li mì
李密
li mì zì xuán suì yī zì fǎ zhǔ qí xiān liáo dōng xiāng píng rén
李密，字玄邃，一字法主，其先辽东襄平人。
zēng zǔ bì wèi sī tú cì xìng tú hé shì rù zhōu wèi tài shī wèi guó gōng
曾祖弼，魏司徒，赐姓徒何氏， 入周为太师、魏国公。
zǔ yào xíng guó gōng
祖曜，邢国公。
fù kuān duò shàng zhù guó pú shān jùn gōng
父宽，隋上柱国、蒲山郡公。
suì jiā zhǎng ān
遂家长安。
mì qù jiě xióng yuǎn duō cè lüè sàn jiā zī yǎng kè lǐ xián bù ài jiè
密趣解雄远，多策略，散家赀养客礼贤不爱藉。
yǐ yìn wèi zuǒ qīn wèi fǔ dà dū dū dōng gōng qiān niú bèi shēn
以荫为左亲卫府大都督、东宫千牛备身。
é ruì jiǎo fāng tóng zǐ hēi bái míng chè
额锐角方，瞳子黑白明澈。
yáng dì jiàn zhī wèi yǔ wén shù yuē zuǒ zhàng xià hēi sè xiǎo ér wèi shuí
炀帝见之，谓宇文述曰：“左仗下黑色小儿为谁？
yuē pú shān gōng li kuān zi mì
”曰：“蒲山公李宽子密。
dì yuē cǐ r gù pàn bù cháng wú rù wèi
”帝曰：“此儿顾盼不常，无入卫。
tā rì shù yù mì yuē jūn shì sù guì dāng yǐ cái xué xiǎn hé shì sān wèi jiān zāi
”它日，述谕密曰：“君世素贵，当以才学显，何事三卫间哉！
mì dà xǐ xiè bìng qù gǎn lì dú shū
”密大喜，谢病去，感厉读书。
wén bāo kǎi zài gōu shān wǎng cóng zhī
闻包恺在缑山，往从之。
yǐ pú jiān chéng niú guà hàn shū yī zhì jiǎo shàng xíng qiě dú
以蒲鞯乘牛，挂《汉书》一帙角上，行且读。
yuè guó gōng yáng sù shì jiàn yú dào àn pèi niè qí hòu yuē hé shū shēng qín rú cǐ
越国公杨素适见于道，按辔蹑其后，曰：“何书生勤如此？
mì shi sù xià bài
”密识素，下拜。
wèn suǒ dú yuē xiàng yǔ chuán
问所读，曰： “《项羽传》。
yīn yǔ yǔ qí zhī
”因与语，奇之。
guī wèi zi xuán gǎn yuē wú guān mì shí dù fēi ruò děng bèi
归谓子玄感曰：“吾观密识度，非若等辈。
xuán gǎn suì qīng xīn jié nà
”玄感遂倾心结纳。
cháng sī zì mì yuē shàng duō jì duò lì qiě bù zhǎng zhōng yuán yǒu yī rì jǐng gōng yǔ wǒ shú hòu xiān
尝私自密曰：“上多忌，隋历且不长，中原有一日警，公与我孰后先？
mì yuē jué liǎng zhèn zhī shèng ǎi wū duō jiē zú yǐ zhé dí wǒ bù rú gōng
”密曰：“决两阵之胜，噫呜咄嗟，足以詟敌，我不如公。
lǎn tiān xià yīng xióng yù zhī shǐ yuǎn jìn guī shǔ gōng bù rú wǒ
揽天下英雄驭之， 使远近归属，公不如我。
dà yè jiǔ nián xuán gǎn jǔ bīng lí yáng qiǎn rén rù guān yíng mì
大业九年，玄感举兵黎阳，遣人入关迎密。
mì zhì móu yuē jīn tiān zi yuǎn zài liáo zuǒ qù yōu zhōu shàng qiān lǐ nán xiàn jù hǎi běi zǔ qiáng hú hào lìng suǒ tōng wéi yú lín yī dào ěr
密至，谋曰：“今天子远在辽左， 去幽州尚千里，南限钜海，北阻强胡，号令所通，惟榆林一道尔。
ruò gǔ ér rù jì zhí è qí hóu gāo lí kàng qí qián wǒ chéng qí hòu bù xún yuè jī liáng jié jǔ huī zhào zhī zhòng kě jǐn qǔ rán hòu chuán xí ér nán tiān xià dìng yǐ shàng jì yě
若鼓而入蓟，直扼其喉，高丽抗其前，我乘其后，不旬月赍粮竭，举麾召之，众可尽取，然后传檄而南，天下定矣，上计也。
guān zhōng sì sài zhī de bǐ liú shǒu wèi wén shēng yì rén ěr
关中四塞之地，彼留守卫文升，易人耳。
ruò jìng xíng wù liú zhí bǎo cháng ān jù hán xiáo dōng zhì zhū xià shì duò wáng jīn dài wǒ shì wàn quán zhòng jì yě
若径行勿留， 直保长安，据函、崤，东制诸夏，是隋亡襟带，我势万全，中计也。
ruò yīn jìn qù biàn xiān qǔ dōng dōu dùn bīng jiān chéng xià bù kě yǐ shèng fù jué xià jì yě
若因近趣便， 先取东都，顿兵坚城下，不可以胜负决，下计也。
xuán gǎn yuē gōng zhī xià jì nǎi wú shàng cè
”玄感曰：“公之下计，乃吾上策。
jīn bǎi guān jiā shǔ jiē zài luò dāng xiān qǔ zhī yǐ yáo qí xīn
今百官家属皆在洛，当先取之，以摇其心。
qiě jīng chéng bù bá hé yǐ shì wǔ
且经城不拔，何以示武？
mì jì bù xíng
”密计不行。
xuán gǎn zhì dōng dōu suǒ zhàn bì kè zì wèi gōng zài dàn mù
玄感至东都，所战必克，自谓功在旦暮。
jì huò nèi shǐ shè rén wéi fú sì suì rèn zhī gù móu bù zhuān mì
既获内史舍人韦福嗣，遂任之，故谋不专密。
fú sì chǐ jiàn zhí cè yì jiē chí liǎng duān
福嗣耻见执，策议皆持两端。
mì chuāi qí èr wèi xuán gǎn yuē fú sì qióng wèi wǒ lǔ zhì zài guān wàng
密揣其贰，谓玄感曰：“福嗣穷，为我虏， 志在观望。
gōng chū jǔ dà shì jiān rén zài cè shì bì bài qǐng zhǎn yǐ xùn
公初举大事，奸人在侧，事必败，请斩以徇。
bù cóng
”不从。
mì wèi suǒ qīn yuē xuán gǎn hǎo fǎn ér bù tú shèng wú shǔ lǔ yǐ
密谓所亲曰： “玄感好反而不图胜，吾属虏矣！
fú sì guǒ dùn qù
”福嗣果遁去。
huì zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn lǐ zǐ xióng dé zuì chuán sòng xíng zài dào shā shǐ zhě bēn xuán gǎn quàn jǔ dà hào
会左武候大将军李子雄得罪，传送行在，道杀使者，奔玄感，劝举大号。
xuán gǎn wèn mì mì yuē xī zhāng ěr jiàn chén shèng zì wáng xún yù zhǐ wèi wǔ qiú jiǔ cì jiē jiàn yí wài
玄感问密，密曰：“昔张耳谏陈胜自王， 荀彧止魏武求九锡，皆见疑外。
jīn mì jiāng wú lèi zhī hu
今密将无类之乎？
rán ē yú shùn zhǐ fēi yì shì yě
然阿谀顺旨，非义士也。
qiě gōng suī lǚ shèng ér jùn xiàn wèi yǒu yīng zhě dōng dōu shàng qiáng jiù bīng zhǒng lái gōng dāng lǜ jīng jiá shēn dìng guān zhōng nài hé jí zì dì
且公虽屡胜，而郡县未有应者，东都尚强，救兵踵来，公当率精甲，身定关中，奈何亟自帝？
xuán gǎn xiào ér zhǐ
”玄感笑而止。
jí duò jūn zhì xuán gǎn yuē cè ān jué
及隋军至，玄感曰：“策安决？
mì yuē yuán hóng sì fāng shù lǒng yòu kě yáng yán qí fǎn shǐ yíng wǒ yīn yǐn jūn xi
”密曰：“元弘嗣方戍陇右，可阳言其反，使迎我，因引军西。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
zhì shǎn yù wéi hóng nóng gōng mì yuē jīn dài zhòng rù guān jī zài sù ér zhuī bīng zhǒng wǒ ruò qián bù dé jù xiǎn tuì wú suǒ shǒu hé yǐ gòng wán
至陕，欲围弘农宫，密曰：“今绐众入关，机在速，而追兵踵我，若前不得据险，退无所守，何以共完！
xuán gǎn bù tīng
”玄感不听。
liú gōng sān rì bù néng bá yǐn qù zhì wén xiāng zhuī jí ér bài
留攻三日，不能拔， 引去，至閺乡，追及而败。
mì léi xíng rù guān wèi luó suǒ huò yǔ zhī dǎng hù sòng dì suǒ
密羸行入关，为逻所获，与支党护送帝所。
mì wèi zhòng yuē wú děng zhì xíng zài qiě zū hǎi jīn shàng kě yǐ jì tuō hé wéi ān jiù dǐng huò
密谓众曰：“吾等至行在，且菹醢， 今尚可以计脱，何为安就鼎镬？
zhòng rán zhī
”众然之。
nǎi lìng chū suǒ yǒu jīn shì jiān shǐ yuē jí sǐ xìng bào dé
乃令出所有金示监使曰：“即死，幸报德。
shǐ zhě gù jīn jìn jiàn chí yì shì jiǔ yǐn xiào huan huā shǒu zhě xiè mì děng suì yè wáng qù
”使者顾金，禁渐弛，益市酒，饮笑欢哗，守者懈，密等遂夜亡去。
dǐ píng yuán zéi hǎo xiào dé bú jiàn lǐ qù zhī huái yáng
抵平原， 贼郝孝德不见礼，去之淮阳。
suì jī xuē mù pí yǐ shí
岁饥，削木皮以食。
biàn xìng míng wèi liú zhì yuǎn jiào shòu zhū shēng zì jǐ yù yù bù dé zhì āi yín qì xià
变姓名为刘智远，教授诸生自给， 郁郁不得志，哀吟泣下。
rén yǒu gào tài shǒu zhào tuó zhě tuó bǔ zhī dùn miǎn
人有告太守赵佗者，佗捕之，遁免。
wǎng yī wèi xù yōng qiū lìng qiū jūn míng zhuǎn nì dà xiá wáng jì cái jiā wèi lì jì bǔ fù wáng qù
往依胃婿雍丘令丘君明，转匿大侠王季才家，为吏迹捕，复亡去。
shí dōng jùn zéi dí ràng jù dǎng wàn rén mì yīn jiè qí tú wáng bó dāng yǐ cè gàn ràng yuē jīn zhǔ hūn yú shàng rén yuàn yú xià ruì bīng jǐn zhī liáo hǎi hé qīn jué yú tū jué nán xún liú lián kōng qì guān fǔ cǐ shí liú xiàng tǐng xìng zhī huì
时东郡贼翟让聚党万人，密因介其徒王伯当以策干让曰：“今主昏于上，人怨于下，锐兵尽之辽海，和亲绝于突厥，南巡流连，空弃关辅，此实刘、项挺兴之会。
zú xià zī háo jié shì mǎ jīng yǒng zhǐ zuì zhū bào wèi tiān xià xiān yáng shì bù zú wáng yě
足下资豪桀，士马精勇，指罪诛暴，为天下先，杨氏不足亡也。
ràng yóu shì jiā lǐ qiǎn shuō zhū zéi zhì zhé xià
”让由是加礼，遣说诸贼，至辄下。
yīn wèi ràng jì yuē jīn bǐng wú xiàn liáng nán yǐ chí jiǔ zú yù dí qí wáng wú shí
因为让计曰：“今禀无见粮，难以持久，卒遇敌，其亡无时。
bù rú qǔ xíng yáng xiū bīng guǎn gǔ dài shì yì mǎ féi nǎi kě yú rén zhēng lì
不如取荥阳，休兵馆谷，待士逸马肥，乃可与人争利。
ràng tīng zhī suì pò jīn dī guān xùn xíng yáng zhū xiàn jiē xià
”让听之，遂破金堤关，徇荥阳诸县，皆下。
xíng yáng tài shǒu yáng qìng hé nán tǎo bǔ dà shǐ zhāng xū tuó hé bīng tǎo ràng ràng sù dàn xū tuó yù yǐn qù
荥阳太守杨庆、河南讨捕大使张须陀合兵讨让，让素惮须陀，欲引去。
mì yuē xū tuó jiàn ér wú móu qiě zhòu shèng yì jiāo wú wèi gōng pò zhī
密曰：“须陀健而无谋，且骤胜易骄，吾为公破之。
ràng bù dé yǐ zhèn ér dài
”让不得已，阵而待。
mì lǜ xiāo yǒng cháng hé děng èr shí rén wéi yóu qí fú qiān bīng mǎng jiān
密率骁勇常何等二十人为游骑，伏千兵莽间。
xū tuó sù qīng ràng yǐn bīng bó zhī ràng shǎo què fú fā yǔ yóu jūn chéng zhī suì shā xū tuó
须陀素轻让，引兵搏之，让少却，伏发， 与游军乘之，遂杀须陀。
shí sān nián ràng fēn bīng yǔ mì bié wèi yá zhàng hào pú shān gōng
十三年，让分兵与密，别为牙帐，号蒲山公。
mì chí jūn yán suī shèng xià hào lìng shì jiē ruò fù shuāng xuě rán zhàn de jīn bǎo jǐn sàn zhī yáo shì rén wéi yòng
密持军严，虽盛夏号令，士皆若负霜雪，然战得金宝，尽散之，繇是人为用。
fù shuō ràng yuē jīn qún háo jìng xìng gōng yi xiān tiān xià rǎng chú qún xiōng níng cháng piāo duó cǎo jiān qiú huó zāi
复说让曰：“今群豪竞兴，公宜先天下攘除群凶，宁常剽夺草间求活哉？
ruò zhí qǔ xìng luò cāng fā sù yǐ zhèn qióng fá bǎi wàn zhī zhòng yī zhāo kě fù bà wáng zhī yè chéng yǐ
若直取兴洛仓，发粟以赈穷乏，百万之众一朝可附，霸王之业成矣。
ràng yuē pū qǐ quǎn lǒng zhì bù jí cǐ xū jūn de cāng gēng yì zhī
”让曰：“仆起畎陇，志不及此，须君得仓，更议之。
èr yuè mì yǐ qiān rén chū yáng chéng běi yú fāng shān zì luó kǒu bá xīng luò cāng jù zhī huò xiàn zhǎng chái xiào hé
二月，密以千人出阳城北，逾方山，自罗口拔兴洛仓，据之，获县长柴孝和。
kāi cāng zhèn shí zhòng qiǎng shǔ zhì shù shí wàn
开仓赈食，众繦属至数十万。
duò yuè wáng tōng qiǎn jiàng liú zhǎng gōng fáng zè tǎo mì yòu lìng péi rén jī tǒng bīng chū chéng gāo xi
隋越王侗遣将刘长恭、房崱讨密，又令裴仁基统兵出成皋西。
mì nǎi wèi shí duì kuà luò shuǐ kàng dōng xi èr jūn
密乃为十队，跨洛水，抗东、西二军。
lìng shàn xióng xìn xú shì jī wáng bó dāng qí wèi zuǒ yòu yì zì yǐn huī xià jí jī zhǎng gōng děng pò zhī
令单雄信、徐世𪟝、王伯当骑为左右翼，自引麾下急击长恭等，破之。
dōng dōu zhèn kǒng zhòng bǎo tài wēi chéng tái sì jù mǎn
东都震恐，众保太微城，台寺俱满。
ràng děng nǎi tuī mì wéi zhǔ jiàn hào wèi gōng
让等乃推密为主，建号魏公。
gǒng nán shè tán chǎng jí wèi xíng shēng shà xuè gǎi yuán yǒng píng dà shè qí wén yí chēng xíng jūn yuán shuài wèi gōng fǔ
巩南设坛场，即位，刑牲歃血，改元永平，大赦， 其文移称行军元帅魏公府。
yǐ ràng wèi sī tú bǐng yuán zhēn zuǒ zhǎng shǐ fáng yàn zǎo yòu zhǎng shǐ yáng dé fāng zuǒ sī mǎ zhèng dé tāo yòu sī mǎ shàn xióng xìn zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn xú shì jī yòu wǔ hou dà jiàng jūn
以让为司徒，邴元真左长史，房彦藻右长史，杨德方左司马，郑德韬右司马，单雄信左武候大将军，徐世𪟝右武候大将军。
zǔ jūn yàn jì shì
祖君彦记室。
chéng luò kǒu zhōu sì shí lǐ jū zhī
城洛口，周四十里，居之。
mìng hù jūn jiāng jūn tián mào guǎng zào yún sān bǎi jù yǐ jī fā shí wèi gōng chéng xiè hào jiāng jūn pào
命护军将军田茂广造云■三百具，以机发石，为攻城械， 号“将军砲”。
jìn bī dōng dōu shāo shàng chūn mén
进逼东都，烧上春门。
sì yuè duò hǔ láo jiāng péi rén jī huái yáng tài shǒu zhào tuó jiàng cháng bái shān zéi mèng ràng yǐ suǒ bù guī mì
四月，隋虎牢将裴仁基、淮阳太守赵佗降，长白山贼孟让以所部归密。
yǐ rén jī wéi shàng zhù guó yǔ ràng lǜ bīng èr wàn xí huí luò cāng shǒu zhī
以仁基为上柱国，与让率兵二万袭回洛仓，守之。
rù dū chéng lüè jū rén huǒ tiān jīn qiáo
入都城掠居人，火天津桥。
duò chū jūn chéng zhī rén jī děng bài hái bǎo gǒng
隋出军乘之， 仁基等败，还保巩。
sī mǎ yáng dé fāng zhàn sǐ
司马杨德方战死。
mì zì dū zhòng sān wàn pò duò jūn yú gù chéng fù de huí luò cāng
密自督众三万，破隋军于故城，复得回洛仓。
é ér dé tāo sǐ nǎi yǐ zhèng tǐng wèi zuǒ sī mǎ zhèng qián xiàng yòu sī mǎ
俄而德韬死，乃以郑颋为左司马，郑虔象右司马。
zhū zéi shuài lí yáng li wén xiāng huán shuǐ zhāng shēng qīng hé zhào jūn dé píng yuán hǎo xiào dé jiē guī mì yīn xí qǔ lí yáng cāng
诸贼帅黎阳李文相、洹水张升、 清河赵君德、平原郝孝德皆归密，因袭取黎阳仓。
yǒng ān dà zú zhōu fǎ míng jǔ jiāng huáng de fù zhī qí jùn zéi xú yuán láng rèn chéng dà xiá xú shī rén lái guī
永安大族周法明举江、黄地附之， 齐郡贼徐圆郎、任城大侠徐师仁来归。
mì lìng mù fǔ yí xí zhōu xiàn liè yáng dì shí zuì tiān xià zhèn dòng
密令幕府移檄州县，列炀帝十罪，天下震动。
hù jūn chái xiào hé shuō mì yuē qín dì zǔ shān dài hé xiàng bèi zhī wáng hàn de zhī wáng
护军柴孝和说密曰：“秦地阻山带河，项背之亡，汉得之王。
jīn gōng yǐ rén jī bì huí luò dí ràng bǎo luò kǒu gōng shù kǎi bèi dào qū cháng ān bǎi xìng shuí bù jiāo yíng
今公以仁基壁回洛，翟让保洛口，公束铠倍道趋长安，百姓谁不郊迎？
shì zhēng ér bù zhàn yě
是征而不战也。
zhòng fù bīng qiáng rán hòu dōng xiàng zhǐ zǒng háo jié tiān xià kuò qīng wú shì yǐ
众附兵强， 然后东向，指捴豪杰，天下廓清无事矣。
jīn chí zhī kǒng wéi rén xiān
今迟之，恐为人先。
mì yuē pū huái cǐ jiǔ gù wǒ bù jiē shān dōng rén jīn wèi xià luò ān kěn yǔ wǒ xié xi
”密曰：“仆怀此久， 顾我部皆山东人，今未下洛，安肯与我偕西？
qiě zhū jiāng jiē qún dào bù xiāng tǒng yī bài zé sǎo dì yǐ
且诸将皆群盗，不相统一，败则扫地矣。
suì zhǐ
”遂止。
shì shí duò jūn yì chū mì fù ruì jí yǔ zhī què zhōng liú shǐ wò yíng zhōng duò jūn chéng zhī mì zhòng kuì qì cāng shǒu luò kǒu
是时，隋军益出，密负锐，急与之确，中流矢，卧营中，隋军乘之， 密众溃，弃仓守洛口。
gāo zǔ qǐ shī tài yuán mì zì wèi zhǔ méng qiǎn jiàng jūn zhāng rén zé zhì shū yú dì hū wèi xiōng qǐng yǐ bù qí huì hé nèi
高祖起师太原，密自谓主盟，遣将军张仁则致书于帝，呼为兄，请以步骑会河内。
dì lǎn shū xiào yuē mì lù liáng bù kě zhé jiǎn zhì zhī
帝览书，笑曰：“密陆梁，不可折简致之。
wú fāng dìng jīng shī wèi néng dōng lüè ruò bù yǔ shì shēng yī duò
吾方定京师，未能东略，若不与， 是生一隋。
mì shì wèi wú shǒu chéng gāo jù dōng dōu bīng shǐ bù dé xi gèng qiǎn piào jiāng mò rú mì
密适为吾守成皋，拒东都兵，使不得西，更遣剽将莫如密。
wú níng tuī shùn shǐ jiāo qí zhì wǒ de liú fǔ guān zhōng dà shì jì yǐ
吾宁推顺， 使骄其志，我得留抚关中，大事济矣。
lìng jì shì wēn dà yá zuò bào shū hòu lǐ zūn ràng
”令记室温大雅作报书，厚礼尊让。
mì dà xǐ shì qí xià yuē táng gōng jiàn tuī gù tiān xià wú kě lǜ zhě
密大喜， 示其下，曰：“唐公见推，顾天下无可虑者。
suì zhuān shì duò
”遂专事隋。
jiǔ yuè qiǎn jiàng li shì cái jiāng bīng shí èr wàn gōng duò yīng yáng láng jiàng zhāng xún hé yīn jǔ zhī
九月，遣将李士才将兵十二万，攻隋鹰扬郎将张珣河阴，举之。
xún jí mà bù qū sǐ
珣极骂不屈死。
qí fāng shì xú hóng kè shàng shū quàn mì yīn shì qì qū jiāng dū xié dì yǐ lìng tiān xià
齐方士徐鸿客上书劝密因士气趋江都，挟帝以令天下。
mì yì qí yán jù bì yāo zhī yǐ wáng qù
密异其言，具币邀之，已亡去。
yáng dì qiǎn wáng shì chōng xuǎn zú shí wàn jī mì shì chōng yíng luò xi zhàn bù lì gèng chén luò běi dēng shān yǐ wàng luò kǒu
炀帝遣王世充选卒十万击密，世充营洛西，战不利，更陈洛北，登山以望洛口。
mì yǐn dù luò yǔ shì chōng zhàn
密引度洛，与世充战。
mì bīng duō qí yǔ cháng shuò ér běi báo shān de ài qí zé bù dé chěng
密兵多骑与长槊，而北薄山，地隘骑迮不得骋。
shì chōng duō duǎn bīng dùn cù zhī mì jūn què shì chōng chéng shèng jìn gōng mì yuè chéng
世充多短兵盾，蹙之，密军却，世充乘胜进攻密月城。
mì hái luò nán yǐn ér xi tū shì chōng yíng shì chōng bēn hái
密还洛南，引而西，突世充营，世充奔还。
shī tú duō sàng xiào hé nì sǐ luò shuǐ mì kū zhī tòng
师徒多丧，孝和溺死洛水，密哭之恸。
zì shì dà xiǎo liù shí yú zhàn
自是大小六十余战。
dí ràng bù jiàng wáng rú xìn dàn mì wēi wàng quàn ràng zì wèi dà zhǒng zǎi zǒng bǐng zhòng wù shōu mì quán
翟让部将王儒信惮密威望，劝让自为大冢宰，总秉众务，收密权。
ràng xiōng kuān yì yuē tiān zǐ dāng zì qǔ hé nǎi shòu rén
让兄宽亦曰： “天子当自取，何乃授人？
mì wén zhī yǔ zhèng tǐng yīn tú ràng
”密闻之，与郑颋阴图让。
huì shì chōng bīng yòu zhì ràng chū jù shǎo tuì
会世充兵又至，让出拒，少退；
mì chí zhù zhī zhàn shí zǐ hé shì chōng zǒu
密驰助之，战石子河，世充走。
míng rì gāo huì xiǎng shì ràng zhì mì suǒ mì lìng fáng yàn zǎo yǐn qí zuǒ yòu jiù bié zhàng yǐn
明日，高会飨士，让至密所，密令房彦藻引其左右就别帐饮。
mì chū míng gōng shì ràng ràng wǎn mǎn qiǎn jiàn shì cài jiàn cóng hòu jī zhī bìng shā qí xiōng zhí jí rú xìn
密出名弓示让，让挽满，遣剑士蔡建从后击之，并杀其兄、侄及儒信。
mì chí rù ràng bì wèi yù shì wú gǎn dòng zhě yǐ xú shì jī shàn xióng xìn wáng bó dāng fēn tǒng qí bīng
密驰入让壁慰谕，士无敢动者，以徐世𪟝、单雄信、王伯当分统其兵。
duò jiāng yáng qìng shǒu xíng yáng yīn shuō xià zhī
隋将杨庆守荥阳，因说下之。
shì chōng yè xí cāng chéng mì fú jiǎ yì qí zhòng
世充夜袭仓城，密伏甲殪其众。
yì níng èr nián shì chōng fù yíng luò běi wèi fú liáng jué shuǐ yǐ zhàn mì yǐ qiān jì yíng jī bù shèng
义宁二年，世充复营洛北，为浮梁，绝水以战，密以千骑迎击，不胜。
shì chōng jìn báo qí lěi mì tí gǎn sǐ shì shù bǎi yāo zhī shì chōng dà kuì shì zhēng qiáo nì sǐ zhě shù wàn luò shuǐ wèi bù liú shā dà jiāng liù rén dú shì chōng tuō
世充进薄其垒，密提敢死士数百邀之，世充大溃，士争桥溺死者数万，洛水为不流，杀大将六人，独世充脱。
huì yè dà yǔ xuě shì zú jiāng sǐ qiě jǐn
会夜大雨雪，士卒僵死且尽。
mì chéng ruì bá yǎn shī xiū jīn yōng chéng jū zhī yǒu zhòng sān shí wàn
密乘锐拔偃师，修金墉城居之， 有众三十万。
yòu yǔ dōng dōu liú shǒu wéi jīn zhàn shàng chūn mén zhí jīn yú zhèn
又与东都留守韦津战上春门，执津于阵。
jiāng zuò dà jiàng yǔ wén kǎi zi rú tóng hé nán liú shǒu zhí fāng láng liǔ xù hé yáng dū wèi dú gū wǔ dū hé nèi jùn chéng liǔ xiè jiē jiàng
将作大匠宇文恺子儒童、河南留守职方郎柳续、河阳都尉独孤武都、河内郡丞柳燮皆降。
yú shì hǎi dài jiāng huái jiān zhēng xiǎng fù dòu jiàn dé zhū càn yáng shì lín mèng hǎi gōng xú yuán lǎng lú zǔ shàng zhōu fǎ míng děng xī shàng biǎo quàn jìn fǔ guān shǔ yì qǐng zhī
于是海岱、江淮间争响附，窦建德、朱粲、杨士林、孟海公、徐圆朗、卢祖尚、周法明等悉上表劝进， 府官属亦请之。
mì yuē dōng dōu wèi píng qiě wù yì
密曰：“东都未平，且勿议。
wǔ yuè yuè wáng tōng chēng dì
五月，越王侗称帝。
liù yuè yǔ wén huà jí yōng bīng shí yú wàn zhì lí yáng
六月，宇文化及拥兵十余万至黎阳。
tōng qiǎn shǐ shòu mì tài wèi shàng shū lìng dōng nán dào dà xíng tái xíng jūn yuán shuài wèi guó gōng lìng píng huà jí ér hòu rù fǔ mì shòu zhī
侗遣使授密太尉、尚书令、东南道大行台行军元帅、魏国公，令平化及而后入辅，密受之。
nǎi yǐn bīng dōng zhuī huà jí lí yáng
乃引兵东追化及黎阳。
mì zhī huà jí fá shí lì sù zhàn nǎi chí zhòng yǐ lǎo qí bīng shǐ xú shì jī bǎo lí yáng cāng huà jí gōng bù kě xià
密知化及乏食，利速战，乃持重以老其兵，使徐世𪟝保黎阳仓，化及攻不可下。
mì yǔ gé shuǐ zhèn yáo wèi huà jí yuē gōng jiā běn róng lì pò yě tóu ěr fù zǐ xiōng dì shòu duò ēn zhì qī gōng zhǔ
密与隔水阵，遥谓化及曰：“公家本戎隶破野头尔，父子兄弟受隋恩，至妻公主。
shàng yǒu shī dé bù néng jiàn yòu nüè shā zhī mào tiān xià zhī è jīn ān wǎng
上有失德不能谏，又虐杀之，冒天下之恶，今安往？
néng jí jiàng shàng quán hòu sì
能即降，尚全后嗣。
huà jí mò rán liáng jiǔ nǎi chēn mù wèi bǐ yǔ rǔ mì
” 化及默然良久，乃瞋目为鄙语辱密。
mì gù zuǒ yòu yuē cǐ yōng rén tú wèi dì wú dāng zhé chuí qū zhī
密顾左右曰：“此庸人，图为帝，吾当折箠驱之。
nǎi yǐ qīng jì wǔ bǎi fén qí gōng jù huǒ zhōng yè bù miè
”乃以轻骑五百焚其攻具，火终夜不灭。
dù huà jí liáng jǐn nǎi wěi yǔ hé huà jí xǐ shǐ jūn zì shí jì ér mì kuì bù zhì nǎi wù
度化及粮尽，乃伪与和，化及喜，使军恣食，既而密馈不至，乃寤。
suì dà zhàn tóng shān xià mì zhōng shǐ dùn jí xiàn jiān bì
遂大战童山下，密中矢，顿汲县坚壁。
huà jí shì qióng lüè jí jùn qù wèi xiàn
化及势穷， 掠汲郡，趣魏县。
qí jiāng chén zhì lüè zhāng tóng rén děng lǜ suǒ bù bīng guī mì qián hòu xiāng zhǒng
其将陈智略、张童仁等率所部兵归密，前后相踵。
chū huà jí liú zī zhòng dōng jùn qiǎn suǒ shǔ xíng bù shàng shū wáng guǐ shǒu zhī
初，化及留辎重东郡，遣所署刑部尚书王轨守之。
zhì shì guǐ jǔ jùn jiàng mì
至是，轨举郡降密。
yóu shì yǐn ér xi qiǎn shǐ cháo dōng dōu zhí shā nì rén yú hóng dá xiàn yú tōng
由是引而西，遣使朝东都，执杀逆人于弘达献于侗。
tōng zhào mì rù cháo zhì wēn wén shì chōng shā yuán wén dōu nǎi zhǐ
侗召密入朝，至温，闻世充杀元文都， 乃止。
suì guī jīn yōng jū tōng shǐ bù qiǎn
遂归金墉，拘侗使不遣。
chū mì jì shā dí ràng xīn shāo jiāo bù xù shì sù wú fǔ kù cái jūn zhàn shèng wú suǒ cì yǔ yòu hòu fǔ xīn jí rén xīn shǐ lí
初，密既杀翟让，心稍骄，不恤士，素无府库财，军战胜，无所赐与，又厚抚新集，人心始离。
mín shí xìng luò cāng zhě gěi shòu wú jiǎn zhì fù qǔ bù shèng wěi yú dào jiàn róu láng hù
民食兴洛仓者，给授无检，至负取不胜，委于道，践𫐓狼扈。
mì xǐ zì wèi zú shí
密喜，自谓足食。
sī cāng gǔ rùn fu jiàn yuē rén guó běn
司仓贾润甫谏曰：“人，国本；
shí rén tiān
食，人天。
jīn bǎi xìng jī juān pù gǔ dào lù
今百姓饥捐，暴骨道路。
gōng suī shòu mìng rán lài rén zhī tiān yǐ gù guó běn
公虽受命，然赖人之天以固国本。
ér bǐng qǔ bù jié áo yǔ zhī cáng yǒu shí ér sì sù jié rén sàn hú yǎng ér chéng gōng
而禀取不节，敖庾之藏有时而儩，粟竭人散，胡仰而成功？
bù tīng
庄公不听。
xú shì jī shù guī qí wéi mì nèi bù xǐ shǐ chū jiù zhūn gù xià gǒu qiě wú gù zhì
徐世𪟝数规其违，密内不喜，使出就屯，故下苟且无固志。
chū shì chōng fá shí mì shǎo bó qǐng jiāo xiāng yì nán zhī
初， 世充乏食，密少帛，请交相易，难之。
bǐng yuán zhēn hào lì yīn quàn mì xǔ yān
邴元真好利，阴劝密许焉。
hòu shì chōng shì bǎo jiàng zhě yì shǎo mì huǐ ér zhǐ
后世充士饱，降者益少，密悔而止。
wǔ dé yuán nián jiǔ yuè shì chōng xī zhòng jué zhàn xiān yǐ qí shù bǎi dù hé mì qiǎn yíng zhàn xiāo jiàng shí yú rén jiē bèi chuàng fǎn
武德元年九月，世充悉众决战，先以骑数百度河，密遣迎战，骁将十余人皆被创返。
míng rì mì liú wáng bó dāng shǒu jīn yōng zì yǐn jīng bīng chū yǎn shī běi zǔ māng shān dài zhī
明日，密留王伯当守金墉，自引精兵出偃师，北阻邙山待之。
mì yì suǒ biàn péi rén jī yuē shì chōng xī jìn bīng lái dōng dōu bì xū qǐng xuǎn zhòng èr wàn xiàng luò shì chōng bì zì bá guī wǒ zhěng jūn xú hái
密议所便，裴仁基曰：“世充悉劲兵来，东都必虚，请选众二万向洛，世充必自拔归，我整军徐还。
bīng fǎ suǒ wèi bǐ guī wǒ chū bǐ chū wǒ guī yǐ pí zhī yě
兵法所谓彼归我出，彼出我归，以疲之也。
mì xuàn yú zhòng bù néng yòng
”密眩于众，不能用。
rén jī jī de tàn yuē gōng hòu bì huǐ
仁基击地叹曰：“公后必悔！
suì chū bīng zhèn
”遂出兵阵。
shì chōng yīn suǒ mào lèi mì zhě shǐ fù zhī
世充阴索貌类密者，使缚之。
jì liǎng jūn jiē āi wù áo sāi shì chōng jūn jiāng huái shì chū rù ruò fēi mì bīng xīn dòng
既两军接，埃雾嚣塞， 世充军，江淮士，出入若飞，密兵心动。
shì chōng dū zhòng jí zhàn shǐ qiān lèi mì zhě guò zhèn zào yuē huò mì yǐ
世充督众疾战，使牵类密者过阵，噪曰： “获密矣！
shì jiē hū wàn suì mì jūn luàn suì kuì
”士皆呼万岁，密军乱，遂溃。
péi rén jī zǔ jūn yàn jiē wèi shì chōng suǒ qín yǎn shī jié zhèng tǐng pàn guī shì chōng
裴仁基、祖君彦皆为世充所禽，偃师劫郑颋叛归世充。
mì tí zhòng wàn yú chí luò kǒu jiāng rù chéng bǐng yuán zhēn yǐ shū kuǎn shì chōng qián dǎo qí jūn
密提众万余驰洛口，将入城，邴元真已输款世充，潜导其军。
mì zhī bù fā qī shì chōng dù bīng bàn luò shuǐ yǎn jī zhī
密知不发，期世充度兵半洛水，掩击之。
hòu jì bù shí jué bǐ chū shì chōng jué hé yǐ
候骑不时觉，比出，世充绝河矣。
jí yǐn qí dùn wǔ láo yuán zhēn suì jiàng zhòng shāo sàn
即引骑遁武牢，元真遂降，众稍散。
mì jiāng rú lí yáng huò yuē xiàng shā dí ràng shì jī shāng jǐ sǐ chuāng yóu wèi píng jīn kě bǎo hu
密将如黎阳，或曰：“向杀翟让，世𪟝伤几死，疮犹未平，今可保乎？
shí wáng bó dāng qì jīn yōng zhūn hé yáng mì qīng jì guī zhī wèi yuē bài yǐ jiǔ kǔ zhū jūn wǒ jīn zì wěn yǐ xiè zhòng
”时王伯当弃金墉屯河阳，密轻骑归之，谓曰：“败矣，久苦诸君，我今自刎以谢众！
bó dāng bào mì tòng jué zhòng jiē qì mò néng yǎng shì
” 伯当抱密恸绝，众皆泣，莫能仰视。
mì fù yuē xìng bù xiāng qì dāng gòng guī guān zhōng mì suī wú gōng zhū jūn bì fù guì
密复曰：“幸不相弃，当共归关中，密虽无功， 诸君必富贵。
yuàn liǔ xiè yuē xī pén zi guī hàn shàng shí jūn shū
”掾柳燮曰：“昔盆子归汉，尚食均输。
gōng yǔ táng tóng zú suī bù gòng qǐ rán è duò guī lù shǐ wú xi gù táng bù zhàn ér jù jīng shī yì gōng gōng yě
公与唐同族，虽不共起，然遏隋归路，使无西，故唐不战而据京师，亦公功也。
mì yòu wèi bó dāng yuē jiāng jūn zú zhòng qǐ fù yǔ gū jù xíng zāi
”密又谓伯当曰：“将军族重， 岂复与孤俱行哉？
bó dāng yuē xī xiāo hé jǔ zōng cóng hàn jīn bù kūn jì jìn xíng yǐ wéi kuì
”伯当曰：“昔萧何举宗从汉，今不昆季尽行，以为愧。
qǐ gōng yī shī lì qīng qù jiù zāi
岂公一失利，轻去就哉？
suī yǔn shǒu xué xiōng suǒ gān yǐ
虽陨首穴胸，所甘已。
zuǒ yòu gǎn dòng suì lái guī
”左右感动，遂来归。
chū mì jiàn hào dēng tán jí fēng gǔ qí yī jǐ pū
初，密建号登坛，疾风鼓其衣，几仆；
jí jí wèi hú míng yú páng è zhī
及即位，狐鸣于旁，恶之。
jí jiāng bài gǒng shù yǒu huí fēng fā yú de jī shā lì shàng shǔ tiān bái rì wèi huì
及将败，巩数有回风发于地，激砂砾上属天，白日为晦；
tún yíng qún shǔ xiāng xián wěi xī běi dù luò jīng yuè bù jué
屯营群鼠相衔尾西北度洛，经月不绝。
jí rù guān bīng shàng èr wàn
及入关，兵尚二万。
gāo zǔ shǐ yíng láo guān gài xiāng wàng mì dà xǐ wèi qí tú yuē wú suǒ jǔ suī bù jiù ér ēn jié bǎi xìng shān dōng lián chéng shù bǎi yǐ wú gù dāng jǐn guī guó
高祖使迎劳，冠盖相望，密大喜，谓其徒曰：“吾所举虽不就，而恩结百姓，山东连城数百，以吾故，当尽归国。
gōng bù jiǎn dòu róng qǐ bù yǐ tái sī chù wǒ
功不减窦融，岂不以台司处我？
jí zhì bài guāng lù qīng fēng xíng guó gōng shū yuàn wàng
”及至，拜光禄卿，封邢国公，殊怨望。
dì cháng hū zhī dì qī yǐ biǎo mèi dú gū shì
帝尝呼之弟，妻以表妹独孤氏。
hòu lǐ qǐn báo zhí zhèng zhě yòu qiú huì zī bù píng
后礼寝薄，执政者又求贿，滋不平。
yīn cháo huì jìn shí wèi wáng bó dāng yuē wǎng zài luò kǒu cháng yù yǐ cuī jūn xián wèi guāng lù bù yì shēn zì wèi cǐ
因朝会进食，谓王伯当曰：“往在洛口，尝欲以崔君贤为光禄，不意身自为此。
wèi jǐ wén gù suǒ bù jiāng duō bù fù shì chōng zhě gāo zǔ zhào mì yǐ běn bīng jiù lí yáng zhāo fǔ gù bù qǔ jīng lüè dōng dōu bó dāng yǐ zuǒ wǔ wèi jiāng jūn wèi mì fù
未几，闻故所部将多不附世充者，高祖诏密以本兵就黎阳招抚故部曲，经略东都，伯当以左武卫将军为密副。
chí yì dōng zhì chóu sāng yì yǒu zhào fù zhào mì mì dà jù móu pàn
驰驿东至稠桑驿，有诏复召密，密大惧，谋叛。
bó dāng zhǐ zhī bù cóng nǎi yuē shì lì yì bù yǐ cún wáng yì lǜ
伯当止之，不从，乃曰：“士立义，不以存亡易虑。
gōng gù bó dāng hòu yuàn bì mìng yǐ bào
公顾伯当厚，愿毕命以报。
jīn kě tóng wǎng sǐ shēng yǐ zhī rán wú yì yě
今可同往，死生以之，然无益也。
nǎi jiǎn xiāo yǒng shù shí rén yī fù rén fú dài mù gāng cáng dāo qún xià zhà wèi jiā bì qiè zhě rù táo lín chuán shè xū yú biàn fú chū jù qí chéng
”乃简骁勇数十人，衣妇人服，戴幕釭，藏刀裙下， 诈为家婢妾者，入桃林传舍，须臾变服出，据其城。
lüè xù chǎn qù nán shān ér dōng chí gào zhāng shàn xiāng yǐ bīng yīng jǐ
掠畜产，趣南山而东，驰告张善相以兵应己。
xióng zhōu fù jiāng shèng yàn shī lǜ bù qí fú lù hún xiàn nán xíng gōng xiàn zhī xià mì bīng dù héng chū jī zhǎn zhī nián sān shí qī bó dāng jù sǐ chuán shǒu jīng shī
熊州副将盛彦师率步骑伏陆浑县南邢公岘之下，密兵度，横出击，斩之，年三十七，伯当俱死，传首京师。
shí xú shì jī shàng wèi mì bǎo lí yáng dì qiǎn shǐ chí mì shǒu wǎng zhāo shì jī
时徐世𪟝尚为密保黎阳，帝遣使持密首往招世𪟝。
shì jī biǎo qǐng shōu zàng zhào guī qí shī nǎi fā sāng jù wēi yí sān jūn gǎo sù yǐ jūn lǐ zàng lí yáng shān xī nán wǔ lǐ fén gāo qī rèn
世 𪟝表请收葬，诏归其尸，乃发丧，具威仪，三军缟素，以君礼葬黎阳山西南五里， 坟高七仞。
mì sù de shì kū duō ōu xuè zhě
密素得士，哭多欧血者。
bǐng yuán zhēn zhī jiàng yě shì chōng yǐ wéi xíng tái pú yè zhèn huá zhōu
邴元真之降也，世充以为行台仆射，镇滑州。
mì gù jiāng dù cái gàn hèn qí bèi mì wěi yǐ bīng guī zhī zhǎn qǔ qí shǒu jì mì zhǒng yǐ nǎi guī guó
密故将杜才干恨其背密，伪以兵归之，斩取其首，祭密冢，已乃归国。
shàn xióng xìn cáo zhōu jì yīn rén
单雄信，曹州济阴人。
yǔ dí ràng yǒu shàn
与翟让友善。
néng mǎ shàng yòng qiāng mì jūn zhōng hào fēi jiàng
能马上用枪，密军中号“飞将”。
yǎn shī bài jiàng shì chōng wèi dà jiàng
偃师败， 降世充，为大将。
qín wáng wéi dōng dōu xióng xìn jù zhàn qiāng jǐ jí wáng xú shì jī ā zhī yuē qín wáng yě
秦王围东都，雄信拒战，枪几及王，徐世𪟝呵之曰：“秦王也！
suì tuì
” 遂退。
hòu dōng dōu píng zhǎn luò zhǔ shàng
后东都平，斩洛渚上。
zǔ jūn yàn qí pú yè xiào zhēng zi
祖君彦，齐仆射孝征子。
bó xué qiáng jì shǔ cí shàn sù
博学强记，属辞赡速。
xuē dào héng cháng jiàn zhī suí wén dì dì yuē shì fēi shā hú lǜ míng yuè rén ér yá
薛道衡尝荐之隋文帝，帝曰： “是非杀斛律明月人儿邪？
zhèn wú yòng zhī
朕无用之。
yáng dì lì yóu jì zhī míng shì suì diào dōng dōu shū zuǒ jiǎn xiào sù chéng lìng shì wèi zǔ sù chéng
”炀帝立，尤忌知名士，遂调东都书佐，检校宿城令，世谓祖宿城。
fù qí cái cháng yù yù sī luàn
负其才，常郁郁思乱。
jí wèi mì cǎo xí nǎi shēn chì zhǔ quē
及为密草檄，乃深斥主阙。
mì bài shì chōng jiàn zhī yuē rǔ wèi zéi mà guó zú wèi
密败， 世充见之，曰：“汝为贼骂国足未？
jūn yàn yuē zhí kè kě shǐ cì yóu dàn kuì bù zhì ěr
”君彦曰：“跖客可使刺由，但愧不至耳！
shì chōng lìng pū zhī
” 世充令扑之。
jì kùn wò shù xià shì chōng yǐ zì yù dào duò zhōng huǐ mìng yī xǔ huì zhào wǎng shì zhī yù qí sū
既困卧树下，世充已自欲盗隋，中悔，命医许惠照往视之，欲其苏。
láng jiàng wáng bá zhù yuē nòng bǐ shēng yǒu yú zuì
郎将王拔柱曰：“弄笔生有余罪。
nǎi cù qí xīn jí sǐ lù shī yú yǎn shī
”乃蹙其心，即死，戮尸于偃师。
zàn yuē huò chēng mì shì xiàng yǔ fēi yě
赞曰：或称密似项羽，非也。
yǔ xìng wǔ nián bà tiān xià mì lián bīng shù shí bǎi zhàn bù néng qǔ dōng dōu
羽兴五年霸天下，密连兵数十百战不能取东都。
shǐ xuán gǎn luàn mì shǒu quàn qǔ guān zhōng
始玄感乱，密首劝取关中；
jí zì lì yì bù néng gǔ ér xi yi qí wáng yě
及自立，亦不能鼓而西，宜其亡也。
rán lǐ xián de shì nǎi tián héng tú yú xián chén shè yuǎn yǐ
然礼贤得士，乃田横徒欤，贤陈涉远矣！
ǎi shǐ mì bù wéi pàn qí cái xióng yì bù kě róng yú shí yún
噫，使密不为叛，其才雄亦不可容于时云。