新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 34 of 225

志·卷二十四

PinyinModern Translation
Size

wǔ xíng yī

五行一

wàn wù yíng yú tiān dì zhī jiān ér qí wèi wù zuì dà qiě duō zhě yǒu wǔ yī yuē shuǐ èr yuē huǒ sān yuē mù sì yuē jīn wǔ yuē tǔ

万物盈于天地之间,而其为物最大且多者有五:一曰水,二曰火,三曰木,四曰金,五曰土。

qí yòng yú rén yě fēi cǐ wǔ wù bù néng yǐ wéi shēng ér quē qí yī bù kě shì yǐ shèng wáng zhòng yān

其用于人也,非此五物不能以为生,而阙其一不可,是以圣王重焉。

fu suǒ wèi wǔ wù zhě qí jiàn xiàng yú tiān yě wèi wǔ xīng fēn wèi yú de yě wèi wǔ fāng xíng yú sì shí yě wèi wǔ dé bǐng yú rén yě wèi wǔ cháng bō yú yīn lǜ wèi wǔ shēng fā yú wén zhāng wèi wǔ sè ér zǒng qí jīng qì zhī yòng wèi zhī wǔ xíng

夫所谓五物者,其见象于天也为五星,分位于地也为五方,行于四时也为五德,禀于人也为五常,播于音律为五声,发于文章为五色,而总其精气之用谓之五行。

zì sān dài zhī hòu shù shù zhī shì xìng ér wèi zāi yì zhī xué zhě wu jí qí shuō zhì jǔ tiān dì wàn wù dòng zhí wú dà xiǎo jiē tuī qí lèi ér fù zhī yú wǔ wù yuē wǔ xíng zhī shǔ

自三代之后,数术之士兴,而为灾异之学者务极其说,至举天地万物动植,无大小,皆推其类而附之于五物,曰五行之属。

yǐ wèi rén bǐng wǔ xíng zhī quán qì yǐ shēng

以谓人禀五行之全气以生。

gù yú wù wèi zuì líng

故于物为最灵。

qí yú dòng zhí zhī lèi gè de qí qì zhī piān zhě qí fā wèi yīng huá měi shí qì chòu zī wèi yǔ máo lín jiè wén cǎi gāng róu yì jiē de qí yī qì zhī shèng

其余动植之类,各得其气之偏者,其发为英华美实、气臭滋味、羽毛鳞介、 文采刚柔,亦皆得其一气之盛。

zhì qí wèi biàn guài fēi cháng shī qí běn xìng zé tuī yǐ shì lèi jí xiōng yǐng xiǎng qí shuō yóu wéi wěi qū fán mì

至其为变怪非常,失其本性,则推以事类吉凶影响, 其说尤为委曲繁密。

gài wáng zhě zhī yǒu tiān xià yě shùn tiān de yǐ zhì rén ér qǔ cái yú wàn wù yǐ zú yòng

盖王者之有天下也,顺天地以治人,而取材于万物以足用。

ruò zhèng de qí dào ér qǔ bù guò dù zé tiān de shùn chéng wàn wù mào shèng ér mín yǐ ān lè wèi zhī zhì zhì

若政得其道,而取不过度,则天地顺成,万物茂盛,而民以安乐,谓之至治。

ruò zhèng shī qí dào

若政失其道,

yòng wù shāng yāo

用物伤夭,

mín bèi qí hài ér chóu kǔ

民被其害而愁苦,

zé tiān de zhī qì lì

则天地之气沴,

sān guāng cuò xíng

三光错行,

yīn yáng hán shǔ shī jié

阴阳寒暑失节,

yǐ wéi shuǐ hàn huáng míng fēng báo léi huǒ shān bēng shuǐ yì quán jié xuě shuāng bù shí yǔ fēi qí wù

以为水旱、蝗螟、风雹、雷火、山崩、水溢、泉竭、雪霜不时、雨非其物,

huò fā wèi fēn wù hóng ní guāng guài zhī lèi

或发为氛雾、虹蜺、光怪之类,

cǐ tiān dì zāi yì zhī dà zhě

此天地灾异之大者,

jiē shēng yú luàn zhèng

皆生于乱政。

ér kǎo qí suǒ fā yàn yǐ rén shì wǎng wǎng jìn qí suǒ shī ér yǐ lèi zhì

而考其所发,验以人事,往往近其所失,而以类至。

rán shí yǒu tuī zhī bù néng hé zhě qǐ fēi tiān dì zhī dà gù yǒu bù kě zhī zhě yá

然时有推之不能合者,岂非天地之大,固有不可知者邪?

ruò qí zhū wù zhǒng lèi bù kě shèng shǔ xià zhì xì wēi jiā rén lǐ xiàng zhī zhàn yǒu kǎo yú rén shì ér hé zhě yǒu mò rán ér wú suǒ yīng zhě jiē bù zú dào

若其诸物种类, 不可胜数,下至细微家人里巷之占,有考于人事而合者,有漠然而无所应者,皆不足道。

yǔ yuē

语曰;

xùn léi fēng liè bì biàn

“迅雷风烈必变。

gài jūn zǐ zhī wèi tiān yě jiàn wù yǒu fǎn cháng ér wèi biàn zhě shī qí běn xìng zé sī qí yǒu yǐ zhì ér wèi zhī jiè jù suī wēi bù gǎn hū ér yǐ

”盖君子之畏天也,见物有反常而为变者,失其本性,则思其有以致而为之戒惧,虽微不敢忽而已。

zhì wéi zāi yì zhī xué zhě bù rán mò bù zhǐ shì yǐ wéi yīng

至为灾异之学者不然,莫不指事以为应。

jí qí nán hé zé páng yǐn qǔ qǔ ér qiān jiù qí shuō

及其难合,则旁引曲取而迁就其说。

gài zì hàn rú dǒng zhòng shū liú xiàng yǔ qí zi xīn zhī tú jiē yǐ chūn qiū hóng fàn wéi xué ér shī shèng rén zhī běn yì

盖自汉儒董仲舒、刘向与其子歆之徒,皆以《春秋》、《洪范》为学,而失圣人之本意。

zhì qí bù tōng yě fù zǐ zhī yán zì xiāng lì

至其不通也,父子之言自相戾。

kě shèng tàn zāi

真是令人叹息啊!

xī zhě jī zǐ wèi zhōu wǔ wáng chén yǔ suǒ yǒu hóng fàn zhī shū tiáo qí shì wéi jiǔ lèi bié qí shuō wèi jiǔ zhāng wèi zhī jiǔ chóu

昔者箕子为周武王陈禹所有 《洪范》之书,条其事为九类,别其说为九章,谓之“九畴”。

kǎo qí shuō chū bù xiāng fù shǔ

考其说初不相附属,

ér xiàng wèi wǔ xíng chuán

而向为《五行传》,

nǎi qǔ qí wǔ shì huáng jí zhù zhèng fù yú wǔ xíng yǐ wéi bā shì jiē shǔ wǔ xíng yú

乃取其五事、皇极、庶证附于五行、以为八事皆属五行欤,

zé zhì yú bā zhèng wǔ jì sān dé jī yí fú jí zhī lèi

则至于八政、五纪、三德、稽疑、福、极之类,

yòu bù néng fù

又不能附,

zhì bǐ hóng fàn zhī shū shī qí lún lǐ

至俾《洪范》之书失其伦理,

yǒu yǐ jiàn suǒ wèi páng yǐn qǔ qǔ ér qiān jiù qí shuō yě

有以见所谓旁引曲取而迁就其说也。

rán zì hàn yǐ lái wèi yǒu fēi zhī zhě

然自汉以来,未有非之者。

yòu qí xiáng shěng huò kē zhī shuō zì qí shù shù zhī xué gù lüè cún zhī shù jī shēn shí bó wén zhī shì yǒu yǐ kǎo ér zé yān

又其祥眚祸疴之说,自其数术之学,故略存之,庶几深识博闻之士有以考而择焉。

fu suǒ wèi zāi zhě bèi yú wù ér kě zhī zhě yě shuǐ hàn míng huáng zhī lèi shì yǐ

夫所谓灾者,被于物而可知者也,水旱、螟蝗之类是已。

yì zhě bù kě zhī qí suǒ yǐ rán zhě yě rì shí xīng bèi wǔ dàn liù yì zhī lèi shì yǐ

异者,不可知其所以然者也,日食、星孛、五石、六鹢之类是已。

kǒng zǐ yú chūn qiū jì zāi yì ér bù zhe qí shì yīng gài shèn zhī yě

孔子于《春秋》,记灾异而不著其事应,盖慎之也。

yǐ wèi tiān dào yuǎn fēi zhūn zhūn yǐ yù rén ér jūn zǐ jiàn qí biàn zé zhī tiān zhī suǒ yǐ qiǎn gào kǒng jù xiū shěng ér yǐ

以谓天道远,非谆谆以谕人,而君子见其变,则知天之所以谴告, 恐惧修省而已。

ruò tuī qí shì yīng zé yǒu hé yǒu bù hé yǒu tóng yǒu bù tóng

若推其事应,则有合有不合,有同有不同。

zhì yú bù hé bù tóng zé jiāng shǐ jūn zǐ dài yān

至于不合不同,则将使君子怠焉。

yǐ wéi ǒu rán ér bù jù

以为偶然而不惧。

cǐ qí shēn yì yě

此其深意也。

gài shèng rén shèn ér bù yán rú cǐ ér hòu shì yóu wèi qū shuō yǐ wàng yì tiān cǐ qí bù kě yǐ chuán yě

盖圣人慎而不言如此,而后世犹为曲说以妄意天,此其不可以传也。

gù kǎo cì wǔ dé yǐ lái lüè yī hóng fàn wǔ xíng chuán zhe qí zāi yì ér xuē qí shì yīng yún

故考次武德以来,略依《洪范五行传》,著其灾异, 而削其事应云。

wǔ xíng chuán yuē

《五行传》曰;

tián liè bù sù yǐn shí bù xiǎng chū rù bù jié duó mín nóng shí jí yǒu jiān móu zé mù bù qū zhí

“田猎不宿,饮食不享,出入不节,夺民农时,及有奸谋,则木不曲直。

wèi shēng bù chàng mào duō zhé gǎo jí wèi biàn guài ér shī qí xìng yě

”谓生不畅茂,多折槁,及为变怪而失其性也。

yòu yuē mào zhī bù gōng shì wèi bù sù

又曰:“貌之不恭,是谓不肃。

jué jiù kuáng jué fá cháng yǔ jué jí xiōng

厥咎狂,厥罚常雨,厥极凶。

shí zé yǒu fú yāo shí zé yǒu guī niè shí zé yǒu jī huò shí zé yǒu xià tǐ shēng shàng zhī kē shí zé yǒu qīng shěng qīng xiáng shǔ yāo wéi jīn lì mù

时则有服妖,时则有龟孽,时则有鸡祸,时则有下体生上之疴,时则有青眚青祥、鼠妖,惟金沴木。

mù bù qū zhí

木不曲直。

wǔ dé sì nián bó zhōu lǎo zi cí kū shù fù shēng zhī yè

武德四年,亳州老子祠枯树复生枝叶。

lǎo zi táng zǔ yě

老子,唐祖也。

zhàn yuē kū mù fù shēng quán chén zhí zhèng

占曰:“枯木复生,权臣执政。

huī mèng yǐ wéi yǒu shòu mìng zhě

”眭孟以为有受命者。

jiǔ nián sān yuè shùn tiān mén lóu dōng zhù yǐ qīng huǐ ér zì qǐ

九年三月,顺天门楼东柱已倾毁而自起。

zhàn yuē mù pú ér zì qǐ guó zhī zāi

占曰: “木仆而自起,国之灾。

yǒng wēi èr nián shí yī yuè jiǎ shēn yīn wù níng dòng fēng shù mù shù rì bù jiě

永微二年十一月甲申,阴雾凝冻,封树木,数日不解。

liú xiàng yǐ wéi mù shǎo yáng guì chén xiàng

刘向以为木少阳,贵臣象。

cǐ rén jiāng yǒu hài zé yīn qì xié mù xiān hán gù de yǔ ér bīng yě

此人将有害,则阴气胁木先寒,故得雨而冰也。

yì wèi zhī shù jiè jiè bīng xiàng yě

亦谓之树介,介,兵象也。

xiǎn qìng sì nián bā yuè yǒu máo táo shù shēng li

显庆四年八月,有毛桃树生李。

li guó xìng yě

李,国姓也。

zhàn yuē mù shēng yì shí guó zhǔ yāng

占曰:“木生异实,国主殃。

lín dé yuán nián shí èr yuè guǐ yǒu fēn wù zhōng rì bù jiě

麟德元年十二月癸酉,氛雾终日不解。

jiǎ xū yǔ mù bīng

甲戌,雨木冰。

yí fèng sān nián shí yī yuè yǐ wèi hūn wù sì sài lián yè bù jiě

仪凤三年十一月乙未,昏雾四塞,连夜不解。

bǐng shēn yǔ mù bīng

丙申,雨木冰。

chuí gǒng sì nián sān yuè yǔ guì zǐ yú tāi zhōu xún yú nǎi zhǐ

垂拱四年三月,雨桂子于台州,旬余乃止。

zhàn yuē tiān yù cǎo mù rén duō sǐ

占曰:“天雨草木,人多死。

cháng shòu èr nián shí yuè wàn xiàng shén gōng cè jué shān jiē biàn wéi bǎi

长寿二年十月,万象神宫侧柽杉皆变为柏。

bǎi guàn sì shí bù gǎi kē yì yè yǒu shì jūn zǐ zhī cāo

柏贯四时,不改柯易叶,有士君子之操;

jué shān róu cuì xiǎo rén xìng yě

柽杉柔脆,小人性也。

xiàng xiǎo rén jū jūn zǐ zhī wèi

象小人居君子之位。

yán zài yuán nián shí yuè guǐ yǒu bái wù mù bīng

延载元年十月癸酉,白雾,木冰。

jǐng lóng sì nián sān yuè gēng shēn yǔ mù bīng

景龙四年三月庚申,雨木冰。

jǐng yún èr nián gāo zǔ gù dì yǒu shì shù zì tiān shòu zhōng kū sǐ zhì shì fù shēng

景云二年,高祖故第有柿树,自天授中枯死,至是复生。

kāi yuán èr shí yī nián péng zhōu kū yáng shēng li zhī yǒu shí yǔ xiǎn qìng zhōng máo táo shēng li tóng

开元二十一年,蓬州枯杨生李枝,有实,与显庆中毛桃生李同。

èr shí jiǔ nián bó zhōu lǎo zi cí kū shù fù róng

二十九年,亳州老子祠,枯树复荣。

shì nián shí yī yuè jǐ sì hán shén yǔ mù bīng shù rì bù jiě

是年十一月己巳,寒甚,雨木冰,数日不解。

yǒng tài yuán nián sān yuè gēng zǐ yè shuāng mù yǒu bīng

永泰元年三月庚子,夜霜,木有冰。

dà lì èr nián shí yī yuè fēn wù rú xuě cǎo mù bīng

大历二年十一月,纷雾如雪,草木冰。

jiǔ nián jìn zhōu shén shān xiàn qìng táng guān kū guì fù shēng

九年,晋州神山县庆唐观枯桧复生。

xìng yuán yuán nián chūn bó zhōu zhēn yuán xiàn yǒu lǐ shù zhí yǐ shí sì nián qí zhǎng chǐ yǒu bā cùn zhì shì zhī hū shàng sǒng gāo liù chǐ zhōu huí rú gài jiǔ chǐ yú

兴元元年春,亳州真源县有李树,植已十四年,其长尺有八寸,至是枝忽上耸, 高六尺,周回如盖九尺余。

li guó xìng yě

李,国姓也。

zhàn yuē mù shēng zhī sǒng guó yǒu kòu dào

占曰:“木生枝耸,国有寇盗。

shì suì zhōng shū shěng kū liǔ fù róng

”是岁, 中书省枯柳复荣。

zhēn yuán yuán nián shí èr yuè yǔ mù bīng

贞元元年十二月,雨木冰。

sì nián zhēng yuè yǔ mù yú chén liú shí lǐ xǔ dà rú zhǐ zhǎng cùn yú zhōng kōng suǒ xià zhě lì rú zhí

四年正月,雨木于陈留,十里许,大如指,长寸余, 中空,所下者立如植。

mù shēng yú xià ér zì shàng yǔn zhě shàng xià yì wèi zhī xiàng

木生于下,而自上陨者,上下易位之象;

suì ér zhōng kōng zhě xiǎo rén xiàng

碎而中空者,小人象;

rú zhí zhě zì lì zhī xiàng

如植者,自立之象。

èr shí nián dōng yǔ mù bīng

二十年冬,雨木冰。

yuán hé shí wǔ nián jiǔ yuè jǐ yǒu dà yǔ shù wú fēng ér cuī zhě shí wǔ liù jìn mù zì bá yě

元和十五年九月己酉,大雨,树无风而摧者十五六,近木自拔也。

zhàn yuē mù zì bá guó jiāng luàn

占曰:“木自拔,国将乱。

cháng qìng sān nián shí yī yuè dīng chǒu yǔ mù bīng

长庆三年十一月丁丑,雨木冰;

chéng dū lì shù jié shí shí zhī rú li

成都栗树结实,食之如李。

bǎo lì yuán nián shí yī yuè bǐng shēn yǔ mù bīng

宝历元年十一月丙申,雨木冰。

dà hé sān nián chéng dū lǐ shù shēng mù guā kōng zhōng bù shí

大和三年,成都李树生木瓜,空中不实。

qī nián shí èr yuè bǐng xū yè wù mù bīng

七年十二月丙戌,夜雾,木冰。

kāi chéng sì nián jiǔ yuè xīn chǒu yǔ xuě mù bīng

开成四年九月辛丑,雨雪,木冰。

shí yuè jǐ sì yì rú zhī

十月己巳,亦如之。

huì chāng yuán nián shí èr yuè dīng chǒu yǔ mù bīng

会昌元年十二月丁丑,雨木冰。

sì nián zhēng yuè jǐ yǒu yǔ mù bīng

四年正月己酉,雨木冰。

gēng xū yì rú zhī

庚戌,亦如之。

xián tōng shí sì nián sì yuè chéng dū li shí biàn wèi mù guā

咸通十四年四月,成都李实变为木瓜。

shí rén yǐ wéi li guó xìng yě

时人以为:李,国姓也;

biàn zhě guó duó yú rén zhī xiàng

变者,国夺于人之象。

guǎng míng èr nián chūn méi zhōu zài tán shù yǐ kū dào yī xī fù shēng

广明二年春,眉州在檀树已枯倒,一夕复生。

cháng yǔ

○常雨

wǔ dé liù nián qiū guān zhōng jiǔ yǔ

武德六年秋,关中久雨。

shǎo yáng yuē yáng shǎo yīn yuē yǔ yáng dé shuāi zé yīn qì shèng gù cháng yǔ

少阳曰昜,少阴曰雨,阳德衰则阴气胜,故常雨。

zhēn guàn shí wǔ nián chūn lín yǔ

贞观十五年春,霖雨。

yǒng huī liù nián bā yuè jīng chéng dà yǔ

永徽六年八月,京城大雨。

xiǎn qìng yuán nián bā yuè lín yǔ gèng jiǔ xún nǎi zhǐ

显庆元年八月,霖雨,更九旬乃止。

kāi yuán èr nián wǔ yuè rén zǐ jiǔ yǔ chóng jīng chéng mén

开元二年五月壬子,久雨,崇京城门。

shí liù nián jiǔ yuè guān zhōng jiǔ yǔ

十六年九月,关中久雨。

hài jia

害稼。

tiān bǎo wǔ zài qiū dà yǔ shí èr zài bā yuè jiǔ yǔ

天宝五载秋,大雨,十二载八月,久雨。

shí sān zài qiū dà lín yǔ hài jia liù xún bù zhǐ

十三载秋,大霖雨,害稼,六旬不止。

jiǔ yuè bì fāng shì běi mén gài jǐng jìn fù rén rù jiē shì jì xuán míng tài shè chóng míng dé mén huài jīng chéng yuán wū dài jǐn rén yì fá shí

九月,闭坊市北门,盖井,禁妇人入街市,祭玄冥太社,崇明德门,坏京城垣屋殆尽,人亦乏食。

zhì dé èr zài sān yuè guǐ hài dà yǔ zhì jiǎ xū nǎi zhǐ

至德二载三月癸亥,大雨,至甲戌乃止。

shàng yuán yuán nián sì yuè yǔ qì rùn yuè nǎi zhǐ

上元元年四月,雨,讫闰月乃止。

èr nián qiū lín yǔ lián yuè qú dòu shēng yú

二年秋,霖雨连月,渠窦生鱼。

yǒng tài yuán nián jiǔ yuè bǐng wǔ dà yǔ zhì yú bǐng yín

永泰元年九月丙午,大雨,至于丙寅。

dà lì sì nián sì yuè yǔ zhì yú jiǔ yuè bì fāng shì běi mén zhì tǔ tái tái shàng zhì tán lì huáng fān yǐ qí qíng

大历四年四月,雨,至于九月,闭坊市北门,置土台,台上置坛,立黄幡以祈晴。

liù nián bā yuè lián yǔ hài qiū jià

六年八月,连雨,害秋稼。

zhēn yuán èr nián zhēng yuè yǐ wèi dà yǔ xuě zhì yú gēng zǐ píng dì shù chǐ xuě shàng huáng hēi rú chén

贞元二年正月乙未,大雨雪,至于庚子,平地数尺,雪上黄黑如尘。

wǔ yuè yǐ sì yǔ zhì yú bǐng shēn shí dà jī zhì shì mài jiāng dēng fù dà yǔ lín zhòng xīn kǒng jù

五月乙巳, 雨,至于丙申,时大饥,至是麦将登,复大雨霖,众心恐惧。

shí nián chūn yǔ zhì rùn sì yuè jiān zhǐ bù guò yī èr rì

十年春,雨,至闰四月,间止不过一二日。

shí yī nián qiū dà yǔ

十一年秋,大雨。

shí jiǔ nián bā yuè jǐ wèi dà lín yǔ

十九年八月己未,大霖雨。

yuán hé sì nián sì yuè cè huáng tài zǐ níng yǐ yǔ zhān fú ba

元和四年四月,册皇太子宁,以雨沾服,罢。

shí yuè zài zé rì cè yòu yǐ yǔ zhān fú ba

十月,再择日册,又以雨沾服罢。

jìn cháng yǔ yě

近常雨也。

liù nián qī yuè lín yǔ hài jia

六年七月,霖雨害稼。

shí èr nián wǔ yuè lián yǔ

十二年五月,连雨。

bā yuè rén shēn yǔ zhì yú jiǔ yuè wù zi

八月壬申,雨,至于九月戊子。

shí wǔ nián èr yuè guǐ wèi dà yǔ

十五年二月癸未,大雨。

bā yuè jiǔ yǔ bì fāng shì běi mén

八月,久雨,闭坊市北门。

sòng cāng jǐng děng zhōu dà yǔ zì liù yuè guǐ yǒu zhì yú dīng hài lú shè piào méi dài jìn

宋、沧、景等州大雨,自六月癸酉至于丁亥,庐舍漂没殆尽。

bǎo lì yuán nián liù yuè yǔ zhì yú bā yuè

宝历元年六月,雨,至于八月。

dà hé sì nián xià yùn cáo pú děng zhōu yǔ huài chéng guō lú shè dài jìn

大和四年夏,郓、曹、濮等州雨,坏城郭庐舍殆尽。

wǔ nián zhēng yuè gēng zǐ shuò jīng chéng yīn xuě mí xún

五年正月庚子朔,京城阴雪,弥旬。

kāi chéng wǔ nián qī yuè lín yǔ zàng wén zōng lóng chūn xiàn bù néng jìn

开成五年七月,霖雨,葬文宗,龙輴陷,不能进。

dà zhōng shí nián sì yuè yǔ zhì yú jiǔ yuè

大中十年四月,雨,至于九月。

xián tōng jiǔ nián liù yuè jiǔ yǔ chóng míng dé mén

咸通九年六月,久雨、崇明德门。

qián fú wǔ nián qiū dà lín yǔ fén huì jí hé yì liú hài jia

干符五年秋,大霖雨,汾、浍及河溢流害稼。

guǎng míng yuán nián qiū bā yuè dà lín yǔ

广明元年秋八月,大霖雨。

tiān fù yuán nián bā yuè jiǔ yǔ

天复元年八月,久雨。

fú yāo

服妖。

táng chū gōng rén chéng mǎ zhě yī zhōu jiù yí zhe mì gāng quán shēn zhàng bì yǒng huī hòu nǎi yòng wéi mào shī qún jí jǐng pō wéi qiǎn lù zhì shén lóng mò mì gāng shǐ jué jiē fù rén yù shì zhī xiàng

唐初,宫人乘马者,依周旧仪,著幂釭,全身障蔽,永徽后,乃用帷帽,施裙, 及颈,颇为浅露,至神龙末,幂釭始绝,皆妇人预事之象。

tài wèi zhǎng sūn wú jì yǐ wū yáng máo wèi hún tuō zhān mào rén duō xiào zhī wèi zhī zhào gōng hún tuō

太尉长孙无忌以乌羊毛为浑脱毡帽,人多效之,谓之“赵公浑脱”。

jìn fú yāo yě

近服妖也。

gāo zōng cháng nèi yàn tài píng gōng zhǔ zǐ shān yù dài zào luō zhé shàng jīn jù fēn lì qī shì gē wǔ yú dì qián

高宗尝内宴,太平公主紫衫、玉带、皂罗折上巾,具纷砺七事,歌舞于帝前。

dì yǔ wǔ hòu xiào yuē nǚ zǐ bù kě wèi wǔ guān hé wéi cǐ zhuāng shù

帝与武后笑曰:“女子不可为武官,何为此装束?

jìn fú yāo yě

”近服妖也。

wǔ hòu shí bì chén zhāng yì zhī wèi mǔ zāng zuò qī bǎo zhàng yǒu yú lóng luán fèng zhī xíng réng wèi xiàng chuáng xī diàn

武后时,嬖臣张易之为母臧作七宝帐,有鱼龙鸾凤之形,仍为象床、犀簟。

ān lè gōng zhǔ shǐ shàng fāng hé bǎi niǎo máo zhī èr qún zhèng shì wèi yī sè bàng shì wéi yī sè rì zhōng wèi yī sè yǐng zhōng wèi yī sè ér bǎi niǎo zhī zhuàng jiē jiàn yǐ qí yī xiàn wéi hòu

安乐公主使尚方合百鸟毛织二裙,正视为一色,傍视为一色,日中为一色,影中为一色,而百鸟之状皆见,以其一献韦后。

gōng zhǔ yòu yǐ bǎi shòu máo wèi zhì miàn wéi hòu zé jí niǎo máo wèi zhī jiē jù qí niǎo shòu zhuàng gōng fèi jù wàn

公主又以百兽毛为廌面,韦后则集鸟毛为之,皆具其鸟兽状,工费巨万。

gōng zhǔ chū chū jiàng yì zhōu xiàn dān sī bì luō lóng qún lǚ jīn wèi huā niǎo xì rú sī fà dà rú shǔ mǐ yǎn bí zī jiǎ jiē bèi liáo shì zhě fāng jiàn zhī

公主初出降,益州献单丝碧罗笼裙,缕金为花鸟,细如丝发,大如黍米,眼鼻觜甲皆备,嘹视者方见之。

jiē fú yāo yě

皆服妖也。

zì zuò máo qún guì chén fù jiā duō xiào zhī jiāng lǐng qí qín yì shòu máo yǔ cǎi zhī dài jìn

自作毛裙, 贵臣富家多效之,江、岭奇禽异兽毛羽采之殆尽。

wéi hòu mèi cháng wèi bào tóu zhěn yǐ bì xié bái zé zhěn yǐ pì mèi fú xióng zhěn yǐ yí nán yì fú yāo yě

韦后妹尝为豹头枕以辟邪,白泽枕以辟魅,伏熊枕以宜男,亦服妖也。

jǐng lóng sān nián shí yī yuè jiāo sì wéi hòu wèi yà xiàn yǐ fù rén wèi zhāi niáng yǐ jì sì zhī fú zhí shì

景龙三年十一月,郊祀,韦后为亚献,以妇人为斋娘,以祭祀之服执事。

jìn fú yāo yě

近服妖也。

zhōng zōng cì zǎi chén zōng chu kè děng jīn zǐ yàng qí zhì gāo ér bó jí dì zài fān dǐ shí guān yě gù shí rén hào yīng wáng bó

中宗赐宰臣宗楚客等巾子样,其制高而踣,即帝在籓邸时冠也,故时人号“英王踣”。

bó diān pú yě

踣,颠仆也。

kāi yuán èr shí wǔ nián zhēng yuè dào shì yǐn yīn wèi jiàn yì dài fū yī dào gàn fú shì shì yì fú yāo yě

开元二十五年正月,道士尹愔为谏议大夫,衣道干服视事,亦服妖也。

tiān bǎo chū guì zú jí shì mín hǎo wèi hú fú hú mào fù rén zé zān bù yáo chāi jīn xiù zhǎi xiǎo

天宝初,贵族及士民好为胡服胡帽,妇人则簪步摇钗,衿袖窄小。

yáng guì fēi cháng yǐ jiǎ bìn wéi shǒu shì ér hǎo fú huáng qún

杨贵妃常以假鬓为首饰,而好服黄裙。

jìn fú yāo yě

近服妖也。

shí rén wèi zhī yǔ yuē yì jì pāo hé lǐ huáng qún zhú shuǐ liú

时人为之语曰:“义髻抛河里,黄裙逐水流。

yuán hé mò fù rén wèi yuán huán chuí jì bù shè bìn shì bù shī zhū fěn wéi yǐ wū gāo zhù chún zhuàng shì bēi tí zhě

元和末,妇人为圆鬟椎髻,不设鬓饰,不施朱粉,惟以乌膏注唇,状似悲啼者。

yuán huán zhě shàng bù zì shù yě

圆鬟者,上不自树也;

bēi tí zhě yōu xù xiàng yě

悲啼者,忧恤象也。

wén zōng shí wú yuè jiān zhī gāo tou cǎo lǚ xiān rú jīng líng gǔ qián dài suǒ wú

文宗时,吴、越间织高头草履,纤如经绫谷,前代所无。

lǚ xià wù yě zhī cǎo wèi zhī yòu fēi zhèng fú ér bèi yǐ wén shì gài yīn xié tà róng tài chǐ zhī xiàng

履,下物也,织草为之,又非正服,而被以文饰,盖阴斜阘茸泰侈之象。

qián fú wǔ nián luò yáng rén wèi mào jiē guàn jūn shì suǒ guān zhě

干符五年,雒阳人为帽,皆冠军士所冠者。

yòu nèi chén yǒu kè mù xiàng tóu yǐ lǐ fú tóu bǎi guān xiào zhī gōng mén rú shì dù mù zhuó zhī yuē cǐ zhuó shàng shū tóu cǐ zhuó jiāng jūn tóu cǐ zhuó jūn róng tóu

又内臣有刻木象头以里幞头,百官效之,工门如市,度木斫之曰:“此斫尚书头,此斫将军头,此斫军容头。

jìn fú yāo yě

”近服妖也。

xī zōng shí nèi rén shù fà jí jí jí zài chéng dū shǔ fù rén xiào zhī shí wèi wéi qiú jì

僖宗时,内人束发极急,及在成都,蜀妇人效之,时谓为“囚髻”。

táng mò jīng dū fù rén shū fā yǐ liǎng bìn bào miàn zhuàng rú chuí jì shí wèi zhī pāo jiā jì

唐末,京都妇人梳发,以两鬓抱面,状如椎髻,时谓之“抛家髻”。

yòu shì sú shàng yǐ liú lí wèi chāi chuàn

又世俗尚以琉璃为钗钏。

jìn fú yāo yě

近服妖也。

pāo jiā liú lí jiē bō qiān zhī zhào yún

抛家、流离,皆播迁之兆云。

zhāo zōng shí shí liù zhái zhū wáng huá chǐ xiāng shàng jīn zé gè zì wèi zhì dù dōu rén xiào zhī zé yuē wèi wǒ zuò mǒu wáng tóu

昭宗时,十六宅诸王华侈相尚,巾帻各自为制度,都人效之,则曰:“为我作某王头。

shí zhě yǐ wéi bù xiáng

”识者以为不祥。

guī niè

○龟孽

dà zú chū qián zhōu huò guī liù yǎn yī xī ér shī

大足初,虔州获龟,六眼,一夕而失。

sù zōng shàng yuán èr nián yǒu tuó jù yú yáng zhōu chéng mén shàng jié dù shǐ shān jǐng shān yǐ wèn zú dì tǐng duì yuē tuó jiè wù bīng xiàng yě

肃宗上元二年,有鼍聚于扬州城门上,节度使邓景山以问族弟珽,对曰:“鼍, 介物,兵象也。

zhēn yuán sān nián rùn zhōu yú biē bì jiāng ér xià jiē wú shǒu

贞元三年,润州鱼鳖蔽江而下,皆无首。

dà hé sān nián wèi bó guǎn nèi yǒu chóng zhuàng rú guī qí míng zhòu yè bù jué

大和三年,魏博管内有虫,状如龟,其鸣昼夜不绝。

jìn guī niè yě

近龟孽也。

qín zōng quán zài cài zhōu zhōu zhōng dì hū liè yǒu shí chū gāo wǔ liù chǐ guǎng mào zhàng yú zhèng rú dà guī

秦宗权在蔡州,州中地忽裂,有石出,高五六尺,广袤丈余,正如大龟。

jī huò

鸡祸。

chuí gǒng sān nián qī yuè jì zhōu cí jī huà wèi xióng

垂拱三年七月,冀州雌鸡化为雄。

yǒng chāng yuán nián zhēng yuè míng zhōu cí jī huà wèi xióng

永昌元年正月,明州雌鸡化为雄。

bā yuè sōng zhōu cí jī huà wèi xióng

八月,松州雌鸡化为雄。

jǐng lóng èr nián chūn huá zhōu kuāng chéng xiàn mín jiā jī yǒu sān zú

景龙二年春,滑州匡城县民家鸡有三足。

jīng fáng yì yāo zhàn yuē jūn yòng fù yán zé jī shēng yāo

京房《易妖占》曰:“君用妇言,则鸡生妖。

xuán zōng hào dòu jī guì chén wài qī jiē shàng zhī pín zhě huò nòng mù jī shí zhě yǐ wéi jī yǒu shǔ dì shēng zhī suì yě

玄宗好斗鸡,贵臣、外戚皆尚之,贫者或弄木鸡,识者以为:鸡,酉属,帝生之岁也;

dòu zhě bīng xiàng

斗者,兵象。

jìn jī huò yě

近鸡祸也。

dà zhōng bā nián jiǔ yuè kǎo chéng xiàn mín jiā xióng jī huà wèi cí fú zi ér xióng míng

大中八年九月,考城县民家雄鸡化为雌,伏子而雄鸣。

huà wèi cí wáng shì jiāng bēi zhī xiàng fǎn cí fú yě

化为雌,王室将卑之象, 反雌伏也。

hàn xuān dì shí cí jī huà wèi xióng zhì yuán dì ér wáng shì shǐ méng gài xùn zhì qí huò yě

汉宣帝时,雌鸡化为雄,至元帝而王氏始萌,盖驯致其祸也。

xián tōng liù nián qī yuè xú zhōu péng chéng mín jiā jī shēng jué

咸通六年七月,徐州彭城民家鸡生角。

jiǎo bīng xiàng jī xiǎo chù yóu jiàn lèi yě

角,兵象,鸡,小畜,犹贱类也。

xià tǐ shēng shàng zhī kē

下体生上之疴。

xián tōng shí sì nián qī yuè sòng zhōu xiāng yì yǒu liè zhě de zhì wǔ zú sān zú chū bèi shàng

咸通十四年七月,宋州襄邑有猎者得雉,五足,三足出背上。

zú chū yú bèi zhě xià gàn shàng zhī xiàng

足出于背者,下干上之象;

wǔ zú zhě zhòng yě

五足者,众也。

qīng shěng qīng xiáng

青眚青祥。

zhēn guàn shí qī nián sì yuè lì jìn wáng wèi tài zǐ yǒu qīng qì rào dōng gōng diàn

贞观十七年四月,立晋王为太子,有青气绕东宫殿。

shǐ cè mìng ér yǒu jìn bù xiáng

始册命而有祲,不祥。

shí bā nián liù yuè rén xū yǒu qīng hēi qì guǎng liù chǐ guàn yú chén xū qí zhǎng gèn tiān

十八年六月壬戌,有青黑气广六尺,贯于辰戌,其长亘天。

dà hé jiǔ nián zhèng zhù qiè zhōng yào huà wèi ying shù wàn fēi qù

大和九年,郑注箧中药化为蝇数万飞去。

zhù shǐ yǐ yào shù jìn huà wèi ying zhě bài sǐ zhī xiàng

注始以药术进,化为蝇者,败死之象。

jìn qīng shěng yě

近青眚也。

gàn yuán sān nián liù yuè hūn xī běi yǒu qīng qì sān

干元三年六月,昏,西北有青气三。

shǔ yāo

○鼠妖

wǔ dé yuán nián qiū li mì wáng shì chōng gé luò shuǐ xiāng jù mì yíng zhōng shǔ yī xī dù shuǐ jǐn qù

武德元年秋,李密、王世充隔洛水相拒,密营中鼠,一夕渡水尽去。

zhàn yuē shǔ wú gù jiē yè qù yì yǒu bīng

占曰: “鼠无故皆夜去,邑有兵。

zhēn guàn shí sān nián jiàn zhōu shǔ hài jia

贞观十三年,建州鼠害稼。

èr shí yī nián yū zhōu shǔ hài jia

二十一年,渝州鼠害稼。

xiǎn qìng sān nián zhǎng sūn yuán jì dì yǒu dà shǔ jiàn yú tíng yuè yú chū rù wú cháng hòu hū rán sǐ

显庆三年,长孙元忌第有大鼠见于庭,月余出入无常,后忽然死。

lóng shuò yuán nián shí yī yuè luò zhōu māo shǔ tóng chǔ

龙朔元年十一月,洛州猫鼠同处。

shǔ yǐn fú xiàng dào qiè māo zhí bǔ niè ér fǎn yǔ shǔ tóng xiàng sī dào zhě fèi zhí róng jiān

鼠隐伏象盗窃,猫职捕啮,而反与鼠同,象司盗者废职容奸。

hóng dào chū liáng zhōu cāng yǒu dà shǔ zhǎng èr chǐ yú wèi māo suǒ niè shù bǎi shǔ fǎn niè māo

弘道初,梁州仓有大鼠,长二尺余,为猫所啮,数百鼠反啮猫。

shǎo xuǎn jù wàn yú shǔ zhōu qiǎn rén bǔ jī shā zhī yú jiē qù

少选,聚万余鼠,州遣人捕击杀之,余皆去。

jǐng yún zhōng yǒu shé shǔ dòu yú yòu wēi wèi yíng dōng jiē huái shù shé wèi shǔ suǒ shāng

景云中,有蛇鼠斗于右威卫营东街槐树,蛇为鼠所伤。

dòu zhě bīng xiàng

斗者,兵象。

jǐng lóng yuán nián jī zhōu shǔ hài jia

景龙元年,基州鼠害稼。

kāi yuán èr nián sháo zhōu shǔ hài jia qiān wàn wèi qún

开元二年,韶州鼠害稼,千万为群。

tiān bǎo yuán nián shí yuè wèi jùn māo shǔ tóng rǔ

天宝元年十月,魏郡猫鼠同乳。

tóng rǔ zhě shén yú tóng chǔ

同乳者,甚于同处。

dà lì shí sān nián liù yuè lǒng yòu jié dù shǐ zhū cǐ yú bīng jiā de māo shǔ tóng rǔ yǐ xiàn

大历十三年六月,陇右节度使朱泚于兵家得猫鼠同乳以献。

dà hé sān nián chéng dū māo shǔ xiāng rǔ

大和三年,成都猫鼠相乳。

kāi chéng sì nián jiāng xī shǔ hài jia

开成四年,江西鼠害稼。

xián tōng shí èr nián zhēng yuè fén zhōu xiào yì xiàn mín jiā shǔ duō xián hāo chú cháo shù shàng

咸通十二年正月,汾州孝义县民家鼠多衔蒿刍巢树上。

shǔ xué jū qù xué dēng mù jiàn rén jiāng guì zhī xiàng

鼠穴居,去穴登木,贱人将贵之象。

qián fú sān nián qiū hé dōng zhū zhōu duō shǔ xué wū huài yī sān yuè zhǐ

干符三年秋,河东诸州多鼠,穴屋、坏衣,三月止。

shǔ dào yě tiān jiè ruò yuē jiāng yǒu dào yǐ

鼠,盗也,天戒若曰: “将有盗矣。

qián níng mò shǎn zhōu yǒu shé shǔ dòu yú nán mén zhī nèi shé sǐ ér shǔ wáng qù

干宁末,陕州有蛇鼠斗于南门之内,蛇死而鼠亡去。

jīn lì mù

○金沴木

wǔ dé yuán nián bā yuè wù xū tū jué shǐ bì kě zhī yá zhàng wú gù zì huài

武德元年八月戊戌,突厥始毕可汁衙帐无故自坏。

zhōng zōng jí wèi jīn jī gān zhé

中宗即位,金鸡竿折。

shù jī gān suǒ yǐ sì shè shǐ fā dà hào ér jī gān zhé bù xiáng

树鸡竿所以肆赦,始发大号而鸡竿折,不祥。

shén lóng zhōng yǒu qún hú rù yù shǐ dài fū li chéng jiā dì qí táng wú gù huài

神龙中,有群狐入御史大夫李承嘉第,其堂无故坏;

yòu bǐng bǐ ér guǎn zhí liè yì zhī yòu liè

又秉笔而管直裂,易之又裂。

kāi yuán wǔ nián zhēng yuè guǐ mǎo tài miào sì shì huài

开元五年正月癸卯,太庙四室坏。

tiān bǎo shí sì zài shí èr yuè gē shū hàn shuài shī shǒu tóng guān qián jūn qǐ xíng yá mén qí zhì fāng mén chù luò qiāng rèn zhòng yǐ wéi bù xiáng

天宝十四载十二月,哥舒翰帅师守潼关,前军启行,牙门旗至坊门,触落枪刃, 众以为不祥。

yǒng qín èr nián sān yuè xīn yǒu zhōng shū chì kù huài

永秦二年三月辛酉,中书敕库坏。

zhēn yuán sì nián zhēng yuè gēng xū shuò dé zōng yù hán yuán diàn shòu cháo hè zhì míng diàn jiē jí lán kǎn sān shí yú jiān zì huài wèi shì sǐ zhě shí yú rén

贞元四年正月庚戌朔,德宗御含元殿受朝贺,质明,殿阶及栏槛三十余间自坏, 卫士死者十余人。

hán yuán lù qǐn dà cháo huì zhī suǒ yù yě

含元路寝,大朝会之所御也;

zhēng yuè shuò yī suì zhī yuán

正月朔,一岁之元。

wáng zhě zhī shì tiān suǒ yǐ jǐng zhě zhòng yǐ

王者之事,天所以儆者重矣。

dà hé jiǔ nián zhèng zhù wèi fèng xiáng jié dù shǐ jiāng zhī zhèn chū kāi yuǎn mén qí gān zhé

大和九年,郑注为凤翔节度使,将之镇,出开远门,旗竿折。

guāng qǐ chū yáng zhōu fǔ shǔ mén wū zì huài gù duò zhī xíng tái mén yě zhì dù shén hóng lì yún

光启初,扬州府署门屋自坏,故隋之行台门也,制度甚宏丽云。

wǔ xíng chuán yuē qì fǎ lǜ zhú gōng chén shā tài zǐ yǐ qiè wèi qī zé huǒ bù yán shàng

《五行传》曰:“弃法律,逐功臣,杀太子,以妾为妻,则火不炎上。

wèi huǒ shī qí xìng ér wèi zāi yě

”谓火失其性而为灾也。

jīng fáng yì zhuàn yuē shàng bù jiǎn xià bù jié shèng huǒ shù qǐ fán gōng shì

京房《易传》曰:“上不俭,下不节,盛火数起,燔宫室。

gài huǒ zhǔ lǐ yún

”盖火主礼云。

yòu yuē shì zhī bù míng shì wèi bù zhé

又曰:“视之不明,是谓不哲。

jué jiù shū jué fá cháng yù jué jí jí

厥咎舒,厥罚常燠,厥极疾。

shí zé yǒu cǎo yāo shí zé yǒu yǔ chóng zhī niè shí zé yǒu yáng huò shí zé yǒu mù kē shí zé yǒu chì shěng chì xiáng wéi shuǐ lì huǒ

时则有草妖,时则有羽虫之孽,时则有羊祸,时则有目疴,时则有赤眚赤祥,惟水沴火。

huǒ bù yán shàng

○火不炎上

zhēn guàn sì nián zhēng yuè guǐ sì wǔ dé diàn běi yuàn huǒ

贞观四年正月癸巳,武德殿北院火。

shí sān nián sān yuè rén yín yún yáng shí rán fāng zhàng zhòu zé rú huī yè zé yǒu guāng tóu cǎo mù zé fén lì nián nǎi zhǐ

十三年三月壬寅,云阳石燃,方丈,昼则如灰,夜则有光,投草木则焚,历年乃止。

huǒ shī qí xìng ér lì jīn yě

火失其性而沴金也。

èr shí sān nián sān yuè jiǎ nǔ kù huǒ

二十三年三月,甲弩库火。

yǒng huī wǔ nián shí èr yuè yǐ sì shàng shū sī xūn kù huǒ

永徽五年十二月乙巳,尚书司勋库火。

xiǎn qìng yuán nián jiǔ yuè wù chén ēn zhōu jí zhōu huǒ fén cāng lǐn jiǎ zhàng mín jū èr bǎi yú jiā

显庆元年九月戊辰,恩州、吉州火,焚仓廪、甲仗、民居二百余家。

shí yī yuè jǐ sì ráo zhōu huǒ

十一月己巳,饶州火。

zhèng shèng yuán nián zhēng yuè bǐng shēn yè míng táng huǒ wǔ tài hòu yù bì zhèng diàn chè lè

证圣元年正月丙申夜,明堂火,武太后欲避正殿,彻乐。

zǎi xiàng yáo yǐ wéi huǒ yīn rén fēi tiān zāi yě bù yí biǎn sǔn

宰相姚以为火因人, 非天灾也,不宜贬损。

hòu nǎi yù duān mén guān pú yǐn jiàn zhāng gù shì fù zuò míng táng yǐ yàn zhī

后乃御端门观酺,引建章故事,复作明堂以厌之。

shì suì nèi kù zāi fán èr bǎi yú qū

是岁,内库灾,燔二百余区。

wàn suì dēng fēng yuán nián sān yuè rén yín fǔ zhōu huǒ

万岁登封元年三月壬寅,抚州火。

jiǔ shì yuán nián bā yuè rén zǐ píng zhōu huǒ fán qiān yú jiā

久视元年八月壬子,平州火,燔千余家。

jǐng lóng sì nián èr yuè dōng dōu líng kōng guān zāi

景龙四年二月,东都凌空观灾。

kāi yuán wǔ nián shí yī yuè yǐ mǎo dìng líng qǐn diàn huǒ

开元五年十一月乙卯,定陵寝殿火。

shì suì hóng zhōu tán zhōu zāi yán shāo zhōu shǔ zhōu rén jiàn yǒu wù chì ér tūn tūn fēi lái xuán jí huǒ fā

是岁,洪州、潭州灾,延烧州署,州人见有物赤而暾暾飞来,旋即火发。

shí wǔ nián qī yuè jiǎ xū xìng jiào mén lóu zhù zāi

十五年七月甲戌,兴教门楼柱灾。

shì nián héng zhōu zāi yán shāo sān bǎi yú jiā zhōu rén jiàn yǒu wù dà rú wèng chì rú zhú lóng suǒ zhì huǒ jí fā

是年,衡州灾, 延烧三百余家,州人见有物大如瓮,赤如烛笼,所至火即发。

shí bā nián èr yuè bǐng yín dà yǔ xuě é ér léi zhèn zuǒ fēi lóng jiù zāi

十八年二月丙寅,大雨雪,俄而雷震,左飞龙厩灾。

zhàn yuē tiān huǒ shāo jiù bīng dà qǐ

占曰:“天火烧厩,兵大起。

shí yuè yǐ chǒu dōng dōu gōng fó guāng sì huǒ

”十月乙丑,东都宫佛光寺火。

tiān bǎo èr nián liù yuè dōng dōu yìng tiān mén guān zāi yán shāo zuǒ yòu yán fú mén jīng rì bù miè

天宝二年六月,东都应天门观灾,延烧左、右延福门,经日不灭。

jīng fáng yì zhuàn yuē jūn bù sī dào tiān huǒ fán qí gōng shì

京房《易传》 曰:“君不思道,天火燔其宫室。

jiǔ zài sān yuè huá yuè miào zāi shí dì jiāng fēng xī yuè yǐ miào zāi nǎi zhǐ

”九载三月,华岳庙灾,时帝将封西岳,以庙灾乃止。

shí zài bā yuè bǐng chén wǔ kù zāi fán bīng qì sì shí yú wàn

十载八月丙辰,武库灾,燔兵器四十余万。

wǔ kù jiá bīng zhī běn yě

武库,甲兵之本也。

bǎo yìng yuán nián shí èr yuè jǐ yǒu tài fǔ zuǒ cáng kù huǒ

宝应元年十二月己酉,太府左藏库火。

guǎng dé yuán nián shí èr yuè xīn mǎo yè è zhōu dà fēng huǒ fā jiāng zhōng fén zhōu sān qiān sōu yán jí àn shàng mín jū èr qiān yú jiā sǐ zhě shù qiān rén

广德元年十二月辛卯夜,鄂州大风,火发江中,焚舟三千艘,延及岸上民居二千余家,死者数千人。

dà lì shí nián èr yuè zhuāng yán sì fú tú zāi

大历十年二月,庄严寺浮图灾。

chū yǒu jí fēng zhèn diàn é ér huǒ cóng fú tú zhōng chū

初有疾风震电,俄而火从浮图中出。

zhēn yuán yuán nián jiāng líng dù zhī yuàn huǒ fén jiāng dōng zū fù bǎi yú wàn

贞元元年,江陵度支院火,焚江东租赋百余万。

shí sān nián zhēng yuè dōng dōu shàng shū shěng huǒ

十三年正月,东都尚书省火。

shí jiǔ nián sì yuè jiā lìng sì huǒ

十九年四月,家令寺火。

èr nián qī yuè hóng zhōu huǒ fán mín shè wàn qī qiān jiā

二年七月,洪州火,燔民舍万七千家。

yuán hé qī nián liù yuè zhèn zhōu jiǎ zhàng kù zāi zhǔ lì zuò sǐ zhě bǎi yú rén

元和七年六月,镇州甲仗库灾,主吏坐死者百余人。

bā nián jiāng líng dà huǒ

八年,江陵大火。

shí yī nián shí yī yuè jiǎ xū yuán líng huǒ

十一年十一月甲戌,元陵火。

li shī dào qǐ gōng shì yú yùn zhōu jiāng móu luàn jì chéng ér huǒ

李师道起宫室于郓州, 将谋乱,既成而火。

dà hé èr nián shí yī yuè jiǎ chén jìn zhōng zhāo dé sì huǒ yán zhì xuān zhèng dōng yuán jí mén xià shěng gōng rén sǐ zhě shù bǎi rén

大和二年十一月甲辰,禁中昭德寺火,延至宣政东垣及门下省,宫人死者数百人。

sān nián shí yuè guǐ chǒu zhàng nèi huǒ

三年十月癸丑,仗内火。

sì nián sān yuè chén zhōu xǔ zhōu huǒ shāo wàn yú jiā

四年三月,陈州、许州火,烧万余家。

shí yuè zhè xi huǒ

十月,浙西火。

shí yī yuè yáng zhōu hǎi líng huǒ

十一月,扬州海陵火。

bā nián sān yuè yáng zhōu huǒ

八年三月,扬州火。

jiē fán mín shè qiān qū

皆燔民舍千区。

wǔ yuè jǐ sì fēi lóng shén jū zhōng jiù huǒ

五月己巳,飞龙神驹中厩火。

shí yuè yáng zhōu shì huǒ fán mín shè shù qiān qū

十月,扬州市火,燔民舍数千区。

shí èr yuè jìn zhōng zhāo chéng sì huǒ

十二月,禁中昭成寺火。

kāi chéng èr nián liù yuè xú zhōu huǒ yán shāo mín jū sān bǎi yú jiā

开成二年六月,徐州火,延烧民居三百余家。

sì nián shí èr yuè yǐ mǎo qián líng huǒ

四年十二月乙卯,乾陵火。

dīng chǒu huì yáng zhōu shì huǒ fán mín shè shù qiān jiā

丁丑晦,扬州市火,燔民舍数千家。

huì chāng yuán nián wǔ yuè lù zhōu shì huǒ

会昌元年五月,潞州市火。

sān nián liù yuè xī nèi shén lóng sì huǒ

三年六月,西内神龙寺火;

wàn nián xiàn dōng shì huǒ fén lú shè shén zhòng

万年县东市火,焚庐舍甚众。

liù nián bā yuè zàng wǔ zōng xīn wèi líng jià cì sān yuán xiàn yè dà fēng xíng gōng màn chéng huǒ

六年八月,葬武宗,辛未,灵驾次三原县,夜大风,行宫幔城火。

qián fú sì nián shí yuè dōng dōu shèng shàn sì huǒ

干符四年十月,东都圣善寺火。

dà shùn èr nián liù yuè yǐ yǒu yōu zhōu shì lóu zāi yán jí shù bǎi bù

大顺二年六月乙酉,幽州市楼灾,延及数百步。

qī yuè guǐ chǒu jiǎ yè biàn zhōu xiàng guó sì fú gé zāi

七月癸丑甲夜,汴州相国寺佛阁灾。

shì rì mù wēi yǔ zhèn diàn huò jiàn yǒu chì kuài zhuàn mén qiáo téng wǎng zhōng zhōu ér huǒ zuò

是日暮,微雨震电,或见有赤块转门谯藤网中,周而火作。

qǐng zhī chì kuài běi fēi zhuǎn fó gé téng wǎng zhōng yì zhōu ér huǒ zuò

顷之,赤块北飞, 转佛阁藤网中,亦周而火作。

jì ér dà yǔ bào zhì píng dì shuǐ shēn shù chǐ huǒ yì shén yán jí mín jū sān rì bù miè

既而大雨暴至,平地水深数尺,火益甚,延及民居, 三日不灭。

cháng yù

○常燠

tiān bǎo yuán nián dōng wú bīng

天宝元年冬,无冰。

xiān rú yǐ wéi yīn shī jié yě

先儒以为阴失节也。

yòu yuē zhī zuì bù zhū qí fá yù xià zé shǔ shā rén dōng zé wù huá shí

又曰:“知罪不诛,其罚燠,夏则暑杀人,冬则物华实。

gài dāng hán fǎn yù xiàng yi xíng ér shǎng zhī yě

”盖当寒反燠,象宜刑而赏之也。

zhēn yuán shí sì nián xià dà yù

贞元十四年夏,大燠。

yuán hé jiǔ nián liù yuè dà yù

元和九年六月,大燠。

cháng qìng èr nián dōng shǎo xuě shuǐ bù bīng dòng cǎo mù méng tí rú zhēng yuè

长庆二年冬,少雪,水不冰冻,草木萌荑如正月。

guǎng míng yuán nián shí yī yuè nuǎn rú zhòng chūn

广明元年十一月,暖如仲春。

cǎo yāo

○草妖

wǔ dé sì nián yì zhōu xiàn zhī cǎo rú rén zhuàng

武德四年,益州献芝草如人状。

zhàn yuē wáng dé jiāng shuāi xià rén jiāng qǐ zé yǒu mù shēng wéi rén zhuàng

占曰:’王德将衰,下人将起,则有木生为人状。

cǎo yì mù lèi yě

”草,亦木类也。

jǐng lóng èr nián qí zhōu méi xiàn mín wáng shàng bīn jiā yǒu kǔ mǎi cài gāo sān chǐ yú shàng guǎng chǐ yú hòu èr fēn

景龙二年,岐州郿县民王上宾家,有苦荬菜高三尺余,上广尺余,厚二分。

jìn cǎo yāo yě

近草妖也。

sān nián nèi chū suàn tiáo shàng chóng shēng suàn

三年,内出蒜条,上重生蒜。

suàn è cǎo yě

蒜,恶草也;

chóng shēng zhě qí lèi zhòng yě

重生者,其类众也。

sì nián jīng jī lán tián shān zhú shí rú mài

四年,京畿蓝田山竹实如麦。

zhàn yuē dà jī

占曰:“大饥。

kāi yuán èr nián zhōng nán shān zhú yǒu huá shí rú mài lǐng nán yì rán zhú bìng kū sǐ shì suì dà jī mín cǎi shí zhī

开元二年,终南山竹有华,实如麦,岭南亦然,竹并枯死,是岁大饥,民采食之。

zhàn yuē guó zhōng zhú bǎi kū bù chū sān nián yǒu sàng

占曰:“国中竹、柏枯,不出三年有丧。

shí qī nián mù zhōu zhú shí

”十七年,睦州竹实。

tiān bǎo chū lín chuān jùn rén li jiā yìn wū zhù shēng zhī cǎo zhuàng rú tiān zūn xiàng

天宝初,临川郡人李嘉胤屋柱生芝草,状如天尊像。

shàng yuán èr nián qī yuè jiǎ chén yán yīng diàn yù zuò shàng shēng bái zhī yī jīng sān huā

上元二年七月甲辰,延英殿御座上生白芝,一茎三花。

bái sàng xiàng yě

白,丧象也。

dà hé jiǔ nián dōng zhèng zhù zhī jīn dài yǒu jūn shēng

大和九年冬,郑注之金带有菌生。

jìn cǎo yāo yě

近草妖也。

kāi chéng sì nián liù yuè xiāng zhōu shān zhú yǒu shí chéng mǐ mín cǎi shí zhī

开成四年六月,襄州山竹有实成米,民采食之。

guāng qǐ yuán nián qī yuè hé zhōng jiě yǒng lè shēng cǎo yè zì xiāng jiū jié rú jīng qí zhī zhuàng shí rén yǐ wéi qí zi cǎo

光启元年七月,河中解、永乐生草,叶自相樛结,如旌旗之状,时人以为“旗子草”。

yī nián qī yuè fèng xiáng lín yóu cǎo shēng rú qí zhuàng

一年七月,凤翔麟游草生如旗状。

zhàn yuē qí yě yǒu bīng

占曰:“其野有兵。

yǔ chóng zhī niè

○羽虫之孽

wǔ dé chū duò jiāng yáo jūn sù shǒu pú zhōu yǒu què cháo qí pào jī

武德初,隋将尧君素守蒲州,有鹊巢其砲机。

zhēn guàn shí qī nián chūn qí wáng yòu wèi qí zhōu cì shǐ hǎo chù yā yǒu zhū niè yā tóu duàn zhě sì shí yú

贞观十七年春,齐王祐为齐州刺史,好畜鸭,有猪啮鸭,头断者四十余。

shì suì sì yuè bǐng xū lì jìn wáng wèi tài zǐ cí zhì jí tài jí diàn qián xióng zhì jí dōng gōng xiǎn dé diàn qián

是岁四月丙戌,立晋王为太子,雌雉集太极殿前,雄雉集东宫显德殿前。

tài jí sān cháo suǒ huì yě

太极,三朝所会也。

yǒng huī sì nián sòng zhōu rén cài dào jī shě bàng yǒu shòu gāo zhàng yú tóu lèi yáng yī jiǎo lù xíng mǎ tí niú wěi wǔ sè yǒu chì

永徽四年,宋州人蔡道基舍傍有兽高丈余,头类羊,一角,鹿形,马蹄,牛尾, 五色,有翅。

zhàn yuē niǎo rú chù xíng zhě yǒu dà bīng

占曰:“鸟如畜形者,有大兵。

wǔ nián qī yuè xīn sì

”五年七月辛巳。

wàn nián gōng yǒu xiǎo niǎo rú què shēng zǐ dà rú shī jiū

万年宫有小鸟如雀, 生子大如鸤鸠。

diào lù yuán nián míng zhuó qún fēi rù sāi xiāng jì bì yě zhì èr nián zhēng yuè hái fù běi fēi zhì líng xià běi xī duò dì ér sǐ shì zhī jiē wú shǒu

调露元年,鸣叕群飞入塞,相继蔽野,至二年正月,还复北飞,至灵夏北, 悉堕地而死,视之皆无首。

wén míng hòu tiān xià lǚ zòu cí zhì huà wèi xióng huò bàn huà zhě

文明后,天下屡奏雌雉化为雄,或半化者。

jǐng lóng sì nián liù yuè xīn sì shuò wū jí tài jí diàn liáng qū zhī bù qù

景龙四年六月辛巳朔,乌集太极殿梁,驱之不去。

kāi yuán shí sān nián shí yī yuè wù zǐ xióng zhì xùn fēi tài shān zhāi gōng nèi

开元十三年十一月戊子,雄雉驯飞泰山斋宫内。

fēng shàn suǒ yǐ gào chéng gōng sì shì wú zhòng yú cǐ zhě ér yě niǎo xún fēi bù jì jìn wèi bù xiáng

封禅,所以告成功,祀事无重于此者,而野鸟驯飞,不忌禁卫,不祥。

èr shí wǔ nián sì yuè pú zhōu liǎng wū liǎng que liǎng jù yù tóng cháo

二十五年四月,濮州两乌、两鹊、两瞿 鹆同巢。

lǒng zhōu que bǔ cí wū

陇州鹊哺慈乌。

èr shí bā nián sì yuè gēng chén cí wū cháo xuān zhèng diàn gǒng

二十八年四月庚辰,慈乌巢宣政殿栱。

xīn sì yòu cháo xuān zhèng diàn gǒng

辛巳,又巢宣政殿栱。

tiān bǎo shí sān zài yè xiàn yǒu què cháo yú chē zhé zhōng

天宝十三载,叶县有鹊巢于车辙中。

bù cháo mù ér cháo de shī qí suǒ yě

不巢木而巢地,失其所也。

zhì dé èr zài sān yuè ān lù shān jiāng wǔ lìng xún wéi nán yáng yǒu què cháo yú chéng zhōng pào jī zhě sān chú chéng nǎi qù

至德二载三月,安禄山将武令珣围南阳,有鹊巢于城中砲机者三,雏成乃去。

dà lì bā nián jiǔ yuè wǔ gōng huò dà niǎo ròu chì hú shǒu sì zú yǒu zhǎo zhǎng sì chǐ yú máo chì rú biān fú qún niǎo suí ér zào zhī

大历八年九月,武功获大鸟,肉翅狐首,四足有爪,长四尺余,毛赤如蝙蝠, 群鸟随而噪之。

jìn yǔ chóng niè yě

近羽虫孽也。

shí sān nián wǔ yuè zuǒ yǔ lín jūn yǒu jù yù rǔ què èr

十三年五月,左羽林军有瞿鹆乳鹊二。

zhēn yuán sì nián sān yuè zhōng shū shěng wú tóng shù yǒu que yǐ ní wèi cháo

贞元四年三月,中书省梧桐树有鹊以泥为巢。

què cháo zhī suì cì yú yǔ chóng wèi yǒu zhī jīn yǐ ní lù cháo yù fēng yǔ huài yǐ

鹊巢知岁次,于羽虫为有知,今以泥露巢,遇风雨坏矣。

shì suì xià zhèng biàn jìng nèi wū jiē qún fēi jí wèi bó tián xù zī qīng li nà jìng nèi xián mù wèi chéng gāo èr sān chǐ fāng shí lǐ xù nà è ér fén zhī xìn sù yòu rán wū kǒu jiē liú xiě

是岁夏,郑、汴境内乌皆群飞,集魏博田绪、淄青李纳境内,衔木为城,高二三尺,方十里,绪、纳恶而焚之,信宿又然,乌口皆流血。

jiǔ nián chūn xǔ zhōu que bǔ wū chú

九年春,许州鹊哺乌雏。

shí nián sì yuè yǒu dà niǎo fēi jí gōng zhōng shí zá gǔ shù rì huò zhī bù shí sǐ

十年四月,有大鸟飞集宫中,食杂骨数日,获之,不食死。

liù yuè xīn wèi huì shuǐ niǎo jí zuǒ cáng kù

六月辛未晦,水鸟集左藏库。

shí sān nián shí yuè huái zhōu jiá cháo nèi yǒu huáng què wǎng lái bǔ shí

十三年十月,怀州𫛥巢内有黄雀往来哺食。

shí sì nián qiū yǒu yì niǎo sè qīng lèi jiū que jiàn yú sòng zhōu jiāo wài suǒ zhǐ zhī chù qún niǎo yì wèi zhāo xī xián dào liáng yǐ bǔ zhī suī yáng rén shì yě jù guān zhě xún rì

十四年秋,有异鸟,色青,类鸠、鹊,见于宋州郊外,所止之处,群鸟翼卫,朝夕嗛稻粱以哺之,睢阳人适野聚观者旬日。

shí bā nián liù yuè wū jí xú zhōu zhī téng xiàn jiān chái wèi chéng zhōng yǒu bái wū yī bì wū yī

十八年六月乌集徐州之滕县,兼柴为城,中有白乌一,碧乌一。

yuán hé yuán nián cháng zhōu guàn cháo yú píng dì

元和元年,常州鹳巢于平地。

sì nián shí èr yuè qún wū yè jí yú tài háng shān shàng

四年十二月,群乌夜集于太行山上。

shí sān nián chūn zī qīng fǔ shǔ jí chéng zhōng wū que hù qǔ qí chú gè yǐ bù zi gēng xiāng bó jī bù néng jìn

十三年春, 淄青府署及城中乌、鹊互取其雏,各以哺子,更相搏击,不能禁。

bǎo lì yuán nián shí yī yuè bǐng shēn qún wū yè míng

宝历元年十一月丙申,群乌夜鸣。

kāi chéng yuán nián rùn wǔ yuè bǐng xū wū jí táng ān sì yú yuè sàn

开成元年闰五月丙戌,乌集唐安寺,逾月散。

què jí xuán fǎ sì yàn jí xiāo wàng zhī zhǒng

雀集玄法寺,燕集萧望之冢。

èr nián sān yuè

二年三月。

zhēn xīng mén wài què cháo yú gǔ zhǒng

真兴门外鹊巢于古冢。

què cháo zhī bì suì ér gǔ zhàn yòu yǐ gāo xià bo shuǐ hàn jīn bù cháo yú mù ér xué yú zhǒng bù xiáng

鹊巢知避岁,而古占又以高下卜水旱,今不巢于木而穴于冢,不祥。

qiū tū jué niǎo zì sài běi qún fēi rù sāi

秋,突厥鸟自塞北群飞入塞。

wǔ nián liù yuè yǒu tū qiū qún fēi jí jìn yuàn

五年六月,有秃鹙群飞集禁苑。

qiū shuǐ niǎo yě

鹙, 水鸟也。

huì chāng yuán nián lù zhōu zhǎng zi yǒu bái jǐng wū yǔ que dòu

会昌元年,潞州长子有白颈乌与鹊斗。

dà zhōng shí nián sān yuè shū zhōu wú táng yàn yǒu zhòng qín chéng cháo kuò qī chǐ gāo yī chǐ

大中十年三月,舒州吴塘堰有众禽成巢,阔七尺,高一尺。

shuǐ qín shān niǎo wú bù xún xiá

水禽山鸟,无不驯狎。

zhōng yǒu rú rén miàn lǜ máo gàn zhǎo zī zhě qí shēng yuē gān rén wèi zhī gān chóng

中有如人面、绿毛,绀爪觜者,其声曰“甘”,人谓之“甘虫”。

zhàn yuē yǒu niǎo fēi cháng lái sù yú yì zhōng guó yǒu bīng rén xiāng shí

占曰:“有鸟非常,来宿于邑中,国有兵,人相食。

xián tōng qī nián jīng zhōu líng tái bǎi lǐ shù yǒu què shēng yàn zhì dà jù fēi qù

咸通七年,泾州灵台百里戍有雀生燕,至大俱飞去。

jīng fáng yì zhuàn yuē zéi chén zài guó jué yāo yàn shēng què

京房《易传》曰:“贼臣在国,厥妖燕生雀。

què shēng yàn tóng shuō

”雀生燕同说。

shí yī nián xià zhì jí hé nèi xiàn shǔ

十一年夏,雉集河内县署。

xián tōng zhōng wú yuè yǒu yì niǎo jí dà sì mù sān zú míng shān lín qí shēng yuē luó píng

咸通中,吴、越有异鸟极大,四目三足,鸣山林,其声曰“罗平”。

zhàn yuē guó yǒu bīng rén xiāng shí

占曰:“国有兵,人相食。

qián fú sì nián chūn lú jiāng xiàn běi què cháo yú de

干符四年春,庐江县北鹊巢于地。

liù nián xià chī zhì jí yú yǎn shī nán lóu jí xiàn shǔ

六年夏,鸱、雉集于偃师南楼及县署。

liú xiàng shuō yě niǎo rù chù gōng shì jiāng kōng

刘向说:“野鸟入处,宫室将空。

guǎng míng yuán nián chūn jiàng zhōu yì chéng xiàn yǒu xiū liú niǎo qún fēi jí xiàn shǔ zhòng niǎo zhú ér zào zhī

广明元年春,绛州翼城县有鸺鹠鸟群飞集县署,众鸟逐而噪之。

guāng qǐ yuán nián èr nián fù rú zhī xiū liú yī míng xùn hú

光启元年、二年,复如之,鸺鹠,一名训狐。

zhōng hé yuán nián sān yuè chén liú yǒu wū biàn wéi que

中和元年三月,陈留有乌变为鹊。

èr nián yǒu que biàn wéi wū

二年,有鹊变为乌。

gǔ zhě yǐ wū bo jūn zhī shèng fù

古者以乌卜军之胜负。

wū biàn wéi que mín cóng zéi zhī xiàng

乌变为鹊,民从贼之象;

que fù biàn wèi wū zéi fù wèi mín zhī xiàng

鹊复变为乌,贼复为民之象。

sān nián xīn ān xiàn lì jiā bǔ de zhì yǎng zhī yǔ jī xún yuè yú xiāng yǔ dòu sǐ

三年,新安县吏家捕得雉养之,与鸡驯,月余相与斗死。

sì nián lín huái lián shuǐ mín jiā yīng huà wèi é ér fú néng yóu

四年,临淮涟水民家鹰化为鹅,而弗能游。

yīng yǐ zhì ér jī wǔ chén xiàng yě

鹰以鸷而击,武臣象也;

é suī máo yǔ qīng jié ér fēi bù néng yuǎn wú bó jī zhī yòng chōng páo chú ér yǐ

鹅虽毛羽清洁,而飞不能远,无搏击之用,充庖厨而已。

guāng qǐ yuán nián shí èr yuè shǎn zhōu píng lù jí jīn shān yǒu zhì èr shǒu xiàng bèi ér lián jǐng zhě qī jí jīn cāng wǔ hòu shù yuè qún zhì shù bǎi lái dòu shā zhī

光启元年十二月,陕州平陆集津山有雉二首向背而连颈者,栖集津仓庑后,数月,群雉数百来斗杀之。

èr nián zhēng yuè wén xiāng hú chéng yě zhì jí yuān yè míng

二年正月,閺乡、湖城野雉及鸢夜鸣。

qī yuè zhōng tiáo shān què fén qí cháo

七月,中条山鹊焚其巢。

sān nián qī yuè que fù fén cháo

三年七月,鹊复焚巢。

jīng fáng yì zhuàn yuē rén jūn bào nüè niǎo fén qí shě

京房《易传》曰:“人君暴虐,鸟焚其舍。

sān nián shí yuè cí zhōu wǔ chéng xiāo yǔ chī dòu xiāng shā

”三年十月,慈州仵城枭与鸱斗相杀。

guāng huà èr nián yōu zhōu jié dù shǐ liú rén gōng tú bèi zhōu qù yè yǒu xiū liú niǎo shí shù fēi rù zhàng zhōng zhú qù fù lái

光化二年,幽州节度使刘仁恭屠贝州去,夜有鸺鹠鸟十数飞入帐中,逐去复来。

zhāo zōng shí yǒu tū qiū niǎo cháo qǐn diàn yú dì qīn shè shā zhī

昭宗时,有秃鹙鸟巢寝殿隅,帝亲射杀之。

tiān fù èr nián dì zài fèng xiáng shí yī yuè dīng sì rì nán zhì yè zhòu fēng yǒu wū shù qiān qì míng fēi zào shù rì bù zhǐ

天复二年,帝在凤翔,十一月丁巳,日南至,夜骤风,有乌数千,迄明飞噪, 数日不止。

zì chē jià zài qí cháng yǒu wū shù wàn qī diàn qián zhū shù qí rén wèi zhī shén yā

自车驾在岐,常有乌数万栖殿前诸树,岐人谓之神鸦。

sān nián xuān zhōu yǒu niǎo rú zhì ér dà wěi yǒu huǒ guāng rú sàn xīng jí yú jǐ mén míng rì dà huǒ cáo jú jiē jǐn wéi bīng xiè cún

三年,宣州有鸟如雉而大,尾有火光如散星,集于戟门,明日大火,曹局皆尽,惟兵械存。

yáng huò

○羊祸

yì níng èr nián sān yuè bǐng chén lín yóu xiàn yǒu gāo shēng ér wú wěi

义宁二年三月丙辰,麟游县有羔生而无尾。

shì yuè yǐ chǒu tài yuán xiàn gǔ yáng wú tóu ér bù sǐ

是月乙丑,太原献羖羊,无头而不死。

kāi yuán èr nián zhēng yuè yuán zhōu xiàn ròu jiǎo yáng

开元二年正月,原州献肉角羊。

èr nián sān yuè fù píng xiàn yǒu ròu jiǎo yáng

二年三月,富平县有肉角羊。

huì chāng èr nián chūn dài zhōu guō xiàn yáng shēng èr shǒu lián tóu liǎng wěi

会昌二年春,代州崞县羊生二首连头,两尾。

zhàn yuē èr shǒu shàng bù yī yě

占曰:“二首,上不一也。

xián tōng sān nián xià píng táo mín jiā yáng shēng gāo rú dú

咸通三年夏,平陶民家羊生羔如犊。

qián fú èr nián luò yáng jiàn chūn mén wài yīn bào yǔ yǒu wù duò dì rú gǔ yáng bù shí qǐng zhī rù dì zhōng qí jī yuè yú bù miè huò yǐ wéi yǔ tǔ yě

干符二年,洛阳建春门外因暴雨,有物堕地如羖羊,不食,顷之入地中,其迹月余不灭,或以为雨土也。

zhàn yuē dāng hàn

占曰:“当旱。

chì shěng chì xiáng

○赤眚赤祥

wǔ dé qī nián hé jiān wáng xiào gōng zhēng fǔ gōng tuō yàn qún shuài yú zhōu zhōng xiào gōng yǐ jīn wǎn zhuó jiāng shuǐ jiāng yǐn zhī zé huà wèi xuè

武德七年,河间王孝恭征辅公袥,宴群帅于舟中,孝恭以金碗酌江水,将饮之, 则化为血。

xiào gōng yuē wǎn zhōng zhī xuè gōng tuō shòu shǒu zhī xiáng

孝恭曰:“碗中之血,公袥授首之祥。

wǔ dé chū tū jué guó zhōng yǔ xuè sān rì

武德初,突厥国中雨血三日。

guāng zhái chū zōng shì qí zhōu cì shǐ chóng zhēn zhī zǐ héng kàng děng yè yàn hū yǒu qì rú xuè xīng

光宅初,宗室岐州刺史崇真之子横、杭等夜宴,忽有气如血腥。

wǔ hòu shí lái jùn chén jiā jǐng shuǐ biàn chì rú xuè jǐng zhōng yè yǒu yù jiē tàn wǎn shēng jùn chén yǐ mù zhàn zhī mù hū zì tóu shí bù wài

武后时,来俊臣家井水变赤如血,井中夜有吁嗟叹惋声,俊臣以木栈之,木忽自投十步外。

cháng ān zhōng bīng zhōu jìn cí shuǐ chì rú xuè

长安中,并州晋祠水赤如血。

zhōng zōng shí chéng wáng qiān lǐ jiā yǒu xuè diǎn de jí lián xiāng shàng yǒu xuè lín lì xīng wén shù bù

中宗时,成王千里家有血点地,及奁箱上有血淋沥,腥闻数步。

yòu zhōng láng jiàng dōng yí rén máo pó luō chuī fàn yī xī huà wèi xuè

又中郎将东夷人毛婆罗炊饭,一夕化为血。

jǐng lóng èr nián qī yuè guǐ sì chì qì jì tiān guāng zhú de sān rì nǎi zhǐ

景龙二年七月癸巳,赤气际天,光烛地,三日乃止。

chì qì xuè xiáng yě

赤气,血祥也。

tiān bǎo liù zài shǎo líng yuán yáng shèn qín fù mù fēng yù nèi cǎo rén jiē liú xiě shèn qín lìng fú tú shǐ jìng sī ráng zhī tuì cháo luǒ ér zhì gù yú cóng jí jiān rú shì shù xún ér liú xiě bù zhǐ

天宝六载,少陵原杨慎矜父墓封域内,草人皆流血,慎矜令浮屠史敬思禳之, 退朝裸而桎梏于丛棘间,如是数旬而流血不止。

shí èr zài lǐ lín fǔ dì dōng běi yú měi yè huǒ guāng qǐ huò yǒu rú xiǎo ér chí huǒ chū rù zhě

十二载,李林甫第东北隅每夜火光起,或有如小儿持火出入者。

jìn chì xiáng yě

近赤祥也。

bǎo yìng yuán nián bā yuè gēng wǔ yè yǒu chì guāng gèn tiān guàn zǐ wēi jiàn yí dōng běi mí màn bàn tiān

宝应元年八月庚午夜,有赤光亘天,贯紫微,渐移东北,弥漫半天。

dà lì shí sān nián èr yuè tài pú sì yǒu ní xiàng zuǒ bì shàng yǒu hēi hàn dī xià yǐ zhǐ chéng zhī xuè yě

大历十三年二月,太仆寺有泥像,左臂上有黑汗滴下,以纸承之,血也。

zhēn yuán èr nián shí yī yuè rén wǔ rì méi yǒu chì qì wǔ chū yú hēi yún zhōng gèn tiān

贞元二年十一月壬午,日没,有赤气五,出于黑云中,亘天。

shí èr nián jiǔ yuè guǐ mǎo yè yǒu chì qì rú huǒ jiàn běi fāng shàng zhì běi dǒu

十二年九月癸卯, 夜有赤气如火,见北方,上至北斗。

shí qī nián fú zhōu jiàn chí shuǐ chì rú xuè

十七年,福州剑池水赤如血。

èr shí yī nián zhēng yuè jiǎ xū yǔ chì xuě yú jīng shī

二十一年正月甲戌,雨赤雪于京师。

yuán hé shí sì nián èr yuè yùn zhōu cóng shì yuàn mén qián de yǒu xuè fāng chǐ yú sè shén xiān chì bù zhī suǒ cóng lái rén yǐ wéi zì kōng ér duò yě

元和十四年二月,郓州从事院门前地有血,方尺余,色甚鲜赤,不知所从来, 人以为自空而堕也。

cháng qìng yuán nián qī yuè wù wǔ hé shuǐ chì sān rì zhǐ

长庆元年七月戊午,河水赤,三日止。

bǎo lì yuán nián shí èr yuè yǐ yǒu yè xī běi yǒu wù qǐ xū yú biàn tiān wù zhǐ yǒu chì qì huò qiǎn huò shēn jiǔ ér nǎi sàn

宝历元年十二月乙酉夜,西北有雾起,须臾遍天,雾止,有赤气,或浅或深, 久而乃散。

dà hé yuán nián sì yuè gēng xū běi fāng yǒu chì qì zhōng yǒu shù bái qì jiān zhī

大和元年四月庚戌,北方有赤气,中有数白气间之。

liù yuè yǐ mǎo yè xī běi yǒu chì qì

六月乙卯夜,西北有赤气。

bā yuè guǐ mǎo jīng shī jiàn chì qì mǎn tiān

八月癸卯,京师见赤气满天。

èr nián rùn sān yuè yǐ mǎo běi fāng yǒu chì qì rú xuè

二年闰三月乙卯,北方有赤气如血。

xián tōng qī nián zhèng zhōu yǒng fú hú shuǐ chì rú níng xuè zhě sān rì

咸通七年,郑州永福湖水赤如凝血者三日。

qián fú liù nián zhōng shū zhèng shì táng hū dàn yǒu sǐ rén xuè wū mǎn de bù zhī zhǔ míng

干符六年,中书政事堂忽旦有死人,血污满地,不知主名。

yòu yù jǐng shuǐ sè chì ér xīng xiè zhī dé yī sǐ nǚ zǐ fǔ làn jìn chì xiáng yě

又御井水色赤而腥, 渫之,得一死女子腐烂,近赤祥也。

zhōng hé èr nián qī yuè bǐng wǔ yè xī běi fāng chì qì rú jiàng jì tiān

中和二年七月丙午夜,西北方赤气如绛,际天。

guāng qǐ yuán nián zhēng yuè rùn zhōu jiāng shuǐ chì fán shù rì

光启元年正月,润州江水赤,凡数日。

shuǐ lì huǒ

○水沴火

yōu zhōu fang gǔ dì cháng yǒu huǒ cháng qìng sān nián xià suì jī shuǐ wèi chí

幽州坊谷地常有火,长庆三年夏,遂积水为池。

jìn shuǐ lì huǒ yě

近水沴火也。

✦ You read 志·卷二十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.