新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 39 of 225

志·卷二十九

PinyinModern Translation
Size

dì lǐ sān

地理三

hé dōng dào gài gǔ jì zhōu zhī yù hàn hé dōng tài yuán shàng dǎng xī hé yàn mén dài jùn jí jù lù cháng shān zhào guó guǎng píng guó zhī de

河东道,盖古冀州之域,汉河东、太原、上党、西河、雁门、代郡及钜鹿、常山、赵国、广平国之地。

hé zhōng jiàng jìn cí xí shí tài yuán fén xīn lù zé qìn liáo wèi shí shěn fēn dài yún shuò wèi wǔ xīn lán xiàn wèi dà liáng fēn

河中、绛、晋、慈、隰、石、太原、汾、忻、潞、泽、沁、 辽为实沈分,代、云、朔、蔚、武、新、岚、宪为大梁分。

wèi fǔ èr zhōu shí jiǔ xiàn bǎi yī shí

为府二,州十九,县百一十。

qí míng shān léi shǒu jiè huò wǔ tái

其名山:雷首、介、霍、五台。

qí dà chuān fén qìn dān lù

其大川:汾、沁、丹、潞。

jué fù bù jiǎn

厥赋:布、茧。

jué gòng bù xí bào wěi xióng guō diāo yǔ

厥贡:布、席、豹尾、熊郭、雕羽。

hé zhōng fǔ hé dōng jùn chì

河中府河东郡,赤。

běn pú zhōu shàng fǔ

本蒲州,上辅。

yì níng yuán nián zhì sāng quán wǔ dé sān nián xǐ zhì hé dōng

义宁元年治桑泉,武德三年徙治河东。

kāi yuán bā nián zhì zhōng dōu wèi fǔ

开元八年置中都,为府;

shì nián ba dōu fù wèi zhōu

是年罢都,复为州。

qián yuán sān nián fù wèi fǔ

乾元三年复为府。

tǔ gòng zhān dāng shàn lóng gǔ zǎo fèng qī lí

土贡:毡、筜扇、龙骨、枣、凤栖梨。

hù qī wàn bā bǎi kǒu sì shí liù wàn jiǔ qiān èr bǎi yī shí sān

户七万八百,口四十六万九千二百一十三。

xiàn shí sān yǒu fǔ sān shí sān

县十三:有府三十三,

yuē xìng lè dé yì hú bì lóng tíng qīng yuán yǒng hé táo chéng huò shān fèn shuǐ shǒu yáng shòu guì guī rén zhǎng qú yú chéng tōng rùn bǎo dǐng yán hǎi guī chún dà yáng yǒng ān fèng xìn yǒng xīng yòu wēi fén yīn gān quán píng chuān ān bǎo shí mén suí huà tán dào ān yì chóng yì liù jūn

曰兴乐、德义、胡壁、龙亭、清源、永和、陶城、霍山、瀵水、首阳、寿贵、归仁、 长渠、虞城、通闰、宝鼎、盐海、归淳、大阳、永安、奉信、永兴、右威、汾阴、 甘泉、平川、安保、石门、绥化、坛道、安邑、崇义、六军。

yòu yǒu yào dé jūn qián yuán èr nián zhì guǎng dé èr nián fèi

又有耀德军,乾元二年置,广德二年废。

hé dōng cì chì

河东,次赤。

yǒu fāng yùn jiān jí hé yǐ niàng wǔ dé sān nián zhì zhēn guàn shí nián fèi

有芳酝监、汲河以酿,武德三年置,贞观十年废;

nán yǒu fēng líng guān shèng lì yuán nián zhì

南有风陵关,圣历元年置;

yǒu lì shān

有历山。

hé xī cì chì

河西,次赤。

kāi yuán bā nián xī hé dōng zhì xún shěng

开元八年析河东置,寻省。

qián yuán sān nián gèng tóng zhōu zhī cháo yì yuē hé xī lái shǔ

乾元三年更同州之朝邑曰河西,来属。

dà lì wǔ nián fù huán tóng zhōu xī cháo yì hé dōng bié zhì

大历五年复还同州,析朝邑、河东别置。

yǒu pú jīn guān yī míng pú bǎn

有蒲津关,一名蒲坂。

kāi yuán shí sān nián zhù bā niú niú yǒu yī rén cè zhī niú xià yǒu shān jiē tiě yě jiā àn yǐ wéi fú liáng

开元十三年铸八牛,牛有一人策之,牛下有山,皆铁也,夹岸以维浮梁。

shí wǔ nián zì cháo yì xǐ hé dú cí yú cǐ

十五年自朝邑徙河渎祠于此。

lín jìn cì jī

临晋,次畿。

běn sāng quán wǔ dé sān nián xī zhì wēn quán xiàn jiǔ nián shěng

本桑泉,武德三年析置温泉县, 九年省。

tiān bǎo shí sān zài gēng míng

天宝十三载更名。

jiě cì jī

解,次畿。

běn yú xiāng wǔ dé yuán nián gēng míng

本虞乡,武德元年更名。

zhēn guàn shí qī nián shěng yǐ dì rù yú xiāng èr shí èr nián fù zhì

贞观十七年省,以地入虞乡,二十二年复置。

yǒu yán chí yòu yǒu nǚ yán chí

有盐池,又有女盐池;

yǒu zǐ quán jiān qián yuán yuán nián zhì

有紫泉监,乾元元年置;

yǒu tóng xué shí èr

有铜穴十二。

yī shì cì jī yǒu gū shān

猗氏,次畿,有孤山。

yú xiāng cì jī

虞乡,次畿。

wǔ dé yuán nián bié zhì

武德元年别置。

zhēn guàn èr shí èr nián shěng yǐ de rù jiě

贞观二十二年省,以地入解。

tiān shòu èr nián fù zhì

天授二年复置。

běi shí wǔ lǐ yǒu sù shuǐ qú zhēn guàn shí qī nián cì shǐ xuē wàn chè kāi zì wén xǐ yǐn sù shuǐ xià rù lín jìn

北十五里有涑水渠,贞观十七年,刺史薛万彻开,自闻喜引涑水下入临晋。

yǒng lè cì jī

永乐,次畿。

wǔ dé yuán nián zhì běn lì ruì zhōu zhōu fèi lì dǐng zhōu zhēn guàn bā nián lái shǔ hòu yòu lì guó zhōu shén lóng yuán nián fù gù

武德元年置,本隶芮州,州废,隶鼎州,贞观八年来属,后又隶虢州,神龙元年复故。

yǒu léi shǒu shān

有雷首山。

ān yì cì jī

安邑,次畿。

yì níng yuán nián yǐ ān yì yú xiāng xià zhì ān yì jùn

义宁元年以安邑、虞乡、 夏置安邑郡。

wǔ dé yuán nián yuē yú zhōu yòu xī zhì tóng xiāng xiàn

武德元年曰虞州,又析置桐乡县。

sān nián xī ān yì zhì xìng lè xiàn

三年析安邑置兴乐县。

zhēn guàn yuán nián shěng

贞观元年省。

shí qī nián zhōu fèi shěng tóng xiāng rù wén xǐ yǐ ān yì jiě lái shǔ

十七年州废,省桐乡入闻喜,以安邑、解来属。

zhì dé èr zài gèng ān yì yuē yú yì qián yuán yuán nián lì shǎn zhōu dà lì sì nián fù gù míng yuán hé sān nián lái shǔ

至德二载更安邑曰虞邑,乾元元年隶陕州,大历四年复故名,元和三年来属。

yǒu lóng chí gōng kāi yuán bā nián zhì

有龙池宫,开元八年置;

yǒu yán chí yǔ jiě wèi liǎng chí dà lì shí èr nián shēng rǔ yán cì míng bǎo yìng líng qìng chí

有盐池,与解为两池,大历十二年生乳盐,赐名宝应灵庆池;

yǒu yín jiān

有银监。

bǎo dǐng cì jī

宝鼎,次畿。

běn fén yīn

本汾阴。

yì níng yuán nián yǐ fén yīn lóng mén zhì fén yīn jùn wǔ dé yuán nián yuē tài zhōu zhōu fèi lái shǔ

义宁元年以汾阴、龙门置汾阴郡,武德元年曰泰州,州废来属。

kāi yuán shí nián huò bǎo dǐng gèng míng

开元十年获宝鼎,更名。

yǒu hòu tǔ cí

有后土祠。

xiāng líng jǐn

襄陵,紧。

běn lì jìn zhōu yuán hé shí sì nián lì jiàng zhōu dà hé yuán nián lái shǔ

本隶晋州,元和十四年隶绛州,大和元年来属。

jì shān shàng

稷山, 上。

běn lì jiàng zhōu táng mò lái shǔ

本隶绛州,唐末来属。

yǒu jì shān

有稷山。

wàn quán shàng

万泉,上。

běn lì tài zhōu wǔ dé sān nián xī jì shān ān yì yī shì fén yīn lóng mén zhì zhōu fèi lì jiàng zhōu dà shùn èr nián lái shǔ

本隶泰州,武德三年析稷山、安邑、 猗氏、汾阴、龙门置,州废隶绛州,大顺二年来属。

yǒu jiè shān

有介山。

lóng mén

龙门。

cì jī

次畿。

wǔ dé èr nián xǐ tài zhōu lái zhì wǔ nián xī zhì wàn chūn xiàn

武德二年徙泰州来治,五年析置万春县。

zhēn guàn shí qī nián zhōu fèi shěng wàn chūn rù lóng mén lì jiàng zhōu

贞观十七年州废,省万春入龙门,隶绛州。

yuán hé chū lái shǔ

元和初来属。

yǒu lóng mén guān

有龙门关;

yǒu gāo zǔ miào zhēn guàn zhōng zhì

有高祖庙,贞观中置;

běi sān shí lǐ yǒu guā gǔ shān yàn zhēn guàn shí nián zhù

北三十里有瓜谷山堰,贞观十年筑;

dōng nán èr shí sān lǐ yǒu shí shí lú qú èr shí sān nián xiàn lìng zhǎng sūn shù záo gài tián liáng wò mǔ shōu shí shí

东南二十三里有十石垆渠,二十三年,县令长孙恕凿,溉田良沃,亩收十石;

xi èr shí yī lǐ yǒu mǎ ān wù qú yì shù suǒ záo

西二十一里有马鞍坞渠,亦恕所凿;

yǒu lóng mén cāng kāi yuán èr nián zhì

有龙门仓,开元二年置。

jìn zhōu píng yáng jùn wàng

晋州平阳郡,望。

běn lín fén jùn yì níng èr nián gēng míng

本临汾郡,义宁二年更名。

tǔ gòng là zhú

土贡:蜡烛。

yǒu píng yáng yuàn fán guān

有平阳院矾官。

hù liù wàn sì qiān bā bǎi sān shí liù kǒu sì shí èr wàn jiǔ qiān èr bǎi èr shí yī

户六万四千八百三十六,口四十二万九千二百二十一。

xiàn bā yǒu fǔ shí wǔ yuē shén shān píng yáng fēng níng jì chéng ān xìn wàn ān yì chāng yīng tái yuè yáng rén shòu gāo yáng lín fén jìn ān bái jiàn gāo huá rén dé

县八:有府十五,曰神山、平阳、丰宁、冀城、安信、万安、益昌、英台、岳阳、仁寿、高阳、临汾、晋安、白涧、高华、仁德。

lín fén wàng

临汾,望。

dōng běi shí lǐ yǒu gāo liáng yàn wǔ dé zhōng yǐn gāo liáng shuǐ gài tián rù bǎi jīn pō

东北十里有高梁堰,武德中引高梁水溉田,入百金泊。

zhēn guàn shí sān nián wèi shuǐ suǒ huài

贞观十三年为水所坏。

yǒng huī èr nián cì shǐ li kuān zì dōng èr shí wǔ lǐ xià chái yàn yǐn jué shuǐ gài tián lìng táo shàn dǐng fù zhì bǎi jīn pō yì yǐn jué shuǐ gài tián

永徽二年,刺史李宽自东二十五里夏柴堰引潏水溉田,令陶善鼎复治百金泊,亦引潏水溉田。

qián fēng èr nián yàn huài nǎi xī yǐn jìn shuǐ

干封二年堰坏,乃西引晋水;

yǒu gū shè shān

有姑射山。

hóng dòng wàng

洪洞, 望。

běn yáng yì níng èr nián gēng míng

本杨,义宁二年更名。

wǔ dé yuán nián xī hóng dòng lín fén zhì xī hé xiàn zhēn guàn shí qī nián shěng rù lín fén

武德元年析洪洞、临汾置西河县,贞观十七年省入临汾。

shén shān zhōng

神山,中。

běn fú shān wǔ dé èr nián xī xiāng líng zhì

本浮山,武德二年析襄陵置。

dōng nán yǒu yáng jiǎo shān

东南有羊角山。

sì nián yǐ lǎo zi cí gēng míng

四年以老子祠更名。

yuè yáng zhōng

岳阳, 中。

dōng yǒu fǔ chéng guān

东有府城关;

yǒu tiě

有铁。

huò yì shàng

霍邑,上。

yì níng yuán nián yǐ huò yì zhào chéng fén xī líng shí zhì huò shān jùn

义宁元年以霍邑、赵城、汾西、灵石置霍山郡。

wǔ dé yuán nián yuē lǚ zhōu

武德元年曰吕州。

zhēn guàn shí qī nián zhōu fèi yǐ líng shí lì fén zhōu huò yì zhào chéng fén xī lái shǔ

贞观十七年州废,以灵石隶汾州,霍邑、赵城、汾西来属。

yǒu xi běi zhèn huò shān cí

有西北镇霍山祠。

zhào chéng shàng

赵城,上。

yì níng yuán nián xī huò yì zhì

义宁元年析霍邑置。

fén xī zhōng

汾西,中。

yǒu tiě

有铁。

jì shì

冀氏。

zhōng

中。

jiàng zhōu jiàng jùn xióng

绛州绛郡,雄。

tǔ gòng zì hú liáng mǐ lí mò là zhú fáng fēng

土贡:自縠、粱米、梨、墨、蜡烛、防风。

hù bā wàn èr qiān èr bǎi sì kǒu wǔ shí yī wàn qī qiān sān bǎi sān shí yī

户八万二千二百四, 口五十一万七千三百三十一。

xiàn qī yǒu fǔ sān shí sān

县七:有府三十三,

yuē xīn tián tài píng zhèng píng wǔ chéng zhǎng shè dà xiāng yuán chéng sōu chuān jiàng chuān gài sōng fèng tíng yán guāng píng yuán gāo liáng shén quán tóng xiāng

曰新田、太平、正平、武城、长社、大乡、垣城、涑川、绛川、盖松、凤亭、延光、平原、高凉、神泉、桐乡,

wàn quán yì chéng pí shì dǒng zé líng yuán shí chí yán fú yǒng kāng jǐng shān zhōu yáng xià tái gǔ tíng chóng lè jiàng yì cháng píng wǔ yáng pú yì

万泉、翼城、皮氏、董泽、零原、石池、延福、永康、景山、周阳、夏台、古亭、崇乐、绛邑、长平、武阳、蒲邑。

zhèng píng wàng

正平,望。

xi yǒu wǔ píng gù guān

西有武平故关。

tài píng jǐn

太平,紧。

yǒu tài píng guān zhēn guàn qī nián zhì

有太平关, 贞观七年置。

qǔ wò wàng

曲沃,望。

dōng běi sān shí wǔ lǐ yǒu xīn jiàng qú yǒng huī yuán nián lìng cuī yì yǐn gǔ duī shuǐ gài tián bǎi yú qǐng

东北三十五里有新绛渠,永徽元年,令崔翳引古堆水溉田百余顷;

nán shí sān lǐ shān yǒu tóng

南十三里山有铜。

yì chéng wàng

翼城,望。

yì níng yuán nián yǐ yì chéng jiàng zhì yì chéng jùn bìng zhì xiǎo xiāng xiàn

义宁元年以翼城、绛置翼城郡,并置小乡县。

wǔ dé yuán nián yuē huì zhōu èr nián yuē běi huì zhōu sì nián zhōu fèi xiàn jiē lái shǔ jiǔ nián shěng xiǎo xiāng rù yì chéng

武德元年曰浍州,二年曰北浍州,四年州废,县皆来属,九年省小乡入翼城。

tiān yòu èr nián gèng yuē huì chuān

天祐二年更曰浍川。

yǒu tóng yuán xiáng gāo qián fang èr

有铜源、翔皋钱坊二;

yǒu huì gāo shān yǒu tóng yǒu tiě

有浍高山,有铜,有铁。

jiàng wàng

绛,望。

yǒu tiě

有铁。

wén xǐ wàng

闻喜,望。

wǔ dé yuán nián zhì

武德元年置。

yǒu tóng yě

有铜冶。

dōng nán sān shí wǔ lǐ yǒu shā qú yí fèng èr nián zhào yǐn zhōng tiáo shān shuǐ yú nán pō xià xi liú jīng shí liù lǐ gài sōu yīn tián

东南三十五里有沙渠,仪凤二年,诏引中条山水于南坡下,西流经十六里,溉涑阴田。

yuán

垣。

shàng

上。

yì níng yuán nián yǐ yuán wáng wū zhì shào yuán jùn yòu zhì qīng lián bó chéng èr xiàn

义宁元年以垣、王屋置邵原郡,又置清廉、亳城二县。

wǔ dé yuán nián yuē shào zhōu

武德元年曰邵州。

èr nián zhì zhǎng quán xiàn shì nián yǐ zhǎng quán lì huái zhōu hòu shěng

二年置长泉县,是年,以长泉隶怀州,后省。

wǔ nián shěng bó chéng rù yuán

五年省亳城入垣。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi shěng qīng lián rù yuán lái shǔ

贞观元年州废,省清廉入垣,来属。

lóng shuò sān nián lì luò zhōu cháng ān èr nián fù jiù

龙朔三年隶洛州,长安二年复旧;

zhēn yuán sān nián lì shǎn zhōu yuán hé sān nián fù jiù

贞元三年隶陕州,元和三年复旧。

cí zhōu wén chéng jùn xià

慈州文城郡,下。

běn fén zhōu wǔ dé wǔ nián yuē nán fén zhōu zhēn guàn bā nián gēng míng

本汾州,武德五年曰南汾州,贞观八年更名。

tǔ gòng bái mì là zhú

土贡:白蜜、 蜡烛。

hù wàn yī qiān liù bǎi yī shí liù kǒu liù wàn èr qiān sì bǎi bā shí liù

户万一千六百一十六,口六万二千四百八十六。

xiàn wǔ yǒu fǔ sān yuē wǔ chéng jí chāng píng chāng

县五:有府三,曰仵城、吉昌、平昌。

jí chāng zhōng

吉昌,中。

yǒu tiě

有铁。

wén chéng zhōng

文城,中。

tiān yòu zhōng gēng yuē qū yì

天祐中更曰屈邑。

yǒu mèng mén shān shí gǔ shān

有孟门山、石鼓山。

chāng níng zhōng

昌宁,中。

yǒu tiě

有铁。

lǚ xiāng zhōng

吕香,中。

běn píng chāng yì níng yuán nián xī wǔ chéng zhì zhēn guàn yuán nián gēng míng

本平昌,义宁元年析仵城置,贞观元年更名。

wǔ chéng

仵城。

zhōng

中。

yǒu jī shān

有鸡山。

xí zhōu dà níng jùn xià

隰州大宁郡,下。

běn lóng quán jùn tiān bǎo yuán nián gēng míng

本龙泉郡,天宝元年更名。

tǔ gòng hú nǚ bù mì là zhú

土贡:胡女布、蜜、蜡烛。

hù wàn jiǔ qiān sì bǎi wǔ shí wǔ kǒu shí sān wàn sì qiān sì bǎi èr shí

户万九千四百五十五,口十三万四千四百二十。

xiàn liù yǒu fǔ liù yuē xí chuān dà yì xiào jìng xiū shàn yù chéng qū chǎn

县六:有府六,曰隰川、大义、孝敬、 修善、玉城、屈产。

xí chuān zhōng

隰川,中。

pú zhōng

蒲,中。

wǔ dé èr nián yǐ xiàn zhì chāng zhōu bìng zhì wǔ chéng cháng ān chāng yuán sān xiàn

武德二年以县置昌州,并置仵城、常安、 昌原三县。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi shěng chāng yuán wǔ chéng cháng ān yǐ pú lái shǔ

贞观元年州废,省昌原、仵城、常安,以蒲来属。

xī nán yǒu cháng ān yuán

西南有常安原。

dà níng zhōng

大宁, 中。

běn wǔ chéng wǔ dé èr nián gēng míng shì nián zhì zhōng zhōu bìng zhì dà yì bái lóng èr xiàn

本仵城,武德二年更名,是年置中州,并置大义、白龙二县。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi shěng dà yì bái lóng yǐ dà níng lái shǔ

贞观元年州废, 省大义、白龙,以大宁来属。

yǒu kǒng shān

有孔山。

xi yǒu mǎ dòu guān

西有马斗关。

yǒng hé zhōng

永和,中。

wǔ dé èr nián zhì dōng hé zhōu liù nián xī zhì lóu shān xiàn

武德二年置东和州, 六年析置楼山县。

zhēn guàn èr nián zhōu fèi shěng lóu shān yǐ yǒng hé lái shǔ

贞观二年州废,省楼山,以永和来属。

xī běi yǒu yǒng hé guān

西北有永和关。

shí lóu zhōng

石楼,中。

wǔ dé èr nián yǐ xiàn zhì xī dé zhōu bìng zhì cháng shòu lín hé èr xiàn

武德二年以县置西德州,并置长寿、临河二县。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi shěng zhǎng shòu lín hé yǐ shí lóu lì dōng hé zhōu zhōu fèi lái shǔ

贞观元年州废,省长寿、临河,以石楼隶东和州,州废来属。

běi yǒu shàng píng jīn

北有上平津。

wēn quán

温泉。

zhōng

中。

wǔ dé sān nián zhì běi wēn zhōu bìng zhì xīn chéng gāo táng èr xiàn

武德三年置北温州,并置新城、 高唐二县。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi shěng xīn chéng gāo táng yǐ wēn quán lái shǔ

贞观元年州废,省新城、高唐,以温泉来属。

yǒu tiě

有铁。

běi dōu tiān shòu yuán nián zhì shén lóng yuán nián ba kāi yuán shí yī nián fù zhì tiān bǎo yuán nián yuē běi jīng shàng yuán èr nián ba sù zōng yuán nián fù wèi běi dōu

北都,天授元年置,神龙元年罢,开元十一年复置,天宝元年曰北京,上元二年罢,肃宗元年复为北都。

jìn yáng gōng zài dōu zhī xī běi gōng chéng zhōu èr qiān wǔ bǎi èr shí bù chóng sì zhàng bā chǐ

晋阳宫在都之西北,宫城周二千五百二十步,崇四丈八尺。

dū chéng zuǒ fén yòu jìn qián qiū zài zhōng zhǎng sì qiān sān bǎi èr shí yī bù guǎng sān qiān yī bǎi èr shí èr bù zhōu wàn wǔ qiān yī bǎi wǔ shí sān bù qí chóng sì zhàng

都城左汾右晋,潜丘在中,长四千三百二十一步,广三千一百二十二步,周万五千一百五十三步,其崇四丈。

fén dōng yuē dōng chéng zhēn guàn shí yī nián zhǎng shǐ lǐ jī zhù

汾东曰东城,贞观十一年长史李𪟝筑。

liǎng chéng zhī jiān yǒu zhōng chéng wǔ hòu shí zhù yǐ hé dōng chéng

两城之间有中城,武后时筑,以合东城。

gōng nán yǒu dà míng chéng gù gōng chéng yě

宫南有大明城,故宫城也。

gōng chéng dōng yǒu qǐ yì táng

宫城东有起义堂。

cāng chéng zhōng yǒu shòu ruì tán

仓城中有受瑞坛。

táng chū gāo zǔ shǐ zi yuán jí liú shǒu huò ruì shí yǒu wén yuē lǐ yuān wàn jí zhù tán cí yǐ shǎo láo

唐初高祖使子元吉留守,获瑞石,有文曰“李渊万吉”,筑坛,祠以少牢。

tài yuán fǔ tài yuán jùn běn bīng zhōu kāi yuán shí yī nián wèi fǔ

太原府太原郡,本并州,开元十一年为府。

tǔ gòng tóng jìng tiě jìng mǎ ān lí pú táo jiǔ jí jiān yù fěn xiè lóng gǔ bǎi shí rén huáng shí mǎo gān cǎo rén fán shí shí

土贡:铜镜、铁镜、马鞍、梨、蒲萄酒及煎玉粉屑、龙骨、柏实人、黄石铆、甘草、人、矾石、石。

hù shí èr wàn bā qiān jiǔ bǎi wǔ kǒu qī shí qī wàn bā qiān èr bǎi qī shí bā

户十二万八千九百五,口七十七万八千二百七十八。

xiàn shí sān yǒu fǔ shí bā yuē xìng zhèng fù huà níng jìng dòng wō wǔ quán chāng níng zhì jié fén yáng jìng zhì xìn tóng jìn yuán wén yáng qīng dìng fēng chuān zhú mǎ ràng hú xī hú wén gǔ

县十三:有府十八,曰兴政、复化、宁静、 洞涡、五泉、昌宁、志节、汾阳、静智、信童、晋原、闻阳、清定、丰川、竹马、 攘胡、西胡、文谷。

chéng zhōng yǒu tiān bīng jūn kāi yuán shí yī nián fèi

城中有天兵军,开元十一年废。

tài yuán chì

太原,赤。

jǐng kǔ bù kě yǐn zhēn guàn zhōng zhǎng shǐ li jī jià fén yǐn jìn shuǐ rù dōng chéng yǐ gān mín shí wèi zhī jìn qú

井苦不可饮,贞观中,长史李𪟝架汾引晋水入东城,以甘民食,谓之晋渠。

jìn yáng chì

晋阳,赤。

yǒu hào lìng táng gāo zǔ shì yì shī yú cǐ

有号令堂,高祖誓义师于此。

xī běi shí wǔ lǐ yǒu jiǎng wǔ tái fēi gé xiǎn qìng wǔ nián zhù

西北十五里有讲武台、飞阁,显庆五年筑。

yǒu lóng shān

有龙山。

tài gǔ jī

太谷,畿。

wǔ dé sān nián yǐ tài gǔ qí zhì tài zhōu liù nián zhōu fèi èr xiàn lái shǔ

武德三年以太谷、祁置太州,六年州废,二县来属。

dōng nán bā shí lǐ mǎ lǐng shàng yǒu cháng chéng zì píng chéng zhì yú lǔ kǒu sān bǎi lǐ zhēn guàn yuán nián fèi

东南八十里马岭上有长城,自平城至于鲁口三百里,贞观元年废。

qí jī

祁,畿。

wén shuǐ jī

文水,畿。

wǔ dé sān nián lì fén zhōu liù nián lái shǔ qī nián yòu lì fén zhōu zhēn guàn yuán nián fù jiù tiān shòu yuán nián gēng míng wǔ xìng shén lóng yuán nián fù gù míng

武德三年隶汾州,六年来属, 七年又隶汾州,贞观元年复旧,天授元年更名武兴,神龙元年复故名。

xī běi èr shí lǐ yǒu zhà chéng qú zhēn guàn sān nián mín xiāng shuài yǐn wén gǔ shuǐ gài tián shù bǎi qǐng

西北二十里有栅城渠,贞观三年,民相率引文谷水,溉田数百顷;

xi shí lǐ yǒu cháng qú wǔ dé èr nián fén zhōu cì shǐ xiāo yǐ yǐn wén shuǐ nán liú rù fén zhōu

西十里有常渠,武德二年, 汾州刺史萧𫖮引文水南流入汾州;

dōng běi wǔ shí lǐ yǒu gān quán qú èr shí wǔ lǐ yǒu dàng shā qú èr shí lǐ yǒu líng zhǎng qú yǒu qiān mǔ qú jù yǐn wén gǔ shuǐ chuán gài tián shù qiān qǐng jiē kāi yuán èr nián lìng dài qiān suǒ záo

东北五十里有甘泉渠,二十五里有荡沙渠,二十里有灵长渠、有千亩渠,俱引文谷水,传溉田数千顷,皆开元二年令戴谦所凿。

yú cì jī

榆次,畿。

yú jī

盂,畿。

wǔ dé sān nián yǐ yú shòu yáng zhì shòu zhōu zhēn guàn yuán nián shěng bìng zhōu zhī wū hé xiàn rù yān

武德三年以盂、受阳置受州,贞观元年省并州之乌河县入焉。

yǒu tóng yǒu tiě

有铜、有铁。

dōng běi yǒu bái mǎ gù guān

东北有白马故关。

shòu yáng jī

寿阳,畿。

běn shòu yáng

本受阳。

wǔ dé liù nián xǐ shòu zhōu lái zhì yòu yǐ liáo zhōu zhī shí ài lè píng lì zhī

武德六年徙受州来治,又以辽州之石艾、乐平隶之。

zhēn guàn bā nián zhōu fèi xiàn jiē lái shǔ shí yī nián gēng míng

贞观八年州废,县皆来属,十一年更名。

yǒu fāng shān

有方山。

lè píng jī

乐平,畿。

guǎng yáng jī

广阳,畿。

běn shí ài tiān bǎo yuán nián gēng míng

本石艾,天宝元年更名。

dōng yǒu jǐng xíng gù guān dōng běi yǒu pán shí gù guān wěi zé gù guān

东有井陉故关,东北有盘石故关、苇泽故关。

qīng yuán jī

清源,畿。

wǔ dé yuán nián zhì

武德元年置。

jiāo chéng jī

交城,畿。

xiān tiān èr nián xī zhì líng chuān xiàn kāi yuán èr nián shěng

先天二年析置灵川县,开元二年省。

yǒu tiě

有铁。

yáng qū

阳曲。

畿。

běn yáng zhí

本阳直。

wǔ dé sān nián xī zhì fén yáng xiàn qī nián shěng yáng zhí gèng fén yáng yuē yáng qǔ réng xī zhì luō yīn xiàn

武德三年析置汾阳县,七年省阳直,更汾阳曰阳曲,仍析置罗阴县。

zhēn guàn yuán nián shěng liù nián yǐ sū nóng bù luò zhì yàn rán xiàn lì shùn zhōu bā nián qiáo zhì yáng qǔ shí qī nián shěng

贞观元年省,六年以苏农部落置燕然县,隶顺州,八年侨治阳曲,十七年省。

yǒu chì táng guān tiān mén guān

有赤塘关、天门关。

fén zhōu xī hé jùn wàng

汾州西河郡,望。

běn hào zhōu wǔ dé sān nián gēng míng

本浩州,武德三年更名。

shì gòng ān miàn zhān lóng xū xí shí gāo xiāo shí

士贡:鞍、面毡、龙须席、石膏、 消石。

hù wǔ wàn jiǔ qiān sì bǎi wǔ shí kǒu sān shí èr wàn èr bǎi sān shí

户五万九千四百五十,口三十二万二百三十。

xiàn wǔ yǒu fǔ shí èr yuē jiā shàn liù bì chóng dé huá xià líng fú wǔ liǔ jīng líng jiè xiū jiǎ hú níng gù kāi yuǎn qīng shèng

县五:有府十二,曰嘉善、六壁、崇德、华夏、灵扶、五柳、京陵、介休、贾胡、宁固、开远、清胜。

xī hé wàng

西河,望。

běn xí chéng sù zōng shàng yuán yuán nián gēng míng

本隰城,肃宗上元元年更名。

xiào yì wàng

孝义,望。

běn yǒng ān zhēn guàn yuán nián gēng míng yǒu yǐn quán shān

本永安,贞观元年更名,有隐泉山。

jiè xiū wàng

介休, 望。

yì níng yuán nián yǐ jiè xiū píng yáo zhì jiè xiū jùn wǔ dé yuán nián yuē jiè zhōu zhēn guàn yuán nián zhōu fèi yǐ èr xiàn lái shǔ

义宁元年以介休、平遥置介休郡,武德元年曰介州,贞观元年州废,以二县来属。

yǒu què shǔ gǔ yǒu jiè shān

有雀鼠谷,有介山。

píng yáo wàng

平遥,望。

líng shí

灵石。

shàng

上。

yǒu jiǎ hú bǎo sòng jīn gāng jù táng bīng gāo zǔ suǒ cì

有贾胡堡,宋金刚拒唐兵,高祖所次。

xī nán yǒu yīn dì guān yòu yǒu cháng níng guān

西南有阴地关,又有长宁关。

qìn zhōu yáng chéng jùn xià

沁州阳城郡,下。

běn yì níng jùn yì níng yuán nián zhì tiān bǎo yuán nián gèng jùn míng

本义宁郡,义宁元年置,天宝元年更郡名。

tǔ gòng lóng xū xí xián má

土贡:龙须席、 弦麻。

hù liù qiān sān bǎi bā kǒu sān wàn sì qiān jiǔ bǎi liù shí sān

户六千三百八,口三万四千九百六十三。

xiàn sān yǒu fǔ èr yuē yán shuāng ān lè

县三:有府二,曰延双、安乐。

qìn yuán zhōng

沁源,中。

wǔ dé èr nián xī zhì zhāo yuǎn xiàn sān nián shěng

武德二年析置招远县,三年省。

yǒu chái diàn guān

有柴店关。

hé chuān zhōng

和川,中。

yì níng yuán nián xī qìn yuán zhì

义宁元年析沁源置。

mián shàng

绵上。

zhōng

中。

yǒu tiě

有铁。

liáo zhōu lè píng jùn xià

辽州乐平郡,下。

wǔ dé sān nián xī bīng zhōu zhī lè píng liáo shān píng chéng shí ài zhì liù nián xǐ zhì liáo shān bā nián yuē jī zhōu

武德三年析并州之乐平、辽山、平城、石艾置,六年徙治辽山,八年曰箕州。

xiān tiān yuán nián bì xuán zōng míng yuē yí zhōu

先天元年避玄宗名曰仪州。

zhōng hé sān nián fù yuē liáo zhōu

中和三年复曰辽州。

tǔ gòng rén là

土贡:人、蜡。

hù jiǔ qiān bā bǎi bā shí èr kǒu wǔ wàn sì qiān wǔ bǎi bā shí

户九千八百八十二,口五万四千五百八十。

xiàn sì yǒu fǔ sān yuē liáo chéng qīng gǔ lóng chéng

县四:有府三,曰辽城、清谷、龙城。

liáo shān zhōng

辽山,中。

yú shè zhōng

榆社,中。

běn lì tài yuán jùn yì níng yuán nián xī shàng dǎng zhī xiāng zhì

本隶太原郡,义宁元年析上党之乡置。

wǔ dé yuán nián lì hán zhōu

武德元年隶韩州。

sān nián yǐ xiàn jí bīng zhōu zhī píng chéng zhì yú zhōu yòu xī zhì yǎn wǔ xiàn

三年以县及并州之平城置榆州,又析置偃武县。

liù nián zhōu fèi shěng yǎn wǔ yǐ yú shè píng chéng lái shǔ

六年州废,省偃武,以榆社、平城来属。

píng chéng zhōng

平城,中。

hé shùn

和顺。

zhōng

中。

wǔ dé sān nián xī zhì yì xīng xiàn liù nián shěng

武德三年析置义兴县,六年省。

lán zhōu lóu fán jùn xià

岚州楼烦郡,下。

běn dōng huì zhōu wǔ dé liù nián gēng míng

本东会州,武德六年更名。

tǔ gòng xióng gé guō shè xiāng

土贡:熊革郭、麝香。

hù wàn liù qiān qī bǎi sì shí bā kǒu bā wàn sì qiān liù

户万六千七百四十八,口八万四千六。

xiàn sì yǒu fǔ yī yuē lán shān

县四:有府一,曰岚山。

yǒu shǒu zhuō bīng

有守捉兵。

yi fāng zhōng

宜芳,中。

běn lán chéng wǔ dé sì nián gēng míng xī zhì fēng rùn hé huì èr xiàn wǔ nián shěng fēng rùn liù nián shěng hé huì

本岚城,武德四年更名,析置丰闰、合会二县,五年省丰闰,六年省合会。

jìng lè zhōng

静乐,中。

wǔ dé sì nián zhì guǎn zhōu réng xī zhì fén yáng liù dù èr xiàn

武德四年置管州,仍析置汾阳、六度二县。

wǔ nián yuē běi guǎn zhōu

五年曰北管州。

liù nián zhōu fèi shěng fén yáng liù dù yǐ jìng lè lái shǔ

六年州废,省汾阳、六度,以静乐来属。

yǒu tiān chí cí

有天池祠;

yǒu guǎn cén shān

有管涔山;

běi yǒu lóu fán guān yǒu duò gù fén yáng gōng

北有楼烦关,有隋故汾阳宫。

hé hé zhōng

合河,中。

běn lín quán

本临泉。

wǔ dé sān nián yuē lín jīn sì nián lì dōng huì zhōu jiǔ nián shěng tài hé xiàn rù yān

武德三年曰临津,四年隶东会州,九年省太和县入焉。

zhēn guàn yuán nián gēng míng sān nián fù zhì dà hé bā nián yòu shěng

贞观元年更名,三年复置,大和八年又省。

běi yǒu hé hé guān dōng yǒu wèi fén guān

北有合河关,东有蔚汾关。

lán gǔ

岚谷。

zhōng

中。

cháng ān sān nián xī yi fāng zhì shén lóng èr nián shěng kāi yuán shí èr nián fù zhì

长安三年析宜芳置, 神龙二年省,开元十二年复置。

yǒu kě lán jūn yǒng chún èr nián yǐ kě lán zhèn wèi zhà cháng ān sān nián wèi jūn jǐng lóng zhōng zhāng rén dǎn xǐ qí jūn yú shuò fāng liú zhě hào kě lán shǒu zhuō lì dà tóng

有岢岚军,永淳二年以岢岚镇为栅,长安三年为军, 景龙中,张仁亶徙其军于朔方,留者号岢岚守捉,隶大同。

xiàn zhōu xià

宪州,下。

běn lóu fán jiān mù lán zhōu cì shǐ lǐng zhī

本楼烦监牧,岚州刺史领之。

zhēn yuán shí wǔ nián bié zhì jiān mù shǐ

贞元十五年别置监牧使。

lóng jì yuán nián li kè yòng biǎo zhì zhōu lǐng xiàn sān lóu fán xià

龙纪元年, 李克用表置州,领县三:楼烦,下。

xuán chí xià

玄池,下。

yǒu tiě

有铁。

tiān chí

天池。

xià

下。

yǒu yàn mén guān

有雁门关。

shí zhōu chāng huà jùn xià

石州昌化郡,下。

běn lí shí jùn tiān bǎo yuán nián gēng míng

本离石郡,天宝元年更名。

tǔ gòng hú nǚ bù lóng xū xí mì là zhú tí

土贡:胡女布、龙须席、蜜、蜡烛、荑。

hù wàn sì qiān èr bǎi jiǔ shí sì kǒu liù wàn liù qiān jiǔ bǎi sān shí wǔ

户万四千二百九十四,口六万六千九百三十五。

xiàn wǔ yǒu fǔ èr yuē lí shí chāng huà

县五:有府二,曰离石、 昌化。

lí shí zhōng

离石,中。

píng yí zhōng

平夷,中。

yǒu xiào wén shān

有孝文山。

dìng hú zhōng

定胡,中。

wǔ dé sān nián zhì xī dìng zhōu

武德三年置西定州。

zhēn guàn èr nián zhōu fèi lái shǔ yòu xī zhì mèng mén xiàn qī nián shěng

贞观二年州废,来属,又析置孟门县,七年省。

xi yǒu mèng mén guān

西有孟门关。

lín quán zhōng

临泉,中。

běn tài hé

本太和。

wǔ dé sān nián gēng míng zhì běi hé zhōu bié xī zhì tài hé xiàn sì nián yǐ tài hé lì dōng huì zhōu

武德三年更名,置北和州,别析置太和县,四年以太和隶东会州。

zhēn guàn sān nián zhōu fèi yǐ lín quán lái shǔ

贞观三年州废,以临泉来属。

fāng shān

方山。

zhōng

中。

wǔ dé èr nián yǐ xiàn zhì fāng zhōu sān nián zhōu fèi lái shǔ

武德二年以县置方州,三年州废来属。

xīn zhōu dìng xiāng jùn xià

忻州定襄郡,下。

běn xīn xīng jùn yì níng yuán nián yǐ lóu fán jùn zhī xiù róng zhì

本新兴郡,义宁元年以楼烦郡之秀容置。

tǔ gòng shè xiāng bào wěi

土贡:麝香、豹尾。

hù wàn sì qiān bā bǎi liù kǒu bā wàn èr qiān sān shí èr

户万四千八百六,口八万二千三十二。

xiàn èr yǒu fǔ sì yuē xiù róng gāo chéng zhāng yuán dìng xiāng

县二:有府四,曰秀容、高城、漳源、定襄。

yǒu shǒu zhuō bīng

有守捉兵。

xiù róng

秀容。

shàng

上。

zhēn guàn wǔ nián yǐ sī jié bù luò yú xiàn jìng zhì huái huà xiàn lì shùn zhōu

贞观五年以思结部落于县境置怀化县,隶顺州。

shí èr nián yǐ huái huà lì dài zhōu hòu shěng

十二年以怀化隶代州,后省。

yǒu xì zhōu shān yǒu tiě

有系舟山,有铁。

dìng xiāng

定襄。

shàng

上。

wǔ dé sì nián xī xiù róng zhì

武德四年析秀容置。

yǒu shí lǐng guān

有石岭关。

dài zhōu yàn mén jùn zhōng dōu dū fǔ

代州雁门郡,中都督府。

tǔ gòng mì qīng lù cǎi shè xiāng bào wěi bái diāo yǔ

土贡:蜜、青碌彩、麝香、豹尾、白雕羽。

hù èr wàn yī qiān èr bǎi bā shí kǒu shí wàn sān bǎi wǔ shí

户二万一千二百八十,口十万三百五十。

xiàn wǔ yǒu fǔ sān yuē wǔ tái dōng yě yàn mén

县五:有府三,曰五台、东冶、雁门。

yǒu shǒu zhuō bīng

有守捉兵。

qí běi yǒu dà tóng jūn běn dà wǔ jūn diào lù èr nián yuē shén wǔ jūn tiān shòu èr nián yuē píng dí jūn dà zú yuán nián fù gèng míng

其北有大同军,本大武军,调露二年曰神武军,天授二年曰平狄军,大足元年复更名。

qí xi yǒu tiān ān jūn tiān bǎo shí èr zài zhì

其西有天安军,天宝十二载置;

yòu yǒu dài běi jūn yǒng tài yuán nián zhì

又有代北军,永泰元年置。

yàn mén shàng

雁门,上。

yǒu dōng xíng guān xi xíng guān

有东陉关、西陉关。

wǔ tái zhōng

五台,中。

bǎi gǔ yǒu yín yǒu tóng yǒu tiě

柏谷有银,有铜,有铁;

yǒu wǔ tái shān

有五台山。

fán zhì zhōng

繁畤,中。

guō zhōng

崞,中。

yǒu shí mén guān

有石门关。

táng lín

唐林。

zhōng

中。

běn wǔ yán zhèng shèng yuán nián xī wǔ tái guō zhì táng lóng yuán nián gēng míng

本武延,证圣元年析五台、崞置,唐隆元年更名。

yún zhōu yún zhōng jùn xià dū dū fǔ

云州云中郡,下都督府。

zhēn guàn shí sì nián zì shuò zhōu běi dìng xiāng chéng xǐ zhì dìng xiāng xiàn

贞观十四年自朔州北定襄城徙治定襄县。

yǒng chún yuán nián wèi mò chuò suǒ pò xǐ qí mín yú shuò zhōu

永淳元年为默啜所破,徙其民于朔州。

kāi yuán shí bā nián fù zhì

开元十八年复置。

tǔ gòng máo niú wěi diāo yǔ

土贡:牦牛尾、雕羽。

hù sān qiān yī bǎi liù shí jiǔ kǒu qī qiān jiǔ bǎi sān shí

户三千一百六十九,口七千九百三十。

xiàn yī yǒu yún zhōng lóu fán èr shǒu zhuō

县一:有云中、楼烦二守捉;

chéng dōng yǒu niú pí guān

城东有牛皮关。

yún zhōng

云中。

zhōng

中。

běn mǎ yì jùn yún nèi zhī héng ān zhèn

本马邑郡云内之恒安镇。

wǔ dé liù nián zhì běi héng zhōu qī nián fèi

武德六年置北恒州,七年废。

zhēn guàn shí sì nián fù zhì yuē dìng xiāng xiàn

贞观十四年复置,曰定襄县。

yǒng chún yuán nián fèi

永淳元年废。

kāi yuán shí bā nián fù zhì gēng míng

开元十八年复置,更名。

yǒu yīn shān dào qīng pō dào jiē chū bīng lù

有阴山道、青坡道,皆出兵路。

shuò zhōu mǎ yì jùn xià

朔州马邑郡,下。

běn zhì shàn yáng jiàn zhōng zhōng jié dù shǐ mǎ suì xǐ zhì mǎ yì hòu fù gù zhì

本治善阳,建中中,节度使马燧徙治马邑,后复故治。

tǔ gòng bái diāo yǔ bào wěi gān cǎo

土贡: 白雕羽、豹尾、甘草。

hù wǔ qiān sì bǎi jiǔ shí sān kǒu èr wàn sì qiān wǔ bǎi sān shí sān

户五千四百九十三,口二万四千五百三十三。

xiàn èr shàn yáng zhōng

县二:善阳, 中。

wǔ dé sì nián shěng cháng níng xiàn rù yān

武德四年省常宁县入焉。

mǎ yì

马邑。

zhōng

中。

kāi yuán wǔ nián xī shàn yáng yú dà tóng jūn chéng zhì

开元五年析善阳于大同军城置。

wèi zhōu xìng táng jùn xià

蔚州兴唐郡,下。

běn ān biān jùn

本安边郡。

duò yàn mén jùn zhī líng qiū shàng gǔ jùn zhī fēi hú xiàn dì

隋雁门郡之灵丘、上谷郡之飞狐县地。

táng chū méi tū jué

唐初没突厥。

wǔ dé liù nián zhì zhōu bìng zhì líng qiū fēi hú èr xiàn qiáo zhì yáng qǔ

武德六年置州,并置灵丘、飞狐二县,侨治阳曲。

qī nián qiáo zhì fán zhì

七年侨治繁畤。

bā nián qiáo zhì xiù róng gù běi héng zhōu chéng

八年侨治秀容故北恒州城。

zhēn guàn wǔ nián pò tū jué fù gù de hái zhì líng qiū

贞观五年破突厥,复故地,还治灵丘。

kāi yuán chū xǐ zhì ān biān

开元初徙治安边。

zhì dé èr zài gèng jùn míng fù gù zhì

至德二载更郡名,复故治。

tǔ gòng xióng guō bào wěi sōng shí

土贡:熊郭、豹尾、松实。

hù wǔ qiān wǔ shí èr kǒu èr wàn jiǔ bǎi wǔ shí bā

户五千五十二,口二万九百五十八。

xiàn sān dōng běi yǒu héng yě jūn

县三:东北有横野军。

qián yuán yuán nián xǐ tiān chéng jūn hé zhī ér fèi héng yě jūn xi yǒu qīng sāi jūn běn qīng sāi shǒu zhuō chéng zhēn yuán shí wǔ nián zhì

乾元元年徙天成军合之,而废横野军,西有清塞军,本清塞守捉城,贞元十五年置。

líng qiū zhōng

灵丘,中。

yǒu zhí gǔ guān

有直谷关;

qí běi yǒu kǒng lǐng guān yǒu tài ān zhèn

其北有孔岭关,有太安镇。

fēi hú zhōng

飞狐, 中。

chū qiáo zhì yì zhōu zhī suì chéng yáo lì wèi zhōu zhēn guàn wǔ nián fù gù de

初侨治易州之遂城,遥隶蔚州,贞观五年复故地。

yǒu sān hé tóng yě yǒu qián guān

有三河铜冶,有钱官。

xìng táng

兴唐。

zhōng

中。

běn ān biān kāi yuán shí èr nián zhì zhì héng yě jūn zhì dé èr zài gēng míng

本安边,开元十二年置,治横野军,至德二载更名。

wǔ zhōu

武州。

quē

阙。

lǐng xiàn yī wén dé

领县一:文德。

xīn zhōu

新州。

quē

阙。

lǐng xiàn sì yǒng xīng fán shān lóng mén huái ān

领县四:永兴,矾山,龙门,怀安。

lù zhōu shàng dǎng jùn dà dū dū fǔ

潞州上党郡,大都督府。

tǔ gòng zī bù rén shí mì mò

土贡:赀布、人、石蜜、墨。

hù liù wàn bā qiān sān bǎi jiǔ shí yī kǒu sān shí bā wàn bā qiān liù bǎi liù shí yī

户六万八千三百九十一, 口三十八万八千六百六十一。

xiàn shí yǒu fǔ yī yuē kān lí

县十:有府一,曰戡黎。

shàng dǎng wàng

上党,望。

yǒu qǐ shèng gōng běn fēi lóng xuán zōng gù dì kāi yuán shí yī nián zhì hòu yòu gēng míng

有启圣宫,本飞龙,玄宗故第,开元十一年置,后又更名。

yǒu ruì gé yǒu wǔ lóng shān mǎ jū shān

有瑞阁,有五龙山、马驹山。

hú guān shàng

壶关,上。

wǔ dé sì nián xī shàng dǎng zhì

武德四年析上党置。

zhǎng zǐ jǐn

长子,紧。

tún liú shàng

屯留,上。

yǒu sān zōng shān

有三嵕山。

lù chéng shàng

潞城,上。

tiān yòu èr nián gèng yuē lù zi

天祐二年更曰潞子。

xiāng yuán shàng

襄垣,上。

wǔ dé yuán nián yǐ xiāng yuán lí chéng shè tóng dī xiāng zhì hán zhōu zhēn guàn shí qī nián zhōu fèi xiàn jiē lái shǔ

武德元年以襄垣、黎城、涉、铜鞮、乡置韩州,贞观十七年州废, 县皆来属。

dōng yǒu jǐng gǔ gù guān

东有井谷故关。

lí chéng shàng

黎城,上。

tiān yòu èr nián gèng yuē lí tíng

天祐二年更曰黎亭。

yǒu tóng shān

有铜山;

dōng yǒu hú kǒu gù guān

东有壶口故关。

shè zhōng

涉,中。

yǒu tiě

有铁。

tóng dī shàng

铜鞮,上。

wǔ dé sān nián xī zhì jiǎ shuǐ xiàn lì hán zhōu jiǔ nián shěng

武德三年析置甲水县,隶韩州,九年省。

yǒng huī liù nián lì qìn zhōu

永徽六年隶沁州。

xiǎn qìng sì nián lái shǔ

显庆四年来属。

wǔ xiāng

武乡。

zhōng

中。

běn xiāng wǔ hòu gēng míng wǔ xiāng shén lóng yuán nián fù gù míng xún yòu yuē wǔ xiāng

本乡,武后更名武乡,神龙元年复故名,寻又曰武乡。

běi yǒu áng chē guān

北有昂车关。

zé zhōu gāo píng jùn shàng

泽州高平郡,上。

běn cháng píng jùn zhì huò zé wǔ dé bā nián xǐ zhì duān shì zhēn guàn yuán nián xǐ zhì jìn chéng tiān bǎo yuán nián gèng jùn míng

本长平郡,治濩泽,武德八年徙治端氏,贞观元年徙治晋城, 天宝元年更郡名。

tǔ gòng rén shí yīng yě jī

土贡:人、石英、野鸡。

hù èr wàn qī qiān bā bǎi èr shí èr kǒu shí wǔ wàn qī qiān jiǔ shí

户二万七千八百二十二,口十五万七千九十。

xiàn liù yǒu fǔ wǔ yuē dān chuān yǒng gù ān píng qìn shuǐ bái jiàn

县六:有府五,曰丹川、永固、安平、沁水、白涧。

jìn chéng shàng

晋城,上。

běn dān chuān wǔ dé yuán nián zhì jiàn zhōu

本丹川,武德元年置建州。

sān nián xī dān chuān zhì jìn chéng yǐ lì zhī

三年析丹川置晋城以隶之。

liù nián zhōu fèi lì gài zhōu xǐ gài zhōu lái zhì

六年州废,隶盖州,徙盖州来治。

jiǔ nián shěng dān chuān gài chéng rù jìn chéng

九年省丹川、盖城入晋城。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi yǐ jìn chéng gāo píng líng chuān lái shǔ

贞观元年州废,以晋城、高平、陵川来属。

tiān yòu èr nián gèng yuē dān chuān

天祐二年更曰丹川。

nán yǒu tiān jǐng guān yī míng tài xíng guān

南有天井关,一名太行关。

duān shì zhōng

端氏,中。

yǒu wěi shān

有隗山。

líng chuān zhōng

陵川,中。

yáng chéng zhōng

阳城,中。

běn huò zé tiān bǎo yuán nián gēng míng tiān yòu èr nián gèng yuē huò zé

本濩泽, 天宝元年更名,天祐二年更曰濩泽。

yǒu tóng yǒu xī yǒu tiě

有铜,有锡,有铁。

qìn shuǐ zhōng

沁水,中。

gāo píng

高平。

shàng

上。

běn duò cháng píng jùn wǔ dé yuán nián yuē gài zhōu lǐng gāo píng dān chuān líng chuān sān xiàn bìng xī zhì gài chéng xiàn yǐ lì zhī

本隋长平郡,武德元年曰盖州,领高平、丹川、陵川三县,并析置盖城县以隶之。

yǒu xuàn shuǐ yī yuē dān shuǐ zhēn yuán yuán nián lìng míng jì yǐn rù chéng hào gān quán

有泫水,一曰丹水,贞元元年,令明济引入城,号甘泉;

yǒu shěng yuān gǔ běn shā gǔ xuán zōng xìng lù zhōu guò zhī yīn gēng míng

有省冤谷,本杀谷,玄宗幸潞州,过之,因更名;

běi yǒu cháng píng guān

北有长平关。

yòu hé dōng cǎi fǎng shǐ zhì pú zhōu

右河东采访使,治蒲州。

hé běi dào

河北道,

gài gǔ yōu jì èr zhōu zhī jìng

盖古幽、冀二州之境,

hàn hé nèi wèi bó hǎi qīng hé píng yuán cháng shān shàng gǔ zhuō yú yáng yòu běi píng liáo xī zhēn dìng zhōng shān xìn dōu hé jiān guǎng yáng děng jùn guó

汉河内、魏、渤海、清河、平原、常山、上谷、 涿、渔阳、右北平、辽西、真定、中山、信都、河间、广阳等郡国,

yòu cān yǒu dōng jùn hé dōng shàng dǎng jù lù zhī de

又参有东郡、 河东、上党、钜鹿之地。

mèng huái chán wèi jí wèi bó xiāng zhī nán jìng wèi jū zī fēn

孟、怀、澶、卫及魏、博、相之南境为娵訾分,

xíng míng huì bèi jì shēn zhào zhèn dìng jí wèi bó xiāng zhī běi jìng wèi dà liáng fēn

邢、洺、 惠、贝、冀、深、赵、镇、定及魏、博、相之北境为大梁分,

cāng jǐng dé wèi xuán xiāo fēn

沧、景、德为玄枵分,

yíng mò yōu yì zhuō píng guī tán jì yíng ān dōng wèi xī mù jīn fēn

瀛、莫、幽、易、涿、平、妫、檀、蓟、营、安东为析木津分。

wèi zhōu èr shí jiǔ dū hù fǔ yī xiàn bǎi qī shí sì

为州二十九,都护府一,县百七十四。

qí míng shān lín lǜ bái lù fēng lóng jǐng xíng jié shí cháng yuè

其名山:林虑、白鹿、封龙、井陉、碣石、常岳。

qí dà chuān zhāng qí hū tuó

其大川:漳、 淇、呼陀。

jué fù sī juàn mián

厥赋:丝、绢、绵。

jué gòng luō líng shā fèng hé wěi xí

厥贡:罗、绫、、纱、凤翮苇席。

mèng zhōu wàng

孟州,望。

jiàn zhōng èr nián yǐ hé nán fǔ zhī hé yáng hé qīng jì yuán wēn zū fù rù hé yáng sān chéng shǐ yòu yǐ sì shuǐ zū fù yì zhī

建中二年,以河南府之河阳、河清、济源、温租赋入河阳三城使, 又以汜水租赋益之。

huì chāng sān nián suì yǐ wǔ xiàn wèi zhōu

会昌三年遂以五县为州。

tǔ gòng huáng yú chà

土贡:黄鱼差。

xiàn wǔ yǒu hé yáng jūn jiàn zhōng sì nián zhì

县五:有河阳军, 建中四年置。

hé yáng wàng

河阳,望。

wǔ dé sì nián xī huái zhōu zhī hé yáng jí chéng wēn yú hé yáng gōng zhì méng zhōu

武德四年,析怀州之河阳、集城、温于河阳宫置盟州。

bā nián zhōu fèi shěng jí chéng rù hé yáng wēn lì huái zhōu

八年州废,省集城入河阳,温隶怀州。

xiǎn qìng èr nián lì luò zhōu

显庆二年隶洛州。

yǒu hé yáng guān

有河阳关。

yǒu huí luò gù chéng

有回洛故城。

yǒu chí yǒng huī sì nián yǐn jǐ shuǐ zhǎng zhī kāi yuán zhōng yǐ chù huáng yú

有池,永徽四年引济水涨之,开元中以畜黄鱼。

sì shuǐ wàng

汜水,望。

běn lì zhèng zhōu wǔ dé sì nián xī zhì chéng gāo xiàn zhēn guàn yuán nián shěng xiǎn qìng èr nián lì luò zhōu chuí gǒng sì nián yuē guǎng wǔ shén lóng yuán nián fù gù míng

本隶郑州,武德四年析置成皋县,贞观元年省,显庆二年隶洛州,垂拱四年曰广武,神龙元年复故名。

yǒu hǔ láo guān dōng nán yǒu chéng gāo gù guān xī nán yǒu xuán mén gù guān

有虎牢关,东南有成皋故关,西南有旋门故关;

yǒu niú kǒu zhǔ

有牛口渚;

xi yī lǐ fú guī shān yǒu zhāo wǔ miào huì chāng wǔ nián zhì

西一里伏龟山有昭武庙,会昌五年置。

hé yīn wàng

河阴,望。

kāi yuán èr shí èr nián xī sì shuǐ yíng zé wǔ zhì zhì lì hé nán fǔ lǐng hé yīn cāng huì chāng sān nián lái shǔ

开元二十二年析汜水、荥泽、武陟置,隶河南府,领河阴仓, 会昌三年来属。

yǒu liáng gōng yàn zài hé biàn jiān kāi yuán èr nián hé nán yǐn li jié yīn gù qú jùn zhī yǐ biàn cáo yùn

有梁公堰,在河、汴间,开元二年,河南尹李杰因故渠浚之,以便漕运。

wēn wàng

温,望。

wǔ dé sì nián duò lìng zhōu zhòng yǐn yǐ xiàn qù wáng shì chōng lái jiàng zhì píng zhōu míng xiàn chéng yuē li chéng

武德四年,隋令周仲隐以县去王世充来降,置平州,名县城曰李城;

shì nián zhōu fèi lì huái zhōu

是年州废,隶怀州。

xiǎn qìng èr nián lì luò zhōu

显庆二年隶洛州。

jì yuán

济源。

wàng

望。

wǔ dé èr nián wáng shì chōng jiāng dīng bó dé yǐ xiàn lái jiàng zhì xi jì zhōu yòu xī zhì chòu yáng zhēng chuān shào yuán sān xiàn

武德二年,王世充将丁伯德以县来降,置西济州,又析置溴阳、蒸川、邵原三县。

sì nián zhōu fèi shěng chòu yáng zhēng chuān shào yuán yǐ jì yuán lì huái zhōu

四年州废,省溴阳、蒸川、邵原, 以济源隶怀州。

zhēn guàn yuán nián shěng huái zhōu zhī zhǐ xiàn rù yān

贞观元年省怀州之轵县入焉。

xiǎn qìng èr nián lì luò zhōu

显庆二年隶洛州。

yǒu fāng kǒu yàn dà hé wǔ nián jié dù shǐ wēn zào jùn gǔ qú gài jì yuán hé nèi wēn wǔ zhì tián wǔ qiān qǐng

有枋口堰,大和五年,节度使温造浚古渠,溉济源、河内、温、武陟田五千顷;

yǒu jì dú cí běi hǎi cí

有济渎祠、北海祠;

xi yǒu gù zhǐ guān

西有故轵关。

huái zhōu hé nèi jùn xióng

怀州河内郡,雄。

wǔ dé èr nián méi wáng shì chōng qiáo zhì jì yuán zhī bǎi yá chéng

武德二年没王世充,侨治济源之柏崖城。

sì nián shì chōng píng hái jiù zhì

四年,世充平,还旧治。

tǔ gòng píng shā píng zhǐ ké chá niú xī

土贡:“平纱、平、枳壳、茶、牛膝。

hù wǔ wàn wǔ qiān sān bǎi sì shí jiǔ kǒu sān shí yī wàn bā qiān yī bǎi èr shí liù

户五万五千三百四十九,口三十一万八千一百二十六。

xiàn wǔ yǒu fǔ èr yuē dān shuǐ wú zé

县五:有府二,曰丹水、吴泽。

hé nèi wàng

河内,望。

wǔ dé sān nián xī zhì tài xíng zhōng yì zǐ líng sān xiàn xī hé yáng zhì gǔ dàn xiàn

武德三年析置太行、 忠义、紫陵三县,析河阳置谷旦县。

sì nián jiē shěng

四年皆省。

yǒu tài háng shān

有太行山;

yǒu dān shuǐ kāi yuán shí yī nián gèng míng huái shuǐ

有丹水,开元十一年更名怀水。

wǔ dé wàng

武德,望。

běn ān chāng wǔ dé èr nián gēng míng shì nián zhì běi yì zhōu

本安昌,武德二年更名,是年,置北义州。

sì nián zhōu fèi lái shǔ

四年州废,来属。

běi bǎi lǐ yǒu dà hú gù guān zài tài háng shān

北百里有大斛故关在太行山。

huò jiā wàng

获嘉,望。

wǔ dé sì nián yǐ huò jiā wǔ zhì xiū wǔ xīn xiāng gòng chéng zhì yīn zhōu bìng zhì bó wàng xiàn

武德四年以获嘉、武陟、修武、新乡、共城置殷州,并置博望县。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi yǐ huò jiā wǔ zhì xiū wǔ lái shǔ xīn xiāng gòng chéng bó wàng lì wèi zhōu

贞观元年州废,以获嘉、武陟、修武来属,新乡、共城、 博望隶卫州。

wǔ zhì wàng

武陟,望。

zhēn guàn yuán nián shěng huái xiàn rù yān

贞观元年省怀县入焉。

xiū wǔ

修武。

jǐn

紧。

wǔ dé èr nián hé nèi mín li hòu dé yǐ zhuó lù chéng lái jiàng zhì zhì zhōu bìng zhì xiū wǔ xiàn

武德二年,河内民李厚德以浊鹿城来降,置陟州,并置修武县。

sì nián xǐ xiàn zhì gù xiū wǔ gèng xiū wǔ yuē wǔ zhì bié zhì xiū wǔ xiàn

四年徙县治故修武,更修武曰武陟,别置修武县;

shì nián zhōu fèi lì yīn zhōu

是年州废,隶殷州。

xī běi èr shí lǐ yǒu xīn hé zì liù zhēn shān xià hé huáng dān quán shuǐ nán liú rù wú zé bēi dà zhōng nián lìng dù mǒu kāi

西北二十里有新河,自六真山下合黄丹泉水南流入吴泽陂,大中年,令杜某开。

wèi zhōu wèi jùn dà dū dū fǔ xióng

魏州魏郡,大都督府,雄。

běn wǔ yáng jùn lóng shuò èr nián gēng míng jì zhōu xián hēng sān nián fù yuē wèi zhōu tiān bǎo yuán nián gèng jùn míng

本武阳郡,龙朔二年更名冀州,咸亨三年复曰魏州, 天宝元年更郡名。

tǔ gòng huā mián píng shī juàn zǐ cǎo

土贡:花、绵、平、施、绢、紫草。

hù shí wǔ wàn yī qiān wǔ bǎi jiǔ shí liù kǒu bǎi yī shí wàn jiǔ qiān bā bǎi qī shí sān

户十五万一千五百九十六,口百一十万九千八百七十三。

xiàn shí sì guì xiāng wàng

县十四:贵乡,望。

yǒu xi qú kāi yuán èr shí bā nián cì shǐ lú huī xǐ yǒng jì qú zì shí huī kē yǐn liú zhì chéng xi zhù wèi qiáo yǐ tōng jiāng huái zhī huò

有西渠,开元二十八年, 刺史卢晖徙永济渠,自石灰窠引流至城西,注魏桥,以通江、淮之货。

yuán chéng wàng

元城,望。

zhēn guàn shí qī nián shěng rù guì xiāng shèng lì èr nián fù zhì

贞观十七年省入贵乡,圣历二年复置。

wèi wàng

魏,望。

wǔ dé sì nián zhì zhāng yīn xiàn zhēn guàn yuán nián shěng rù yān

武德四年置漳阴县,贞观元年省入焉。

guǎn táo wàng

馆陶,望。

wǔ dé wǔ nián yǐ guǎn táo guān shì jí bó zhōu zhī táng yì bèi zhōu zhī lín qīng qīng shuǐ zhì máo zhōu bìng xī lín qīng zhì shā qiū xiàn

武德五年,以馆陶、冠氏及博州之堂邑,贝州之临清、清水置毛州, 并析临清置沙丘县。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi shěng qīng shuǐ rù guān shì shěng shā qiū rù lín qīng yú xiàn jiē hái gù shǔ

贞观元年州废,省清水入冠氏,省沙丘入临清,余县皆还故属。

guān shì wàng

冠氏,望。

shēn shàng

莘,上。

wǔ dé wǔ nián yǐ shēn lín huáng wǔ yáng bó zhōu zhī wǔ shuǐ zhì shēn zhōu zhēn guàn yuán nián zhōu fèi xiàn hái gù shǔ

武德五年以莘、临黄、武阳、博州之武水置莘州,贞观元年州废,县还故属。

cháo chéng jǐn

朝城,紧。

běn wǔ yáng zhēn guàn shí qī nián shěng rù lín huáng shēn

本武阳,贞观十七年省入临黄、莘。

yǒng chāng yuán nián fù zhì yuē wǔ shèng

永昌元年复置,曰武圣。

kāi yuán qī nián gēng míng

开元七年更名。

yuán hé zhōng lì chán zhōu hòu fù lái shǔ

元和中隶澶州,后复来属。

tiān yòu sān nián gèng yuē wǔ yáng yòu yǐ wǔ yáng shēn hé wài dì rù yùn zhōu

天祐三年更曰武阳,又以武阳、 莘河外地入郓州。

chāng lè wàng

昌乐,望。

wǔ dé wǔ nián zhì zhēn guàn shí bā nián shěng fán shuǐ rù yān

武德五年置,贞观十八年省繁水入焉。

lín hé shàng

临河,上。

wǔ dé èr nián lì lí zhōu zhēn guàn shí qī nián shěng chán shuǐ xiàn rù yān

武德二年隶黎州,贞观十七年省澶水县入焉。

chán shuǐ běn chán yuān bì gāo zǔ míng gèng

澶水,本澶渊,避高祖名更。

zhōu fèi lì xiāng zhōu tiān yòu sān nián lái shǔ

州废,隶相州,天祐三年来属。

huán shuǐ shàng

洹水,上。

běn lì xiāng zhōu tiān yòu sān nián lái shǔ

本隶相州,天祐三年来属。

chéng ān shàng

成安,上。

běn lì xiāng zhōu tiān yòu èr nián gēng míng chì qiū sān nián lái shǔ

本隶相州, 天祐二年更名斥丘,三年来属。

nèi huáng jǐn

内黄,紧。

běn lì xiāng zhōu wǔ dé sì nián xī zhì fán yáng xiàn lì lí zhōu zhēn guàn yuán nián shěng tiān yòu sān nián lái shǔ

本隶相州,武德四年析置繁阳县,隶黎州,贞观元年省,天祐三年来属。

zōng chéng wàng

宗城,望。

běn lì bèi zhōu wǔ dé sì nián yǐ zōng chéng jīng chéng jí jì zhōu zhī nán gōng bīn qiáng zhì zōng zhōu xī jīng chéng zhì fǔ chéng xiàn

本隶贝州,武德四年,以宗城、经城及冀州之南宫、斌强置宗州,析经城置府城县。

jiǔ nián zhōu fèi shěng fǔ chéng rù jīng chéng shěng bīn qiáng rù qīng hé yú xiàn jiē hái gù shǔ

九年州废,省府城入经城,省斌强入清河,余县皆还故属。

tiān yòu sān nián yuē guǎng zōng shì suì lái shǔ

天祐三年曰广宗,是岁来属。

yǒng jì

永济。

shàng

上。

běn lì bèi zhōu dà lì qī nián tián chéng sì xī wèi zhōu zhī lín qīng zhì

本隶贝州,大历七年,田承嗣析魏州之临清置。

tiān yòu sān nián lái shǔ

天祐三年来属。

bó zhōu bó píng jùn shàng

博州博平郡,上。

wǔ dé sì nián yǐ wèi zhōu zhī liáo chéng wǔ shuǐ táng yì gāo táng zhì

武德四年以魏州之聊城、武水、堂邑、高唐置。

tǔ gòng líng píng

土贡:绫、 平。

hù wǔ wàn èr qiān liù bǎi sān shí yī kǒu sì shí wàn bā qiān èr bǎi wǔ shí èr

户五万二千六百三十一,口四十万八千二百五十二。

xiàn liù qīng chéng jǐn

县六:卿城,紧。

wǔ dé sì nián xī zhì chí píng xiàn yòu xī wèi zhōu zhī huá zhì huá tíng xiàn

武德四年析置茌平县,又析魏州之华置华亭县。

zhēn guàn yuán nián jiē shěng

贞观元年皆省。

tiān yòu sān nián gèng yuē liáo yì yòu yǐ liáo yì bó píng gāo táng wǔ shuǐ zhī hé wài dì rù yùn zhōu

天祐三年更曰聊邑,又以聊邑、博平、高唐、武水之河外地入郓州。

dōng nán yǒu sì kǒu gù guān

东南有四口故关。

bó píng shàng

博平,上。

wǔ dé sān nián xī zhì líng quán xiàn sì nián shěng

武德三年析置灵泉县,四年省。

zhēn guàn shí qī nián shěng bó píng rù liáo chéng tiān shòu èr nián fù zhì

贞观十七年省博平入聊城,天授二年复置。

wǔ shuǐ shàng

武水,上。

qīng píng shàng

清平,上。

wǔ dé sì nián zhì

武德四年置。

táng yì shàng

堂邑,上。

gāo táng

高唐。

shàng

上。

cháng shòu èr nián yuē chóng wǔ shén lóng yuán nián fù gù míng

长寿二年曰崇武,神龙元年复故名。

xiāng zhōu yè jùn wàng

相州邺郡,望。

běn wèi jùn tiān bǎo yuán nián gēng míng

本魏郡,天宝元年更名。

tǔ gòng shā juàn gé bù fèng hé xí huā kǒu piáo zhī mǔ hú fěn

土贡:纱、绢、隔布、凤翮席、花口瓢、知母、胡粉。

hù shí wàn yī qiān yī bǎi sì shí èr kǒu wǔ shí jiǔ wàn yī bǎi jiǔ shí liù

户十万一千一百四十二,口五十九万一百九十六。

xiàn liù yǒu zhāo yì jūn dà lì yuán nián zhì

县六:有昭义军,大历元年置。

ān yáng jǐn

安阳,紧。

wǔ dé sì nián shěng líng quán xiàn wǔ nián shěng xiāng xiàn rù yān

武德四年省零泉县,五年省相县入焉。

xi èr shí lǐ yǒu gāo píng qú cì shǐ li jǐng yǐn ān yáng shuǐ dōng liú gài tián rù guǎng rùn bēi xián hēng sān nián kāi

西二十里有高平渠,刺史李景引安阳水东流溉田,入广润陂,咸亨三年开。

yè jǐn

邺,紧。

nán wǔ lǐ yǒu jīn fèng qú yǐn tiān píng qú xià liú gài tián xián hēng sān nián kāi

南五里有金凤渠,引天平渠下流溉田,咸亨三年开;

yǒu tiě

有铁。

tāng yīn shàng

汤阴,上。

běn dàng yīn

本荡阴。

wǔ dé sì nián xī ān yáng zhì dàng yuán xiàn lì wèi zhōu liù nián lái shǔ

武德四年析安阳置荡源县,隶卫州,六年来属。

zhēn guàn yuán nián gèng dàng yuán yuē tāng yīn

贞观元年更荡源曰汤阴。

lín lǜ shàng

林虑,上。

wǔ dé èr nián yǐ xiàn zhì yán zhōu wǔ nián zhōu fèi lái shǔ

武德二年以县置岩州,五年州废,来属。

yǒu tiě yǒu lín lǜ shān

有铁,有林虑山。

yáo chéng shàng

尧城,上。

tiān yòu sān nián gèng yuē yǒng dìng

天祐三年更曰永定。

běi sì shí wǔ lǐ yǒu wàn jīn qú yǐn zhāng shuǐ rù gù qí dōu lǐng qú yǐ gài tián xián hēng sān nián kāi

北四十五里有万金渠,引漳水入故齐都领渠以溉田,咸亨三年开。

lín zhāng

临漳。

shàng

上。

nán yǒu jú huā qú zì yè yǐn tiān píng qú shuǐ gài tián qū qǔ jīng sān shí lǐ

南有菊花渠,自邺引天平渠水溉田,屈曲经三十里;

yòu běi sān shí lǐ yǒu lì wù qú zì fǔ yáng xià rù chéng ān bìng qǔ tiān píng qú shuǐ yǐ gài tián

又北三十里有利物渠,自滏阳下入成安,并取天平渠水以溉田。

jiē xián hēng sì nián lìng li rén chuò kāi

皆咸亨四年令李仁绰开。

wèi zhōu jí jùn wàng

卫州汲郡,望。

běn zhì wèi zhēn guàn yuán nián xǐ zhì jí

本治卫,贞观元年徙治汲。

tǔ gòng líng juàn mián hú fěn

土贡:绫、绢、绵、胡粉。

hù sì wàn bā qiān wǔ shí liù kǒu èr shí bā wàn sì qiān liù bǎi sān shí

户四万八千五十六,口二十八万四千六百三十。

xiàn wǔ jí jǐn

县五:汲,紧。

wǔ dé yuán nián yǐ jí xīn xiāng zhì yì zhōu

武德元年以汲、新乡置义州。

sì nián zhōu fèi yǐ jí lái shǔ xīn xiāng lì yīn zhōu

四年州废,以汲来属,新乡隶殷州。

wèi jǐn

卫,紧。

zhēn guàn shí qī nián shěng qīng qí xiàn rù yān

贞观十七年省清淇县入焉。

cháng ān sān nián fù zhì qīng qí xiàn

长安三年复置清淇县。

shén lóng yuán nián yòu shěng

神龙元年又省。

yù shuǐ yǒu shí yàn yī zhēn guàn shí qī nián zhù

御水有石堰一,贞观十七年筑;

yǒu sū mén shān

有苏门山。

gòng chéng

共城。

shàng

上。

wǔ dé yuán nián yǐ xiàn zhì gòng zhōu bìng xī zhì fán chéng xiàn

武德元年以县置共州,并析置凡城县。

sì nián zhōu fèi shěng fán chéng yǐ gòng chéng lì yīn zhōu

四年州废,省凡城,以共城隶殷州。

liù nián shěng bó wàng xiàn rù yān

六年省博望县入焉。

yǒu bái lù shān

有白鹿山。

xīn xiāng wàng

新乡,望。

dōng běi yǒu gù lín qīng guān dōng nán yǒu gù yán jīn guān

东北有故临清关,东南有故延津关。

lí yáng

黎阳。

shàng

上。

wǔ dé èr nián yǐ xiàn zhì lí zhōu xún méi dòu jiàn dé

武德二年以县置黎州,寻没窦建德。

sì nián jiàn dé píng fù yǐ lí yáng lín hé nèi huáng chán shuǐ wèi zhōu guān chéng dùn qiū xiāng zhōu zhī dàng yuán zhì

四年,建德平,复以黎阳、临河、内黄、 澶水,魏州观城、顿丘,相州之荡源置;

shì nián yǐ dùn qiū guān chéng hái lì wèi zhōu dàng yuán hái lì xiāng zhōu

是年,以顿丘、观城还隶魏州,荡源还隶相州。

zhēn guàn shí qī nián zhōu fèi shěng chán shuǐ yǐ lí yáng lái shǔ nèi huáng lín hé lì xiāng zhōu

贞观十七年州废,省澶水,以黎阳来属,内黄、临河隶相州。

yǒu bái mǎ jīn yī míng lí yáng guān

有白马津,一名黎阳关;

yǒu dà pī shān yī míng lí yáng shān

有大岯山,一名黎阳山;

yǒu xīn hé yuán hé bā nián guān chá shǐ tián hóng zhèng jí zhèng huá jié dù shǐ xuē píng kāi zhǎng shí sì lǐ kuò liù shí bù shēn zhàng yǒu qī chǐ jué hé zhù gù dào huá zhōu suì wú shuǐ huàn

有新河,元和八年,观察使田弘正及郑滑节度使薛平开,长十四里,阔六十步,深丈有七尺,决河注故道,滑州遂无水患。

bèi zhōu qīng hé jùn wàng

贝州清河郡,望。

běn zhì qīng hé wǔ dé liù nián xǐ zhì lì tíng bā nián fù gù zhì

本治清河,武德六年徙治历亭,八年复故治。

tǔ gòng juàn zhān fù ān zhān

土贡:绢、毡、 覆鞍毡。

hù shí wàn yī shí wǔ kǒu bā shí sān wàn sì qiān qī bǎi wǔ shí qī

户十万一十五,口八十三万四千七百五十七。

xiàn bā qīng hé jǐn

县八:清河,紧。

qīng yáng jǐn

清阳,紧。

wǔ dé sì nián xī zhì xià jīn xiàn jiǔ nián shěng

武德四年析置夏津县,九年省。

wǔ chéng shàng

武城,上。

jīng chéng wàng

经城,望。

xī nán sì shí lǐ yǒu zhāng jiǎ hé shén lóng sān nián jiāng shī dù yīn gù dú kāi

西南四十里有张甲河,神龙三年,姜师度因故渎开。

lín qīng wàng

临清,望。

dà lì qī nián lì yíng zhōu zhēn yuán mò lái shǔ

大历七年隶瀛州,贞元末来属。

zhāng nán shàng

漳南,上。

lì tíng shàng

历亭,上。

xià jīn

夏津。

shàng

上。

běn shū tiān bǎo yuán nián gēng míng

本鄃,天宝元年更名。

chán zhōu shàng

澶州,上。

wǔ dé sì nián xī lí zhōu zhī chán shuǐ wèi zhōu zhī dùn qiū guān chéng zhì

武德四年析黎州之澶水,魏州之顿丘、观城置。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi xiàn hái gù shǔ

贞观元年州废,县还故属。

dà lì qī nián tián chéng sì biǎo yǐ wèi zhōu zhī dùn qiū lín huáng fù zhì

大历七年,田承嗣表以魏州之顿丘、临黄复置。

tǔ gòng jiǎo gōng fèng hé xí hú fěn

土贡:角弓、凤翮席、胡粉。

xiàn sì dùn qiū wàng

县四:顿丘,望。

qīng fēng shàng

清丰,上。

dà lì qī nián xī dùn qiū chāng lè zhì yǐ xiào zǐ zhāng qīng fēng míng

大历七年析顿丘、昌乐置,以孝子张清丰名。

guān chéng jǐn

观城,紧。

zhēn guàn shí qī nián shěng rù chāng lè lín huáng dà lì qī nián fù zhì

贞观十七年省入昌乐、临黄,大历七年复置。

lín huáng

临黄。

jǐn

紧。

dōng nán yǒu lú jīn guān yī míng gāo líng jīn

东南有卢津关, 一名高陵津。

xíng zhōu jù lù jùn shàng

邢州钜鹿郡,上。

běn xiāng guó jùn tiān bǎo yuán nián gēng míng

本襄国郡,天宝元年更名。

tǔ gòng sī bù cí qì dāo wén shí

土贡:丝布、磁器、刀、文石。

hù qī wàn yī bǎi bā shí jiǔ kǒu sān shí bā wàn èr qiān qī bǎi jiǔ shí bā

户七万一百八十九,口三十八万二千七百九十八。

xiàn bā lóng gāng shàng

县八:龙冈,上。

wǔ dé yuán nián xī lóng gāng nèi qiū zhì qīng shān xiàn kāi chéng wǔ nián shěng rù yān

武德元年析龙冈、内丘置青山县,开成五年省入焉。

shā hé shàng

沙河,上。

wǔ dé yuán nián zhì wēn zhōu sì nián zhōu fèi lái shǔ

武德元年置温州,四年州废来属。

yǒu tiě

有铁。

nán hé jǐn

南和,紧。

wǔ dé yuán nián zhì hé zhōu sì nián zhōu fèi lái shǔ

武德元年置和州,四年州废来属。

jù lù shàng

钜鹿,上。

wǔ dé yuán nián zhì qǐ zhōu bìng xī zhì bái qǐ xiàn

武德元年置起州, 并析置白起县。

sì nián zhōu fèi shěng bái qǐ yǐ jù lù lì zhào zhōu

四年州废,省白起,以钜鹿隶赵州。

zhēn guàn yuán nián lái shǔ

贞观元年来属。

yǒu dà lù zé

有大陆泽;

yǒu xián quán zhǔ ér chéng yán

有咸泉,煮而成盐。

píng xiāng shàng

平乡,上。

wǔ dé yuán nián zhì fēng zhōu sì nián zhōu fèi lái shǔ

武德元年置封州,四年州废,来属。

zhēn yuán zhōng cì shǐ yuán yì xǐ zhāng shuǐ zì zhōu dōng èr shí lǐ chū zhì jù lù běi shí lǐ rù gù hé

贞元中,刺史元谊徙漳水,自州东二十里出,至钜鹿北十里入故河。

rèn zhōng

任,中。

wǔ dé sì nián zhì

武德四年置。

yáo shān shàng

尧山, 上。

běn bǎi rén

本柏仁。

wǔ dé yuán nián zhì dōng lóng zhōu sì nián zhōu fèi lì zhào zhōu wǔ nián lái shǔ

武德元年置东龙州,四年州废,隶赵州,五年来属。

tiān bǎo yuán nián gēng míng

天宝元年更名。

nèi qiū

内丘。

shàng

上。

wǔ dé sì nián lì zhào zhōu wǔ nián lái shǔ

武德四年隶赵州,五年来属。

yǒu tiě

有铁。

míng zhōu guǎng píng jùn wàng

洺州广平郡,望。

běn wǔ ān jùn tiān bǎo yuán nián gēng míng

本武安郡,天宝元年更名。

tǔ gòng shī mián yóu yī

土贡:施、绵、、油衣。

hù jiǔ wàn yī qiān liù bǎi liù shí liù kǒu liù shí bā wàn sān qiān èr bǎi bā shí

户九万一千六百六十六,口六十八万三千二百八十。

xiàn liù yǒng nián wàng

县六:永年,望。

píng ēn shàng

平恩,上。

lín míng jǐn

临洺, 紧。

wǔ dé yuán nián yǐ lín míng wǔ ān féi xiāng hán dān zhì zǐ zhōu sì nián zhōu fèi xiàn jiē lì cí zhōu liù nián yǐ lín míng féi xiāng lái shǔ

武德元年以临洺、武安、肥乡、邯郸置紫州,四年州废,县皆隶磁州,六年以临洺、肥乡来属。

gǒu shān yǒu tài zōng gù lěi tǎo liú hēi tà yú cǐ

狗山有太宗故垒,讨刘黑闼于此。

jī zé shàng

鸡泽,上。

wǔ dé sì nián zhì

武德四年置。

yǒu pǔ lè xiàn wǔ dé chū zhì hòu xiàn dòu jiàn dé suì fèi

有普乐县,武德初置,后陷窦建德,遂废。

yǒu zhāng shui míng nán dī èr shā hé nán dī yī yǒng huī wǔ nián zhù

有漳、氵名南堤二,沙河南堤一,永徽五年筑。

féi xiāng shàng

肥乡,上。

zhōu yòu lǐng qīng zhāng chí shuǐ èr xiàn

州又领清漳、池水二县。

huì chāng sān nián shěng qīng zhāng rù féi xiāng chí shuǐ rù qǔ zhōu

会昌三年省清漳入肥乡,池水入曲周。

qū zhōu

曲周。

shàng

上。

wǔ dé sì nián zhì

武德四年置。

huì zhōu shàng

惠州,上。

běn cí zhōu wǔ dé yuán nián yǐ xiāng zhōu zhī fǔ yáng lín shuǐ chéng ān zhì

本礠州,武德元年以相州之滏阳、临水、成安置。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi fǔ yáng chéng ān hái lì xiāng zhōu

贞观元年州废, 滏阳、成安还隶相州。

yǒng tài yuán nián zhāo yì jié dù shǐ xuē sōng biǎo fù yǐ xiāng zhōu zhī fǔ yáng míng zhōu zhī hán dān wǔ ān zhì

永泰元年,昭义节度使薛嵩表复以相州之滏阳,洺州之邯郸、 武安置。

tiān yòu sān nián yǐ cí cí shēng yī gēng míng

天祐三年以“礠”“慈”声一,更名。

tǔ gòng shā cí shí

土贡:纱、礠石。

xiàn sì fǔ yáng wàng

县四:滏阳,望。

hán dān shàng

邯郸,上。

zhēn guàn yuán nián lì míng zhōu

贞观元年隶洺州。

wǔ ān shàng

武安,上。

wǔ dé liù nián lì míng zhōu

武德六年隶洺州。

yǒu xī

有锡。

zhāo yì

昭义。

shàng

上。

běn lín shuǐ wǔ dé liù nián shěng yǒng tài yuán nián fù zhì gēng míng

本临水,武德六年省,永泰元年复置,更名。

yǒu tiě

有铁。

zhèn zhōu cháng shān jùn dà dū dū fǔ

镇州常山郡,大都督府。

běn héng zhōu héng shān jùn zhì shí yì yì níng yuán nián xī duò gāo yáng jùn zhì

本恒州恒山郡,治石邑,义宁元年析隋高阳郡置。

wǔ dé sì nián xǐ zhì zhēn dìng

武德四年徙治真定。

tiān bǎo yuán nián gèng jùn míng

天宝元年更郡名。

shí wǔ zài yuē píng shān xún fù wèi héng shān

十五载曰平山,寻复为恒山。

yuán hé shí wǔ nián bì mù zōng míng gèng

元和十五年避穆宗名更。

tǔ gòng kǒng què luō guā zǐ luō chūn luó lí

土贡:孔雀罗、瓜子罗、春罗、梨。

hù wǔ wàn sì qiān liù bǎi sān shí sān kǒu sān shí sì wàn èr qiān yī bǎi sān shí sì

户五万四千六百三十三,口三十四万二千一百三十四。

xiàn shí yī yǒu héng yáng jūn kāi yuán zhōng zhì

县十一:有恒阳军,开元中置。

zhēn dìng wàng

真定,望。

wǔ dé liù nián xī zhì héng shān xiàn zhēn guàn yuán nián shěng

武德六年析置恒山县, 贞观元年省。

zài chū yuán nián yuē zhōng shān shén lóng yuán nián fù gù míng

载初元年曰中山,神龙元年复故名。

gǎo chéng jǐn

槁城,紧。

yì níng yuán nián zhì jù lù jùn bìng xī zhì bǎi sì xīn fēng yi ān sān xiàn wǔ dé yuán nián yuē lián zhōu

义宁元年置钜鹿郡, 并析置柏肆、新丰、宜安三县,武德元年曰廉州。

sì nián yǐ zhào zhōu zhī gǔ chéng dìng zhōu zhī wú jí jì zhōu zhī lù chéng lì zhī shěng bǎi sì xīn fēng yi ān rù gǎo chéng

四年,以赵州之鼓城、定州之毋极、冀州之鹿城隶之,省柏肆、新丰、宜安入槁城。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi yǐ lù chéng lì shēn zhōu gǔ chéng wú jí lì dìng zhōu gǎo chéng lái shǔ

贞观元年州废,以鹿城隶深州, 鼓城、毋极隶定州,槁城来属。

tiān yòu èr nián gèng yuē gǎo píng

天祐二年更曰槁平。

shí yì jǐn

石邑,紧。

jiǔ mén shàng

九门,上。

yì níng yuán nián zhì jiǔ mén jùn bìng xī zhì xīn shì xìn yì èr xiàn

义宁元年置九门郡,并析置新市、信义二县。

wǔ dé yuán nián yuē guān zhōu wǔ nián zhōu fèi shěng xìn yì xīn shì yǐ jiǔ mén lái shǔ

武德元年曰观州,五年州废,省信义、新市, 以九门来属。

xíng táng zhōng

行唐,中。

wǔ dé sì nián zhì yù chéng xiàn wǔ nián shěng zī yáng xiàn rù yān

武德四年置玉城县,五年省滋阳县入焉。

cháng shòu èr nián yuē zhāng wǔ shén lóng yuán nián fù gù míng

长寿二年曰章武, 神龙元年复故名。

dà lì sān nián yǐ xiàn zhì chí zhōu yòu yǐ líng shòu jí dìng zhōu zhī héng yáng lì zhī

大历三年以县置泜州,又以灵寿及定州之恒阳隶之。

jiǔ nián zhōu fèi xiàn hái gù shǔ

九年州废, 县还故属。

jǐng xíng zhōng

井陉,中。

yì níng yuán nián zhì jǐng xíng jùn yòu xī zhì wěi zé xiàn

义宁元年置井陉郡,又析置苇泽县。

wǔ dé yuán nián yuē jǐng zhōu hòu yòu lǐng lù quán jí fáng shān pú wú líng shòu

武德元年曰井州,后又领鹿泉及房山、蒲吾、灵寿。

zhēn guàn yuán nián shěng pú wú rù fáng shān lù quán wěi zé rù jǐng xíng

贞观元年省蒲吾入房山,鹿泉、苇泽入井陉。

shí qī nián zhōu fèi xiàn jiē lái shǔ

十七年州废,县皆来属。

yǒu tiě

有铁;

yǒu lí gé shān

有离隔山。

píng shān zhōng

平山,中。

běn fáng shān

本房山。

yì níng yuán nián zhì fáng shān jùn yòu zhì pú wú xiàn

义宁元年置房山郡,又置蒲吾县。

wǔ dé yuán nián yuē yuè zhōu sì nián zhōu fèi xiàn jiē lì jǐng zhōu

武德元年曰岳州,四年州废,县皆隶井州。

tiān bǎo shí wǔ zài gēng míng

天宝十五载更名。

yǒu tiě yǒu bái mǎ guān yǒu fáng shān

有铁,有白马关,有房山。

huò lù zhōng

获鹿,中。

běn lù quán tiān bǎo shí wǔ zài gēng míng

本鹿泉,天宝十五载更名。

yǒu gù jǐng xíng guān yī míng tǔ mén guān

有故井陉关,一名土门关。

dōng běi shí lǐ yǒu dà táng qú zì píng shān zhì shí yì yǐn tài bái qú gài tián

东北十里有大唐渠,自平山至石邑,引太白渠溉田;

yǒu lǐ jiào qú zǒng zhāng èr nián zì shí yì xī běi yǐn tài bái qú dōng liú rù zhēn dìng jiè yǐ gài tián

有礼教渠,总章二年,自石邑西北引太白渠东流入真定界以溉田;

tiān bǎo èr nián yòu zì shí yì yǐn dà táng qú dōng nán liú sì shí sān lǐ rù tài bái qú

天宝二年,又自石邑引大唐渠东南流四十三里入太白渠;

yǒu bào dú shān

有抱犊山。

líng shòu zhōng

灵寿,中。

yì níng yuán nián yǐ xiàn zhì yàn zhōu wǔ dé sì nián zhōu fèi lì jǐng zhōu

义宁元年以县置燕州,武德四年州废,隶井州。

gǔ chéng zhōng

鼓城,中。

běn lì dìng zhōu dà lì sān nián lái shǔ

本隶定州,大历三年来属。

luán chéng

栾城。

zhōng

中。

běn lì zhào zhōu dà lì èr nián lái shǔ tiān yòu èr nián gēng míng luán shì

本隶赵州,大历二年来属,天祐二年更名栾氏。

jì zhōu xìn dōu jùn shàng

冀州信都郡,上。

běn zhì xìn dōu wǔ dé liù nián xǐ zhì xià bó zhēn guàn yuán nián fù gù zhì lóng shuò èr nián gēng míng wèi zhōu xián hēng sān nián fù gù míng

本治信都,武德六年徙治下博,贞观元年复故治,龙朔二年更名魏州,咸亨三年复故名。

tǔ gòng juàn mián

土贡:绢、绵。

hù shí yī wàn sān qiān bā bǎi bā shí wǔ kǒu bā shí sān wàn wǔ bǎi èr shí

户十一万三千八百八十五,口八十三万五百二十。

xiàn jiǔ xìn dōu wàng

县九:信都,望。

tiān yòu èr nián gèng yuē yáo dū

天祐二年更曰尧都。

dōng èr lǐ yǒu gé róng bēi zhēn guàn shí yī nián cì shǐ li xìng gōng kāi yǐn zhào zhào qú shuǐ yǐ zhù zhī

东二里有葛荣陂,贞观十一年, 刺史李兴公开,引赵照渠水以注之。

nán gōng wàng

南宫,望。

xi wǔ shí jiǔ lǐ yǒu zhuó zhāng dī xiǎn qìng yuán nián zhù

西五十九里有浊漳堤,显庆元年筑;

yǒu tōng lì qú yán zài yuán nián kāi

有通利渠,延载元年开。

táng yáng shàng

堂阳,上。

xī nán sān shí lǐ yǒu qú zì jù lù rù xiàn jìng xià rù nán gōng jǐng lóng yuán nián kāi

西南三十里有渠,自钜鹿入县境,下入南宫, 景龙元年开。

xi shí lǐ yǒu zhāng shuǐ dī kāi yuán liù nián zhù

西十里有漳水堤,开元六年筑。

zǎo qiáng shàng

枣强,上。

wǔ yì shàng

武邑,上。

wǔ dé sì nián xī zhì chāng tíng xiàn zhēn guàn yuán nián shěng

武德四年析置昌亭县,贞观元年省。

běi sān shí lǐ yǒu héng zhāng yòu dī xiǎn qìng yuán nián zhù

北三十里有衡漳右堤,显庆元年筑。

héng shuǐ shàng

衡水,上。

nán yī lǐ yǒu yáng lìng qú zài chū zhōng lìng yáng yuán guī yǐn zhāng shuǐ běi liú guàn chéng zhù huáng

南一里有羊令渠,载初中,令羊元珪引漳水北流,贯城注隍。

fù chéng wàng

阜城,望。

tiān yòu èr nián gèng yuē hàn fù

天祐二年更曰汉阜。

tiáo shàng

蓚,上。

běn lì dé zhōu yǒng tài yuán nián lái shǔ

本隶德州,永泰元年来属。

wǔ qiáng

武强。

wàng

望。

zhēn guàn yuán nián lì shēn zhōu zhōu fèi lái shǔ

贞观元年隶深州,州废来属。

hòu fù lì shēn zhōu kāi yuán èr nián lái shǔ

后复隶深州,开元二年来属。

yǒng tài yuán nián fù lì shēn zhōu táng mò lái shǔ

永泰元年复隶深州,唐末来属。

shēn zhōu ráo yáng jùn shàng

深州饶阳郡,上。

wǔ dé sì nián yǐ dìng zhōu zhī ān píng yíng zhōu zhī ráo yáng zhì xún xǐ zhì ráo yáng

武德四年以定州之安平、瀛州之饶阳置,寻徙治饶阳。

zhēn guàn shí qī nián zhōu fèi xiàn hái gù shǔ

贞观十七年州废,县还故属。

xiān tiān èr nián yǐ yíng zhōu zhī ráo yáng jì zhōu zhī lù chéng xià bó wǔ qiáng dìng zhōu zhī ān píng fù zhì

先天二年,以瀛州之饶阳,冀州之鹿城、下博、武强,定州之安平复置。

tǔ gòng juàn

土贡:绢。

hù wàn bā qiān bā bǎi èr shí wǔ kǒu sān shí sì wàn liù qiān sì bǎi qī shí èr

户万八千八百二十五,口三十四万六千四百七十二。

xiàn qī lù zé shàng

县七:陆泽,上。

xiān tiān èr nián xī ráo yáng lù chéng zhì

先天二年析饶阳、鹿城置。

ráo yáng wàng

饶阳,望。

wǔ dé sì nián xī zhì wú lóu xiàn zhēn guàn yuán nián shěng

武德四年析置无蒌县,贞观元年省。

shù lù shàng

束鹿,上。

běn lù chéng tiān bǎo shí wǔ zài gēng míng

本鹿城,天宝十五载更名。

ān píng shàng

安平,上。

bó yě wàng

博野,望。

běn lì pú zhōu

本隶蒲州。

wǔ dé wǔ nián yǐ bó yě qīng yuàn dìng zhōu zhī yì fēng zhì lǐ zhōu bā nián zhōu fèi xiàn hái gù shǔ jiǔ nián fù yǐ bó yě qīng yuàn zhì

武德五年以博野、清苑、定州之义丰置蠡州,八年州废,县还故属,九年复以博野、 清苑置。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi yǐ bó yě qīng yuàn lì yíng zhōu

贞观元年州废,以博野、清苑隶瀛州。

yǒng tài zhōng yǐ bó yě lái shǔ

永泰中以博野来属。

yuán hé shí nián fù lì yíng zhōu hòu yòu lái shǔ

元和十年复隶瀛州,后又来属。

lè shòu jǐn

乐寿,紧。

běn lì yíng zhōu dà lì zhōng lái shǔ yuán hé shí nián fù lì yíng zhōu hòu yòu lái shǔ

本隶瀛州,大历中来属,元和十年复隶瀛州,后又来属。

xià bó

下博。

shàng

上。

běn lì jì zhōu zhēn guàn yuán nián lái shǔ

本隶冀州,贞观元年来属。

zhōu fèi hái lì jì zhōu

州废,还隶冀州。

hòu yòu lái shǔ

后又来属。

kāi yuán èr nián lì jì zhōu

开元二年隶冀州。

yǒng tài yuán nián fù lái shǔ

永泰元年复来属。

yǒu yǒng níng jūn zhēn yuán shí nián zhì

有永宁军,贞元十年置。

zhào zhōu zhào jùn wàng

赵州赵郡,望。

wǔ dé chū zhì bǎi xiāng sì nián xǐ zhì píng jí wǔ nián gēng míng luán chéng zhēn guàn chū fù gù míng

武德初治柏乡,四年徙治平棘,五年更名栾城,贞观初复故名。

tǔ gòng juàn

土贡:绢。

hù liù wàn sān qiān sì bǎi wǔ shí sì kǒu sān shí jiǔ wàn wǔ qiān èr bǎi sān shí bā

户六万三千四百五十四,口三十九万五千二百三十八。

xiàn bā píng jí shàng

县八:平棘,上。

dōng èr lǐ yǒu guǎng rùn bēi yǐn tài bái qú yǐ zhù zhī dōng nán èr shí lǐ yǒu bì hóng jiē yǒng huī wǔ nián lìng gōng zhì yuán kāi yǐ chù xiè shuǐ lì

东二里有广润陂,引太白渠以注之,东南二十里有毕泓,皆永徽五年令弓志元开, 以畜泄水利。

níng jìn jǐn

宁晋,紧。

běn yǐng táo tiān bǎo yuán nián gēng míng

本瘿陶,天宝元年更名。

de hàn xī

地旱卤。

xī nán yǒu xīn qú shàng yuán zhōng lìng chéng chù mò yǐn xiáo shuǐ rù chéng yǐ gài tián jīng shí yú lǐ de yòng fēng rùn mín shí nǎi gān

西南有新渠,上元中, 令程处默引洨水入城以溉田,经十余里,地用丰润,民食乃甘。

zhāo qìng wàng

昭庆,望。

běn dà lù wǔ dé sì nián yuē xiàng chéng tiān bǎo yuán nián gēng míng

本大陆, 武德四年曰象城,天宝元年更名。

xī nán èr shí lǐ yǒu jiàn chū líng qǐ yùn líng èr líng gòng yíng

西南二十里有建初陵、启运陵,二陵共茔。

chéng xià yǒu lǐ shuǐ qú yí fèng sān nián lìng li xuán kāi yǐ gài tián tōng cáo

城下有澧水渠,仪凤三年,令李玄开,以溉田通漕。

bǎi xiāng shàng

柏乡,上。

xi yǒu qiān jīn qú wàn jīn yàn kāi yuán zhōng lìng wáng zuǒ suǒ jùn zhù yǐ shū jī lǎo

西有千金渠、万金堰, 开元中,令王佐所浚筑,以疏积潦。

gāo yì zhōng

高邑,中。

lín chéng zhōng

临城,中。

běn fáng zi tiān bǎo yuán nián gēng míng tiān yòu èr nián gèng yuē fáng zi

本房子,天宝元年更名, 天祐二年更曰房子。

zàn huáng zhōng

赞皇,中。

yuán shì

元氏。

shàng

上。

yǒu líng shān fēng lóng shān

有灵山、封龙山。

cāng zhōu jǐng chéng jùn shàng

沧州景城郡,上。

běn bó hǎi jùn zhì qīng chí wǔ dé yuán nián xǐ zhì ráo ān liù nián xǐ zhì hú sū zhēn guān yuán nián fù zhì qīng chí

本渤海郡,治清池,武德元年徙治饶安,六年徙治胡苏,贞观元年复治清池。

tǔ gòng sī bù liǔ xiāng wěi diàn táng xiè lǐ kū

土贡:丝布、柳箱、苇簟、糖蟹、鳢鮬。

hù shí èr wàn sì qiān èr shí sì kǒu bā shí èr wàn wǔ qiān qī bǎi wǔ

户十二万四千二十四, 口八十二万五千七百五。

xiàn qī xī nán yǒu héng hǎi jūn kāi yuán shí sì nián zhì tiān bǎo hòu fèi dà lì yuán nián fù zhì

县七:西南有横海军,开元十四年置,天宝后废,大历元年复置。

qīng chí jǐn

清池,紧。

xī běi wǔ shí wǔ lǐ yǒu yǒng jì dī èr yǒng huī èr nián zhù

西北五十五里有永济堤二,永徽二年筑;

xi sì shí wǔ lǐ yǒu míng gōu hé dī èr xi wǔ shí lǐ yǒu li biāo diàn dōng dī jí tú hài hé xī dī jiē sān nián zhù

西四十五里有明沟河堤二,西五十里有李彪淀东堤及徒骇河西堤,皆三年筑;

xi sì shí lǐ yǒu héng zhāng dī èr xiǎn qìng yuán nián zhù

西四十里有衡漳堤二,显庆元年筑;

xī běi liù shí lǐ yǒu héng zhāng dōng dī kāi yuán shí nián zhù

西北六十里有衡漳东堤,开元十年筑;

dōng nán èr shí lǐ yǒu qú zhù máo shì hé dōng nán qī shí lǐ yǒu qú zhù zhāng bìng yǐn fú shuǐ jiē cì shǐ jiāng shī dù kāi

东南二十里有渠,注毛氏河,东南七十里有渠,注漳,并引浮水,皆刺史姜师度开;

xī nán wǔ shí qī lǐ yǒu wú dì hé dōng nán shí wǔ lǐ yǒu yáng tōng hé jiē kāi yuán shí liù nián kāi

西南五十七里有无棣河,东南十五里有阳通河,皆开元十六年开;

nán shí wǔ lǐ yǒu fú hé dī yáng tōng hé dī yòu nán sān shí lǐ yǒu yǒng jì běi dī yì shì nián zhù

南十五里有浮河堤、阳通河堤,又南三十里有永济北堤,亦是年筑。

yǒu gān quán èr shí nián lìng máo mǒu mǔ lǎo kǔ shuǐ xián wú yǐ yǎng xiàn shě chuān de quán yǒng ér gān mín wèi zhī máo gōng jǐng

有甘泉二,十年,令毛某母老,苦水咸无以养,县舍穿地, 泉涌而甘,民谓之毛公井;

yǒu yán

有盐。

yán shān jǐn

盐山,紧。

wǔ dé sì nián zhì dōng yán zhōu wǔ nián yǐ jǐng zhōu zhī qīng chí bìng xī yán shān zhì fú shuǐ xiàn yǐ lì zhī

武德四年置东盐州,五年,以景州之清池并析盐山置浮水县以隶之。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi shěng fú shuǐ yǐ qīng chí yán shān lái shǔ

贞观元年州废,省浮水,以清池、盐山来属。

yǒu yán

有盐。

zhǎng lú shàng

长芦,上。

běn lì yíng zhōu

本隶瀛州。

wǔ dé sì nián yǐ zhǎng lú píng shū lǔ chéng jí cāng zhōu zhī qīng chí zhì jǐng zhōu

武德四年,以长芦、平舒、鲁城及沧州之清池置景州。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi yǐ píng shū hái lì yíng zhōu zhǎng lú lǔ chéng lái shǔ

贞观元年州废,以平舒还隶瀛州,长芦、鲁城来属。

lè líng shàng

乐陵,上。

běn lì dì zhōu wǔ dé bā nián lái shǔ dà hé èr nián yòu lì dì zhōu xún fù lái shǔ

本隶棣州,武德八年来属,大和二年又隶棣州,寻复来属。

ráo ān shàng

饶安,上。

wǔ dé sì nián xī zhì gé jīn xiàn zhēn guàn yuán nián shěng rù lè líng

武德四年析置鬲津县,贞观元年省入乐陵。

wú dì shàng

无棣,上。

zhēn guàn yuán nián shěng rù yáng xìn bā nián fù zhì dà hé èr nián lì dì zhōu xún lái shǔ

贞观元年省入阳信,八年复置,大和二年隶棣州,寻来属。

yǒu wú dì gōu tōng hǎi suí mò fèi yǒng huī yuán nián cì shǐ xuē dà dǐng kāi

有无棣沟通海,隋末废,永徽元年,刺史薛大鼎开。

qián fú

干符。

shàng

上。

běn lǔ chéng qián fú yuán nián shēng yě dào shuǐ gǔ èr qiān yú qǐng yàn wèi jī mín jiù shí zhī yīn gēng míng

本鲁城,干符元年生野稻水谷二千余顷,燕、魏饥民就食之,因更名。

jǐng zhōu shàng

景州,上。

zhēn yuán sān nián xī cāng zhōu zhī gōng gāo dōng guāng lín jīn zhì

贞元三年析沧州之弓高、东光、临津置。

cháng qìng yuán nián zhōu fèi xiàn hái cāng zhōu èr nián fù yǐ gōng gāo dōng guāng lín jīn nán pí jǐng chéng zhì

长庆元年州废,县还沧州, 二年复以弓高、东光、临津、南皮、景城置。

dà hé sì nián zhōu yòu fèi xiàn hái cāng zhōu

大和四年,州又废,县还沧州。

jǐng fú yuán nián fù zhì

景福元年复置。

tǔ gòng wěi diàn

土贡:苇簟。

xiàn sì gōng gāo shàng

县四:弓高,上。

běn lì dé zhōu wǔ dé sì nián yǐ gōng gāo jí hú sū dōng guāng jì zhōu zhī fù chéng ān líng guān jīn zhì guān zhōu bìng xī dōng guāng zhì ān líng xiàn xī zhì guān jīn xiàn

本隶德州,武德四年,以弓高及胡苏、 东光,冀州之阜城、、安陵、观津置观州,并析东光置安陵县,析置观津县。

liù nián yǐ hú sū lì cāng zhōu

六年以胡苏隶沧州。

zhēn guàn yuán nián shěng guān jīn fù yǐ hú sū lì guān zhōu

贞观元年省观津,复以胡苏隶观州。

shí qī nián zhōu fèi yǐ gōng gāo dōng guāng hú sū lì cāng zhōu ān líng lì dé zhōu fù chéng hái lì jì zhōu

十七年州废,以弓高东光、胡苏隶沧州,、安陵隶德州,阜城还隶冀州。

dōng guāng shàng

东光,上。

nán èr shí lǐ yǒu jìn hé zì ān líng rù fú hé kāi yuán zhōng kāi

南二十里有靳河,自安陵入浮河,开元中开。

lín jīn shàng

临津,上。

běn hú sū tiān bǎo yuán nián gēng míng

本胡苏,天宝元年更名。

nán pí

南皮。

shàng

上。

gǔ máo hé zì lín jīn jīng xiàn rù qīng chí kāi yuán shí nián kāi

古毛河,自临津经县入清池,开元十年开。

yǒu táng chāng jūn zhēn yuán èr shí yī nián zhì

有唐昌军,贞元二十一年置。

dé zhōu píng yuán jùn shàng

德州平原郡,上。

tǔ gòng juàn líng

土贡:绢、绫。

hù bā wàn sān qiān èr bǎi yī shí yī kǒu liù shí wǔ wàn jiǔ qiān bā bǎi wǔ shí wǔ

户八万三千二百一十一,口六十五万九千八百五十五。

xiàn liù ān dé jǐn

县六:安德,紧。

cháng hé shàng

长河,上。

dōng nán yǒu zhāng gōng gù guān

东南有张公故关。

píng yuán shàng

平原,上。

dà hé èr nián lì qí zhōu sān nián lái shǔ

大和二年隶齐州,三年来属。

píng chāng shàng

平昌,上。

zhēn guàn shí qī nián shěng bān xiàn rù yān dà hé èr nián lì qí zhōu sān nián lái shǔ

贞观十七年省般县入焉,大和二年隶齐州,三年来属。

yǒu mǎ jiá hé jiǔ shì yuán nián kāi hào xīn hé

有马颊河,久视元年开,号“新河”。

jiāng líng wàng

将陵,望。

ān líng wàng

安陵,望。

jǐng fú yuán nián lì jǐng zhōu xún fù lái shǔ

景福元年隶景州,寻复来属。

dìng zhōu bó líng jùn shàng

定州博陵郡,上。

běn gāo yáng jùn tiān bǎo yuán nián gēng míng

本高阳郡,天宝元年更名。

tǔ gòng luō xì líng ruì líng liǎng kē líng dú kē líng èr bāo líng shú xiàn líng

土贡:罗、、细绫、瑞绫、两窠绫、独窠绫、二包绫、熟线绫。

hù qī wàn bā qiān jiǔ shí kǒu sì shí jiǔ wàn liù qiān liù bǎi qī shí liù

户七万八千九十,口四十九万六千六百七十六。

xiàn shí yǒu yì wǔ jūn jiàn zhōng sì nián zhì

县十:有义武军,建中四年置。

xi yǒu běi píng jūn kāi yuán zhōng zhì

西有北平军,开元中置。

ān xǐ jǐn

安喜,紧。

běn xiān yú wǔ dé sì nián gēng míng

本鲜虞,武德四年更名。

yì fēng jǐn

义丰,紧。

wàn suì tōng tiān èr nián yǐ jù qì dān gēng míng lì jié shén lóng yuán nián fù gù míng

万岁通天二年以拒契丹更名立节,神龙元年复故名。

běi píng shàng

北平, 上。

wàn suì tōng tiān èr nián yǐ jù qì dān gēng míng xùn zhōng shén lóng yuán nián fù gù míng

万岁通天二年以拒契丹更名徇忠,神龙元年复故名。

xī běi yǒu ān yáng gù guān

西北有安阳故关。

wàng dū shàng

望都, 上。

wǔ dé sì nián zhì

武德四年置。

qǔ yáng shàng

曲阳,上。

běn héng yáng yuán hé shí wǔ nián gēng míng shì nián yòu gèng héng yuè yuē zhèn yuè yǒu yuè cí

本恒阳,元和十五年更名,是年,又更恒岳曰镇岳, 有岳祠。

xíng yì zhōng

陉邑,中。

běn duò chāng wǔ dé sì nián yuē táng chāng tiān bǎo yuán nián gēng míng

本隋昌,武德四年曰唐昌,天宝元年更名。

táng shàng

唐,上。

yǒu tóng yǒu tiě

有铜,有铁;

xī běi yǒu bā dù gù guān dǎo mǎ gù guān běi yǒu wěi sù gù guān

西北有八度故关、倒马故关,北有委粟故关。

xīn lè zhōng

新乐,中。

dōng nán èr shí lǐ yǒu mù dāo gōu yǒu mín mù dāo jū gōu bàng yīn míng zhī

东南二十里有木刀沟, 有民木刀居沟傍,因名之。

wú jí shàng

无极,上。

wú běn zuò wú wàn suì tōng tiān èr nián gèng

“无”本作“毋”,万岁通天二年更。

yǒu wú jí shān

有无极山。

jǐng fú èr nián jié dù shǐ wáng chù cún yǐ xiàn jí shēn zé biǎo zhì qí zhōu

景福二年,节度使王处存以县及深泽表置祁州。

shēn zé

深泽。

zhōng

中。

yì zhōu shàng gǔ jùn shàng

易州上谷郡,上。

tǔ gòng mián mò

土贡:、绵、墨。

hù sì wàn sì qiān èr bǎi sān shí kǒu èr shí wǔ wàn bā qiān qī bǎi qī shí jiǔ

户四万四千二百三十,口二十五万八千七百七十九。

xiàn liù yǒu fǔ jiǔ yuē suì chéng ān yì xiū wǔ dé xíng xīn ān gǔ tíng wǔ suì zhǎng lè lóng shuǐ

县六:有府九,曰遂城、安义、修武、德行、新安、古亭、武遂、长乐、龙水。

yǒu gāo yáng jūn

有高阳军。

yì shàng

易,上。

róng chéng shàng

容城,上。

běn qiú

本遒。

wǔ dé wǔ nián yǐ róng chéng jí yōu zhōu zhī gù ān guī yì zhì běi yì zhōu

武德五年,以容城及幽州之固安、 归义置北义州。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi xiàn hái gù shǔ

贞观元年州废,县还故属。

shèng lì èr nián yǐ jù qì dān gēng míng quán zhōng shén lóng sān nián fù gù míng tiān bǎo yuán nián yòu gēng míng

圣历二年以拒契丹更名全忠,神龙三年复故名,天宝元年又更名。

suì chéng shàng

遂城,上。

lái shuǐ shàng

涞水,上。

mǎn chéng zhōng

满城,中。

běn yǒng lè tiān bǎo yuán nián gèng míng

本永乐,天宝元年更名。

yǒu láng shān

有郎山。

yǒu yǒng qīng jūn zhēn yuán shí wǔ nián zhì

有永清军,贞元十五年置。

wǔ huí

五回。

zhōng xià

中下。

kāi yuán èr shí sān nián xī yì zhì bìng zhì lóu tíng bǎn chéng èr xiàn

开元二十三年析易置,并置楼亭、板城二县。

tiān bǎo hòu shěng

天宝后省。

yōu zhōu fàn yáng jùn dà dū dū fǔ

幽州范阳郡,大都督府。

běn zhuō jùn tiān bǎo yuán nián gēng míng

本涿郡,天宝元年更名。

tǔ gòng líng mián juàn jiǎo gōng rén lì

土贡:绫、绵、绢、角弓、 人、栗。

hù liù wàn qī qiān èr bǎi sì shí sān kǒu sān shí qī wàn yī qiān sān bǎi yī shí èr

户六万七千二百四十三,口三十七万一千三百一十二。

xiàn jiǔ yǒu fǔ shí sì yuē lǚ píng zhuō chéng dé wén lù chéng lè shàng qīng huà hóng yuán liáng xiāng kāi fú zhèng hé tíng cān zhè hé liáng dù xián níng

县九:有府十四, 曰吕平、涿城、德闻、潞城、乐上、清化、洪源、良乡、开福、政和、停骖、柘河、 良杜、咸宁。

chéng nèi yǒu jīng lüè jūn yòu yǒu nà xiáng jūn běn nà xiáng shǒu zhuō chéng gù dīng líng chuān yě

城内有经略军,又有纳降军,本纳降守捉城,故丁零川也。

xī nán yǒu ān sāi jūn yǒu hè lián chéng

西南有安塞军,有赫连城。

yǒu zōng wáng qián jiàn tiǎn kòu sān zhèn chéng zhào duī chē fang hāo chéng hé páng sì shù

有宗王、干涧、殄寇三镇城,召堆、车坊、蒿城、河旁四戍。

jì wàng

蓟, 望。

tiān bǎo yuán nián xī zhì guǎng níng xiàn sān zài shěng

天宝元年析置广宁县,三载省。

yǒu tiě

有铁;

yǒu gù duò lín shuò gōng

有故隋临朔宫。

yōu dōu wàng

幽都,望。

běn jì xiàn de

本蓟县地。

duò yú yíng zhōu zhī jìng rǔ luō gù chéng zhì liáo xī jùn yǐ chù sù mò mò hé xiáng rén

隋于营州之境汝罗故城置辽西郡,以处粟末靺鞨降人。

wǔ dé yuán nián yuē yàn zhōu lǐng xiàn sān liáo xī lú hé huái yuǎn

武德元年曰燕州,领县三: 辽西、泸河、怀远。

tǔ gòng bào wěi

土贡:豹尾。

shì nián shěng hù hé

是年,省沪河。

liù nián zì yíng zhōu qiān yú yōu zhōu chéng zhōng yǐ shǒu lǐng shì xí cì shǐ

六年自营州迁于幽州城中,以首领世袭刺史。

zhēn guàn yuán nián shěng huái yuǎn

贞观元年省怀远。

kāi yuán èr shí wǔ nián xǐ zhì yōu zhōu běi táo gǔ shān

开元二十五年徙治幽州北桃谷山。

tiān bǎo yuán nián yuē guī dé jùn

天宝元年曰归德郡。

hù èr qiān sì shí wǔ kǒu wàn yī qiān liù bǎi sān

户二千四十五,口万一千六百三。

jiàn zhōng èr nián wèi zhū tāo suǒ miè yīn fèi wèi xiàn

建中二年为朱滔所灭,因废为县。

guǎng píng shàng

广平,上。

tiān bǎo yuán nián xī jì zhì sān zài shěng zhì dé hòu fù zhì

天宝元年析蓟置,三载省,至德后复置。

lù shàng

潞,上。

wǔ dé èr nián zì wú zhōng xǐ yú yáng jùn yú cǐ zhì xuán zhōu lǐng lù yú yáng bìng zhì lín gōu xiàn

武德二年自无终徙渔阳郡于此, 置玄州,领潞、渔阳,并置临沟县。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi shěng lín gōu wú zhōng yǐ lù yú yáng lái shǔ

贞观元年州废,省临沟、无终,以潞、渔阳来属。

wǔ qīng shàng

武清,上。

běn yōng nú tiān bǎo yuán nián gēng míng

本雍奴,天宝元年更名。

yǒng qīng jǐn

永清,紧。

běn wǔ lóng rú yì yuán nián xī ān cì zhì jǐng yún yuán nián yuē huì chāng tiān bǎo yuán nián gēng míng

本武隆,如意元年析安次置, 景云元年曰会昌,天宝元年更名。

ān cì shàng

安次,上。

liáng xiāng wàng

良乡,望。

shèng lì yuán nián yuē gù jié shén lóng yuán nián fù gù míng yǒu dà fáng shān

圣历元年曰固节,神龙元年复故名,有大防山。

chāng píng

昌平。

wàng

望。

běi shí wǔ lǐ yǒu jūn dōu xíng

北十五里有军都陉;

xī běi sān shí wǔ lǐ yǒu nà kuǎn guān jí jū yōng gù guān yì wèi zhī jūn dōu guān

西北三十五里有纳款关,即居庸故关,亦谓之军都关;

qí běi yǒu fáng yù jūn gǔ xià yáng chuān yě

其北有防御军,古夏阳川也;

yǒu láng shān

有狼山。

zhuō zhōu shàng

涿州,上。

dà lì sì nián jié dù shǐ zhū xī cǎi biǎo xī yōu zhōu zhī fàn yáng guī yì gù ān zhì

大历四年,节度使朱希彩表析幽州之范阳、归义、固安置。

xiàn wǔ fàn yáng wàng

县五: 范阳,望。

běn zhuō wǔ dé qī nián gēng míng

本涿,武德七年更名。

guī yì shàng

归义,上。

wǔ dé wǔ nián zhì zhēn guàn yuán nián shěng bā nián fù zhì

武德五年置,贞观元年省,八年复置。

jǐng yún èr nián lì mào zhōu shì nián hái lì yōu zhōu

景云二年隶鄚州,是年,还隶幽州。

gù ān shàng

固安,上。

xīn chāng shàng

新昌,上。

dà lì sì nián xī gù ān zhì

大历四年析固安置。

xīn chéng

新城。

shàng

上。

dà hé liù nián yǐ gù dū kàng de zhì

大和六年以故督亢地置。

yíng zhōu hé jiān jùn shàng

瀛州河间郡,上。

tǔ gòng juàn

土贡:绢。

hù jiǔ wàn bā qiān yī shí bā kǒu liù shí liù wàn sān qiān yī bǎi qī shí yī

户九万八千一十八,口六十六万三千一百七十一。

xiàn wǔ hé jiān wàng

县五:河间,望。

wǔ dé wǔ nián zhì wǔ yuán xiàn zhēn guàn yuán nián shěng rù yān

武德五年置武垣县,贞观元年省入焉。

xī běi bǎi lǐ yǒu cháng fēng qú èr shí yī nián cì shǐ zhū tán kāi

西北百里有长丰渠,二十一年,刺史朱潭开。

yòu xī nán wǔ lǐ yǒu cháng fēng qú kāi yuán èr shí wǔ nián cì shǐ lú huī zì dōng chéng píng shū yǐn hū tuó dōng rù qí tōng cáo gài tián wǔ bǎi yú qǐng

又西南五里有长丰渠,开元二十五年,刺史卢晖自东城、平舒引滹沱东入淇通漕,溉田五百余顷。

gāo yáng shàng

高阳,上。

wǔ dé sì nián yǐ gāo yáng mào bó yě qīng yuàn zhì mǎn zhōu

武德四年以高阳、鄚、博野、清苑置满州。

wǔ nián yǐ bó yě qīng yuàn lì lǐ zhōu

五年以博野、清苑隶蠡州。

zhēn guàn yuán nián zhōu fèi yǐ mào gāo yáng lái shǔ

贞观元年州废,以鄚、高阳来属。

píng shū shàng

平舒,上。

shù chéng shàng

束城,上。

jǐng chéng

景城。

shàng

上。

běn lì cāng zhōu wǔ dé sì nián lái shǔ zhēn guàn yuán nián lì cāng zhōu dà lì qī nián fù jiù

本隶沧州,武德四年来属,贞观元年隶沧州,大历七年复旧。

hòu lì jǐng zhōu xún yòu lái shǔ

后隶景州,寻又来属。

mò zhōu wén ān jùn shàng

莫州文安郡,上。

běn mào zhōu jǐng yún èr nián yǐ yíng zhōu zhī mào rén qiū wén ān qīng yuàn táng xìng yōu zhōu zhī guī yì zhì

本鄚州,景云二年,以瀛州之鄚、任丘、文安、清苑、唐兴, 幽州之归义置。

kāi yuán shí sān nián yǐ mào zhèng wén xiāng lèi gēng míng

开元十三年以“鄚”“郑”文相类,更名。

tǔ gòng juàn mián

土贡:绢、绵。

hù wǔ wàn sān qiān sì bǎi jiǔ shí sān kǒu sān shí sān wàn jiǔ qiān jiǔ bǎi qī shí èr

户五万三千四百九十三,口三十三万九千九百七十二。

xiàn liù yǒu táng xìng jūn kāi yuán shí sì nián zhì

县六:有唐兴军,开元十四年置;

běi yòu yǒu bó hǎi jūn

北又有渤海军。

mò jǐn

莫,紧。

běn mào kāi yuán shí sān nián gèng

本鄚,开元十三年更。

yǒu jiǔ shí jiǔ diàn

有九十九淀。

qīng yuàn shàng

清苑,上。

wén ān shàng

文安,上。

zhēn guàn yuán nián shěng fēng lì xiàn rù yān

贞观元年省丰利县入焉。

rén qiū shàng

任丘,上。

wǔ dé wǔ nián fēn mào zhì

武德五年分鄚置。

yǒu tōng lì qú kāi yuán sì nián lìng yú sī xián kāi yǐ xiè bēi diàn zì xiàn nán wǔ lǐ zhì chéng xī běi rù kòu de dì èr bǎi yú qǐng

有通利渠,开元四年,令鱼思贤开,以泄陂淀,自县南五里至城西北入滱,得地二百余顷。

cháng fēng zhōng

长丰,中。

běn lì fēng kāi yuán shí nián xī wén ān rén qiū zhì shì nián gēng míng

本利丰, 开元十年析文安、任丘置,是年更名。

táng xìng

唐兴。

shàng

上。

běn wǔ chāng rú yì yuán nián xī hé jiān zhì

本武昌,如意元年析河间置。

zhǎng ān sì nián lì yì zhōu shì nián hái lì yíng zhōu

长安四年隶易州,是年,还隶瀛州。

shén lóng yuán nián gēng míng

神龙元年更名。

píng zhōu běi píng jùn xià

平州北平郡,下。

chū zhì lín yū wǔ dé yuán nián xǐ zhì lú lóng

初治临渝,武德元年徙治卢龙。

tǔ gòng xióng guō màn jīng shí rén

土贡:熊郭、蔓荆实、人。

hù sān qiān yī bǎi yī shí sān kǒu èr wàn wǔ qiān bā shí liù

户三千一百一十三,口二万五千八十六。

xiàn sān yǒu fǔ yī yuē lú lóng

县三:有府一,曰卢龙。

yǒu lú lóng jūn tiān bǎo èr zài zhì

有卢龙军,天宝二载置;

yòu yǒu liǔ chéng jūn yǒng tài yuán nián zhì

又有柳城军,永泰元年置;

yǒu wēn gōu bái wàng xi xiá shí dōng xiá shí lǜ chóu mǐ zhuān cháng yáng huáng huā zǐ méng bái láng chāng lí liáo xī děng shí èr shù ài chuān zhōu kuí èr zhèn chéng

有温沟、白望、西狭石、东狭石、绿畴、米砖、 长杨、黄花、紫蒙、白狼、昌黎、辽西等十二戍,爱川、周夔二镇城;

dōng běi yǒu míng dié guān gǔ hú chéng niú máo chéng

东北有明垤关、鹘湖城、牛毛城。

lú lóng zhōng

卢龙,中。

běn féi rú wǔ dé èr nián gēng míng yòu zhì fǔ níng xiàn qī nián shěng

本肥如,武德二年更名,又置抚宁县,七年省。

shí chéng zhōng

石城,中。

běn lín yū wǔ dé qī nián shěng zhēn guàn shí wǔ nián fù zhì wàn suì tōng tiān èr nián gēng míng

本临渝,武德七年省,贞观十五年复置,万岁通天二年更名。

yǒu lín yū guān yī míng lín lǘ guān

有临渝关, 一名临闾关;

yǒu dà hǎi guān

有大海关。

yǒu jié shí shān

有碣石山;

yǒu wēn chāng zhèn

有温昌镇。

mǎ chéng

马城。

zhōng

中。

gǔ hǎi yáng chéng yě kāi yuán èr shí bā nián zhì yǐ tōng shuǐ yùn

古海阳城也,开元二十八年置,以通水运。

dōng běi yǒu qiān jīn yě

东北有千金冶;

chéng dōng yǒu mào xiāng zhèn chéng

城东有茂乡镇城。

guī zhōu guī chuān jùn shàng

妫州妫川郡,上。

běn běi yàn zhōu wǔ dé qī nián píng gāo kāi dào yǐ yōu zhōu zhī huái róng zhì

本北燕州,武德七年平高开道,以幽州之怀戎置。

zhēn guàn bā nián gēng míng

贞观八年更名。

tǔ gòng huà pí hú lù jiǎ yú shǐ shè xiāng

土贡:桦皮、胡禄、甲榆、矢、麝香。

hù èr qiān èr bǎi liù shí sān kǒu wàn yī qiān wǔ bǎi bā shí sì

户二千二百六十三,口万一千五百八十四。

xiàn yī yǒu fǔ èr yuē mì yún bái tán

县一:有府二,曰密云、白檀。

yǒu qīng yí jūn chuí gǒng zhōng zhì

有清夷军,垂拱中置;

yǒu duī běi bái yáng dù yún zhì guǎng biān sì zhèn bīng

有堆北、白阳度、云治、广边四镇兵;

yǒu héng hé chái chéng èr shù

有横河、柴城二戍。

yǒu yáng mén chéng

有阳门城;

yǒu yǒng dìng yáo zǐ zi èr guān

有永定、窑子子二关。

yòu yǒu huái róu jūn zài guī wèi èr zhōu zhī jìng

又有怀柔军,在妫、蔚二州之境。

huái róng

怀戎。

shàng

上。

tiān bǎo zhōng xī zhì guī chuān xiàn xún shěng

天宝中析置妫川县,寻省。

guī shuǐ guàn zhōng

妫水贯中。

běi jiǔ shí lǐ yǒu cháng chéng kāi yuán zhōng zhāng shuō zhù

北九十里有长城,开元中张说筑;

dōng nán wǔ shí lǐ yǒu jū yōng sāi dōng lián lú lóng jié shí xi shǔ tài xíng cháng shān shí tiān xià zhī xiǎn

东南五十里有居庸塞,东连卢龙、碣石,西属太行、常山,实天下之险;

yǒu tiě mén guān

有铁门关。

xi yǒu níng wǔ jūn

西有宁武军;

yòu běi yǒu guǎng biān jūn gù bái yún chéng yě

又北有广边军,故白云城也。

tán zhōu mì yún jùn běn ān lè jùn tiān bǎo yuán nián gēng míng

檀州密云郡,本安乐郡,天宝元年更名。

tǔ gòng rén shè xiāng

土贡:人、麝香。

hù liù qiān liù shí sì kǒu sān wàn èr bǎi sì shí liù

户六千六十四,口三万二百四十六。

xiàn èr yǒu wēi wǔ jūn wàn suì tōng tiān yuán nián zhì běn yú yáng kāi yuán shí jiǔ nián gēng míng

县二:有威武军,万岁通天元年置,本渔阳,开元十九年更名;

yòu yǒu zhèn yuǎn jūn gù hēi chéng chuān yě

又有镇远军,故黑城川也。

yǒu sān chā chéng héng shān chéng mǐ chéng

有三叉城、横山城、米城;

yǒu dài wáng běi lái bǎo yào lù gù chì chéng yāo lǔ shí zǐ qī zhèn

有大王、北来、保要、鹿固、 赤城、邀虏、石子七镇;

yǒu lín hé huáng yá èr shù

有临河、黄崖二戍。

mì yún zhōng

密云,中。

yǒu wěi shān

有隗山。

yàn lè

燕乐。

zhōng

中。

dōng běi bǎi bā shí wǔ lǐ yǒu dōng jūn běi kǒu èr shǒu zhuō

东北百八十五里有东军、北口二守捉。

běi kǒu cháng chéng kǒu yě

北口,长城口也。

yòu běi bā bǎi lǐ yǒu tǔ hù zhēn hé xī wáng yá zhàng yě

又北八百里有吐护真河,奚王衙帐也。

jì zhōu yú yáng jùn xià

蓟州渔阳郡,下。

kāi yuán shí bā nián xī yōu zhōu zhì

开元十八年析幽州置。

tǔ gòng bái jiāo

土贡:白胶。

hù wǔ qiān sān bǎi yī shí qī kǒu wàn bā qiān wǔ bǎi èr shí yī

户五千三百一十七,口万八千五百二十一。

xiàn sān yǒu fǔ èr yuē yú yáng lín qú

县三:有府二,曰渔阳、临渠。

nán èr bǎi lǐ yǒu jìng sāi jūn běn zhàng sāi jūn kāi yuán shí jiǔ nián gēng míng

南二百里有静塞军,本障塞军, 开元十九年更名;

yòu yǒu xióng wǔ jūn gù guǎng hàn chuān yě

又有雄武军,故广汉川也;

dōng běi jiǔ shí lǐ yǒu hóng shuǐ shǒu zhuō yòu dōng běi sān shí lǐ yǒu yán chéng shǒu zhuō yòu dōng běi dù luán hé yǒu gǔ lú lóng zhèn yòu yǒu dòu xíng zhèn

东北九十里有洪水守捉,又东北三十里有盐城守捉,又东北渡滦河有古卢龙镇,又有斗陉镇;

zì gǔ lú lóng běi jīng jiǔ jīng lǐng shòu mǐ chéng zhāng hóng ài dù shí lǐng zhì xī wáng zhàng liù bǎi lǐ

自古卢龙北经九荆岭、受米城、张洪隘度石岭至奚王帐六百里;

yòu dōng běi xíng bàng tǔ hù zhēn hé wǔ bǎi lǐ zhì xī qì dān yá zhàng

又东北行傍吐护真河五百里至奚、契丹衙帐;

yòu běi bǎi lǐ zhì shì wéi zhàng

又北百里至室韦帐。

yú yáng zhōng

渔阳,中。

shén lóng yuán nián lì yíng zhōu kāi yuán sì nián hái lì yōu zhōu

神龙元年隶营州,开元四年还隶幽州。

yǒu píng lǔ qú bàng hǎi chuān cáo yǐ bì hǎi nàn yòu qí běi zhǎng shuǐ wèi gōu yǐ jù qì dān jiē shén lóng zhōng cāng zhōu cì shǐ jiāng shī dù kāi

有平虏渠傍海穿漕,以避海难,又其北涨水为沟,以拒契丹,皆神龙中沧州刺史姜师度开。

sān hé zhōng

三河,中。

kāi yuán sì nián xī lù zhì

开元四年析潞置。

běi shí èr lǐ yǒu qú hé táng

北十二里有渠河塘。

xī běi liù shí lǐ yǒu gū shān bēi gài tián sān qiān qǐng

西北六十里有孤山陂,溉田三千顷。

yù tián

玉田。

zhōng

中。

běn wú zhōng wǔ dé èr nián zhì zhēn guàn yuán nián shěng qián fēng èr nián fù zhì wàn suì tōng tiān yuán nián gēng míng shén lóng yuán nián lì yíng zhōu kāi yuán sì nián hái lì yōu zhōu bā nián lì yíng zhōu shí yī nián yòu lì yōu zhōu

本无终,武德二年置,贞观元年省,干封二年复置,万岁通天元年更名, 神龙元年隶营州,开元四年还隶幽州,八年隶营州,十一年又隶幽州。

yǒu háo mén mǐ tíng sān gǔ jiāng shí fāng gōng bái yáng děng qī shù

有壕门、米亭、三谷、礓石、方公、白杨等七戍。

yíng zhōu liǔ chéng jùn shàng dōu dū fǔ

营州柳城郡,上都督府。

běn liáo xī jùn wàn suì tōng tiān yuán nián wèi qì dān suǒ xiàn shèng lì èr nián qiáo zhì yú yáng kāi yuán wǔ nián yòu hái zhì liǔ chéng tiān bǎo yuán nián gēng míng

本辽西郡,万岁通天元年为契丹所陷,圣历二年侨治渔阳,开元五年又还治柳城,天宝元年更名。

tǔ gòng rén shè xiāng bào wěi pí gǔ

土贡:人、麝香、豹尾、皮骨。

hù jiǔ bǎi jiǔ shí qī kǒu sān qiān qī bǎi bā shí jiǔ

户九百九十七,口三千七百八十九。

xiàn yī yǒu píng lú jūn kāi yuán chū zhì

县一:有平卢军,开元初置;

dōng yǒu zhèn ān jūn běn yàn jùn shǒu zhuō chéng zhēn yuán èr nián wèi jūn chéng

东有镇安军,本燕郡守捉城,贞元二年为军城;

xi sì bǎi bā shí lǐ yǒu yū guān shǒu zhuō chéng

西四百八十里有渝关守捉城;

yòu yǒu rǔ luō huái yuǎn wū lǘ xiāng píng sì shǒu zhuō chéng

又有汝罗、怀远、巫闾、 襄平四守捉城。

liǔ chéng

柳城。

zhōng

中。

xī běi jiē xī běi jiē qì dān

西北接奚,北接契丹。

yǒu dōng běi zhèn yī wū lǘ shān cí yòu dōng yǒu jié shí shān

有东北镇医巫闾山祠,又东有碣石山。

ān dōng shàng dōu hù fǔ

安东,上都护府。

zǒng zhāng yuán nián li jī píng gāo lí guó de chéng bǎi qī shí liù fēn qí de wèi dū du fǔ jiǔ zhōu sì shí èr xiàn yī bǎi zhì ān dōng dōu hù fǔ yú píng rǎng chéng yǐ tǒng zhī yòng qí qiú qú wèi dū du cì shǐ xiàn lìng

总章元年,李𪟝平高丽国,得城百七十六,分其地为都督府九,州四十二,县一百,置安东都护府于平壤城以统之,用其酋渠为都督、刺史、 县令。

shàng yuán sān nián xǐ liáo dōng jùn gù chéng yí fèng èr nián yòu xǐ xīn chéng

上元三年徙辽东郡故城,仪凤二年又徙新城。

shèng lì yuán nián gēng míng ān dōng dōu dū fǔ shén lóng yuán nián fù gù míng

圣历元年更名安东都督府,神龙元年复故名。

kāi yuán èr nián xǐ yú píng zhōu tiān bǎo èr nián yòu xǐ yú liáo xī gù jùn chéng

开元二年徙于平州,天宝二年又徙于辽西故郡城。

zhì dé hòu fèi

至德后废。

tǔ gòng rén

土贡: 人。

yǒu ān dōng shǒu zhuō

有安东守捉。

yǒu huái yuǎn jūn tiān bǎo èr zài zhì

有怀远军,天宝二载置;

yòu yǒu bǎo dìng jūn

又有保定军。

yòu hé běi cǎi fǎng shǐ zhì wèi zhōu

右河北采访使,治魏州。

✦ You read 志·卷二十九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.