新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 35 of 225

志·卷二十五

PinyinModern Translation
Size

wǔ xíng èr

五行二

wǔ xíng chuán yuē zhì gōng shì shì tái xiè nèi yín luàn fàn qīn qī wǔ fù xiōng zé jià sè bù chéng

《五行传》曰:“治宫室,饰台榭,内淫乱,犯亲戚,侮父兄,则稼穑不成。

wèi tǔ shī qí xìng zé yǒu shuǐ hàn zhī zāi cǎo mù bǎi gǔ bù shú yě

” 谓土失其性,则有水旱之灾,草木百谷不熟也。

yòu yuē sī xīn bù ruì shì wèi bù shèng

又曰:’思心不睿,是谓不圣。

jué jiù wù jué fá cháng fēng jué jí xiōng duǎn shé

厥咎雾,厥罚常风,厥极凶短折。

shí zé yǒu zhī yè zhī yāo shí zé yǒu huá niè luǒ chóng zhī niè shí zé yǒu niú huò shí zé yǒu xīn fù zhī kē shí zé yǒu huáng shěng huáng xiáng shí zé yǒu mù huǒ jīn shuǐ lì tǔ

时则有脂夜之妖,时则有华孽、蠃虫之孽,时则有牛祸,时则有心腹之疴,时则有黄眚黄祥,时则有木、火、金、水沴土。

jià sè bù chéng

○稼穑不成

zhēn guàn yuán nián guān nèi jī

贞观元年,关内饥。

zǒng zhāng èr nián zhū zhōu sì shí yú jī guān zhōng yóu shén

总章二年,诸州四十余饥,关中尤甚。

yí fèng sì nián chūn dōng dōu jī

仪凤四年春,东都饥。

diào lù yuán nián qiū guān zhōng jī

调露元年秋,关中饥。

yǒng lóng yuán nián dōng dōng dōu jī

永隆元年冬,东都饥。

yǒng chún yuán nián guān zhōng jí shān nán zhōu èr shí liù jī jīng shī rén xiāng shí

永淳元年,关中及山南州二十六饥,京师人相食。

chuí gǒng sān nián tiān xià jī

垂拱三年,天下饥。

dà zú yuán nián chūn hé nán zhū zhōu jī

大足元年春,河南诸州饥。

jǐng lóng èr nián chūn jī

景龙二年春,饥。

sān nián sān yuè jī

三年三月,饥。

xiān tiān èr nián dōng jīng shī qí lǒng yōu zhōu jī

先天二年冬,京师、岐、陇、幽州饥。

kāi yuán shí liù nián hé běi jī

开元十六年,河北饥。

qián yuán sān nián chūn jī mǐ dòu qián qiān wǔ bǎi

乾元三年春,饥,米斗钱千五百。

guǎng dé èr nián qiū guān fǔ jī mǐ dòu qiān qián

广德二年秋,关辅饥,米斗千钱。

yǒng tài yuán nián jī jīng shī mǐ dòu qiān qián

永泰元年,饥,京师米斗千钱。

zhēn yuán yuán nián chūn dà jī dōng dōu hé nán hé běi mǐ dòu qiān qián sǐ zhě xiāng zhěn

贞元元年春,大饥,东都、河南、河北米斗千钱,死者相枕。

èr nián wǔ yuè mài jiāng dēng ér yǔ lín mǐ dòu qiān qián

二年五月,麦将登而雨霖,米斗千钱。

shí sì nián jīng shī jí hé nán jī

十四年,京师及河南饥。

shí jiǔ nián qiū guān fǔ jī

十九年秋,关辅饥。

yuán hé qī nián chūn jī

元和七年春,饥。

bā nián guǎng zhōu jī

八年,广州饥。

jiǔ nián chūn guān nèi jī

九年春,关内饥。

shí yī nián dōng dōu chén xǔ zhōu jī

十一年,东都、陈许州饥。

cháng qìng èr nián jiāng huái jī

长庆二年,江淮饥。

dà hé sì nián hé běi jí tài yuán jī

大和四年,河北及太原饥。

liù nián chūn jiàn nán jī

六年春,剑南饥。

jiǔ nián chūn jī hé běi yóu shén

九年春,饥,河北尤甚。

kāi chéng sì nián wēn tái míng děng zhōu jī

开成四年,温、台、明等州饥。

dà zhōng wǔ nián dōng hú nán jī

大中五年冬,湖南饥。

liù nián xià huái nán jī hǎi líng gāo yóu mín yú guān hé zhōng lù de yì mǐ hào shèng mǐ

六年夏,淮南饥,海陵、高邮民于官河中漉得异米,号 “圣米”。

jiǔ nián qiū huái nán jī

九年秋,淮南饥。

xián tōng sān nián xià huái nán hé nán jī

咸通三年夏,淮南、河南饥。

jiǔ nián qiū jiāng zuǒ jí guān nèi jī dōng dōu yóu shén

九年秋,江左及关内饥,东都尤甚。

qián fú sān nián chūn jīng shī jī

干符三年春,京师饥。

zhōng hé èr nián guān nèi dà jī

中和二年,关内大饥。

sì nián guān nèi dà jī rén xiāng shí

四年,关内大饥,人相食。

guāng qǐ èr nián èr yuè jīng xiāng dà jī mǐ dòu sān qiān qián rén xiāng shí

光启二年二月,荆、襄大饥,米斗三千钱,人相食。

sān nián yáng zhōu dà jī mǐ dòu wàn qián

三年,扬州大饥,米斗万钱。

dà shùn èr nián chūn huái nán dà jī

大顺二年春,淮南大饥。

tiān yòu yuán nián shí yuè jīng shī dà jī

天祐元年十月,京师大饥。

cháng fēng

○常风

wǔ dé èr nián shí èr yuè rén zǐ dà fēng bá mù

武德二年十二月壬子,大风拔木。

yì xùn wèi fēng zhòng xùn yǐ shēn mìng

《易》巽为风,“重巽以申命”。

qí jí wù yě xiàng rén jūn gào mìng qí gǔ dòng yú tiān dì jiān yǒu shí fēi shā yáng chén nù yě fà wū bá mù zhě nù shén yě

其及物也, 象人君诰命,其鼓动于天地间,有时飞沙扬尘,怒也,发屋拔木者,怒甚也。

qí zhàn dà chén zhuān zì ér qì shèng zhòng nì tóng zhì jūn xíng méng àn shī yú shì zé jiē shāng hài gù cháng fēng

其占: “大臣专恣而气盛,众逆同志,君行蒙暗,施于事则皆伤害,故常风。

yòu piāo fēng rù gōng què yī rì zài sān ruò fēng shēng rú léi chù dì ér qǐ wèi bīng jiāng xìng

”又“飘风入宫阙,一日再三,若风声如雷触地而起,为兵将兴。

zhēn guàn shí sì nián liù yuè yǐ yǒu dà fēng bá mù

贞观十四年六月乙酉,大风拔木。

xián hēng sì nián bā yuè jǐ yǒu dà fēng luò tài miào chī wěi

咸亨四年八月己酉,大风落太庙鸱尾。

yǒng lóng èr nián qī yuè yōng zhōu dà fēng hài jia

永隆二年七月,雍州大风害稼。

hóng dào yuán nián shí èr yuè rén wǔ huì sòng zhōu dà fēng bá mù

弘道元年十二月壬午晦,宋州大风拔木。

sì shèng yuán nián sì yuè dīng sì níng zhōu dà fēng bá mù

嗣圣元年四月丁巳,宁州大风拔木。

chuí gǒng sì nián shí yuè xīn hài dà fēng bá mù

垂拱四年十月辛亥,大风拔木。

yǒng chāng èr nián wǔ yuè dīng hài dà fēng bá mù

永昌二年五月丁亥,大风拔木。

shén lóng yuán nián sān yuè yǐ yǒu mù zhōu dà fēng bá mù

神龙元年三月乙酉,睦州大风拔木。

cuī xuán wéi fēng bó líng jùn wáng yě dà fēng zhé qí lù gài

崔玄韦封博陵郡王也,大风折其辂盖。

èr nián liù yuè yǐ hài huá zhōu dà fēng bá mù

二年六月乙亥,滑州大风拔木。

jǐng lóng yuán nián qī yuè chēn zhōu dà fēng fà wū bá mù

景龙元年七月,郴州大风,发屋拔木。

bā yuè sòng zhōu dà fēng bá mù huài lú shè

八月,宋州大风拔木,坏庐舍。

èr nián shí yuè xīn hài huá zhōu bào fēng fà wū

二年十月辛亥,滑州暴风发屋。

sān nián sān yuè xīn wèi cáo zhōu dà fēng bá mù

三年三月辛未,曹州大风拔木。

kāi yuán èr nián liù yuè jīng shī dà fēng fà wū dà mù bá zhě shí qī bā

开元二年六月,京师大风发屋,大木拔者十七八。

sì nián liù yuè xīn wèi jīng shī shǎn huá dà fēng bá mù

四年六月辛未,京师、陕、 华大风拔木。

jiǔ nián qī yuè bǐng chén yáng zhōu rùn zhōu bào fēng yǔ fà wū bá mù

九年七月丙辰,扬州、润州暴风雨,发屋拔木。

shí sì nián liù yuè wù wǔ dà fēng bá mù fà wū duān mén chī wěi jǐn luò

十四年六月戊午,大风拔木发屋,端门鸱尾尽落。

duān mén hào lìng suǒ cóng chū yě

端门,号令所从出也。

shí jiǔ nián liù yuè yǐ yǒu dà fēng bá mù

十九年六月乙酉,大风拔木。

èr shí èr nián wǔ yuè wù zǐ dà fēng bá mù

二十二年五月戊子,大风拔木。

tiān bǎo shí yī zài wǔ yuè jiǎ zǐ dōng jīng dà fēng bá mù

天宝十一载五月甲子,东京大风拔木。

shí sān zài sān yuè xīn yǒu dà fēng bá mù

十三载三月辛酉,大风拔木。

yǒng tài yuán nián sān yuè xīn hài dà fēng bá mù

永泰元年三月辛亥,大风拔木。

dà lì qī nián wǔ yuè yǐ yǒu dà fēng bá mù

大历七年五月乙酉,大风拔木。

shí nián wǔ yuè jiǎ yín dà fēng bá mù

十年五月甲寅,大风拔木。

zhēn yuán yuán nián qī yuè gēng zǐ dà fēng bá mù

贞元元年七月庚子,大风拔木。

liù nián sì yuè jiǎ shēn dà fēng yǔ

六年四月甲申,大风雨。

bā nián wǔ yuè jǐ wèi bào fēng fā tài miào wū wǎ huǐ mén quē guān shǔ lú shè bù kě shèng jì

八年五月己未,暴风发太庙屋瓦,毁门阙、官署、庐舍不可胜纪。

shí nián liù yuè xīn wèi dà fēng bá mù

十年六月辛未,大风拔木。

shí sì nián bā yuè guǐ wèi guǎng zhōu dà fēng huài wū fù zhōu

十四年八月癸未,广州大风,坏屋覆舟。

yuán hé yuán nián liù yuè bǐng shēn dà fēng bá mù

元和元年六月丙申,大风拔木。

sān nián sì yuè rén shēn dà fēng huǐ hán yuán diàn lán kǎn èr shí qī jiān

三年四月壬申,大风毁含元殿栏槛二十七间。

zhàn wèi bīng qǐ

占为兵起。

sì nián shí yuè rén wǔ tiān yǒu qì rú yān chòu rú fán pí rì yì dà fēng ér zhǐ

四年十月壬午,天有气如烟,臭如燔皮,日昳大风而止。

wǔ nián sān yuè bǐng zǐ dà fēng huǐ chóng líng shàng gōng yá diàn chī wěi jí shén mén jǐ gān liù huài xíng yuán sì shí jiān

五年三月丙子, 大风毁崇陵上宫衙殿鸱尾及神门戟竿六,坏行垣四十间。

bā nián liù yuè gēng yín jīng shī dà fēng yǔ huǐ wū piāo wǎ rén duō yā sǐ zhě bǐng shēn fù píng dà fēng bá zǎo mù qiān yú zhū

八年六月庚寅,京师大风雨,毁屋飘瓦,人多压死者,丙申,富平大风,拔枣木千余株。

shí èr nián chūn qīng zhōu yī xī bào fēng zì xī běi tiān dì huì míng kōng zhōng yǒu ruò jīng qí zhuàng wū wǎ shàng rú rǒu lì shēng

十二年春,青州一夕暴风自西北,天地晦冥,空中有若旌旗状,屋瓦上如蹂跞声。

yǒu rì zhě zhàn zhī yuē bù jí wǔ nián cí de dāng dà shā lù

有日者占之曰: “不及五年,兹地当大杀戮。

cháng qìng èr nián zhēng yuè jǐ yǒu dà fēng mái

长庆二年正月己酉,大风霾。

shí yuè xià zhōu dà fēng fēi shā wèi duī gāo jí chéng dié

十月,夏州大风,飞沙为堆,高及城堞。

sān nián zhèng yuè dīng sì shuò dà fēng hūn mái zhōng rì

三年正月丁巳朔,大风,昏霾终日。

sì nián liù yuè gēng yín dà fēng huǐ yán xǐ mén jí jǐng fēng mén

四年六月庚寅,大风毁延喜门及景风门。

dà hé bā nián liù yuè guǐ wèi bào fēng huài cháng ān xiàn shǔ jí jīng xíng sì tǎ

大和八年六月癸未,暴风坏长安县署及经行寺塔。

jiǔ nián sì yuè xīn chǒu dà fēng bá mù wàn zhū duò hán yuán diàn sì chī wěi bá diàn tíng shù sān huài jīn wú zhàng shè fā chéng mén lóu guān nèi wài sān shí yú suǒ guāng huà mén xi chéng shí shù zhì huài

九年四月辛丑,大风拔木万株,堕含元殿四鸱尾,拔殿廷树三,坏金吾仗舍,发城门楼观内外三十余所,光化门西城十数雉坏。

kāi chéng sān nián zhēng yuè wù chén dà fēng bá mù

开成三年正月戊辰,大风拔木。

wǔ nián sì yuè jiǎ zǐ dà fēng bá mù

五年四月甲子,大风拔木;

wǔ yuè rén yín yì rú zhī

五月壬寅,亦如之;

qī yuè wù yín yì rú zhī

七月戊寅,亦如之。

huì chāng yuán nián sān yuè qián nán dà fēng piāo wǎ

会昌元年三月,黔南大风飘瓦。

xián tōng liù nián zhēng yuè jiàng zhōu dà fēng bá mù yǒu shí wéi zhě

咸通六年正月,绛州大风拔木,有十围者。

shí yī yuè jǐ mǎo huì tóng guān yè zhōng dà fēng chū rú hǒu léi hé pēn shí míng qún wū luàn fēi zhòng guān qīng cè

十一月己卯晦,潼关夜中大风,出如吼雷,河喷石鸣,群乌乱飞,重关倾侧。

shí èr yuè dà fēng bá mù

十二月,大风拔木。

qián fú wǔ nián wǔ yuè dīng yǒu dà fēng bá mù

干符五年五月丁酉,大风拔木。

guǎng míng yuán nián sì yuè jiǎ shēn jīng shī jí dōng dōu rǔ zhōu yǔ báo dà fēng bá mù

广明元年四月甲申,京师及东都、汝州雨雹,大风拔木。

sì nián liù yuè yǐ sì tài yuán dà fēng yǔ bá mù qiān zhū hài jia bǎi lǐ

四年六月乙巳,太原大风雨,拔木千株,害稼百里。

guāng huà sān nián qī yuè yǐ chǒu míng zhōu dà fēng bá mù fà wū

光化三年七月乙丑,洺州大风,拔木发屋。

tiān fù èr nián shēng zhōu dà fēng fà wū fēi dà mù

天复二年,升州大风,发屋飞大木。

yè yāo

○夜妖

dà hé jiǔ nián shí yī yuè wù chén zhòu huì

大和九年十一月戊辰,昼晦。

xián tōng qī nián jiǔ yuè xīn mǎo shuò tiān àn

咸通七年九月辛卯朔,天暗。

qián fú èr nián èr yuè xuān wǔ jìng nèi hēi fēng yǔ tǔ

干符二年二月,宣武境内黑风,雨土。

tiān yòu yuán nián rùn sì yuè yǐ wèi shuò dà fēng yǔ tǔ

天祐元年闰四月乙未朔,大风,雨土。

huá niè

○华孽

yán zài yuán nián jiǔ yuè nèi chū lí huá yī zhī shì zǎi xiàng

延载元年九月,内出梨华一枝示宰相。

wàn mù yáo luò ér shēng huá yīn yáng dú yě

万木摇落而生华,阴阳黩也。

chuán yuē tiān fǎn shí wéi zāi

《传》曰: “天反时为灾。

yòu jìn cháng yù yě

”又近常燠也。

shén lóng èr nián shí yuè chén zhōu li yǒu huá xiān mào rú chūn

神龙二年十月,陈州李有华,鲜茂如春。

yuán hé shí yī nián shí èr yuè táo xìng huá

元和十一年十二月,桃杏华。

dà hé èr nián jiǔ yuè xú zhōu huá zhōu li yǒu huá shí kě shí

大和二年九月,徐州、滑州李有华,实可食。

huì chāng sān nián dōng qìn yuán táo lǐ huá

会昌三年冬,沁源桃李华。

guǎng míng yuán nián dōng táo lǐ huá shān huá jiē fā

广明元年冬,桃李华,山华皆发。

zhōng hé èr nián jiǔ yuè tài yuán zhū shān táo xìng huá yǒu shí

中和二年九月,太原诸山桃杏华,有实。

jǐng fú zhōng cāng zhōu chéng qiàn zhōng bīng yǒu wén rú huà dà shù huā yè fēn fū zhě shí rén yǐ wéi qí de dāng yǒu bīng nán

景福中,沧州城堑中冰有文,如画大树、华叶芬敷者,时人以为其地当有兵难。

jìn huá niè yě

近华孽也。

yíng chóng zhī niè

○嬴虫之孽

zhēn guàn èr shí yī nián bā yuè lái zhōu míng

贞观二十一年八月,莱州螟。

kāi yuán èr shí èr nián bā yuè yú guān zǐ fāng chóng hài jia rù píng zhōu jiè yǒu qún què lái shí zhī yī rì ér jǐn

开元二十二年八月,榆关虸蚄虫害稼,入平州界,有群雀来食之,一日而尽。

èr shí liù nián yú guān zǐ fāng chóng hài jia qún què lái shí zhī

二十六年,榆关虸蚄虫害稼,群雀来食之。

sān zài qīng zhōu zǐ chóng shí tián yǒu niǎo shí zhī

三载,青州紫虫食田,有鸟食之。

guǎng dé yuán nián qiū zǐ fāng chóng hài jia guān zhōng yóu shén mǐ dòu qiān qián

广德元年秋,虸蚄虫害稼,关中尤甚,米斗千钱。

zhēn yuán shí nián sì yuè jiāng xī xī jiàn yú tóu jiē dài qiū yǐn

贞元十年四月,江西溪涧鱼头皆戴蚯蚓。

cháng qìng sì nián jiàng zhōu zǐ fāng chóng hài jia

长庆四年,绛州虸蚄虫害稼。

dà hé yuán nián qiū hé dōng tóng guó děng zhōu zǐ fāng chóng hài jia

大和元年秋,河东、同虢等州虸蚄虫害稼。

kāi chéng yuán nián jīng chéng yǒu yǐ jù zhǎng wǔ liù shí bù kuò wǔ chǐ zhì yī zhàng hòu wǔ cùn zhì yī chǐ zhě

开成元年,京城有蚁聚,长五六十步,阔五尺至一丈,厚五寸至一尺者。

sì nián hé nán hēi chóng shí tián

四年, 河南黑虫食田。

niú huò

○牛祸

diào lù yuán nián chūn niú dà yì

调露元年春,牛大疫。

jīng fáng yì zhuàn yuē

京房《易传》曰;

niú shǎo zhě gǔ bù chéng

“牛少者谷不成。

yòu zhàn yuē jīn gé dòng

”又占曰:“金革动。

cháng ān zhōng yǒu xiàn niú wú qián bo sān zú ér xíng zhě

长安中,有献牛无前膊,三足而行者。

yòu yǒu niú bo shàng shēng shù zú tí jiǎ jiē jù zhě

又有牛膊上生数足,蹄甲皆具者。

wǔ tài hòu cóng zǐ zhī zǐ sī nóng qīng zōng jìn qīng jiā niú shēng sān jiǎo

武太后从姊之子司农卿宗晋卿家牛生三角。

shén lóng yuán nián chūn niú yì

神龙元年春,牛疫。

èr nián dōng niú dà yì

二年冬,牛大疫。

xiān tiān chū luò yáng shì yǒu niú zuǒ xié yǒu rén shǒu zhǎng yī chǐ huò qiān zhī yǐ qǐ gài

先天初,洛阳市有牛,左胁有人手,长一尺,或牵之以乞丐。

kāi yuán shí wǔ nián chūn hé běi niú dà yì

开元十五年春,河北牛大疫。

dà lì bā nián wǔ gōng yuè yáng mín jiā niú shēng dú èr shǒu

大历八年,武功、栎阳民家牛生犊,二首。

zhēn yuán èr nián niú yì

贞元二年,牛疫。

sì nián èr yuè jiāo niú shēng dú liù zú zú duō zhě xià bù yī

四年二月,郊牛生犊,六足,足多者,下不一。

jiāo suǒ yǐ fèng tiān

郊所以奉天。

qī nián guān fǔ niú dà yì sǐ zhě shí wǔ liù

七年,关辅牛大疫,死者十五六。

xián tōng qī nián jīng zhōu mín jiā niú shēng dú wǔ zú

咸通七年,荆州民家牛生犊,五足。

shí wǔ nián xià yū zhōu jiāng yáng yǒu shuǐ niú shēng luó jū jū sǐ

十五年夏,渝州江阳有水牛生骡驹,驹死。

guāng qǐ yuán nián hé dōng yǒu niú rén yán qí jiā shā ér shí zhī

光启元年,河东有牛人言,其家杀而食之。

èr nián yán zhōu fū shī yǒu niú sǐ fù shēng

二年,延州肤施有牛死复生。

huáng shěng huáng xiáng

○黄眚黄祥

zhēn guàn qī nián sān yuè dīng mǎo yǔ tǔ

贞观七年三月丁卯,雨土。

èr shí nián rùn sān yuè jǐ yǒu yǒu huáng yún kuò yī zhàng dōng xī jì tiān

二十年闰三月己酉,有黄云阔一丈,东西际天。

huáng wèi tǔ gōng

黄为土功。

yǒng huī sān nián sān yuè xīn sì yǔ tǔ

永徽三年三月辛巳,雨土。

jǐng lóng yuán nián liù yuè gēng wǔ shǎn zhōu yǔ tǔ

景龙元年六月庚午,陕州雨土。

shí èr yuè dīng chǒu yǔ tǔ

十二月丁丑,雨土。

tiān bǎo shí sān zài èr yuè dīng chǒu yǔ huáng tǔ

天宝十三载二月丁丑,雨黄土。

dà lì qī nián shí èr yuè bǐng yín yǔ tǔ

大历七年十二月丙寅,雨土。

zhēn yuán èr nián sì yuè jiǎ xū yǔ tǔ

贞元二年四月甲戌,雨土。

bā nián èr yuè gēng zǐ yǔ tǔ

八年二月庚子,雨土。

dà hé bā nián shí yuè jiǎ zǐ tǔ wù zhòu hūn zhì yú shí yī yuè guǐ chǒu

大和八年十月甲子,土雾昼昏,至于十一月癸丑。

kāi chéng yuán nián qī yuè yǐ hài yǔ tǔ

开成元年七月乙亥,雨土。

xián tōng shí sì nián sān yuè guǐ sì yǔ huáng tǔ

咸通十四年三月癸巳,雨黄土。

zhōng hé èr nián wǔ yuè xīn yǒu dà fēng yǔ tǔ

中和二年五月辛酉,大风,雨土。

tiān fù sān nián èr yuè yǔ tǔ tiān dì hūn mái

天复三年二月,雨土,天地昏霾。

tiān yòu yuán nián rùn sì yuè jiǎ chén dà fēng yǔ tǔ

天祐元年闰四月甲辰,大风,雨土。

mù huǒ jīn shuǐ lì tǔ

○木火金水沴土

wǔ dé èr nián shí yuè yǐ wèi jīng shī dì zhèn

武德二年十月乙未,京师地震。

yīn shèng ér fǎn cháng zé dì zhèn gù qí zhàn wéi chén qiáng wèi hòu fēi zhuān zì wèi yí fàn huá wèi xiǎo rén dào cháng wèi kòu zhì wèi pàn chén

阴盛而反常则地震,故其占为臣强,为后妃专恣,为夷犯华,为小人道长,为寇至,为叛臣。

qī nián qī yuè juàn zhōu dì zhèn shān cuī yōng jiāng shuǐ yē liú

七年七月,隽州地震,山摧壅江, 水噎流。

zhēn guàn qī nián shí yuè yǐ chǒu jīng shī dì zhèn shí èr nián zhēng yuè rén yín sōng cóng èr zhōu dì zhèn huài lú shè

贞观七年十月乙丑,京师地震,十二年正月壬寅,松、丛二州地震,坏庐舍。

èr shí nián jiǔ yuè xīn hài líng zhōu dì zhèn yǒu shēng rú léi

二十年九月辛亥,灵州地震,有声如雷。

èr shí sān nián bā yuè guǐ yǒu shuò hé dōng dì zhèn jìn zhōu yóu qí yā shā wǔ shí yú rén

二十三年八月癸酉朔,河东地震,晋州尤其,压杀五十余人;

yǐ hài yòu zhèn

乙亥,又震。

shí yī yuè yǐ chǒu yòu zhèn

十一月乙丑,又震。

yǒng huī yuán nián sì yuè jǐ sì shuò jìn zhōu dì zhèn

永徽元年四月己巳朔,晋州地震;

jǐ mǎo yòu zhèn

己卯,又震。

liù yuè gēng chén yòu zhèn yǒu shēng rú léi

六月庚辰,又震,有声如雷。

èr nián shí yuè yòu zhèn

二年十月,又震。

shí yī yuè wù yín dìng xiāng dì zhèn

十一月戊寅,定襄地震。

dì shǐ fēng jìn wáng chū jí wèi ér de lǚ zhèn tiān xià jiāng yóu dì ér dòng yáo xiàng yě

帝始封晋王,初即位而地屡震,天下将由帝而动摇象也。

yí fèng èr nián zhēng yuè gēng chén jīng shī dì zhèn

仪凤二年正月庚辰,京师地震。

yǒng chún yuán nián shí yuè jiǎ zǐ jīng shī dì zhèn

永淳元年十月甲子,京师地震。

chuí gǒng sān nián qī yuè yǐ hài jīng shī dì zhèn

垂拱三年七月乙亥,京师地震。

sì nián qī yuè wù wǔ yòu zhèn

四年七月戊午,又震。

bā yuè wù xū shén dōu dì zhèn

八月戊戌,神都地震。

yán zài yuán nián sì yuè rén xū cháng zhōu dì zhèn

延载元年四月壬戌,常州地震。

dà zú yuán nián qī yuè yǐ hài yáng chu cháng rùn sū wǔ zhōu dì zhèn

大足元年七月乙亥,杨、楚、常、润、苏五州地震。

èr nián bā yuè xīn hài jiàn nán liù zhōu dì zhèn

二年八月辛亥,剑南六州地震。

jǐng lóng sì nián wǔ yuè dīng chǒu yǎn xiàn dì zhèn

景龙四年五月丁丑,剡县地震。

jǐng yún sān nián zhēng yuè jiǎ xū bìng fén jiàng sān zhōu dì zhèn huài lú shè yā sǐ bǎi yú rén

景云三年正月甲戌,并、汾、绛三州地震,坏庐舍,压死百余人。

kāi yuán èr shí èr nián èr yuè rén yín qín zhōu dì zhèn xī běi yǐn yǐn yǒu shēng chè ér fù hé jīng shí bù zhǐ huài lú shè dài jìn yā sǐ sì qiān yú rén

开元二十二年二月壬寅,秦州地震,西北隐隐有声,坼而复合,经时不止,坏庐舍殆尽,压死四千余人。

èr shí liù nián sān yuè guǐ sì jīng shī dì zhèn

二十六年三月癸巳,京师地震。

zhì dé yuán zài shí yī yuè xīn hài shuò hé xī dì zhèn liè yǒu shēng xiàn lú shè zhāng yè jiǔ quán yóu shén zhì èr zài sān yuè guǐ hài nǎi zhǐ

至德元载十一月辛亥朔,河西地震裂有声,陷庐舍,张掖、酒泉尤甚,至二载三月癸亥乃止。

dà lì èr nián shí yī yuè rén shēn jīng shī dì zhèn zì dōng běi lái qí shēng rú léi zhě

大历二年十一月壬申,京师地震,自东北来,其声如雷者。

sān nián wǔ yuè bǐng xū yòu zhèn

三年五月丙戌,又震。

shí èr nián héng dìng èr zhōu de dà zhèn sān rì nǎi zhǐ shù lù níng jìn dì liè shù zhàng shā shí suí shuǐ liú chū píng dì huài lú shè yā sǐ zhě shù bǎi rén

十二年,恒、定二州地大震,三日乃止,束鹿、宁晋地裂数丈,沙石随水流出平地,坏庐舍,压死者数百人。

jiàn zhōng yuán nián sì yuè jǐ hài jīng shī dì zhèn

建中元年四月己亥,京师地震。

sān nián liù yuè jiǎ zǐ yòu zhèn

三年六月甲子,又震。

sì nián sì yuè jiǎ zǐ yòu zhèn

四年四月甲子,又震。

wǔ yuè xīn sì yòu zhèn

五月辛巳,又震。

zhēn yuán èr nián wǔ yuè jǐ yǒu yòu zhèn

贞元二年五月己酉,又震。

sān nián shí yī yuè dīng chǒu yè jīng shī dōng dōu pú shǎn dì zhèn

三年十一月丁丑夜,京师、东都、蒲、陕地震。

sì nián zhēng yuè gēng xū shuò yè jīng shī dì zhèn

四年正月庚戌朔夜,京师地震;

xīn hài rén zǐ dīng mǎo wù chén gēng wǔ guǐ yǒu jiǎ xū yǐ hài jiē zhèn jīn fáng èr zhōu yóu shén jiāng yì shān liè wū yǔ duō huài rén jiē lù chǔ

辛亥、壬子、丁卯、戊辰、庚午、癸酉、甲戌、乙亥, 皆震,金、房二州尤甚,江溢山裂,屋宇多坏,人皆露处。

èr yuè rén wǔ jīng shī yòu zhèn

二月壬午,京师又震;

jiǎ shēn yǐ yǒu bǐng shēn sān yuè jiǎ yín jǐ wèi gēng wǔ xīn wèi wǔ yuè bǐng yín dīng mǎo jiē zhèn

甲申、乙酉,丙申,三月甲寅、己未、庚午、辛未,五月丙寅、丁卯,皆震。

bā yuè jiǎ wǔ yòu zhèn yǒu shēng rú léi

八月甲午,又震,有声如雷;

jiǎ chén yòu zhèn

甲辰,又震。

jiǔ nián sì yuè xīn yǒu yòu zhèn yǒu shēng rú léi hé zhōng guān fǔ yóu shén huài chéng bì lú shè dì liè shuǐ yǒng

九年四月辛酉,又震,有声如雷,河中、关辅尤甚,坏城壁庐舍,地裂水涌。

shí nián sì yuè wù shēn jīng shī dì zhèn

十年四月戊申,京师地震。

guǐ chǒu yòu zhèn shì zhōng hún jiān dì yǒu shù yǒng chū shù zhī jiē dài qiū yǐn

癸丑,又震,侍中浑瑊第有树涌出,树枝皆戴蚯蚓。

shí sān nián qī yuè yǐ wèi yòu zhèn

十三年七月乙未,又震。

yuán hé qī nián bā yuè jīng shī dì zhèn cǎo shù jiē yáo

元和七年八月,京师地震,草树皆摇。

jiǔ nián sān yuè bǐng chén juàn zhōu dì zhèn zhòu yè bā shí yā sǐ bǎi yú rén dì xiàn zhě sān shí lǐ

九年三月丙辰,隽州地震,昼夜八十, 压死百余人,地陷者三十里。

shí nián shí yuè jīng shī dì zhèn

十年十月,京师地震。

shí yī nián èr yuè dīng chǒu yòu zhèn

十一年二月丁丑,又震。

shí wǔ nián zhēng yuè mù zōng jí wèi wù chén shǐ cháo qún chén yú xuān zhèng diàn shì yè dì zhèn

十五年正月,穆宗即位,戊辰,始朝群臣于宣政殿,是夜地震。

dà hé èr nián zhēng yuè rén shēn dì zhèn

大和二年正月壬申,地震;

qī nián liù yuè jiǎ xū yòu zhèn

七年六月甲戌,又震。

jiǔ nián sān yuè yǐ mǎo jīng shī dì zhèn wū wǎ jiē zhuì hù yǒu jiān yǒu shēng

九年三月乙卯,京师地震, 屋瓦皆坠,户牖间有声;

kāi chéng yuán nián èr yuè yǐ hài yòu zhèn

开成元年二月乙亥,又震;

èr nián shí yī yuè yǐ chǒu yè yòu zhèn

二年十一月乙丑夜,又震;

sì nián shí yī yuè jiǎ xū yòu zhèn

四年十一月甲戌,又震。

huì chāng èr nián zhēng yuè guǐ hài sòng bó èr zhōu dì zhèn

会昌二年正月癸亥,宋、亳二州地震。

shí èr yuè guǐ wèi jīng shī dì zhèn

十二月癸未,京师地震。

dà zhōng sān nián shí yuè xīn sì shàng dōu jí zhèn wǔ hé xī tiān dé líng wǔ yán xià děng zhōu dì zhèn huài lú shè yā sǐ shù shí rén

大中三年十月辛巳,上都及振武、河西、天德、灵武、盐夏等州地震,坏庐舍, 压死数十人。

shí èr nián bā yuè dīng sì tài yuán dì zhèn

十二年八月丁巳,太原地震。

xián tōng yuán nián wǔ yuè shàng dōu dì zhèn

咸通元年五月,上都地震。

liù nián shí èr yuè jìn jiàng èr zhōu dì zhèn huài lú shè dì liè quán yǒng ní chū qīng sè

六年十二月,晋、绛二州地震,坏庐舍,地裂泉涌, 泥出青色。

bā nián zhēng yuè dīng wèi hé zhōng jìn jiàng sān zhōu de dà zhèn huài lú shè rén yǒu sǐ zhě

八年正月丁未,河中、晋、绛三州地大震,坏庐舍,人有死者。

shí sān nián sì yuè gēng zǐ shuò zhè dōng xi dì zhèn

十三年四月庚子朔,浙东、西地震。

qián fú sān nián liù yuè yǐ chǒu xióng zhōu dì zhèn zhì qī yuè xīn sì zhǐ zhōu chéng lú shè jǐn huài dì xiàn shuǐ yǒng shāng sǐ shén zhòng

干符三年六月乙丑,雄州地震,至七月辛巳止,州城庐舍尽坏,地陷水涌,伤死甚众;

shì yuè pú zhōu dì zhèn

是月,濮州地震。

shí èr yuè jīng shī dì zhèn yǒu shēng

十二月,京师地震有声。

sì nián liù yuè gēng yín xióng zhōu dì zhèn

四年六月庚寅,雄州地震。

liù nián èr yuè jīng shī dì zhèn yǒu shēng rú léi lán tián shān liè shuǐ yǒng

六年二月,京师地震,有声如雷,蓝田山裂水涌。

zhōng hé sān nián qiū jìn zhōu dì zhèn yǒu shēng rú léi

中和三年秋,晋州地震,有声如雷。

guāng qǐ èr nián chūn chéng dū dì zhèn yuè zhōng shí shù

光启二年春,成都地震,月中十数。

zhàn yuē bīng jī

占曰:“兵、饥。

shí èr yuè wèi zhōu dì zhèn

”十二月,魏州地震。

qián níng èr nián sān yuè gēng wǔ hé dōng dì zhèn

干宁二年三月庚午,河东地震。

shān cuī

○山摧

zhēn guàn bā nián qī yuè lǒng yòu shān cuī

贞观八年七月,陇右山摧。

shān zhě gāo jùn zì shàng ér yǔn zhī xiàng yě

山者高峻,自上而陨之象也。

chuí gǒng èr nián jiǔ yuè jǐ sì yōng zhōu xīn fēng xiàn lù tái xiāng dà fēng yǔ zhèn diàn yǒu shān yǒng chū gāo èr shí zhàng yǒu chí zhōu sān bǎi mǔ chí zhōng yǒu lóng fèng zhī xíng mài zhī yì wǔ hòu yǐ wéi xiū yìng míng yuē qìng shān

垂拱二年九月己巳,雍州新丰县露台乡大风雨,震电,有山涌出,高二十丈, 有池周三百亩,池中有龙凤之形、麦之异,武后以为休应,名曰“庆山”。

jīng zhōu rén shù wén jùn shàng yán tiān qì bù hé ér hán shǔ gé rén qì bù hé ér zhuì yóu shēng dì qì bù hé ér duī fù chū

荆州人俞文俊上言:“天气不和而寒暑隔,人气不和而赘疣生,地气不和而堆阜出。

jīn bì xià yǐ nǚ zhǔ jū yáng wèi fǎn yì gāng róu gù dì qì gé sāi shān biàn wéi zāi

今陛下以女主居阳位,反易刚柔,故地气隔塞,山变为灾。

bì xià yǐ wéi qìng shān chén yǐ wéi fēi qìng yě

陛下以为‘庆山’,臣以为非庆也。

yi cè shēn xiū dé yǐ dá tiān qiǎn bù rán kǒng zāi huò zhì

宜侧身修德以答天谴,不然,恐灾祸至。

hòu nù liú yú lǐng nán

”后怒,流于岭南。

yǒng chāng zhōng huá zhōu chì shuǐ nán àn tài shān zhòu rì hū fēng hūn yǒu shēng yǐn yǐn rú léi qǐng zhī jiàn yí dōng shù bǎi bù yōng chì shuǐ yā zhāng cūn mín sān shí yú jiā shān gāo èr bǎi yú zhàng shuǐ shēn sān shí zhàng pō shàng cǎo mù wǎn rán

永昌中,华州赤水南岸大山,昼日忽风昏,有声隐隐如雷,顷之渐移东数百步, 拥赤水,压张村民三十余家,山高二百余丈,水深三十丈,坡上草木宛然。

jīn téng yuē shān xǐ zhě rén jūn bù yòng dào lù qù gōng shì shǎng fá bù yóu jūn nìng rén zhí zhèng zhèng zài nǚ zhǔ bù chū wǔ nián yǒu zǒu wáng

《金滕》 曰:“山徙者人君不用道,禄去公室,赏罚不由君,佞人执政,政在女主,不出五年,有走王。

kāi yuán shí qī nián sì yuè yǐ hài dà fēng zhèn diàn lán tián shān cuī liè bǎi yú bù jī nèi shān yě

开元十七年四月乙亥,大风震电,蓝田山摧裂百余步,畿内山也。

guó zhǔ shān chuān shān cuī chuān jié wáng zhī zhèng yě

国主山川, 山摧川竭,亡之证也。

zhàn yuē rén jūn dé xiāo zhèng yì zé rán

占曰:“人君德消政易则然。

dà lì jiǔ nián shí yī yuè wù xū tóng zhōu xià yáng yǒu shān xǐ yú hé shàng shēng rú léi

大历九年十一月戊戌,同州夏阳有山徙于河上,声如雷。

shí sān nián chēn zhōu huáng qín shān cuī yā sǐ zhě shù bǎi rén

十三年,郴州黄芩山摧,压死者数百人。

jiàn zhōng èr nián huò shān liè

建中二年,霍山裂。

yuán hé bā nián wǔ yuè dīng chǒu dà wěi shān cuī

元和八年五月丁丑,大隗山摧。

shí wǔ nián qī yuè dīng wèi yuàn zhōng tǔ shān cuī yā sǐ èr shí rén

十五年七月丁未,苑中土山摧,压死二十人。

guāng qǐ sān nián sì yuè wéi zhōu shān bēng lěi rì bù zhǐ chén bèn gèn tiān yōng jiāng shuǐ nì liú

光启三年四月,维州山崩,累日不止,尘坌亘天,壅江水逆流。

zhàn yuē guó pò

占曰:“国破。

shān míng

○山鸣

wǔ dé èr nián sān yuè tài háng shān shèng rén yá yǒu shēng

武德二年三月,太行山圣人崖有声。

zhàn yuē yǒu kòu zhì

占曰:“有寇至。

kāi yuán èr shí bā nián liù yuè tǔ bō wéi ān róng chéng duàn shuǐ lù chéng dōng shān míng shí chè yǒng quán èr

开元二十八年六月,吐蕃围安戎城,断水路,城东山鸣石坼,涌泉二。

tǔ wèi biàn guài

○土为变怪

chuí gǒng yuán nián jiǔ yuè huái nán de shēng máo huò bái huò cāng zhǎng zhě chǐ yú biàn jū rén chuáng xià yáng zhōu yóu shén dà rú mǎ liè fén zhī chòu rú liǎo máo

垂拱元年九月,淮南地生毛,或白或苍,长者尺余,遍居人床下,扬州尤甚, 大如马鬣,焚之臭如燎毛。

zhàn yuē bīng qǐ mín bù ān

占曰:“兵起,民不安。

cháng shòu zhōng dōng dōu tiān gōng sì ní xiàng jiē liú hàn mài xǐ

长寿中,东都天宫寺泥像皆流汗霡葸。

tiān bǎo shí yī zài liù yuè guó zhōu wén xiāng huáng hé zhōng nǚ wā mù yīn dà yǔ huì míng shī qí suǒ zài zhì qián yuán èr nián liù yuè yǐ wèi yè bīn hé rén wén yǒu fēng léi shēng xiǎo jiàn qí mù yǒng chū xià yǒu jù shí shàng yǒu shuāng liǔ gè zhǎng zhàng yú shí hào fēng líng duī

天宝十一载六月,虢州閺乡黄河中女娲墓因大雨晦冥,失其所在,至乾元二年六月乙未夜,濒河人闻有风雷声,晓见其墓踊出,下有巨石,上有双柳,各长丈余, 时号风陵堆。

zhàn yuē zhǒng mù zì yí tiān xià pò

占曰:“冢墓自移,天下破。

shí sān zài rǔ zhōu yè xiàn nán yǒu tǔ kuài dòu zhōng yǒu xuè chū shù rì bù zhǐ

”十三载,汝州叶县南有土块斗,中有血出,数日不止。

dà lì liù nián sì yuè wù yín lán tián xi yuán dì xiàn

大历六年四月戊寅,蓝田西原地陷。

jiàn zhōng chū wèi zhōu wèi xiàn xi sì shí lǐ dì shù mǔ hū zhǎng chóng shù chǐ

建中初,魏州魏县西四十里,地数亩忽长崇数尺。

sì nián sì yuè jiǎ zǐ jīng shī de shēng máo huò huáng huò bái yǒu zhǎng chǐ yú zhě

四年四月甲子,京师地生毛, 或黄或白,有长尺余者。

zhēn yuán sì nián sì yuè huái nán jí hé nán de shēng máo

贞元四年四月,淮南及河南地生毛。

yuán hé shí èr nián sì yuè wú yuán jì yǎn chéng shǒu jiāng shān huái jīn yǐ chéng jiàng chéng zì huài wǔ shí yú bù

元和十二年四月,吴元济郾城守将邓怀金以城降,城自坏五十余步。

dà hé liù nián èr yuè sū zhōu dì zhèn shēng bái máo

大和六年二月,苏州地震,生白毛。

cháng qìng zhōng xīn dū dà dào guān ní rén shēng xū shù cùn bá zhī fù shēng

长庆中,新都大道观泥人生须数寸,拔之复生。

xián tōng wǔ nián shí yuè zhēn líng suì dào cuī xiàn

咸通五年十月,贞陵隧道摧陷。

shén cè jūn yǒu fú tú xiàng yì zōng cháng guì lǐ zhī xiàng mò dì sì chǐ

神策军有浮屠像,懿宗尝跪礼之,像没地四尺。

wǔ xíng chuán yuē hǎo gōng zhàn qīng bǎi xìng shì chéng guō qīn biān jìng zé jīn bù cóng gé

《五行传》曰:“好攻战,轻百姓,饰城郭,侵边境,则金不从革。

wèi jīn shī qí xìng ér wèi biàn guài yě

”谓金失其性而为变怪也。

yòu yuē yán zhī bù cóng shì wèi bù yì

又曰:“言之不从,是谓不乂。

jué jiù jiàn jué fá cháng yì jué jí yōu

厥咎僭,厥罚常晹,厥极忧。

shí zé yǒu shī yāo é yán shí zé yǒu máo chóng zhī niè shí zé yǒu quǎn huò shí zé yǒu kǒu shé zhī kē shí zé yǒu bái shěng bái xiáng wéi mù lì jīn

时则有诗妖、讹言,时则有毛虫之孽,时则有犬祸,时则有口舌之疴,时则有白眚白祥,惟木沴金。

jīn bù cóng gé

○金不从革

yáo jūn sù wèi duò shǒu pú zhōu bīng qì yè jiē yǒu guāng rú huǒ

尧君素为隋守蒲州,兵器夜皆有光如火。

huǒ shuò jīn jīn suǒ wèi yě bài wáng zhī xiàng

火铄金,金所畏也,败亡之象。

liú wǔ zhōu jù bīng zhōu bīng shì shén shèng chéng shàng shuò rèn yè měi yǒu huǒ guāng

刘武周据并州,兵势甚盛,城上槊刃夜每有火光。

zhēn guàn shí qī nián bā yuè

贞观十七年八月,

liáng zhōu chāng sōng xiàn hóng chí gǔ yǒu shí wǔ

凉州昌松县鸿池谷有石五,

qīng zhì bái wén chéng zì yuē gāo huáng huǐ chū duō zi li yuán wáng bā shí nián tài píng tiān zǐ lǐ shì mín nián qiān nián tài zǐ lǐ zhì shū yān shān rén shì lè dà guó zhǔ shàng wāng chǎn jiǎng wén rén mài qiān gǔ dài wáng wǔ wáng liù wáng qī wáng shí fēng máo cái zǐ qī fó bā pú sà jí shàng jiè fú tián tiān zǐ wén wǔ zhēn guàn chāng dà shèng yán sì fāng shàng bù zhì shì xiào xian gē bā wéi shàn

青质白文成字曰:“高皇悔出多子李元王八十年太平天子李世民年千年太子李治书燕山人士乐大国主尚汪𫟠奖文仁迈千古大王五王六王七王十风毛才子七佛八菩萨及上界佛田天子文武贞观昌大圣延四方上不治示孝仙戈八为善。

tài zōng qiǎn shǐ jì zhī yuē tiān yǒu chéng mìng biǎo ruì zhēn shí wén zì zhāo rán lì shǔ wéi yǒng jì jīng gāo miào zhī yè yòu xī miǎo shēn zhī zuò

”太宗遣使祭之曰:“天有成命,表瑞贞石,文字昭然,历数惟永,既旌高庙之业,又锡眇身之祚。

dài yú huáng tài zǐ zhì yì jiàng zhēn fú jù jì xìng shì

迨于皇太子治,亦降贞符,具纪姓氏。

fu wéi guǎ bó mí zēng yín jù

甫惟寡薄,弥增寅惧。

xī wèi yǐ tǔ dé dài hàn liáng zhōu shí yǒu wén

”昔魏以土德代汉,凉州石有文。

shí jīn lèi yǐ wǔ shèng tuī zhī gù shí rén wèi wéi wèi shì zhī yāo ér jìn shì zhī ruì

石,金类,以五胜推之,故时人谓为魏氏之妖,而晋室之瑞。

táng yì tǔ dé wáng shí yǒu wén shì pō xiāng lèi

唐亦土德王,石有文,事颇相类。

rán qí wén chū bù kě xiǎo ér hòu rén yīn tuī yǐ shì yǐ yàn zhī

然其文初不可晓,而后人因推已事以验之。

gài wǔ shì gé mìng zì yǐ wéi jīn dé wáng qí fú pú sà zhě cí shì jīn lún zhī hào yě

盖武氏革命,自以为金德王,其“佛菩萨”者, 慈氏金轮之号也;

lè tài guó zhǔ zé zhèn guó tài píng gōng zhǔ ān lè gōng zhǔ jiē yǐ nǚ luàn guó

“乐太国主”则镇国太平公主、安乐公主,皆以女乱国;

qí wǔ wáng liù wáng qī wáng zhě táng shì shí bā zhī shù

其“五王六王七王”者,唐世十八之数。

chuí gǒng sān nián qī yuè wèi zhōu de chū tiě rú chuán shù shí zhàng

垂拱三年七月,魏州地出铁如船数十丈;

guǎng zhōu yǔ jīn

广州雨金。

jīn wèi zhèng qiū wèi xíng wèi bīng

金位正秋,为刑、为兵。

zhàn yuē rén jūn duō shā wú gū

占曰:“人君多杀无辜。

yī nián bīng zāi yú cháo

一年兵灾于朝。

kāi yuán èr shí sān nián shí èr yuè yǐ sì lóng chí shèng dé sòng shí zì míng qí yīn qīng yuǎn rú zhōng qìng

开元二十三年十二月乙巳,龙池《圣德颂》石自鸣,其音清远如钟磬。

shí yǔ jīn tóng lèi

石与金同类。

chūn qiū chuán yuàn dú dòng yú mín zé yǒu fēi yán zhī wù yán

《春秋传》:“怨讟动于民,则有非言之物言。

shí míng jìn shí yán yě

”石鸣,近石言也。

tiān bǎo shí zài liù yuè yǐ hài dà tóng diàn qián zhōng zì míng

天宝十载六月乙亥,大同殿前钟自鸣。

zhàn yuē zhù xióng wéi luàn

占曰:“庶雄为乱。

zhì dé èr zài zhāo líng shí mǎ hàn chū

至德二载,昭陵石马汗出。

xī zhōu wǔ dì zhī kè jìn zhōu yě qí yǒu shí xiàng hàn liú shī dì cǐ qí lèi yě

昔周武帝之克晋州也,齐有石像,汗流湿地,此其类也。

qián yuán èr nián qī yuè yǐ hài zhòu hún tiān yí yǒu yè rú hàn xià liú

乾元二年七月乙亥昼,浑天仪有液如汗下流。

shàng yuán èr nián chǔ zhōu xiàn bǎo yù shí sān yuē xuán huáng tiān fú xíng rú hù zhǎng bā cùn yǒu kǒng yún pì bīng yì

上元二年,楚州献宝玉十三:曰“玄黄天符”,形如笏,长八寸,有孔,云辟兵疫;

yuē yù jī máo bái yù yě

曰“玉鸡毛”,白玉也;

yuē gǔ bì yì bái yù yě sù làn zì rán wú diāo juān jī

曰“谷璧”,亦白玉也,粟烂自然,无雕镌迹;

yuē xī wáng mǔ bái huán èr

曰 “西王母白环”二;

yuē rú yì bǎo zhū dà rú jī luǎn

曰“如意宝珠”,大如鸡卵;

yuē hóng mò hé dà rú jù sù

曰“红靺鞨”,大如巨粟;

yuē láng gān zhū èr xíng rú yù huán sì fēn quē yī

曰 “琅玕珠”二,形如玉环,四分缺一;

yuē yù yìn dà rú bàn shǒu lǐ rú lù xiàn rù yìn zhōng

曰“玉印”,大如半手,理如鹿,陷入印中;

yuē huáng hòu cǎi sāng gōu rú zhù qū qí mò

曰“皇后采桑钩”,如箸屈其末;

yuē léi gōng shí fǔ wú kǒng

曰“雷公石斧”无孔;

qí yī quē

其一阙。

fán shí sān

凡十三;

tián zhī rì zhōng bái qì lián tiān

寘之日中,白气连天。

yuán hé zhōng wén shuǐ wǔ shì hào bēi shī qí guī tóu

元和中,文水《武士皞碑》失其龟头。

hàn lín yuàn yǒu líng yè zhōng wén shū rù zé yǐn zhī yǐ dài chuán hū cháng qìng zhōng hé běi yòng bīng yè zhé zì míng yǔ jūn zhōng xī hào xiāng yìng shēng jí zé jūn shì jí shēng huǎn zé jūn shì huǎn

翰林院有铃,夜中文书入则引之,以代传呼,长庆中,河北用兵,夜辄自鸣,与军中息耗相应,声急则军事急,声缓则军事缓。

zī zhōu yǒu shí fāng zhàng zǒu xíng shù mǔ

资州有石方丈,走行数亩。

dà hé sān nián nán mán wéi chéng dū huǐ yù chén diàn wèi lèi yǒu hǒu shēng sān nǎi zhǐ

大和三年,南蛮围成都,毁玉晨殿为礧,有吼声三,乃止。

sì nián wǔ yuè jǐ mǎo tōng huà nán běi èr mén suǒ bù kě kāi yào rù rú yǒu chí zhī zhě pò qí guǎn mén nǎi qǐ

四年五月己卯,通化南北二门锁不可开,钥入,如有持之者,破其管,门乃启;

yòu zhè xi guān chá shǐ wáng fán zhì rùn zhōu chéng huáng zhōng de fāng shí yǒu kè wén yuē shān yǒu shí shí yǒu yù yù yǒu xiá xiá jí xiū

又浙西观察使王璠治润州城隍,中得方石,有刻文曰:“山有石,石有玉,玉有瑕,瑕即休。

guǎng míng yuán nián huá yuè miào xuán zōng yù zhì bēi yǐn yǐn rán yǒu shēng wén shù lǐ jiān jiā xún nǎi zhǐ

广明元年,华岳庙玄宗御制碑隐隐然有声,闻数里间,浃旬乃止。

jìn shí yán yě

近石言也。

guāng huà sān nián dōng wǔ dé diàn qián zhōng shēng hū sī shà

光化三年冬,武德殿前钟声忽嘶嗄;

tiān fù yuán nián jiǔ yuè shēng yòu biàn xiǎo

天复元年九月,声又变小。

cháng yáng

○常旸

wǔ dé sān nián xià hàn zhì yú bā yuè nǎi yǔ

武德三年夏,旱,至于八月乃雨。

sì nián zì chūn bù yǔ zhì yú qī yuè

四年,自春不雨,至于七月。

yǔ shǎo yīn zhī qì qí qì huǐ zé bù yǔ

雨,少阴之气, 其气毁则不雨。

shǎo yīn zhě jīn yě jīn wèi xíng wèi bīng xíng bù gū bīng bù jí zé jīn qì huǐ gù cháng wèi hàn

少阴者,金也,金为刑、为兵,刑不辜,兵不戢,则金气毁,故常为旱。

huǒ wèi shèng yáng yáng qì qiáng hàn gù shèng rén zhì lǐ yǐ jié zhī

火为盛阳,阳气强悍,故圣人制礼以节之。

lǐ shī zé jiàn ér jiāo kàng yǐ dǎo shèng yáng huǒ shèng zé jīn shuāi gù yì hàn

礼失则僭而骄炕,以导盛阳,火胜则金衰,故亦旱。

yú wǔ xíng tǔ shí zhì shuǐ tǔ gōng xìng zé shuǐ qì yōng è yòu cháng wèi hàn

于五行,土实制水,土功兴则水气壅阏,又常为旱。

tiān guān yǒu dōng jǐng zhǔ shuǐ shì tiān hàn tiān jiāng yì shuǐ xiáng yě

天官有东井,主水事,天汉、天江,亦水祥也。

shuǐ yǔ huǒ chóu ér shòu zhì yú tǔ tǔ huǒ zhé jiàn ruò rì shí guò fèn ér wèi zhì yǔ qī yào xún zhōng dào zhī nán jiē hàn xiáng yě

水与火仇,而受制于土,土火谪见,若日蚀过分而未至,与七曜循中道之南,皆旱祥也。

qī nián qiū guān nèi hé dōng hàn

七年秋,关内、河东旱。

zhēn guàn yuán nián xià shān dōng dà hàn

贞观元年夏,山东大旱。

èr nián chūn hàn

二年春,旱。

sān nián chūn xià hàn

三年春、夏,旱。

sì nián chūn hàn

四年春,旱。

zì tài shàng huáng chuán wèi zhì cǐ ér bǐ nián shuǐ hàn

自太上皇传位至此,而比年水旱。

jiǔ nián qiū jiàn nán guān dōng zhōu èr shí sì hàn

九年秋,剑南、关东州二十四旱。

shí èr nián wú chu ba shǔ zhōu èr shí liù hàn

十二年,吴、楚、巴、 蜀州二十六旱;

dōng bù yǔ zhì yú míng nián wǔ yuè

冬,不雨,至于明年五月。

shí qī nián chūn xià hàn èr shí yī nián qiū shǎn jiàng pú kuí děng zhōu hàn

十七年春、夏,旱,二十一年秋,陕、 绛、蒲、夔等州旱。

èr shí èr nián qiū kāi wàn děng zhōu hàn

二十二年秋,开、万等州旱;

dōng bù yǔ zhì yú míng nián sān yuè

冬,不雨,至于明年三月。

yǒng huī yuán nián jīng jī yōng tóng jiàng děng zhōu shí hàn

永徽元年,京畿雍、同、绛等州十,旱。

èr nián jiǔ yuè bù yǔ zhì yú míng nián èr yuè

二年九月,不雨,至于明年二月。

sì nián xià qiū hàn guāng wù chú yǐng děng zhōu yóu shén

四年夏、秋,旱,光、婺、滁、颍等州尤甚。

xiǎn qìng wǔ nián chūn hé běi zhōu èr shí èr hàn

显庆五年春,河北州二十二旱。

zǒng zhāng yuán nián jīng shī jí shān dōng jiāng huái dà hàn

总章元年,京师及山东、江淮大旱。

èr nián qī yuè jiàn nán zhōu shí jiǔ hàn

二年七月,剑南州十九旱;

dōng wú xuě

冬,无雪。

xián xiǎng yuán nián chūn hàn

咸享元年春,旱;

qiū fù dà hàn

秋,复大旱。

yí fèng èr nián xià hé nán hé běi hàn

仪凤二年夏,河南、河北旱。

sān nián sì yuè hàn

三年四月,旱。

yǒng lóng èr nián guān zhōng hàn shuāng dà jī

永隆二年,关中旱,霜,大饥。

yǒng chún yuán nián guān zhōng dà hàn jī

永淳元年,关中大旱,饥。

èr nián xià hé nán hé běi hàn

二年夏,河南、河北旱。

yǒng chāng yuán nián sān yuè hàn

永昌元年三月,旱。

shén gōng yuán nián huáng duò děng zhōu hàn

神功元年,黄、隋等州旱。

jiǔ shì yuán nián xià guān nèi hé dōng hàn

久视元年夏,关内、河东旱。

cháng ān èr nián chūn bù yǔ zhì yú liù yuè

长安二年春,不雨,至于六月。

sān nián dōng wú xuě zhì yú míng nián èr yuè

三年冬,无雪,至于明年二月。

shén lóng èr nián dōng bù yǔ zhì yú míng nián wǔ yuè jīng shī shān dōng hé běi hé nán hàn jī

神龙二年冬,不雨,至于明年五月,京师、山东、河北、河南旱,饥。

tài jí yuán nián chūn hàn

太极元年春,旱;

qī yuè fù hàn

七月复旱。

kāi yuán èr nián chūn dà hàn

开元二年春,大旱。

shí èr nián qī yuè hé dōng hé běi hàn dì qīn dǎo yǔ gōng zhōng shè tán xí bào lì sān rì

十二年七月,河东、河北旱,帝亲祷雨宫中,设坛席,暴立三日。

jiǔ yuè pú tóng děng zhōu hàn

九月蒲、同等州旱。

shí sì nián qiū zhū dào zhōu shí wǔ hàn

十四年秋,诸道州十五旱。

shí wǔ nián zhū dào zhōu shí qī hàn

十五年,诸道州十七旱。

shí liù nián dōng dōu hé nán sòng bó děng zhōu hàn

十六年,东都、河南、宋亳等州旱。

èr shí sì nián xià hàn

二十四年夏,旱。

yǒng tài yuán nián chūn xià hàn

永泰元年春、夏,旱。

èr nián guān nèi dà hàn zì sān yuè bù yǔ zhì yú liù yuè

二年,关内大旱,自三月不雨,至于六月。

dà lì liù nián chūn hàn zhì yú bā yuè

大历六年春,旱,至于八月。

jiàn zhōng sān nián zì wǔ yuè bù yǔ zhì yú qī yuè

建中三年,自五月不雨,至于七月。

xìng yuán yuán nián dōng dà hàn

兴元元年冬,大旱。

zhēn yuán yuán nián chūn hàn wú mài miáo zhì yú bā yuè hàn shén bà chǎn jiāng jié jǐng jiē wú shuǐ

贞元元年春,旱,无麦苗,至于八月,旱甚,灞浐将竭,井皆无水。

liù nián chūn guān fǔ dà hàn wú mài miáo

六年春, 关辅大旱,无麦苗;

xià huái nán zhè xi fú jiàn děng dào dà hàn jǐng quán jié rén hé qiě yì sǐ zhě shén zhòng

夏,淮南、浙西、福建等道大旱,井泉竭,人曷且疫,死者甚众。

qī nián yáng chu chú shòu lǐ děng zhōu hàn

七年,扬、楚、滁、寿、澧等州旱。

shí sì nián chūn hàn wú mài

十四年春,旱,无麦。

shí wǔ nián xià hàn

十五年夏,旱。

shí bā nián xià shēn guāng cài zhōu hàn

十八年夏,申、光、蔡州旱。

shí jiǔ nián zhēng yuè bù yǔ zhì qī yuè jiǎ xū nǎi yǔ

十九年正月,不雨,至七月甲戌乃雨。

yǒng zhēn yuán nián qiū jiāng zhè huái nán jīng nán hú nán è yuè chén xǔ děng zhōu èr shí liù hàn

永贞元年秋,江浙、淮南、荆南、湖南、鄂岳陈许等州二十六,旱。

yuán hé sān nián huái nán jiāng nán jiāng xī hú nán guǎng nán shān nán dōng xī jiē hàn

元和三年,淮南、江南、江西、湖南、广南、山南东西皆旱。

sì nián chūn xià dà hàn

四年春、夏,大旱;

qiū huái nán zhè xi jiāng xī jiāng dōng hàn

秋,淮南、浙西、江西、江东旱。

qī nián xià yáng rùn děng zhōu hàn

七年夏,扬、润等州旱。

bā nián xià tóng huá èr zhōu hàn

八年夏,同、华二州旱。

shí wǔ nián xià hàn

十五年夏,旱。

bǎo lì yuán nián qiū jīng nán huái nán zhè xi jiāng xī hú nán jí xuān xiāng è děng zhōu hàn

宝历元年秋,荆南、淮南、浙西、江西、湖南及宣、襄、鄂等州旱。

tài hé yuán nián xià jīng jī hé zhōng tóng zhōu hàn

太和元年夏,京畿、河中、同州旱。

liù nián hé dōng hé nán guān fǔ hàn

六年,河东、河南、关辅旱。

qī nián qiū dà hàn

七年秋,大旱。

bā nián xià jiāng huái jí shǎn huá děng zhōu hàn

八年夏,江淮及陕、华等州旱。

jiǔ nián qiū jīng zhào hé nán hé zhōng shǎn huá tóng děng zhōu hàn

九年秋,京兆、河南、河中、陕华同等州旱。

kāi chéng èr nián chūn xià hàn

开成二年春、夏,旱。

sì nián xià hàn zhè dōng yóu shén

四年夏,旱,浙东尤甚。

huì chāng wǔ nián chūn hàn

会昌五年春,旱。

liù nián chūn bù yǔ

六年春,不雨;

dōng yòu bù yǔ zhì míng nián èr yuè

冬,又不雨,至明年二月。

dà zhōng sì nián dà hàn

大中四年,大旱。

xián tōng èr nián qiū huái nán hé nán bù yǔ zhì yú míng nián liù yuè

咸通二年秋,淮南、河南不雨,至于明年六月。

jiǔ nián jiāng huái hàn

九年,江淮旱。

shí nián xià hàn

十年夏,旱。

shí yī nián xià hàn

十一年夏,旱。

guǎng míng yuán nián chūn xià dà hàn

广明元年春、夏,大旱。

zhōng hé sì nián jiāng nán dà hàn jī rén xiāng shí

中和四年,江南大旱,饥,人相食。

jǐng fú èr nián qiū dà hàn

景福二年秋,大旱。

guāng huà sān nián dōng jīng shī hàn zhì yú sì nián chūn

光化三年冬,京师旱,至于四年春。

shī yāo

○诗妖

dòu jiàn dé wèi bài shí yǒu yáo yuē dòu rù niú kǒu shì bù dé jiǔ

窦建德未败时,有谣曰:“豆入牛口,势不得久。

zhēn guàn shí sì nián jiāo hé dào xíng jūn dà zǒng guǎn hóu jūn jí fá gāo chāng

贞观十四年,交河道行军大总管侯君集伐高昌。

xiān shì qí guó zhōng yǒu tóng yáo yuē

先是其国中有童谣曰;

gāo chāng bīng mǎ rú shuāng xuě hàn jiā bīng mǎ rú rì yuè rì yuè zhào shuāng xuě huí shǒu zì xiāo miè

“高昌兵马如霜雪,汉家兵马如日月,日月照霜雪,回首自消灭。

yǒng huī hòu mín gē wǔ mèi niang qū

永徽后,民歌《武媚娘曲》。

diào lù chū jīng chéng mín yáo yǒu cè táng táng ráo táng táng zhī yán

调露初,京城民谣有“侧堂堂,桡堂堂”之言。

tài cháng chéng li sì zhēn yuē cè zhě bù zhèng

太常丞李嗣真曰:“侧者,不正;

ráo zhě bù ān

桡者,不安。

zì duò yǐ lái yuè fǔ yǒu táng táng qū zài yán táng zhě táng zài shòu mìng zhī xiàng

自隋以来,乐府有《堂堂曲》,再言堂者,唐再受命之象。

yǒng chún yuán nián qī yuè dōng dōu dà yǔ rén duō piǎo fǒu

永淳元年七月,东都大雨,人多殍殕。

xiān shì tóng yáo yuē xīn hé bù rù xiāng xīn mài bù rù chǎng dài jí bā jiǔ yuè gǒu fèi kōng yuán qiáng

先是童谣曰:“新禾不入箱,新麦不入场,迨及八九月,狗吠空垣墙。

gāo zōng zì diào lù zhōng yù fēng sōng shān shǔ tū jué pàn ér zhǐ

高宗自调露中欲封嵩山,属突厥叛而止;

hòu yòu yù fēng yǐ tǔ bō rù kòu suì tíng

后又欲封,以吐蕃入寇遂停。

shí tóng yáo yuē sōng shān fán jǐ céng bù wèi dēng bù dé dàn kǒng bù dé dēng sān dù zhēng bīng mǎ bàng dào dǎ téng téng

时童谣曰:“嵩山凡几层,不畏登不得,但恐不得登,三度征兵马,傍道打腾腾。

yǒng huī mò lǐ gē yǒu sāng tiáo wéi yě nǚ shí wéi yě lè

永徽末,里歌有《桑条韦也》、《女时韦也》乐。

lóng shuò zhōng shí rén yǐn jiǔ lìng yuē

龙朔中,时人饮酒令曰;

zǐ mǔ xiāng qù lí lián tái ǎo dào

“子母相去离,连台拗倒。

sú wèi bēi pán wèi zǐ mǔ yòu míng pán wèi tái

”俗谓杯盘为子母,又名盘为台。

yòu lǐ gē yǒu tū jué yán

又里歌有《突厥盐》。

yǒng chún hòu mín gē yuē yáng liǔ yáng liǔ màn tóu tuo

永淳后,民歌曰:“杨柳杨柳漫头驼。

chuí gǒng hòu dōng dōu yǒu qì bì ér gē jiē yín yàn zhī cí

垂拱后,东都有《契苾儿歌》,皆淫艳之词。

qì bì zhāng yì zhī xiǎo zì yě

契苾,张易之小字也。

rú yì chū lǐ gē yuē huáng zhāng huáng zhāng cǎo lǐ cáng wān gōng shè ěr shāng

如意初,里歌曰:“黄麞黄麞草里藏,弯弓射尔伤。

qí hòu wáng xiào jié bài yú huáng zhāng gǔ

”其后,王孝杰败于黄麞谷。

shén lóng yǐ hòu mín yáo yuē shān nán wū què kē shān běi jīn luò tuó lián kē bù záo kǒng fǔ zi bù shī kē

神龙以后,民谣曰:“山南乌鹊窠,山北金骆驼,镰柯不凿孔,斧子不施柯。

shān nán táng yě wū què kē zhě rén jū guǎ yě

” 山南,唐也,乌鹊窠者,人居寡也;

shān běi hú yě jīn luò tuó zhě lǔ huò ér zhòng zài yě

山北,胡也,金骆驼者,虏获而重载也。

ān lè gōng zhǔ yú míng zhōu zào ān lè sì tóng yáo yuē kě lián ān lè sì liǎo liǎo shù tóu xuán

安乐公主于洺州造安乐寺,童谣曰:“可怜安乐寺,了了树头悬。

jǐng lóng zhōng mín yáo yuē huáng zì dú zǐ wǎn zhèn duàn liǎng zú tà de xī duàn chéng nán huáng zì dú zǐ wéi

景龙中,民谣曰:“黄牸犊子挽纼断,两足踏地奚断,城南黄牸犊子韦。

yòu yǒu ā wěi niang gē

” 又有《阿纬娘歌》。

shí yòu yáo yuē kě lián shèng shàn sì shēn zhe lǜ máo yī qiān lái hé lǐ yǐn tà shā lǐ yú r

时又谣曰:“可怜圣善寺,身著绿毛衣,牵来河里饮,踏杀鲤鱼儿。

xuán zōng zài lù zhōu yǒu tóng yáo yuē

玄宗在潞州,有童谣曰;

yáng tóu shān běi zuò cháo táng

“羊头山北作朝堂。

tiān bǎo zhōng yǒu shù shì li xiá zhōu yú xuán dōu guān yuàn wǔ jiān wèi shī yuē yān shì rén jiē qù hán guān mǎ bù guī rén féng shān xià guǐ huán shàng xì luó yī

天宝中,有术士李遐周于玄都观院庑间为诗曰:“燕市人皆去,函关马不归, 人逢山下鬼,环上系罗衣。

ér rén jiē bù wù jìn shī yāo yě

”而人皆不悟,近诗妖也。

yòu lù shān wèi fǎn shí tóng yáo yuē

又禄山未反时,童谣曰;

yàn yàn fēi shàng tiān tiān shàng nǚ ér pù bái zhān zhān shàng yǒu qiān qián

“燕燕飞上天,天上女儿铺白毡,毡上有千钱。

shí yōu zhōu yòu yǒu yáo yuē jiù lái kuā dài gān jīn rì bù kān kàn dàn kàn wǔ yuè lǐ qīng shuǐ hé biān jiàn qì dān

”时幽州又有谣曰:“旧来夸戴竿, 今日不堪看,但看五月里,清水河边见契丹。

dé zōng shí huò wèi shī yuē

德宗时,或为诗曰;

cǐ shuǐ lián jīng shuǐ shuāng móu xuè mǎn chuān qīng niú zhú zhū hǔ fāng hào tài píng nián

“此水连泾水,双眸血满川,青牛逐朱虎,方号太平年。

jìn shī yāo yě

” 近诗妖也。

zhū cǐ wèi bài qián liǎng yuè yǒu tóng yáo yuē yī zhī zhù liǎng tóu zhū wǔ liù yuè huà wèi qiě

朱泚未败前两月,有童谣曰:“一只箸,两头朱,五六月,化为且。

yuán hé chū tóng yáo yuē

元和初,童谣曰;

dǎ mài dǎ mài sān sān sān

“打麦打麦三三三。

nǎi zhuǎn shēn yuē wǔ le yě

”乃转身曰:“舞了也。

dà zhōng mò jīng shī xiǎo ér dié bù zì shuǐ niǔ zhī xiàng rì wèi zhī yuē bá yūn

大中末,京师小儿叠布渍水纽之向日,谓之曰“拔晕”。

xián tōng qī nián tóng yáo yuē cǎo qīng qīng bèi yán shuāng que shǐ hòu kàn diān kuáng

咸通七年,童谣曰:“草青青,被严霜,鹊始后,看颠狂。

shí sì nián xián dōu tóng yáo yuē

”十四年,咸都童谣曰;

xián tōng guǐ sì chū wú suǒ zhī shé qù mǎ lái dào lù shāo kāi tóu wú piàn wǎ de yǒu cán huī

“咸通癸巳,出无所之,蛇去马来,道路稍开,头无片瓦,地有残灰。

shì suì suì yīn zài sì míng nián zài wǔ

”是岁,岁阴在巳,明年在午。

sì shé yě

巳,蛇也;

wǔ mǎ yě

午,马也。

xī zōng shí tóng yáo yuē jīn sè há má zhēng nǔ yǎn fān què cáo zhōu tiān xià fǎn

僖宗时,童谣曰:“金色虾蟆争努眼,翻却曹州天下反。

qián fú liù nián tóng yáo yuē

干符六年,童谣曰;

bā yuè wú shuāng hán cǎo qīng jiāng jūn qí mǎ chū kōng chéng hàn jiā tiān zǐ xi xún shòu yóu xiàng jiāng dōng gèng suǒ bīng

“八月无霜寒草青,将军骑马出空城,汉家天子西巡狩, 犹向江东更索兵。

zhōng hé chū tóng yáo yuē huáng cháo zǒu tài shān dōng sǐ zài wēng jiā wēng

中和初,童谣曰:“黄巢走,泰山东,死在翁家翁。

é yán

○讹言

zhēn guàn shí qī nián qī yuè mín é yán guān qiǎn chéng chéng shā rén yǐ jì tiān gǒu yún qí lái yě shēn yī gǒu pí tiě zhǎo měi yú àn zhōng qǔ rén xīn gān ér qù

贞观十七年七月,民讹言官遣枨枨杀人,以祭天狗,云:其来也,身衣狗皮, 铁爪,每于暗中取人心肝而去。

yú shì gēng xiāng zhèn bù měi yè jīng rǎo jiē yǐn gōng liǎn zì fáng wú bīng qì zhě yǎn zhú wèi zhī jiāo wài bù gǎn dú xíng

于是更相震怖,每夜惊扰,皆引弓敛自防,无兵器者剡竹为之,郊外不敢独行。

tài zōng è zhī lìng tōng yè kāi zhū fāng mén xuān zhǐ wèi yù yuè yú nǎi zhǐ

太宗恶之,令通夜开诸坊门,宣旨慰谕,月余乃止。

wǔ hòu shí mín yǐn jiǔ ōu gē qū zhōng ér bù jìn zhě wèi zhī zú yán

武后时,民饮酒讴歌,曲终而不尽者,谓之“族盐”。

kāi yuán èr shí qī nián shí yuè gǎi zuò dōng dōu míng táng é yán guān qǔ xiǎo ér mái míng táng xià yǐ wéi yā shèng

开元二十七年十月,改作东都明堂,讹言官取小儿埋明堂下,以为厌胜。

cūn yě ér tóng cáng yú shān gǔ dū chéng sāo rán huò yán bīng zhì

村野儿童藏于山谷,都城骚然,或言兵至。

xuán zōng è zhī qiǎn shǐ wèi yù jiǔ zhī nǎi zhǐ

玄宗恶之,遣使尉谕,久之乃止。

tiān bǎo sān zài èr yuè xīn hài yǒu xīng rú yuè zhuì yú dōng nán zhuì hòu yǒu shēng jīng shī é yán guān qiǎn chéng chéng bǔ rén qǔ gān yǐ jì tiān gǒu rén pō kǒng jù jī nèi yóu shén qiǎn shǐ ān yù zhī yǔ zhēn guàn shí qī nián zhàn tóng

天宝三载二月辛亥,有星如月,坠于东南,坠后有声,京师讹言官遣枨枨捕人, 取肝以祭天狗,人颇恐惧,畿内尤甚,遣使安谕之,与贞观十七年占同。

tiān bǎo hòu shī rén duō wèi yōu kǔ liú yù zhī sī jí jì xīng yú jiāng hú sēng sì ér yuè qǔ yì duō yǐ biān dì wèi míng yǒu yī zhōu gān zhōu liáng zhōu děng zhì qí qū biàn fán shēng jiē wèi zhī rù pò

天宝后,诗人多为忧苦流寓之思,及寄兴于江湖僧寺,而乐曲亦多以边地为名, 有《伊州》、《甘州》、《凉州》等,至其曲遍繁声,皆谓之“入破”。

yòu yǒu hú xuán wǔ běn chū kāng jū yǐ xuán zhuǎn biàn jié wèi qiǎo shí yòu shàng zhī

又有《胡旋舞》,本出康居,以旋转便捷为巧,时又尚之。

pò zhě gài pò suì yún

破者,盖破碎云。

jiàn zhōng sān nián qiū jiāng huái é yán yǒu máo rén shí qí xīn rén qíng dà kǒng

建中三年秋,江淮讹言有毛人食其心,人情大恐。

zhū cǐ jì jiàn hào míng qí jiù dì yuē qián lóng gōng yí nèi fǔ zhēn huò yǐ shí zhī

朱泚既僭号,名其旧第曰潜龙宫,移内府珍货以实之。

zhàn zhě yǐ wéi yì chēng qián lóng wù yòng cǐ bài xiáng yě

占者以为,《易》称“潜龙勿用”,此败祥也。

dà hé jiǔ nián jīng shī é yán zhèng zhù wéi shàng hé jīn dān shēng qǔ xiǎo ér xīn gān mì zhǐ bǔ xiǎo ér wú suàn

大和九年,京师讹言郑注为上合金丹,生取小儿心肝,密旨捕小儿无算。

wǎng wǎng yīn xiāng gào yuē mǒu chù shī jǐ r yǐ

往往阴相告曰:“某处失几儿矣。

fāng shì yán jīn dān kě zhì shén xiān gài dàn wàng bù jīng zhī yǔ huò xìn ér fú zhī zé fā rè duō sǐ rú yǒu suǒ jiè yún

”方士言金丹可致神仙,盖诞妄不经之语,或信而服之,则发热多死,如有所戒云。

xiǎo ér wú gū zhě qǔ qí xīn gān jiāng yǒu shā lù xiàng

小儿,无辜者,取其心肝,将有杀戮象。

liú cóng jiàn wèi sǐ shí lù zhōu yǒu kuáng rén zhé yāo yú shì yuē

刘从谏未死时,潞州有狂人折腰于市曰;

shí xióng qī qiān rén zhì yǐ

“石雄七千人至矣。

cóng jiàn bǔ zhǎn zhī

”从谏捕斩之。

xián tōng shí sì nián qiū chéng dū é yán yǒu quǎn yí mǔ guǐ yè rù rén jiā mín jiē kǒng yè zé jù zuò

咸通十四年秋,成都讹言有犭夷母鬼夜入人家,民皆恐,夜则聚坐。

huò yuē mǒu jiā jiàn guǐ yǎn huàng rán rú dēng yàn mín yì jù

或曰某家见鬼,眼晃然如灯焰,民益惧。

huáng cháo wèi rù jīng shī shí dōu rén yǐ huáng mǐ jí hēi dòu xiè zhēng shí zhī wèi zhī huáng zéi dǎ hēi zéi

黄巢未入京师时,都人以黄米及黑豆屑蒸食之,为之“黄贼打黑贼”。

xī zōng shí lǐ xiàng dòu zhě jī nù yán rèn jiàn yòu xiāng tiān zǐ

僖宗时, 里巷斗者激怒,言:“任见右厢天子。

máo chóng zhī niè

毛虫之孽。

yǒng huī zhōng hé yuán jūn yǒu láng sān zhòu rù jūn mén shè zhī bì

永徽中,河源军有狼三,昼入军门,射之,毙。

yǒng chún zhōng lán shèng zhōu tù hài jia qiān wàn wèi qún shí miáo jǐn tù yì bù fù jiàn

永淳中,岚、胜州兔害稼,千万为群,食苗尽,兔亦不复见。

kāi yuán sān nián yǒu xióng zhòu rù yáng zhōu chéng

开元三年,有熊昼入扬州城。

qián yuán èr nián shí yuè zhào bǎi guān shàng qín zhèng lóu guàn ān xī bīng fù shǎn zhōu yǒu hú chū yú lóu shàng huò zhī

乾元二年十月,诏百官上勤政楼观安西兵赴陕州,有狐出于楼上,获之。

dà lì sì nián bā yuè jǐ mǎo hǔ rù jīng shī cháng shòu fang zǎi chén yuán zài jiā miào shè shā zhī

大历四年八月己卯,虎入京师长寿坊宰臣元载家庙,射杀之。

hǔ xī fāng zhī shǔ wēi měng tūn shì xíng lù zhī xiàng

虎,西方之属, 威猛吞噬,刑戮之象。

liù nián bā yuè dīng chǒu huò bái tù yú tài jí diàn zhī nèi láng

六年八月丁丑,获白兔于太极殿之内廊。

zhàn yuē

占曰;

guó yǒu yōu

“国有忧。

bái sàng xiáng yě

白,丧祥也。

jiàn zhōng sān nián jiǔ yuè jǐ hài yè hǔ rù xuān yáng lǐ shāng rén èr jí cháo huò zhī

建中三年九月己亥夜,虎入宣阳里,伤人二,诘朝获之。

zhēn yuán èr nián èr yuè yǐ chǒu yǒu yě lù zhì yú hán yuán diàn qián huò zhī

贞元二年二月乙丑,有野鹿至于含元殿前,获之;

rén shēn yòu yǒu lù zhì yú hán yuán diàn qián huò zhī

壬申,又有鹿至于含元殿前, 获之。

zhàn yuē yǒu dà sàng

占曰:“有大丧。

sì nián sān yuè guǐ hài yǒu lù zhì jīng shī xī shì mén huò zhī

”四年三月癸亥,有鹿至京师西市门,获之。

kāi chéng sì nián sì yuè yǒu zhāng chū yú tài miào huò zhī

开成四年四月,有麞出于太庙,获之。

quǎn huò

○犬祸

wǔ dé sān nián tū jué chù luō kè hán jiāng rù guān yè wén quǎn qún háo ér bú jiàn quǎn

武德三年,突厥处罗可汗将入冠,夜闻犬群嗥而不见犬。

wǔ hòu chū kù lì qiū shén jī jiā gǒu shēng zi jiē wú shǒu dāng xiàng yǒu kǒng rú kǒu zhòu yè míng fèi é shī suǒ zài

武后初,酷吏丘神𪟝家狗生子皆无首,当项有孔如口,昼夜鸣吠,俄失所在。

shén gōng yuán nián ān guó xiàn liǎng shǒu quǎn

神功元年,安国献两首犬。

shǒu duō zhě shàng bù yī yě

首多者,上不一也。

tiān bǎo shí yī zài lǐ lín fǔ chen qǐ guàn shì jiāng cháo qǔ shū náng shì zhī zhōng yǒu wù rú shǔ yuè yú de jí biàn wéi gǒu zhuàng dà xióng mù zhāng yá shì lín fu lín fu shè zhī zhōng shā rán yǒu shēng suí jiàn méi

天宝十一载,李林甫晨起盥饰将朝,取书囊视之,中有物如鼠,跃于地即变为狗,壮大雄目,张牙视林甫,林甫射之,中,杀然有声,随箭没。

zhēn yuán qī nián zhào zhōu bǎi xiāng mín li chóng zhēn jiā huáng quǎn rǔ dú

贞元七年,赵州柏乡民李崇贞家黄犬乳犊。

huì chāng sān nián dìng zhōu shēn zé lìng jiā gǒu shēng jué

会昌三年,定州深泽令家狗生角。

dà zhōng chū gǒu shēng jué

大中初,狗生角。

jīng fáng yuē zhí zhèng shī jiāng hài zhī yīng

京房曰:“执正失将害之应。

yòu yuē jūn zǐ wēi xiàn zé gǒu shēng jiǎo

”又曰:“君子危陷,则狗生角。

xián tōng zhōng kuài jī yǒu gǒu shēng ér bù néng fèi jī zhī wú shēng

咸通中,会稽有狗生而不能吠,击之无声。

gǒu zhí fèi yǐ shǒu yù qí bù néng zhě xiàng zhèn shǒu zhě bù néng yù kòu zhī zhào

狗职吠以守御,其不能者,象镇守者不能御寇之兆。

chéng ruì wèi jīng nán jié dù shǐ chéng zhōng quǎn jiē yè fèi rì zhě xiàng yǐn yǐ wéi chéng guō jiāng qiū xū

成汭为荆南节度使,城中犬皆夜吠,日者向隐以为城郭将丘墟。

zhōng hé èr nián qiū dān tú gǒu yǔ zhì jiāo

中和二年秋,丹徒狗与彘交。

zhàn yuē

占曰;

zhū hóu yǒu móu hài guó zhě

“诸侯有谋害国者。

bái shěng bái xiáng

○白眚白祥

diào lù yuán nián shí yī yuè rén wǔ qín zhōu shén tíng zhì běi wù kāi rú rì chū yào yǒu bái lù bái láng jiàn

调露元年十一月壬午,秦州神亭治北雾开如日初耀,有白鹿、白狼见。

jìn bái xiáng yě

近白祥也。

shén lóng èr nián sì yuè jǐ hài yù máo yú yuè zhōu zhī mào xiàn

神龙二年四月己亥,雨毛于越州之鄮县。

zhàn yuē xié rén jìn xián rén dùn

占曰:“邪人进,贤人遁。

dà lì èr nián qī yuè jiǎ xū rì rù shí yǒu bái qì gèn tiān

大历二年七月甲戌日入时,有白气亘天。

jiǔ yuè wù wǔ yè bái wù qǐ xī běi gèn tiān

九月戊午夜,白雾起西北,亘天。

wǔ nián wǔ yuè jiǎ shēn xī běi yǒu bái qì gèn tiān

五年五月甲申,西北有白气亘天。

zhēn yuán èr shí nián jiǔ yuè gēng chén jiǎ yè yǒu bái qì bā dōng xī jì tiān

贞元二十年九月庚辰甲夜,有白气八,东西际天。

dà hé sān nián bā yuè xī fāng yǒu bái qì rú zhù

大和三年八月,西方有白气如柱。

qī nián shí yuè jǐ yǒu xī fāng yòu yǒu bái qì rú zhù zhě sān

七年十月己酉,西方又有白气如柱者三。

guāng qǐ èr nián sì yuè yǒu bái qì tóu hēi rú fā zì dōng nán rù yú yáng zhōu miè

光启二年四月,有白气头黑如发,自东南入于扬州灭。

guāng huà èr nián sān yuè yǐ sì rì zhōng yǒu bái qì gèn tiān zì xī nán guàn yú dōng běi

光化二年三月乙巳,日中有白气亘天,自西南贯于东北。

tiān fù yuán nián bā yuè jǐ hài xī fāng yǒu bái yún rú lǚ dǐ zhōng chū bái qì rú pǐ liàn zhǎng wǔ zhàng shàng chōng tiān fēn wéi sān huì tóu xià chuí

天复元年八月己亥,西方有白云如履底,中出白气如匹练,长五丈,上冲天, 分为三彗,头下垂。

zhàn yuē tiān xià yǒu bīng

占曰:“天下有兵。

bái zhě zhàn xiáng yě

白者,战祥也。

mù lì jīn

○木沴金

shén lóng zhōng dōng dōu bái mǎ sì tiě xiàng tóu wú gù zì luò yú diàn mén wài

神龙中,东都白马寺铁像头无故自落于殿门外。

tiān bǎo wǔ zài sì yuè zǎi chén lǐ kuò zhī cháng liè dǐng jù shàn xiū zhōng yè dǐng yuè chū xiāng dòu bù jiě dǐng ěr jí zú jiē zhé

天宝五载四月,宰臣李适之常列鼎具膳羞,中夜,鼎跃出相斗不解,鼎耳及足皆折。

✦ You read 志·卷二十五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.