仙芝陷荆、襄，朝廷发诸州兵讨捕，国昌遣刘迁统云中突骑逐贼，数有功。
qián fú sān nián duàn wén chu wèi dài běi shuǐ lù fā yùn yún zhōu fáng yù shǐ
干符三年，段文楚为代北水陆发运、云州防御使。
shì shí wú nián wén chu jùn sǔn yòng dù xià jiē yuàn
是时无年，文楚晙损用度， 下皆怨。
biān xiào chéng huái xìn wáng xíng shěn gài yù li cún zhāng xuē tiě shān kāng jūn lì děng cáo yì yuē shì duō nán zhàng fū dāng tóu xià lì gōng
边校程怀信、王行审、盖寓、李存璋、薛铁山、康君立等曹议曰：“世多难，丈夫当投罅立功。
duàn gōng nǎi rú zhě nán gòng jì
段公乃儒者，难共计。
shā tuó xióng jìng li zhèn wǔ fù zǐ yǒng guàn jūn wǒ ruò tuī zhī wú bù yīng zé dài běi tuò shǒu kě dìng
沙陀雄劲，李振武父子勇冠军，我若推之，无不应，则代北唾手可定。
shí qǔ fù guì ruò hé
拾取富贵若何？
xián yuē shàn
”咸曰：“善！
nǎi yè yè guó chāng zi yún zhōng shǒu zhuō shǐ kè yòng yuē suì jiān bǐng shí xuē wú děng bù rěn è sǐ gōng jiā wēi dé zhe wén qǐng zhū nüè shuài ān bù nèi
”乃夜谒国昌子云中守捉使克用曰：“岁艰禀食削，吾等不忍饿死，公家威德著闻，请诛虐帅，安部内。
kè yòng xǔ zhī mù de shì wàn rén qū yún zhōu cì dòu jī tái
”克用许之，募得士万人，趋云州，次斗鸡台。
chéng zhōng zhí wén chu zhì shā zhī
城中执文楚至，杀之；
jù zhōu yǐ wén gòng gài kè yòng wèi dà tóng fáng yù liú hòu
据州以闻，共丐克用为大同防御留后。
bù xǔ fā zhū dào bīng jìn bǔ zhū dào bù shèn lì ér huáng cháo fāng yǐn dù jiāng cháo tíng dù wèi néng zhì nǎi shè zhī yǐ guó chāng wèi dà tóng jūn fáng yù shǐ
不许，发诸道兵进捕，诸道不甚力，而黄巢方引度江，朝廷度未能制，乃赦之，以国昌为大同军防御使。
guó chāng bù shòu mìng zhào hé dōng jié dù shǐ cuī yàn zhāo yōu zhōu zhāng gōng sù gòng jī zhī wú gōng
国昌不受命，诏河东节度使崔彦昭、幽州张公素共击之，无功。
guó chāng yǔ dǎng xiàng zhàn wèi jué dà tóng chuān tǔ hún hè lián duó xí zhèn wǔ jǐn qǔ qí zī xiè
国昌与党项战，未决，大同川吐浑赫连铎袭振武，尽取其赀械。
guó chāng qióng qiè qí wǔ bǎi hái yún zhōu zhōu bù nà duó suì qǔ zhī
国昌穷，挈骑五百还云州，州不纳，铎遂取之。
kè yòng zhuǎn cè wèi shuò jiān póu bīng cái sān qiān zhūn xīn chéng duó yǐn wàn rén wéi zhī suì ér gōng sān rì bù bá duó bīng shā shāng shén
克用转侧蔚、朔间，裒兵才三千，屯新城，铎引万人围之，隧而攻，三日不拔，铎兵杀伤甚。
guó chāng zì wèi zhōu lái duó yǐn qù
国昌自蔚州来，铎引去。
xī zōng yǐ duó lǐng dà tóng jié dù bì tǎo guó chāng
僖宗以铎领大同节度，畀讨国昌。
liù nián zhào zhāo yì li jūn wèi běi miàn zhāo tǎo shǐ dū lù tài yuán bīng tún dài zhōu
六年，诏昭义李钧为北面招讨使，督潞、太原兵屯代州；
yōu zhōu li kě jǔ huì duó gōng wèi zhōu guó chāng yǐ yī duì dāng zhī
幽州李可举会铎攻蔚州，国昌以一队当之。
kè yòng fēn bīng dǐ zhē lǔ chéng jù jūn tiān dà xuě shì shì pū jūn zhòng kuì hái dài zhōu jūn suì luàn jūn sǐ yú bīng
克用分兵抵遮虏城拒钧，天大雪，士戺仆， 钧众溃，还代州，军遂乱，钧死于兵。
guǎng míng yuán nián yǐ li zuó wèi wèi shuò zhāo tǎo dū tǒng lǜ bīng shù wàn zhūn dài zhōu
广明元年，以李琢为蔚、朔招讨都统，率兵数万屯代州。
kè yòng shǐ fu wén dá diào wèi shuò bīng shuò zhōu cì shǐ gāo wén jí fù yǐ sòng zuó
克用使傅文达调蔚、朔兵，朔州刺史高文集缚以送琢。
zuó jìn gōng wèi zhōu guó chāng bài yǔ kè yòng jǔ zōng bēn dá dá
琢进攻蔚州， 国昌败，与克用举宗奔达靼。
duó mì bì qiú zhǎng tú zhī
铎密畀酋长图之，
kè yòng de qí jì
克用得其计，
yīn háo jié dà huì chí shè
因豪桀大会驰射，
bǎi bù wài zhēn máng mù yè wú bù zhōng
百步外针芒木叶无不中，
bù rén dà jīng
部人大惊，
jí chàng yán jīn huáng cháo běi kòu
即倡言：“今黄巢北寇，
wèi zhōng yuán huàn
为中原患，
yī rì tiān zǐ shè wǒ
一日天子赦我，
yuàn yǔ gōng děng nán xiàng dìng tiān xià
愿与公等南向定天下，
yōng néng zhōng lǎo shā qì zāi
庸能终老沙碛哉！
dá dá zhī bù liú nǎi zhǐ
”达靼知不留，乃止。
cháo gōng tóng guān rù jīng shī zhào hé dōng jiān jūn chén jǐng sī fā dài běi jūn
巢攻潼关，入京师，诏河东监军陈景思发代北军。
shí shā tuó dū du li you jīn zhūn xìng táng jūn sà gé shǒu lǐng mǐ hǎi wàn ān qìng dū du shǐ jìng cún zhūn gǎn yì jūn kè yòng kè sāi xià zhòng shù qiān wú suǒ shǔ
时沙陀都督李友金屯兴唐军， 萨葛首领米海万、安庆都督史敬存屯感义军，克用客塞下，众数千无所属。
jǐng sī wén tiān zǐ xi nǎi yǔ you jīn liào qí wǔ qiān rù jū jiàng bīng shàn jié tǎng zì sī
景思闻天子西，乃与友金料骑五千入居绛，兵擅劫帑自私。
hái dài zhōu yì mù shì sān wàn zhūn guō xi shì áo zòng you jīn bù néng zhì móu yuē jīn hé dà zhòng bù dé wēi míng sù jiàng qiě wú gōng
还代州，益募士三万，屯崞西， 士嚣纵，友金不能制，谋曰：“今合大众，不得威名宿将，且无功。
wú xiōng sī tú fù zǐ cái ér xióng zhòng suǒ tuī wèi bǐ dé zuì yú cháo qiáo shù běi bù bù gǎn hái
吾兄司徒父子， 材而雄，众所推畏，比得罪于朝，侨戍北部不敢还。
jīn ruò zhào zhī shǐ jiàng bīng dài běi háo yīng yī hū kě jí zhěng háng wǔ gǔ ér nán zéi bù zú píng yě
今若召之使将兵，代北豪英， 一呼可集，整行伍，鼓而南，贼不足平也。
jǐng sī yuē shàn
”景思曰：“善！
nǎi gài shè guó chāng shǐ tǎo zéi shú zuì
”乃丐赦国昌，使讨贼赎罪。
yǒu zhào bài kè yòng dài zhōu cì shǐ xīn dài bīng mǎ liú hòu cù běn jūn tǎo zéi
有诏拜克用代州刺史、忻代兵马留后，促本军讨贼。
kè yòng mù dá dá wàn rén qū dài zhōu jiāng nán dào tài yuán
克用募达靼万人，趋代州，将南道太原。
jié dù shǐ zhèng cóng dǎng sāi shí lǐng guān bù dé qián kè yòng chán dào zhì tài yuán yíng chéng xià wǔ rì yāo liáng zī cóng dǎng bù dá nǎi dà lüè hái zhūn dài zhōu
节度使郑从谠塞石岭关，不得前，克用儳道至太原，营城下五日，邀粮赀，从谠不答，乃大略，还屯代州。
zhōng hé èr nián wèi zhōu cì shǐ sū yòu huì hè lián duó bīng jiāng gōng dài zhōu kè yòng lǜ qí wǔ bǎi xiān xí wèi zhōu xià zhī
中和二年，蔚州刺史苏祐会赫连铎兵将攻代州，克用率骑五百先袭蔚州，下之。
yòu zhūn měi nǚ gǔ duó yǔ yōu zhōu li kě jǔ zhòng qī wàn gōng wèi zhōu qiáo zhà xiāng zhǔ
祐屯美女谷，铎与幽州李可举众七万攻蔚州，谯栅相属。
kè yòng zhí dǎo yíng rù wèi zhōu fán fǔ kù qì ér qù zhūn yàn mén
克用直捣营，入蔚州，燔府库，弃而去，屯雁门。
guó chāng zì dá dá lǜ bīng guī dài zhōu
国昌自达靼率兵归代州。
rǎo fén bìng lóu fán bù shì kǎi
扰汾、并、楼烦，不释铠。
dì zhào kè yòng hái jūn shuò zhōu
帝诏克用还军朔州。
yú shì yì wǔ jié dù shǐ wáng chù cún hé zhōng jié dù shǐ wáng zhòng róng chuán zhào zhāo kè yòng tóng tǎo cháo
于是义武节度使王处存、河中节度使王重荣传诏招克用同讨巢。
kè yòng xǐ jí dà yuè yàn mén de xīn dài wèi shuò dá dá zhòng sān wàn qí wǔ qiān ér nán
克用喜，即大阅雁门，得忻、代、蔚、朔、达靼众三万、骑五千而南。
yú shì guó chāng shǒu dài zhōu
于是国昌守代州。
zhèng cóng dǎng bù kěn jiǎ dào kè yòng jūn fu tài yuán ér yíng fèng bì mǎ yí cóng dǎng shēn cóng shù qí hū yuē wǒ qiě xi yuàn yǔ gōng yī yán
郑从谠不肯假道，克用军傅太原而营，奉币马遗从谠，身从数骑呼曰：“我且西，愿与公一言。
cóng dǎng shēng pí wèi miǎn guī huò bì yōng xì
”从谠升陴慰勉，归货币饔饩。
kè yòng nǎi zì yīn dì qū jìn huì hé zhōng
克用乃自阴地趋晋，会河中。
dì wén zhuó kè yòng yàn mén jié dù shén cè tiān níng jūn zhèn è xīn dài guān chá shǐ
帝闻，擢克用雁门节度、神策天宁军镇遏、忻代观察使。
míng nián zǎi xiàng wáng duó chéng zhì shòu kè yòng dōng běi miàn xíng yíng dū tǒng hé dōng jiān jūn chén jǐng sī wèi jiān jūn shǐ
明年，宰相王铎承制，授克用东北面行营都统，河东监军陈景思为监军使。
kè yòng shǐ dì kè xiū lǐng gòu qí wǔ bǎi dù hé kè yòng zì xià yáng jì liú xuē ā tán è jīn kǒu cì tóng zhōu bì qián kēng yǔ zéi zhàn liáng tián pō bài zhī
克用使弟克修领彀骑五百度河，克用自夏阳济， 留薛阿檀扼津口，次同州，壁干坑，与贼战梁田坡，败之。
jìn bì wèi qiáo suì shōu jīng shī
进壁渭桥，遂收京师。
gōng dì yī jìn tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì lǒng xī jùn gōng
功第一，进同中书门下平章事、陇西郡公；
guó chāng wèi dài běi jūn jié dù shǐ
国昌为代北军节度使。
wèi jǐ yǐ kè yòng lǐng hé dōng jié dù
未几，以克用领河东节度。
huáng cháo yǔ qín zōng quán hé kòu hé nán
黄巢与秦宗权合寇河南。
sì nián kè yòng lǜ hé dōng dài běi bīng jiāng zì zé lù xià tiān jǐng guān hé yáng zhū gě shuǎng yīn jǐng yǐ jù kè yòng nǎi yóu hé zhōng jì qū xǔ zhōu hé xú biàn bīng pò shàng ràng yú tài kāng
四年，克用率河东、代北兵将自泽、潞下天井关，河阳诸葛爽堙井以拒，克用乃由河中济，趋许州，合徐、汴兵破尚让于太康。
zhàn xī huá yòu pò zhī
战西华， 又破之。
zéi zǒu hé nán píng
贼走，河南平。
zhuī běi cáo zhōu hái guò biàn zhū quán zhōng yāo zhī kè yòng liú bīng yú jiāo rù shè shàng yuán guǎn
追北曹州，还过汴，朱全忠邀之，克用留兵于郊，入舍上源馆。
yè zhàng yǐn quán zhōng zì zuǒ yōng jìn zī bǎo wò shǒu zhūn láo
夜帐饮，全忠自佐饔，进赀宝，握手谆劳。
shì shí quán zhōng jì kè yòng jié mài nán zhì zé lián chē wài huán chén bīng dào zuǒ yòu
是时，全忠忌克用桀迈难制，则连车外环，陈兵道左右。
kè yòng zuì
克用醉。
nǎi gōng guǎn xià jù zhàn qīn jiāng guō jǐng zhū miè zhú fú kè yòng xú gào zhī shàng bèi jiǔ nǎi yǐn gōng shè
乃攻馆，下拒战，亲将郭景铢灭烛扶克用，徐告之，尚被酒，乃引弓射。
huì yān áo sì hé dà zhèn diàn kè yòng yǔ xuē zhì qín děng jiān guān shēng nán qiáo mén zhuì zǒu yíng
会烟嚣四合，大震电，克用与薛志勤等间关升南谯门，缒走营。
bù xià sǐ zhě shù bǎi rén suǒ huò zéi shèng yú wù jǐn wáng zhī
部下死者数百人，所获贼乘舆物尽亡之。
kè yòng zhěng zhòng guī tài yuán yì xùn bīng jiāng bào chóu shǐ dì kè qín yǐ wàn qí zhūn hé zhōng nǎi qǐng jī quán zhōng
克用整众归太原，益训兵，将报仇， 使弟克勤以万骑屯河中，乃请击全忠。
shǐ zhě bā fǎn nèi wài zhèn kǒng dì shǐ nèi yè wèi jiě
使者八返，内外震恐，帝使内谒慰解。
xún jìn wèi jiǎn jiào tài fù lǒng xī jùn wáng
寻进位检校太傅、陇西郡王。
guāng qǐ yuán nián yōu zhōu li kě jǔ zhèn zhōu wáng jǐng chóng yán yì dìng gù yàn zhào jìng qǐng qǔ fēn zhī
光启元年，幽州李可举、镇州王景崇言：“易定故燕、赵境，请取分之。
yú shì kě jǔ gōng yì zhōu xià zhī
”于是可举攻易州，下之；
jǐng chóng gōng wú jí
景崇攻无极。
yì dìng jié dù shǐ wáng chù cún qiú jiù yú kè yòng kè yòng zì jiāng jiù wú jí bài zhèn rén gōng mǎ tóu gù xīn chéng
易定节度使王处存求救于克用，克用自将救无极，败镇人，攻马头，固新城。
zhèn bīng zǒu chù cún fù qǔ yì zhōu
镇兵走，处存复取易州。
fèng xiáng li chāng fú bīn níng zhū méi yǔ quán zhōng lián hé guān jūn róng shǐ tián lìng zī è kè yòng yǔ wáng zhòng róng hé jiàn yán bù kě chù jìn fǔ qǐng shòu wáng chù cún hé zhōng ér xǐ zhòng róng yú yì dìng zé kè yòng gū yǐ
凤翔李昌符、邠宁朱玫与全忠连和，观军容使田令孜恶克用与王重荣合，建言：“不可处近辅，请授王处存河中，而徙重荣于易定，则克用孤矣。
dì cóng zhī
”帝从之。
zhòng róng yǐ gào kè yòng nù yuē wǒ dāng cóng gōng tí gǔ chū sì shuǐ guān zhū quán zhōng huí jiān xué shǔ ěr
重荣以告，克用怒曰：“我当从公提鼓出汜水关诛全忠，回歼穴鼠耳。
zhòng róng jì yuē gōng bīng cháo chū guān zé bīn qí bīng xī fu wú dié yuàn xiān zhì bīn qí
”重荣计曰：“公兵朝出关，则邠、岐兵夕傅吾堞，愿先治邠、岐。
kè yòng nǎi biǎo yán méi chāng fú lián quán zhōng wéi luàn qǐng yǐ bīng shí wǔ wàn dù hé xiāo èr shù rán hòu píng biàn xuě dà chǐ yuàn bì xià jiè yán wú wéi zéi suǒ yáo
”克用乃表言：“玫、昌符连全忠为乱，请以兵十五万度河枭二竖，然后平汴雪大耻，愿陛下戒严，无为贼所摇。
dì qiǎn shǐ wèi zhǐ bèi xiāng wàng yě
”帝遣使慰止，背相望也。
kè yòng bù fèng zhào méi yì yǐn bīn fèng bīng yíng shā yuàn
克用不奉诏，玫亦引邠、凤兵营沙苑。
kè yòng báo zhàn méi bài yè wáng qù
克用薄战，玫败，夜亡去。
kè yòng hái hé zhōng tiān zi chū qù fèng xiáng dào chuán bīng qiě zhì jí qù bǎo jī
克用还河中，天子出趣凤翔，道传兵且至，即趣宝鸡。
kè yòng yǔ zhòng róng lián zhāng qǐng hái gōng yuàn liú bīng wèi jīng shī jí hái zhèn
克用与重荣联章请还宫，愿留兵卫京师，即还镇。
dì jù zǒu dà sàn guān zhù xìng yuán
帝惧，走大散关，驻兴元。
kè yòng yǐn guī
克用引归。
sì xiāng wáng yūn wěi zhào zhì tài yuán kè yòng fán zhī zhí qí shǐ jiàn dào fèng biǎo xìng yuán
嗣襄王煴伪诏至太原，克用燔之，执其使，间道奉表兴元。
shǐ cháo tíng yì méi jié kè yòng pò shèng yú jí biǎo zhì shì qún chén yīn téng xiǎo shān nán zhū zhèn xíng zài shǎo ān
始，朝廷意玫结克用迫乘舆，及表至，示群臣，因腾晓山南诸镇，行在少安。
wáng xíng yú zhǎn méi kè yòng yǐ qiān jì jīng lüè jīng jī
王行瑜斩玫，克用以千骑经略京畿。
sān nián guó chāng zú
三年，国昌卒。
é ér zhāo zōng jí wèi jìn kè yòng jiǎn jiào tài shī jiān shì zhōng
俄而昭宗即位，进克用检校太师兼侍中。
dà shùn chū kè yòng zì gōng hè lián duó yú yún zhōu bá dōng fú
大顺初，克用自攻赫连铎于云州，拔东郛。
yōu zhōu li kuāng wēi yǐ bīng sān wàn jiù zhī shā qí jiāng ān jīn jùn kè yòng zǒu
幽州李匡威以兵三万救之，杀其将安金俊，克用走。
duó yǔ kuāng wēi gòng jiàn yán shān nán luàn kè yòng shí shǒu zhī
铎与匡威共建言：“山南乱，克用实首之。
jīn chéng qí bài kě fá ér qǔ yě
今乘其败，可伐而取也。
quán zhōng yì qǐng yǔ hé běi sān zhèn gòng tǎo zhī
”全忠亦请与河北三镇共讨之。
zǎi xiàng zhāng jùn shì qí jì
宰相张浚是其计，
nǎi xià zhì xuē kè yòng guān jué shǔ jí
乃下制削克用官爵、属籍，
yǐ jùn wèi bīng mǎ zhāo tǎo zhì zhì xuān wèi shǐ
以浚为兵马招讨、制置、宣慰使，
jīng zhào yǐn sūn kuí fù zhī
京兆尹孙揆副之，
shū mì shǐ luò quán yīn wéi xíng yíng dōu jiān
枢密使骆全𬤇为行营都监，
huá zhōu jié dù shǐ hán jiàn wéi xíng yíng mǎ bù dōu yú hòu jiān gōng jūn liáng liào shǐ
华州节度使韩建为行营马步都虞候兼供军粮料使，
wáng róng lǐng hé dōng dōng miàn
王镕领河东东面，
quán zhōng nán miàn
全忠南面，
li kuāng wēi běi miàn
李匡威北面，
bìng wéi xíng yíng zhāo tǎo shǐ
并为行营招讨使。
duó fù kuāng wēi xiān báo zhàn
铎副匡威，先薄战。
kè yòng zhuī lù bīng bù kěn xíng gòng shā shǒu jiāng li kè gōng sòng kuǎn yú biàn nán shǒu què xià
克用追潞兵，不肯行，共杀守将李克恭，送款于汴，南首阙下。
gèng zhào kuí wèi zhāo yì jié dù shǐ kè yòng jiāng li cún xiào yāo kuí zhǎng zǐ shā zhī
更诏揆为昭义节度使，克用将李存孝邀揆长子杀之。
kuāng wēi duó bìng tǔ bō xiá jiá sī zhòng shí wàn gōng zhē lǔ jūn shā qí jiāng liú hú zǐ
匡威、铎并吐蕃、黠戛斯众十万攻遮虏军，杀其将刘胡子。
kè yòng nǎi zhūn hún hé chuān cún xiào yǔ duó zhàn lè ān duó bài zǒu
克用乃屯浑河川，存孝与铎战乐安，铎败走。
jùn rù yīn dì guān bì fén xí xuē tiě shān li chéng sì yíng hóng dòng yíng zhàn
浚入阴地关，壁汾、隰，薛铁山、李承嗣营洪洞迎战。
cún xiào cì zhào chéng hán jiàn yè chū zhuàng shì sān bǎi chéng qí yíng cún xiào fú yǐ dài jiàn bīng dà bēn
存孝次赵城，韩建夜出壮士三百乘其营，存孝伏以待，建兵大奔。
cún xiào gōng jiàng zhōu wèi xià jìn zhōu cì shǐ zhāng xíng gōng qì chéng zǒu jiàn yǔ jùn dùn hái
存孝攻绛州，未下， 晋州刺史张行恭弃城走，建与浚遁还。
míng nián kè yòng fèng biǎo zì chén nǎi fù bài jiǎn jiào tài shī shǒu zhōng shū lìng lǒng xī jùn wáng
明年，克用奉表自陈，乃复拜检校太师、守中书令、陇西郡王。
kè yòng xī bīng gōng duó yún zhōu yǐ qí jiāng xuē ā tán wèi qián jūn shè fú hé shàng
克用悉兵攻铎云州，以骑将薛阿檀为前军，设伏河上。
duó zòng qí zhuī ā tán yù fú ér bēn
铎纵骑追阿檀，遇伏而奔。
duó wáng rù tǔ hún
铎亡入吐浑。
kè yòng qǔ yún zhōu yǐ bù jiàng shí shàn yǒu wèi cì shǐ dà tóng jūn fáng yù shǐ
克用取云州，以部将石善友为刺史、大同军防御使。
jǐng fú chū zhèn zhōu wáng róng gōng yáo shān kè yòng shǐ li sì xūn jī zhī zhǎn jí sān wàn kè yòng suì bá tiān cháng lüè cháng shān dù hū tuó fán qí fú
景福初，镇州王镕攻尧山，克用使李嗣勋击之，斩级三万，克用遂拔天长，略常山，度滹沱，燔其郛。
xùn dì zhì zhào qǔ gǔ gǎo èr chéng
徇地至赵，取鼓、藁二城。
hè lián duó zhòng bā wàn gōng tiān chéng jūn kè yòng fēi xí fā jūn tài yuán kuāng wēi yǐ bì yún zhōu běi jiāo kè yòng zì shén duī yǐn jūn yè rù yún zhōu sǐ zhàn zǒu zhī
赫连铎众八万攻天成军，克用飞檄发军太原，匡威已壁云州北郊，克用自神堆引军夜入云州，死战，走之。
qián níng yuán nián kè yòng cì xīn chéng duó xī xíng yì jūn mén jiàng kè yòng biān ér zòng zhī
干宁元年，克用次新城，铎膝行诣军门降，克用鞭而纵之。
jìn xià wǔ zhōu gōng xīn zhōu
进下武州，攻新州。
li kuāng chóu yǐn bù qí qī wàn jiù zhī kè yòng yíng zhàn zhǎn shǒu wàn jí fú shào jiàng sān bǎi xùn chéng xià xīn zhōu jiàng
李匡筹引步骑七万救之，克用迎战，斩首万级，俘少将三百，徇城下，新州降。
qǔ guī zhōu kuāng chóu qì yōu zhōu zǒu
取妫州， 匡筹弃幽州走。
míng nián yōu zhōu jiàng kè yòng yǐ liú rén gōng wèi liú hòu nǎi xuán
明年，幽州降，克用以刘仁恭为留后，乃旋。
wáng xíng yú hán jiàn li mào zhēn lián bīng nán què xià shā li xī
王行瑜、韩建、李茂贞连兵南阙下，杀李溪。
kè yòng jìn diào běi bù bīng dù hé bá jiàng zhōu zhǎn cì shǐ wáng yáo
克用尽调北部兵度河，拔绛州， 斩刺史王瑶。
cì hé zhōng wáng kē yè yú dào
次河中，王珂谒于道。
tóng zhōu wáng xíng yuē bēn jīng shī
同州王行约奔京师。
wéi hán jiàn yú huá zhōu jīng shī zhèn dòng dì wèi xìng shí mén suō chéng qiǎn nèi yè xī tíng yù wèi láo qiě yán mào zhēn zhūn zhōu zhì xíng yú zhūn xīng píng kè yòng nǎi jìn yíng wèi qiáo
围韩建于华州，京师震动， 帝为幸石门、莎城，遣内谒郗廷昱慰劳，且言茂贞屯盩厔，行瑜屯兴平，克用乃进营渭桥。
dì yǐ sì yán wáng jiè pī sì dān wáng yǔn zhào kè yòng jī bīn fèng
帝以嗣延王戒丕、嗣丹王允诏克用击邠、凤。
kè yòng fèng zhào zhūn wèi běi qiǎn shǐ yǎn yǐ piào qí sān qiān hù shí mén qiě lìng wáng kē shū hé zhōng sù bèi xíng zài
克用奉诏，屯渭北，遣史俨以票骑三千护石门，且令王珂输河中粟备行在。
dì yǐ chì zhào jiā dá jìn kè yòng zhū dào bīng mǎ dōu zhāo tǎo shǐ mìng èr sì wáng xiōng shì zhī lìng cù tǎo xíng yú
帝以赤诏嘉答，进克用诸道兵马都招讨使，命二嗣王兄事之，令促讨行瑜。
kè yòng qǐng dì hái jīng shī yǐ èr qiān jì wèi shèng yú
克用请帝还京师，以二千骑卫乘舆。
shí gōng shì wēi cán zhù shàng shū shěng bǎi guān sàng mǎ kè yòng jìn shèng yú jīn jù zhuāng èr sì yòu shàng bǎi shèng gěi cóng guān
时宫室煨残，驻尚书省，百官丧马，克用进乘舆金具装二驷，又上百乘给从官。
jìn tài shī jiān zhōng shū lìng bīn níng sì miàn xíng yíng dū tǒng
进太师、 兼中书令、邠宁四面行营都统。
xíng yú jiān bì lí yuán mào zhēn zì lǜ shī sān wàn bī xián yáng ér zhūn
行瑜坚壁梨园，茂贞自率师三万逼咸阳而屯。
kè yòng qǐng dì zé mào zhēn bà bīng yīn xuē guān jué yuàn yǔ hé zhōng gòng tǎo zhī
克用请帝责茂贞罢兵，因削官爵， 愿与河中共讨之。
dì zhào dì shì xíng yú dài mào zhēn bǐ jié hǎo
帝诏弟事行瑜，贷茂贞，俾结好。
zhū zhào cì wèi guó fū rén chén shì
朱诏赐魏国夫人陈氏。
chén xiāng yáng rén yě shàn shū dì suǒ ài yù jí píng zéi gù yǔ zhī
陈，襄阳人也，善书，帝所爱，欲急平贼，故予之。
mào zhēn yǐ bīng yuán lóng quán kè yòng shǐ li hǎn zhī li cún shěn yè yǐn bīng jié qí xiǎng yuán bīng wáng xíng yú kuì ér zǒu zhuī shā wàn jì
茂贞以兵援龙泉，克用使李罕之、李存审夜引兵劫其饷，援兵亡，行瑜溃而走，追杀万计。
xíng yú rù bīn zhōu gài guī kuǎn kè yòng shǐ shǐ yǎn rù qí chéng
行瑜入邠州，丐归款，克用使史俨入其城。
xíng yú sǐ qìng zhōu chuán zì jīng shī
行瑜死庆州，传自京师。
dì xī lùn mù fǔ guān shǔ jí zhū zǐ gōng fēng jué zhī kè yòng cì hào zhōng zhēn píng nán gōng chén jìn fēng jìn wáng
帝悉论幕府官属及诸子功，封爵之，克用赐号“忠贞平难功臣”，进封晋王。
kè yòng tún yún yáng qiǎn li xí jí rù cháo qiě qǐng yǔ wáng kē xī lì tǎo mào zhēn dì bù xǔ
克用屯云阳，遣李习吉入朝，且请与王珂悉力讨茂贞，帝不许。
kè yòng sī yú shǐ zhě yuē pàn gēn bù chú yōu wèi ài yě
克用私于使者曰：“叛根不除，忧未艾也。
tiān zǐ fā dù zhī qián sān shí wàn mín láo qí jūn
”天子发度支钱三十万缗劳其军。
shí yùn zhōu zhū xuān xiōng dì wèi quán zhōng suǒ kùn shǐ lái gào kè yòng qǐng dào yú wèi jiù zhī
时郓州朱宣兄弟为全忠所困，使来告，克用请道于魏救之。
bīng jiě fù dòu kè yòng zì jiāng ér wǎng shǐ li cún xìn lǜ bīng sān wàn yǔ shǐ yǎn děng cì yú shēn wèi wèi bīng suǒ pò
兵解复斗，克用自将而往，使李存信率兵三万与史俨等次于莘，为魏兵所破。
kè yòng nù dà lüè xiāng wèi qù
克用怒，大略相、魏去。
shǐ mào zhēn wèi kè yòng jiàn tǎo xiū gòng xiàn rú fān chén
始，茂贞畏克用见讨，修贡献如籓臣。
jí kè yòng hái jué gòng xiàn yǔ hán jiàn móu yǐ bīng rù cháo
及克用还，绝贡献，与韩建谋以兵入朝。
dì jù zhào kè yòng jìn wèi jīng shī
帝惧，诏克用进卫京师。
dì móu dù hé xìng tài yuán qiǎn yán wáng rù kè yòng jūn cù yíng tiān zǐ
帝谋度河幸太原，遣延王入克用军促迎天子。
jì cì wèi běi jiàn gù qǐng xìng huá zhōu
既次渭北， 建固请幸华州。
kè yòng wèi wáng yuē huàn běn yú bù duàn gù shàng zì wèi zhī
克用谓王曰：“患本于不断，顾上自为之。
li cún xìn gōng wèi gé cóng zhōu yǐn zhòng sān wàn lái yuán zhàn huán shuǐ shàng biàn rén yè kǎn zhū yě hōng hé kè yòng zi luò luò mǎ xiàn ér diān kè yòng jiù zhī yì diān
”李存信攻魏，葛从周引众三万来援，战洹水上，汴人夜坎诸野，哄合，克用子落落马陷而颠，克用救之， 亦颠；
zhuī bīng pò shè zhī nǎi miǎn
追兵迫，射之乃免。
cún xìn yǐ fu wèi chéng kè yòng bìng lì luō hóng xìn yǐ zhuō shēng nì zhàn wèi kè yòng suǒ bài zhuī jí fú kòu hé ér hái
存信已傅魏城，克用并力，罗弘信以捉生逆战，为克用所败，追及郛，叩阖而还。
yú shì shǎn zhōu wáng gǒng gōng hé zhōng li sì zhāo yuán kē zài zhàn zài shèng gǒng wéi jiě
于是陕州王珙攻河中，李嗣昭援珂，再战再胜，珙围解。
dì shǐ yán wáng chí jié zhì tài yuán wèi kè yòng yuē bù yòng qīng jì gù dǎi cǐ wú kě yán zhě
帝使延王持节至太原，谓克用曰：“不用卿计，故逮此，无可言者。
jīn wǒ jì yú huá bǎi sī qún guān wú suǒ tuō fēi qīng shàng shuí yǔ yōu
今我寄于华，百司群官无所托，非卿尚谁与忧？
bù zé bù fù jiàn zōng miào yǐ
不则不复见宗庙矣！
wáng zhì tài yuán kè yòng liú lèi yuè měi dà zhāng yǐn wáng bì yǐ wǔ shǔ kè yòng yīn chén guó shì tì shù xíng xià jì gǎn dòng zhī
”王至太原，克用留累月，每大张饮，王必以舞属克用，因陈国事，涕数行下，冀感动之。
shí liú rén gōng jù yōu zhōu èr yú kè yòng shù zhào bīng bù yīng kè yòng yǐ shū ràng zhī rén gōng de shū dǐ yú de suì xiǎn jué
时刘仁恭据幽州，贰于克用，数召兵不应，克用以书让之，仁恭得书，抵于地，遂显绝。
gù kè yòng nèi yōu yōu zhōu yǐ hǎo cí xiè wáng bù fù yǒu xi yì
故克用内忧幽州，以好辞谢王，不复有西意。
é zì jiāng zhūn wèi zhōu huì chen dà wù míng rén gōng lái báo zhàn kè yòng dà bài zǒu tài yuán dà jiàng duō sǐ
俄自将屯蔚州，会晨大雺冥，仁恭来薄战， 克用大败，走太原，大将多死。
quán zhōng duó xíng cí míng sān zhōu mào zhēn dù kè yòng jǔ ráo wú néng chū shī nǎi yǔ hán jiàn màn hǎo zhì shū yán dì bào lù lěi nián qǐng gòng zhì gōng shì yíng tiān zǐ
全忠夺邢、磁、洺三州，茂贞度克用沮桡，无能出师，乃与韩建谩好，致书言帝暴露累年，请共治宫室迎天子。
chū cháng ān zì shí mén zhī bēn gōng diàn fén pǐ jí qí rén zài nì huǒ lǘ lǐ jiē jǐn gōng chéng hūn yè hú lí míng tí wú rén jī
初，长安自石门之奔，宫殿焚圮，及岐人再逆， 火闾里皆尽，宫城昏夜狐狸鸣啼，无人迹。
dì xìng huá xī xī wàng jiù jīng bì xuàn rán liú tì zuǒ yòu qī sāi bù dé yǔ
帝幸华西溪，望旧京必泫然流涕，左右凄塞不得语。
wáng jiàn fāng dào liǎng chuān mào zhēn yù pī qí bǐ sī zhī shù nán shī bù xiá dōng ér quán zhōng shàn zhì luò yáng mào zhēn yīn yuē kè yòng gòng qí láo kè yòng cí qióng nǎi chū zī wèi zhù
王建方盗两川，茂贞欲披其鄙私之，数南师，不暇东，而全忠缮治洛阳，茂贞因约克用共其劳，克用辞穷，乃出赀为助。
guāng huà chū dì hái jīng shī zhào kè yòng yǔ quán zhōng jiě chóu zǎi xiàng xú yàn ruò cuī yìn jiē quàn zhī
光化初，帝还京师，诏克用与全忠解仇，宰相徐彦若、崔胤皆劝之。
kè yòng shì yǐ zhé rán shàng yǐ gōng gāo wèi quán zhōng shàng chǐ xiān xià zhī shí wáng róng fāng mù yú biàn nǎi yí shū róng shǐ wèi jǐ chàng
克用势已折，然尚以功高位全忠上，耻先下之，时王镕方睦于汴，乃遗书镕，使为己倡。
quán zhōng jí qiǎn shǐ fèng shū bì gōng shén kè yòng yì bào zhī
全忠即遣使奉书币恭甚，克用亦报之。
rán biàn rì yì zhāng qióng dòu bù zhì
然汴日益张，穷斗不置。
wáng gǒng qǐng biàn bīng gōng hé zhōng kè yòng shǐ li sì zhāo zhāng hàn yú yuán zhī biàn bīng zǒu
王珙请汴兵攻河中， 克用使李嗣昭、张汉瑜援之，汴兵走。
gé cóng zhōu qǔ chéng tiān jūn shì shū cóng qǔ liáo zhōu lè píng jìn bì yú cì kè yòng shǐ zhōu dé wēi zhú chū zhī
葛从周取承天军，氏叔琮取辽州、乐平，进壁榆次，克用使周德威逐出之。
li sì zhāo yǐ bù qí sān wàn xià tài xíng lüè hé nèi bá huái zhōu jìn gōng hé yáng biàn rén yán bǎo jiù zhī sì zhāo tuì bǎo huái
李嗣昭以步骑三万下太行，略河内，拔怀州，进攻河阳，汴人阎宝救之，嗣昭退保怀。
tiān fù yuán nián quán zhōng qǔ jìn jiàng bī hé zhōng wáng kē gào jí shǐ xiāng wàng biàn rén è kōng dào jìn bīng bù dé qián suì lǔ kē
天复元年，全忠取晋、绛，逼河中，王珂告急， 使相望，汴人扼空道，晋兵不得前，遂虏珂。
kē qī kè yòng nǚ bù néng jiù quán zhōng suì yǒu hé zhōng kè yòng cháo gòng dào yì gěng
珂妻，克用女，不能救，全忠遂有河中，克用朝贡道亦梗。
quán zhōng zhī kè yòng zé bù zhèn nǎi dà jǔ gōng tài yuán fēn qiǎn ruì jiāng shì shū cóng děng lǜ wèi bó yǎn yùn xíng míng yì wǔ jìn jiàng bīng huán rù zhī jìn chéng yì duō xià
全忠知克用迮不振，乃大举攻太原，分遣锐将氏叔琮等率魏博、兖郓、邢洺、 义武、晋绛兵环入之，晋城邑多下。
huì dà yǔ biàn bīng liáng fá shì nüè lì suì jiě
会大雨，汴兵粮乏，士疟疠，遂解。
kè yòng suī nèi fèn yì dàn quán zhōng qiáng nán yǔ zhēng nǎi hòu zhì bì mǎ xiè fù qǐng xiū hǎo
克用虽内愤悒，惮全忠强难与争，乃厚致币马谢，复请修好。
quán zhōng suì qǔ tóng huá zhūn wèi shàng
全忠遂取同、华，屯渭上。
dì rú fèng xiáng li mào zhēn hán quán huì qǐng zhào kè yòng rù wèi
帝如凤翔，李茂贞、韩全诲请召克用入卫。
kè yòng jiān dào qiǎn shǐ zhě bēn wèn bìng yí shū quán zhōng quàn hái biàn quán zhōng bù dá
克用间道遣使者奔问，并诒书全忠劝还汴， 全忠不答。
kè yòng lǜ bīng qū píng yáng gōng jí shàng bǎo pò biàn jūn yú jìn zhōu
克用率兵趋平阳，攻吉上堡，破汴军于晋州。
li sì zhāo zhōu dé wēi xià cí xí jìn tún hé zhōng
李嗣昭、周德威下慈、隰，进屯河中。
biàn jiāng zhū you níng yǐ bīng shí wàn bì qí nán quán zhōng zì zhūn jìn zhōu
汴将朱友宁以兵十万壁其南，全忠自屯晋州。
jìn rén wén quán zhōng zhì jiē shī sè
晋人闻全忠至，皆失色。
shí yǒu hóng guàn dé wēi yíng shì shū cóng báo lěi jí dòu jìn bīng dà bài zhàng xiè zī chǔ jiē jǐn
时有虹贯德威营，氏叔琮薄垒疾斗，晋兵大败，仗械辎储皆尽。
you níng cháng qū lüè fén cí xí zhōu jiē xià suì wéi tài yuán gōng xī mén
友宁长驱略汾、慈、隰州，皆下，遂围太原，攻西门。
dé wēi sì zhāo xún shān qiè yú zhòng de guī kè yòng dà kǒng shēn hé bǎn zhù lǜ shì jù shǒu yīn yú sì zhāo dé wēi móu bēn yún zhōu
德威、嗣昭循山挈馀众得归，克用大恐，身荷版筑， 率士拒守，阴于嗣昭、德威谋奔云州。
li cún xìn yuē bù rú yī běi fān
李存信曰：“不如依北蕃。
guó chāng qī liú yǔ kè yòng yuē wén wáng yù wěi chéng rù fán shěn hu
”国昌妻刘语克用曰：“闻王欲委城入蕃，审乎？
jì shuí chū
计谁出？
yuē cún xìn děng wéi cǐ
”曰：“存信等为此。
liú yuē bǐ mù yáng nú ān bàn yuǎn jì
”刘曰：“彼牧羊奴，安办远计。
wáng cháng xiào wáng xíng yú shī chéng zǒu ér sǐ ruò hé xiào zhī
王常笑王行瑜失城走而死，若何效之？
qiě wáng qǐng jū dá dá wēi bù miǎn
且王顷居达靼，危不免。
bì yī zhāo qù cǐ huò bù xuán kuǐ qú néng jí běi lǔ zāi
必一朝去此，祸不旋跬，渠能及北虏哉？
kè yòng wù nǎi zhǐ
”克用悟，乃止。
jū shù rì sàn shì fù jí
居数日，散士复集。
sì zhāo yè rǎo you níng yíng biàn rén jīng yǐn qù
嗣昭夜扰友宁营，汴人惊，引去。
dé wēi zhuī zhī dǐ bái bì guān fù shōu cí xí fén sān zhōu
德威追之，抵白壁关，复收慈、隰、汾三州。
sān nián kè yòng gōng jìn zhōu wén dì zì fèng xiáng hái jīng shī nǎi qù
三年， 克用攻晋州，闻帝自凤翔还京师，乃去。
yún zhōu dū jiāng wáng jìng huī shā cì shǐ liú zài lì yǐ de yǔ liú rén gōng
云州都将王敬晖杀刺史刘再立，以地予刘仁恭；
li sì zhāo tǎo zhī
李嗣昭讨之。
rén gōng yuán jìng huī sì zhāo bì lè ān yù zhàn rén gōng qǔ jìng huī qì chéng qù
仁恭援敬晖，嗣昭壁乐安，欲战，仁恭取敬晖，弃城去。
dì dōng qiān zhào zhì tài yuán kè yòng qì wèi qí xià yuē shèng yú bù fù xi yǐ
帝东迁，诏至太原，克用泣谓其下曰：“乘舆不复西矣。
qiǎn shǐ zhě bēn wèn xíng zài é jiā hào xié méng tóng lì gōng chén
”遣使者奔问行在， 俄加号“协盟同力功臣。
li mào zhēn wáng jiàn yǔ bīn zhōu yáng chóng běn qiǎn shǐ zhě lái yuē yì jǔ kè yòng gù fān zhèn jiē fù biàn bù kě yǔ gòng gōng wéi qì dān ā bǎo jī shàng kě yòng nǎi bēi cí zhào zhī
”李茂贞、王建与邠州杨崇本遣使者来约义举，克用顾籓镇皆附汴，不可与共功，惟契丹阿保机尚可用，乃卑辞召之。
bǎo jī shēn dào yún zhōng yǔ kè yòng huì yuē wèi xiōng dì liú shí rì qù yí mǎ qiān pǐ niú yáng wàn jì qī dōng dà jǔ dù hé huì zhāo zōng shì ér zhǐ
保机身到云中，与克用会，约为兄弟，留十日去，遗马千匹、牛羊万计，期冬大举度河，会昭宗弑而止。
sì nián wáng jiàn li mào zhēn yuē kè yòng dà jǔ
四年，王建、李茂贞约克用大举。
jiàn jiāng kāng yàn bù qí èr wàn yǔ kè yòng jiān jūn zhāng chéng yè huì fèng xiáng shì shí biàn jiāng wáng zhòng shī shǒu cháng ān liú zhī jùn shǒu tóng zhōu yǔ zhàn cháng ān xi jiàn bīng bài suì bù zhèn
建将康晏步骑二万与克用监军张承业会凤翔，是时汴将王重师守长安，刘知俊守同州，与战长安西，建兵败，遂不振。
táng wáng jiàn yǔ huái nán yáng wò qǐng kè yòng zì wáng yī fāng xū zéi píng fǎng táng zōng shì lì zhī
唐亡，建与淮南杨渥请克用自王一方，须贼平访唐宗室立之。
jiàn qǐng xī shǔ gōng zhì chéng yú yù wù
建请悉蜀工制乘舆御物。
kè yòng dá yuē zì wáng fēi wú zhì yě
克用答曰：“自王，非吾志也。
jiàn yòu quàn mào zhēn wáng qí mào zhēn chán biǎn yì bù gǎn dāng dàn chǐ fǔ dì jiàn gōng jìn ér yǐ
”建又劝茂贞王岐，茂贞孱褊，亦不敢当， 但侈府第、僭宫禁而已。
jiàn wò nǎi zì wáng
建、渥乃自王。
shì suì kè yòng yǒu jí chéng mén zì huài míng nián zú
是岁，克用有疾，城门自坏，明年卒。
zàn yuē shā tuó shǐ guī mìng tiān zǐ yǎng bǔ yú biān shì dié xuè zhù zhēng tǎo cháng wèi biān bīng xióng
赞曰：沙陀始归命天子，仰哺于边，世喋血助征讨，常为边兵雄。
zhì kè yòng féng wáng shì luàn suì yǒu tài yuán
至克用逢王室乱，遂有太原。
lǔ xìng dūn gù shǎo tā cháng zì fù cái guǒ yù jīng yíng tiān xià ér bù kè yě
虏性惇固，少它肠，自负材果，欲经营天下而不克也。
bīng suī shèng rán shù bài
兵虽胜， 然数败；
de suī de zhé fù shī gù shú shì dì jié qiān suō jǐng xiū hàn tōu jǐng dài jiāng bù yì bǐ hu
地虽得，辄复失，故熟视帝劫迁，缩颈羞汗，偷景待僵，不亦鄙乎！
lài qí zi piào ruì yì ér fù zhèn
赖其子慓锐，抑而复振。
shì shí tí bīng tuō qín wáng zhě wǔ zú rán zú wáng zhū shì wèi táng dí chǐ zhě shā tuó yě
是时，提兵托勤王者五族，然卒亡朱氏为唐涤耻者，沙陀也。
shǐ kè yòng shāo zhī gǔ jīn néng rú qí huán jìn wén táng jù wáng hū zāi
使克用稍知古今，能如齐桓、晋文，唐遽亡乎哉？