xuē li èr liú gāo xú
薛李二刘高徐
xuē jǔ lán zhōu jīn chéng rén
薛举,兰州金城人。
róng mào kuí àn wǔ gǎn shàn shè
容貌魁岸,武敢善射。
zhí chǎn jù wàn hǎo jié nà biān háo wèi cháng xióng
殖产巨万,好结纳边豪,为长雄。
duò dà yè mò rèn jīn chéng fǔ xiào wèi
隋大业末,任金城府校尉。
huì suì xiōng lǒng xī dào qǐ jīn chéng lìng hǎo yuàn jiāng tǎo zéi mù bīng shù qiān xí jǔ jiāng
会岁凶,陇西盗起,金城令郝瑗将讨贼,募兵数千,檄举将。
shǐ shòu jiǎ dà huì zhì jiǔ jǔ yǔ zi rén gǎo jí qí dǎng jié yuàn yú zuò jiǎo chēng bǔ fǎn zhě jí qǐ bīng qiú jùn xiàn guān fā sù yǐ zhèn pín fá zì hào xī qín bà wáng jiàn yuán qín xìng yǐ rén gǎo wèi qí gōng shǎo zǐ rén yuè wèi jìn gōng
始授甲,大会置酒,举与子仁杲及其党劫瑗于坐,矫称捕反者,即起兵,囚郡县官,发粟以赈贫乏,自号西秦霸王,建元秦兴,以仁杲为齐公,少子仁越为晋公。
tā zéi zōng luó hóu shuài zhòng xià zhī yǐ wéi yì xīng gōng
它贼宗罗睺帅众下之,以为义兴公。
gèng zhāo fù yú dào piào mǎ mù
更招附余盗,剽马牧。
bīng fēng ruì shén suǒ xùn jiē xià
兵锋锐甚,所徇皆下。
duò jiāng huáng fǔ wǎn bīng wàn rén zhūn fú hǎn jǔ yǐ jīng zú èr qiān xí zhī yù yú chì àn
隋将皇甫绾兵万人屯枹罕,举以精卒二千袭之,遇于赤岸。
dà fēng qiě shù nì jǔ zhèn wǎn bù jī
大风且澍,逆举阵, 绾不击。
é fǎn fēng wǎn zhūn qì sè yì míng bù wǔ cuò luàn jǔ jiè qí xiān zhòng chéng zhī wǎn zhèn dà kuì jìn xiàn fú hǎn
俄反风绾屯,气色曀冥,部伍错乱,举介骑先众乘之,绾阵大溃,进陷枹罕。
mín shān qiāng zhōng lì sú yǐ zhòng èr wàn jiàng jǔ dà zhèn
岷山羌钟利俗以众二万降,举大振。
jìn rén gǎo wèi qí wáng dōng dào xíng jūn yuán shuài luó hóu wèi yì xīng wáng fù zhī
进仁杲为齐王、东道行军元帅,罗睺为义兴王副之;
rén yuè jìn wáng hé zhōu cì shǐ
仁越晋王、河州刺史。
yīn xùn xià shàn kuò èr zhōu
因徇下鄯、廓二州。
bù què xún jǐn yǒu lǒng xī de zhòng shí sān wàn
不阕旬,尽有陇西地,众十三万。
shí sān nián jiàn dì hào yú lán zhōu yǐ qī jū wèi hòu rén gǎo wèi tài zǐ
十三年,僭帝号于兰州,以妻鞠为后,仁杲为太子。
jí qí xiān mù zhì líng yì lì miào chéng nán chén bīng shù wàn zhǎn mù qì dà xiǎng
即其先墓置陵邑,立庙城南,陈兵数万展墓讫,大飨。
shǐ rén gǎo wéi qín zhōu
使仁杲围秦州;
rén yuè qū jiàn kǒu lüè hé chí tài shǒu xiāo yǔ jù què zhī
仁越趋剑口,掠河池,太守萧瑀拒却之。
qiǎn jiàng cháng zhòng xìng dù hé jī li guǐ yǔ guǐ jiāng li yūn zhàn chāng sōng zhòng xìng bài jūn méi yú guǐ
遣将常仲兴度河击李轨,与轨将李赟战昌松,仲兴败,军没于轨。
rén gǎo kè qín zhōu jǔ wǎng dōu zhī
仁杲克秦州, 举往都之。
rén gǎo kòu fú fēng qiān yuán zéi táng bì jù bù dé jìn
仁杲寇扶风,汧源贼唐弼拒,不得进。
chū bì lì li hóng zhī wèi tiān zǐ yǒu zhòng shí wàn
初,弼立李弘芝为天子,有众十万。
jǔ qiǎn shǐ zhāo bì bì shā hóng zhī cóng jǔ
举遣使招弼,弼杀弘芝从举。
rén gǎo jiān bì wú bèi xí zhī jǐn duó qí zhòng bì yǐ shù bǎi qí zǒu
仁杲间弼无备,袭之,尽夺其众,弼以数百骑走。
jūn yì zhāng hào èr shí wàn
军益张,号二十万。
jiāng kuī jīng shī
将窥京师。
huì gāo zǔ rù guān suì liú gōng fú fēng qín wáng jī pò zhī zhǎn shǒu shù qiān jí zhú běi zhì lǒng hái
会高祖入关,遂留攻扶风,秦王击破之,斩首数千级, 逐北至陇还。
jǔ wèi wáng suì yú lǒng zǒu wèn qí xià yuē gǔ yǒu jiàng tiān zǐ hu
举畏王,遂逾陇走,问其下曰:“古有降天子乎?
wěi huáng mén shì láng zhě liàng yuē xī zhào tuó yǐ nán yuè guī hàn shǔ liú shàn yì shì jìn jìn shì xiāo cóng qí jiā jīn cún zhuǎn huò wéi fú cháng yǒu zhī
”伪黄门侍郎褚亮曰:“昔赵佗以南粤归汉,蜀刘禅亦仕晋,近世萧琮,其家今存,转祸为福,尝有之。
wèi wèi qīng hǎo yuàn yuē liàng zhī yán fēi yě
”卫尉卿郝瑗曰:“亮之言非也。
xī hàn zǔ bīng lǚ bài shǔ xiān zhǔ cháng wáng qí qī zǐ
昔汉祖兵屡败,蜀先主尝亡其妻子。
fu zhàn gù yǒu shèng fù qǐ kě yī bù shèng biàn wèi wáng guó jì hu
夫战固有胜负,岂可一不胜便为亡国计乎?
jǔ yì huǐ qí yán nǎi yuē liáo shì gōng děng
”举亦悔其言,乃曰:“聊试公等。
jí hòu cì yuàn yǐ wéi móu zhǔ
”即厚赐瑗,以为谋主。
yuàn qǐng lián liáng shī dōu hòu lù tū jué hé zòng dōng xiàng
瑗请连梁师都,厚赂突厥,合从东向。
jǔ cóng zhī yuē tū jué mò hè duō shè fàn jīng shī
举从之,约突厥莫贺咄设犯京师。
huì dōu shuǐ jiān yǔ wén xīn shǐ tū jué xīn shuō zhǐ qí bīng gù jǔ móu sāi
会都水监宇文歆使突厥,歆说止其兵,故举谋塞。
wǔ dé yuán nián fēng zhōu zǒng guǎn zhāng zhǎng xùn jī luō jǔ xī bīng yuán zhī zhūn xī zhí yǐ yóu jūn lüè qí bīn
武德元年,丰州总管张长𢙏击罗,举悉兵援之,屯析墌,以游军掠岐、豳。
qín wáng yù zhī cì gāo zhí dù jǔ liáng shǎo lì sù dòu jiān bì lǎo qí bīng
秦王御之,次高墌,度举粮少,利速斗,坚壁老其兵。
huì wáng jí wò zhūn bù chū ér jǔ shù tiǎo zhàn
会王疾,卧屯不出,而举数挑战。
xíng jūn zhǎng shǐ liú wén jìng yīn kāi shān guān bīng yú gāo zhí shì zhòng bù shè bèi jǔ bīng yǎn qí hòu suì dà bài sǐ zhě shí liù dà jiàng mù róng luó hóu lǐ ān yuǎn liú hóng jī jiē méi
行军长史刘文静、殷开山观兵于高墌,恃众不设备,举兵掩其后,遂大败, 死者十六,大将慕容罗睺、李安远、刘弘基皆没。
wáng hái jīng shī jǔ bá gāo zhí rén gǎo jìn bī níng zhōu
王还京师,举拔高墌,仁杲进逼宁州。
hǎo yuàn móu yuē jīn táng xīn pò jiāng zú qín fú rén xīn yáo yǐ kě chéng shèng zhí qū cháng ān
郝瑗谋曰:“今唐新破,将卒禽俘,人心摇矣,可乘胜直趋长安。
jǔ rán zhī
”举然之。
fāng xíng ér bìng zhào wū zhàn shì yán táng bīng wèi chóng jǔ è zhī wèi jǐ sǐ
方行而病,召巫占视,言唐兵为崇,举恶之,未几死。
rén gǎo dài lì wěi shì jǔ wǔ huáng dì wèi zàng ér rén gǎo miè
仁杲代立,伪谥举武皇帝, 未葬而仁杲灭。
rén gǎo duō lì shàn qí shè jūn zhōng hào wàn rén dí xìng zéi hàn
仁杲多力善骑射,军中号万人敌,性贼悍。
chū jǔ měi pò zhèn jūn huò fú rén gǎo bì duàn shé yì bí huò chōng zhuó zhī
初,举每破阵,军获俘,仁杲必断舌刈鼻,或舂斮之。
qí qī yì xiōng bào xǐ biān chǔ rén jiàn bù shèng tòng wǎn zhuǎn yú de zhě zé mái qí zú lù fù bèi shòu chuí
其妻亦凶暴,喜鞭楚人,见不胜痛宛转于地者,则埋其足,露腹背受棰。
rén wèi ér bù qīn
人畏而不亲。
rén gǎo duō shā rén yín lüè mín rén qī qiè
仁杲多杀人,淫略民人妻妾。
cháng de yǔ xìn zi lì nù qí bù jiàng lì zhī huǒ jiàn gē yǐ dàn shì
尝得庾信子立,怒其不降, 砾之火,渐割以啖士。
bá qín zhōu qǔ fù rén dào xuán yǐ cù zhù bí huò yì qí yǐn yǐ qiú cái
拔秦州,取富人倒悬,以酢注鼻,或杙其隐,以求财。
suī jǔ cán měng yì è zhī měi jiè yuē rǔ cái lüè zú bàn shì ér shāng yú nüè zhōng fù wú zōng
虽举残猛,亦恶之,每戒曰:“汝材略足办事,而伤于虐,终覆吾宗。
jí jì lì yǔ zhū jiāng sù yǒu xì zhě xián cāi jù
及继立,与诸将素有隙者,咸猜惧。
hǎo yuàn kū jǔ bìng bù qǐ yáo shì bīng shāo shuāi
郝瑗哭举,病不起,繇是兵稍衰。
qín wáng lǜ zhū jiāng fù bì gāo zhí zhū jiāng qǐng zhàn wáng yuē wǒ jūn xīn xù ruì qì shǎo
秦王率诸将复壁高墌,诸将请战,王曰:“我军新恤,锐气少;
zéi zhòu shèng ér jiāo yǒu qīng wǒ xīn
贼骤胜而骄,有轻我心。
wǒ bì bì yǐ zhé zhī cì shuāi ér jī kě yī zhàn qín yě
我闭壁以折之,伺衰而击,可一战禽也。
yīn lìng jūn zhōng yuē gǎn yán zhàn zhě zhǎn
”因令军中曰:“敢言战者斩!
jiǔ zhī rén gǎo liáng fá tiǎo zhàn bù xǔ
”久之, 仁杲粮乏,挑战,不许。
qí jiāng móu jūn cái nèi shǐ lìng dí zhǎng xùn yǐ zhòng jiàng zuǒ pú yè zhōng jù chóu yǐ hé zhōu jiàng
其将牟君才、内史令翟长𢙏以众降,左仆射钟俱仇以河州降。
wáng cè zéi kě pò qiǎn jiàng jūn páng yù jī zōng luó hóu yú qiǎn shuǐ yuán zhàn hān wáng yǐ jìn bīng shou shòu qí bèi luó hóu bài wáng lǜ qí zhuī bēn yú shì xī jūn chí zhī yuē shì pò zhú bù kě shī yě
王策贼可破,遣将军庞玉击宗罗睺于浅水原,战酣,王以劲兵扌寿其背,罗睺败,王率骑追奔,于是悉军驰之,曰:“势破竹,不可失也。
yè bàn zhì xī zhí
”夜半,至析墌;
chí míng wéi hé
迟明,围合。
rén gǎo lǜ wěi guān shǔ jiàng wáng shòu zhī yǐ rén gǎo guī jīng shī jí qiú dǎng shù shí rén jiē zhǎn zhī
仁杲率伪官属降,王受之,以仁杲归京师,及酋党数十人皆斩之。
jǔ fù zi dào lǒng xī wǔ nián miè
举父子盗陇西五年灭。
chū rén gǎo jiàng zhū jiāng hè qiě wèn yuē luó hóu suī pò ér zéi chéng shàng jiān wáng néng xià zhī hé yě
初,仁杲降,诸将贺,且问曰:“罗睺虽破,而贼城尚坚,王能下之,何也?
wáng yuē luó hóu jiàn jiàng fēi jí zhuī zhī shǐ de hái chéng wèi kě qǔ yě
” 王曰:“罗睺健将,非急追之,使得还城,未可取也。
gù wú shǐ zéi bù jí jì shì yǐ kè zhī
故吾使贼不及计,是以克之。
zhū jiāng zī fú
” 诸将咨服。
rén gǎo yǐ bài qí jiāng páng xiān de jiàng zhào jí tǒng qí bīng wèi jǐ fù pàn
仁杲已败,其将旁屳地降,诏即统其兵,未几复叛。
xiān de qiāng háo yě jǔ fù zi xìn yǐ zhī
屳地,羌豪也,举父子信倚之。
zhì shì rù nán shān yáo shāng luò chū hàn chuān zhòng shù qiān suǒ guò piào hài bài dà jiàng páng yù
至是入南山,繇商洛出汉川,众数千,所过剽害,败大将庞玉。
zhì shǐ zhōu lüè wáng shì nǚ zuì qǐn yú yě wáng qǔ xiān de suǒ pèi dāo zhǎn zhī sòng shǒu liáng zhōu
至始州,掠王氏女,醉寝于野,王取屳地所佩刀斩之,送首梁州。
zhào fēng nǚ wèi chóng yì fū rén
诏封女为崇义夫人。
li guǐ zì chù zé liáng zhōu gū zāng rén
李轨,字处则,凉州姑臧人。
lüè zhī shū yǒu zhì biàn
略知书,有智辩。
jiā yǐ cái xióng biān hǎo zhōu rén jí xiāng dǎng chēng zhī
家以财雄边,好赒人急,乡党称之。
duò dà yè zhōng bǔ yīng yáng fǔ sī bīng
隋大业中,补鹰扬府司兵。
xuē jǔ luàn jīn chéng guǐ yǔ tóng jùn cáo zhēn guān jǐn liáng shuò li yūn ān xiū rén děng jì yuē jǔ bào hàn jīn qí bīng bì lái
薛举乱金城,轨与同郡曹珍、关谨、梁硕、李赟、 安修仁等计曰:“举暴悍,今其兵必来。
lì chán qiè wú zú yǔ jì zhě
吏孱怯,无足与计者。
yù xiāng lù lì jù hé yòu yǐ guān tiān xià biàn yōng néng shù shǒu yǐ qī zǐ ěr rén zāi
欲相戮力,据河右, 以观天下变,庸能束手以妻子饵人哉?
zhòng yǔn qí móu gòng jǔ bīng rán mò shì gǎn zhǔ
”众允其谋,共举兵,然莫适敢主。
cáo zhēn yuē wǒ wén chèn shū lǐ shì dāng wáng
曹珍曰: “我闻谶书,李氏当王。
jīn guǐ xián fēi tiān qǐ hu
今轨贤,非天启乎!
suì gòng jiàng bài yǐ tīng mìng
”遂共降拜以听命。
xiū rén yè lǜ zhū hú rù nèi yuàn chéng jiàn qí dà hū guǐ jí zhòng yīng zhī zhí hǔ bēn láng jiàng xiè tǒng shī jùn chéng wéi shì zhèng suì zì chēng hé xī dà liáng wáng shǔ guān shǔ zhǔn kāi huáng gù shì
修仁夜率诸胡入内苑城,建旗大呼,轨集众应之,执虎贲郎将谢统师、郡丞韦士政,遂自称河西大凉王,署官属,准开皇故事。
chū tū jué hé suō nà kè hán dì dá dù quē shè nèi shǔ bǎo huì níng chuān zhì shì chēng kè hán jiàng yú guǐ
初,突厥曷娑那可汗弟达度阙设内属,保会宁川,至是称可汗,降于轨。
jǐn děng yì jǐn shā duò guān fēn qí chǎn
谨等议尽杀隋官,分其产。
guǐ yuē zhū gōng jì jiàn tuī dāng bǐng wú yuē
轨曰:“诸公既见推,当禀吾约。
jīn jūn yǐ yì xīng yì zài jiù luàn shā rén qǔ cái shì wèi zéi hé yǐ qiú jì hu
今军以义兴,意在救乱, 杀人取财是为贼,何以求济乎?
nǎi yǐ tǒng shī wèi tài pú qīng shì zhèng tài fǔ qīng
”乃以统师为太仆卿,士政太府卿。
huì xuē jǔ qiǎn bīng lái qīn guǐ qiǎn jiàng bài zhī chāng sōng zhǎn shǒu èr qiān jí xī lǔ qí zhòng guǐ zòng hái zhī
会薛举遣兵来侵,轨遣将败之昌松,斩首二千级,悉虏其众,轨纵还之。
li yūn yuē jīn lì zhàn ér fú yòu zòng yǐ zī dí bù rú jǐn kēng zhī
李赟曰:“今力战而俘, 又纵以资敌,不如尽坑之。
guǐ yuē bù rán
”轨曰:“不然。
ruò tiān mìng guī wǒ dāng qín qí zhǔ cǐ jiē wǒ yǒu yě
若天命归我,当禽其主,此皆我有也;
bù zhě tú liú hé yì
不者,徒留何益?
suì qiǎn zhī
于是就放了他。
wèi jǐ bá zhāng yè dùn huáng xī píng fú hǎn xī yǒu hé xī
未几,拔张掖、炖煌、西平、枹罕,悉有河西。
wǔ dé yuán nián gāo zǔ fāng shì xuē jǔ qiǎn shǐ liáng zhōu xǐ shū wèi jié wèi guǐ wéi cóng dì
武德元年,高祖方事薛举,遣使凉州,玺书慰结,谓轨为从弟。
guǐ xǐ nǎi qiǎn dì mào rù cháo
轨喜,乃遣弟懋入朝。
dì bài mào dà jiàng jūn hái zhī zhào hóng lú shǎo qīng zhāng sì dé chí jié cè bài guǐ liáng wáng liáng zhōu zǒng guǎn gěi yǔ bǎo gǔ chuī yī bù
帝拜懋大将军,还之,诏鸿胪少卿张俟德持节册拜轨凉王、凉州总管,给羽葆鼓吹一部。
huì guǐ jiàn dì hào jiàn yuán ān lè yǐ qí zi bó yù wèi tài zǐ zhǎng shǐ cáo zhēn wèi shàng shū zuǒ pú yè gōng xiàn hé zhōu
会轨僭帝号,建元安乐,以其子伯玉为太子,长史曹珍为尚书左仆射,攻陷河州。
sì dé zhì guǐ zhào qí xià yì yuē lǐ shì yǒu tiān xià lì yùn suǒ shǔ yǐ zhái jīng yì
俟德至,轨召其下议曰:“李氏有天下,历运所属,已宅京邑。
yī xìng bù kě jìng wáng jīn yù qù dì hào dōng xiàng shòu cè kě hu
一姓不可竞王,今欲去帝号,东向受册,可乎?
cáo zhēn yuē duò wáng yīng xióng yàn qǐ hào dì wáng zhě guā fēn dǐng zhì
”曹珍曰:“隋亡,英雄焱起,号帝王者瓜分鼎峙。
táng zì bǎo guān yōng dà liáng yǎn hé yòu yè yǐ wèi tiān zǐ nài hé shòu rén guān
唐自保关、雍,大凉奄河右,业已为天子,奈何受人官?
bì yù yǐ xiǎo shì dà qǐng xíng xiāo chá gù shì chēng liáng dì ér chén yú zhōu
必欲以小事大,请行萧詧故事,称梁帝而臣于周。
guǐ cóng zhī nǎi qiǎn wěi shàng shū zuǒ chéng shān xiǎo lái cháo fèng shū chēng cóng dì dà liáng huáng dì
”轨从之,乃遣伪尚书左丞邓晓来朝,奉书称“从弟大凉皇帝”。
dì nù yuē guǐ wèi zhèn wèi xiōng cǐ bù chén yě
帝怒曰:“轨谓朕为兄,此不臣也。
qiú xiǎo bù qiǎn
”囚晓不遣。
chū guǐ yǐ liáng shuò wèi móu zhǔ shòu lì bù shàng shū
初,轨以梁硕为谋主,授吏部尚书。
shuò yǒu suàn lüè zhòng dàn zhī cháng jiàn gù xī yù hú zhǒng zú shèng quàn guǐ bèi zhī yīn yǔ hù bù shàng shū ān xiū rén jiāo yuàn
硕有算略,众惮之,尝见故西域胡种族盛, 劝轨备之,因与户部尚书安修仁交怨;
yòu guǐ zi zhòng yǎn cháng hou shuò shuò bù wéi qǐ zhòng yǎn hàn zhī
又轨子仲琰尝候硕,硕不为起,仲琰憾之。
nǎi xiāng yǔ zèn shuò
乃相与谮硕。
guǐ bù chá jī zhèn qí jiā shā zhī yáo shì gù rén shāo yí jù bù wéi yòng
轨不察,赍鸩其家杀之,繇是故人稍疑惧,不为用。
yǒu hú wū wàng yuē shàng dì jiāng qiǎn yù nǚ cóng tiān lái
有胡巫妄曰: “上帝将遣玉女从天来。
suì zhào bīng zhù tái yǐ hou nǚ duō suǒ mí sǔn
”遂召兵筑台以候女,多所糜损。
shǔ jiàn jī rén xiāng shí guǐ huǐ jiā zī zhèn zhī bù néng gěi yì fā cāng sù cáo zhēn yì quàn zhī
属荐饥,人相食,轨毁家赀赈之,不能给,议发仓粟,曹珍亦劝之。
xiè tǒng shī děng gù duò guān xīn nèi bù fù měi yǐn jié qún hú pái qí yòng shì chén yīn shì yù lí jǔ qí zhòng nǎi tíng jié zhēn yuē bǎi xìng è sǐ jiē ruò bù zú shì zhě zhuàng yǒng shì zhōng bù kěn kùn
谢统师等故隋官,心内不附,每引结群胡排其用事臣,因是欲离沮其众,乃廷诘珍曰:“百姓饿死皆弱不足事者,壮勇士终不肯困。
qiě chǔ lǐn yǐ bèi bù yú qǐ yi wàng sàn huì chán xiǎo hu
且储廪以备不虞,岂宜妄散惠孱小乎?
pú yè gǒu fù xià fēi guó jì
仆射苟附下,非国计。
guǐ yuē shàn
”轨曰: “善。
nǎi bì sù
”乃闭粟。
xià yì yuàn duō yù pàn qù
下益怨,多欲叛去。
huì xiū rén xiōng xìng guì běn zài cháng ān zì biǎo yì liáng zhōu zhāo guǐ
会修仁兄兴贵本在长安,自表诣凉州招轨。
dì yuē guǐ jù hé xī lián tǔ yù hún tū jué jīn xīng bīng tǎo jī shàng wéi nán dān shǐ nòng jiá kě xià yá
帝曰:“轨据河西,连吐谷浑、突厥,今兴兵讨击尚为难,单使弄颊可下邪?
xìng guì yuē guǐ shèng qiáng chéng rán ruò xiǎo yǐ nì shùn huò fú yi tīng
”兴贵曰:“轨盛强诚然,若晓以逆顺祸福,宜听。
rú píng gù bù shòu chén shì liáng zhōu háo wàng duō shí qí shì mín ér xiū rén wèi guǐ xìn rèn diǎn shì shū zhě shù shí rén ruò hou xì tú zhī wú bù jì
如凭固不受,臣世凉州豪望,多识其士民,而修仁为轨信任,典事枢者数十人,若候隙图之,无不济。
dì xǔ zhī
”帝许之。
xìng guì zhì liáng zhōu guǐ shòu yǐ zuǒ yòu wèi dà jiàng jūn yīn jiān fǎng xìng guì yǐ zì ān cè
兴贵至凉州,轨授以左右卫大将军, 因间访兴贵以自安策。
xìng guì duì yuē liáng zhōu pì yuǎn cái lì diāo hào suī shèng bīng shí wàn ér de bù guò qiān lǐ wú xiǎn gù zì shǒu
兴贵对曰:“凉州僻远,财力凋耗,虽胜兵十万,而地不过千里,无险固自守。
yòu bīn jiē róng dí róng dí chái láng yě fēi wǒ zú lèi
又滨接戎狄,戎狄,豺狼也,非我族类。
jīn táng jiā jù jīng shī lüè dìng zhōng yuán gōng bì xià zhàn bì shèng gài tiān qǐ yě
今唐家据京师,略定中原,攻必下,战必胜,盖天启也。
ruò jǔ hé xī de fèng tú dōng guī suī hàn dòu róng wèi zú wú bǐ
若举河西地奉图东归,虽汉窦融未足吾比。
guǐ mò bù dá jiǔ zhī yuē xī wú wáng pì yǐ jiāng zuǒ bīng yóu chēng jǐ wèi dōng dì wǒ jīn jǔ hé yòu bù dé wèi xi dì hu
” 轨默不答,久之,曰:“昔吴王濞以江左兵犹称己为东帝,我今举河右,不得为西帝乎?
suī táng qiáng dà rú wǒ hé
虽唐强大,如我何?
jūn wú wéi táng yòu zhì wǒ
君无为唐诱致我。
xìng guì jù xiè yuē qiè wén fù guì bù jū gù xiāng rú yì jǐn yè xíng
”兴贵惧,谢曰:“窃闻富贵不居故乡,如衣锦夜行。
jīn hé zōng méng rèn gǎn yǒu tā zhì
今合宗蒙任,敢有它志!
xìng guì zhī guǐ bù kě yǐ shuō nǎi yǔ xiū rén děng qián yǐn zhū hú bīng wéi qí chéng guǐ yǐ bù qí qiān yú chū zhàn
”兴贵知轨不可以说,乃与修仁等潜引诸胡兵围其城,轨以步骑千余出战。
xiān shì xuē jǔ zhù guó xī dào yi lǜ qiāng bīng bēn guǐ guǐ xǔ yǐ cì shǐ ér bù yǔ dào yi yuàn gù gòng jī guǐ
先是,薛举柱国奚道宜率羌兵奔轨,轨许以刺史而不与,道宜怨,故共击轨。
guǐ bài rù chéng yǐn bīng dēng pí xū wài yuán
轨败入城,引兵登陴,须外援。
xìng guì chuán yán yuē táng shǐ wǒ lái qǔ guǐ bù cóng zhě zuì sān zú
兴贵传言曰:“唐使我来取轨,不从者罪三族。
yú shì zhū chéng bù gǎn dòng
”于是诸城不敢动。
guǐ tàn yuē rén xīn qù yǐ tiān wáng wǒ hu
轨叹曰:“人心去矣,天亡我乎?
xié qī zǐ shàng yù nǚ tái shǔ jiǔ wéi bié
” 携妻子上玉女台,属酒为别。
xiū rén zhí sòng zhī zhǎn yú cháng ān
修仁执送之,斩于长安。
zì qǐ zhì wáng fán sān nián
自起至亡凡三年。
zhào xìng guì wèi yòu wǔ hou dà jiàng jūn fēng liáng guó gōng cì bó wàn duàn
诏兴贵为右武候大将军,封凉国公,赐帛万段;
xiū rén zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn shēn guó gōng bìng gěi tián zhái fēng liù bǎi hù
修仁左武候大将军,申国公,并给田宅,封六百户。
shí shān xiǎo wén guǐ bài rù hè dì
时邓晓闻轨败,入贺帝。
dì yuē ér wěi zhì li guǐ yǐ shǐ lái wén qí wáng bù shǎo qi nǎi dǎo biàn yǐ yuè wǒ
帝曰:“而委质李轨,以使来,闻其亡,不少戚, 乃蹈抃以悦我。
bù jìn xīn yú guǐ néng jié jié yú wǒ hu
不尽心于轨,能竭节于我乎?
suì fèi bù chǐ
”遂废不齿。
liú wǔ zhōu yíng zhōu jǐng chéng rén
刘武周,瀛州景城人。
fù kuāng xǐ mǎ yì
父匡,徙马邑。
mǔ zhào cháng yè zuò tíng zhōng jiàn ruò xióng jī guāng zhú de fēi tóu qí huái qǐ zhèn yī wú yǒu gǎn ér shēn shēng wǔ zhōu
母赵尝夜坐廷中,见若雄鸡,光烛地, 飞投其怀,起振衣,无有,感而娠,生武周。
wǔ zhōu wéi rén xiāo hàn shàn qí shè xǐ jiāo háo jié
武周为人骁悍,善骑射,喜交豪杰。
xiōng shān bó cháng lì rǔ zhī yuē rǔ bù zé suǒ yǔ bì miè wú zōng
兄山伯尝詈辱之曰:“汝不择所与,必灭吾宗!
wǔ zhōu yīn qù zhì luò wèi tài pú yáng yì chén zhàng xià
”武周因去至洛,为太仆杨义臣帐下。
mù zhēng liáo yǒu gōng bǔ jiàn jié xiào wèi
募征辽,有功,补建节校尉。
hái mǎ yì wèi yīng yáng fǔ xiào wèi
还马邑, 为鹰扬府校尉。
tài shǒu wáng rén gōng yǐ qí zhōu lǐ xióng pō ài yù zhī lìng zǒng yú hòu zhí gē xià
太守王仁恭以其州里雄,颇爱遇之,令总虞候,直合下。
jiǔ zhī dào rén gōng shì ér jù jué zhū yòu jiàn tiān xià yǐ luàn yīn yǒu yì jì yīn xuān yán yú zhòng yuē jīn suì jī sǐ zhě gǔ xiāng zhěn yú yě fǔ jūn bì cāng bù xù qǐ yōu bǎi xìng yì hu
久之,盗仁恭侍儿,惧觉诛,又见天下已乱,阴有异计,因宣言于众曰:“今岁饥,死者骨相枕于野,府君闭仓不恤,岂忧百姓意乎?
yǐ shì nù qí jūn jiē fèn yuàn
”以市怒其军,皆愤怨。
wǔ zhōu zhī rén yǐ yáo yīn chēng jí wò jiā háo jié wǎng hòu yè suì zhuī niú zòng jiǔ dà yán yuē dào zéi fāng qǐ zhòng yòu jī zhuàng shì shǒu fèn sǐ gōu hè
武周知人已摇, 因称疾卧家,豪桀往候谒,遂椎牛纵酒大言曰:“盗贼方起,众又饥,壮士守分, 死沟壑。
jīn guān sù hóng fǔ yú cāng shuí néng yǔ wǒ gòng qǔ zhī
今官粟红腐于仓,谁能与我共取之?
zhū è shào nián jiē yuàn cóng
”诸恶少年皆愿从。
duò dà yè shí sān nián yǔ qí tú zhāng wàn suì děng shí yú rén hou rén gōng shì shì wǔ zhōu shàng yè wàn suì zì hòu rù zhǎn rén gōng chí shǒu chū xùn jùn zhōng wú gǎn dòng zhě
隋大业十三年, 与其徒张万岁等十余人候仁恭视事,武周上谒,万岁自后入斩仁恭,持首出徇,郡中无敢动者。
suì kāi cāng zhèn qióng jué chí xí shǔ chéng jiē xià de bīng wàn yú zì chēng tài shǒu qiǎn shǐ fù tū jué
遂开仓赈穷绝,驰檄属城,皆下,得兵万余,自称太守,遣使附突厥。
yàn mén chéng chén xiào yì hǔ bēn láng jiàng wáng zhì biàn hé bīng wéi qí sāng qián zhèn huì tū quē zhì wǔ zhōu yǔ gòng jī zhì biàn pò zhī xiào yì bēn hái yàn mén yàn mén rén shā zhī yǐ chéng guī wǔ zhōu
雁门丞陈孝意、虎贲郎将王智辩合兵围其桑干镇,会突阙至,武周与共击智辩, 破之,孝意奔还雁门,雁门人杀之,以城归武周。
wǔ zhōu yīn xí pò lóu fán jìn jù fén yáng gōng qǔ gōng rén lù tū jué shǐ bì kè hán bào yǐ mǎ qí zhòng suì dà gōng de dìng xiāng
武周因袭破楼烦,进据汾阳宫, 取宫人赂突厥,始毕可汗报以马,其众遂大,攻得定襄。
tū jué yǐ láng tóu dào lì wǔ zhōu wèi dìng yáng kè hán jiàn chēng huáng dì yǐ qī jū wèi hòu jiàn yuán tiān xìng wèi shì yáng fú niàn wèi zuǒ pú yè mèi xù yuàn jūn zhāng wèi nèi shǐ lìng
突厥以狼头纛立武周为定杨可汗,僭称皇帝,以妻沮为后,建元天兴,卫士杨伏念为左仆射,妹婿苑君璋为内史令。
chū shàng gǔ zéi sòng jīn gāng yǒu zhòng wàn yú yǔ wèi dāo r lián hé
初,上谷贼宋金刚有众万余,与魏刀儿连和。
dāo r wèi dòu jiàn dé suǒ gōng jīn gāng jiù zhī dà bài lǜ yú zhòng sì qiān bǎo xī shān
刀儿为窦建德所攻,金刚救之, 大败,率余众四千保西山。
jiàn dé zhāo zhī jīn gāng huì yuē jiàn dé shā wèi wáng wú yì bù wǎng zhū jūn kě yǐ wú shǒu qǔ fù guì
建德招之,金刚恚曰:’建德杀魏王,吾义不往,诸君可以吾首取富贵。
nǎi bá dāo jiāng zì wěn zhòng bào zhī qì suì yǔ jiē guī wǔ zhōu
”乃拔刀,将自刎,众抱之泣,遂与皆归武周。
wǔ jī sù wén jīn gāng shàn bīng de zhī xǐ fēng wèi sòng wáng shǔ yǐ jūn fēn jiā zī bàn yí zhī
武击素闻金刚善兵,得之喜,封为宋王,属以军,分家赀半遗之。
jīn gāng yì zì jié chū qí qī ér chěng wǔ zhōu mèi shuō wǔ zhōu qǔ jìn yáng nán xiàng zhēng tiān xià
金刚亦自结,出其妻而骋武周妹, 说武周取晋阳,南向争天下。
wǔ zhōu shòu jīn gāng xī nán dào dà xíng tái
武周授金刚西南道大行台。
wǔ dé èr nián zǒng bīng èr wàn rù kòu cì huáng shé zhèn yòu lián tū jué fēng wú qián suì pò yú cì bá jiè zhōu jìn wéi tài yuán
武德二年,总兵二万入寇,次黄蛇镇,又连突厥,锋无前,遂破榆次,拔介州, 进围太原。
zhào qiǎn tài cháng shǎo qīng li zhòng wén yù zhī wèi zéi suǒ zhí jǔ jūn méi zhòng wén táo hái
诏遣太常少卿李仲文御之,为贼所执,举军没,仲文逃还。
zéi yīn pò píng yáo qǔ shí zhōu shā cì shǐ wáng jiǎn lüè hào zhōu
贼因破平遥, 取石州,杀刺史王俭,略浩州。
zhào yòu pú yè péi jì wèi jìn zhōu dào héng jūn zǒng guǎn jù zhī jì zhàn bài jī
诏右仆射裴寂为晋州道行军总管拒之,寂战败绩。
qí wáng yuán jí wěi bīng zhōu dùn wǔ zhōu rù jù zhī
齐王元吉委并州遁,武周入据之。
qiǎn jīn gāng gōng xiàn jìn zhōu zhí yòu xiāo wèi jiāng jūn liú hóng jī jìn pò huì zhōu
遣金刚攻陷晋州,执右骁卫将军刘弘基,进破浍州。
xià xiàn rén lǚ chóng mào shā qí lìng zì hào wèi wáng yǐ yīng zéi
夏县人吕崇茂杀其令,自号魏王以应贼。
duò hé dōng shǒu jiāng wáng xíng běn yǔ wǔ zhōu hé
隋河东守将王行本与武周合。
guān zhōng zhèn dòng
关中震动。
gāo zǔ zhào qín wáng dū bīng jìn tǎo zhūn bǎi bì
高祖诏秦王督兵进讨,屯柏壁。
yòu zhào yǒng ān wáng xiào jī yǔ yú yún dú gū huái ēn táng jiǎn děng gōng xià xiàn bù kè jūn chéng nán
又诏永安王孝基与于筠、独孤怀恩、唐俭等攻夏县,不克,军城南。
chóng mào yǔ zéi jiàng wèi chí jìng dé xí pò xiào jī jūn sì jiāng bèi zhí
崇茂与贼将尉迟敬德袭破孝基军,四将被执。
jìng dé hái huì zhōu wáng yāo zhàn pò zhī yú měi liáng chuān
敬德还浍州, 王邀战,破之于美良川。
jìng dé fù yǔ bié shuài xún xiāng yuán wáng xíng běn yú pú wáng yòu pò què qí jūn pú zhōu jiàng
敬德复与别帅寻相援王行本于蒲,王又破却其军,蒲州降。
dì xìng pú jīn guān wáng zì bǎi bì qīng jì yè xíng zài jīn gāng suì wéi jiàng zhōu
帝幸蒲津关,王自柏壁轻骑谒行在,金刚遂围绛州。
wáng hái zhūn jīn gāng yǐn tuì
王还屯,金刚引退。
wǔ zhōu gōng li zhòng wén yú hào zhōu bù shèng
武周攻李仲文于浩州,不胜。
qiǎn jiàng huáng zǐ yīng hù xiǎng dào piào qí dà jiàng jūn zhāng dé zhèng xí zhǎn zhī lǔ qí zhòng wǔ zhōu bù jiàng shāo lí
遣将黄子英护𫗵道,骠骑大将军张德政袭斩之,虏其众,武周部将稍离。
jīn gāng yǐ liáng dào fá zú jī yǐn qù wáng zhuī zhì què shǔ gǔ rì zhōng bā zhàn zéi jiē bài zhǎn jí shù wàn hù zī zhòng qiān shèng
金刚以粮道乏卒饥引去,王追至雀鼠谷,日中八战,贼皆败,斩级数万, 护辎重千乘。
jīn gāng zǒu jiè zhōu guān jūn pò zhī yǐ yú zhòng èr wàn chū xī mén bèi chéng zhèn xuān qī lǐ
金刚走介州,官军迫之,以余众二万出西门,背城阵,亘七里。
wáng lìng li shì jī chéng yǎo jīn qín shū bǎo wèi běi jūn dí zhǎng xùn qín wǔ tōng wèi nán jūn
王令李世𪟝、程咬金、秦叔宝为北军,翟长𢙏、秦武通为南军。
jì zhàn xiǎo què wáng yǐ jīng qí tū jī pò zhī jīn gāng jiāng qīng jì qù zéi jiàng wèi chí jìng dé xún xiāng zhāng wàn suì jiàng shōu qí jīng bīng suì fù jiè zhōu
既战,小却,王以精骑突击破之,金刚将轻骑去,贼将尉迟敬德、寻相、张万岁降,收其精兵,遂复介州。
wǔ zhōu yǐn qí wǔ bǎi qì bīng zhōu běi zǒu tū jué
武周引骑五百,弃并州,北走突厥。
jīn gāng shōu sàn zú jiāng hái jù zhòng bù wéi yòng yì yǐ bǎi qí bēn tū jué
金刚收散卒,将还拒,众不为用,亦以百骑奔突厥。
bīng zhōu píng hé dōng de jǐn fù
并州平,河东地尽复。
wèi jǐ jīn gāng bèi tū jué yù hái shàng gǔ wèi qí zhuī qí zhǎn zhī
未几,金刚背突厥,欲还上谷,为其追骑斩之。
wǔ zhōu yì móu guī mǎ yì jì lù tū jué shā zhī
武周亦谋归马邑,计露,突厥杀之。
qǐ bīng liù nián ér miè
起兵六年而灭。
gāo kāi dào cāng zhōu yáng xìn rén
高开道,沧州阳信人。
shì zhǔ yán wéi shēng
世煮盐为生。
shǎo jiáo yǒng zǒu jí bēn mǎ
少矫勇,走及奔马。
duò dà yè mò yī hé jiān zéi gé qiān wèi shén qí zhī
隋大业末,依河间贼格谦,未甚奇之。
huì qiān wèi duò bīng wéi bǔ zuǒ yòu bēn sàn wú jiù zhě kāi dào dú shēn jué zhàn shā shù shí rén bǔ bīng jiě qiān de miǎn suì yǐn wèi jiāng jūn
会谦为隋兵围捕,左右奔散,无救者,开道独身决战,杀数十人, 捕兵解,谦得免,遂引为将军。
qiān miè yǔ qí dǎng bǎi yú rén wáng hǎi qǔ
谦灭,与其党百余人亡海曲。
hòu chū piào cāng zhōu zhòng shāo fù yīn běi lüè shù bǎo zì lín yū zhì huái yuǎn jiē pò yǒu zhī
后出剽沧州,众稍附, 因北掠戍保,自临渝至怀远皆破有之。
fù yǐn bīng wéi běi píng wèi xià duò shǒu jiāng li jǐng zì dù bù néng zhī bá chéng qù kāi dào jù qí de
复引兵围北平,未下,隋守将李景自度不能支,拔城去,开道据其地。
wǔ dé yuán nián xiàn yú yáng jùn yǒu zhī
武德元年,陷渔阳郡有之。
yǒu kǎi mǎ shù qiān zhòng wàn rén zì hào yàn wáng
有铠马数千,众万人,自号燕王。
xiān shì huái róng fú tú gāo yù shèng yīn xiàn lìng jù gòng yǔ qí tú xí shā lìng wěi hào dà chéng huáng dì yǐ ní jìng xuān wèi yé shū huáng hòu jiàn yuán fǎ lún qiǎn shǐ yuē kāi dào wèi xiōng dì fēng qí wáng kāi dào yǐn zhòng cóng zhī
先是,怀戎浮屠高昙晟因县令具供,与其徒袭杀令,伪号大乘皇帝,以尼静宣为耶输皇后,建元法轮,遣使约开道为兄弟,封齐王,开道引众从之。
jū sān yuè shā yù shèng bìng qí zhòng fù chēng yàn wáng jiàn yuán shǔ zhì bǎi guān
居三月,杀昙晟,并其众,复称燕王,建元,署置百官。
dòu jiàn dé wéi luō yì yú yōu zhōu yì qǐng jiù kāi dào yǐ qí èr qiān fù zhī jiàn dé jiě qù nǎi yīn yì shǐ qǐng xiáng zhào yǐ wéi wèi zhōu zǒng guǎn shàng zhù guó běi píng jùn wáng cì xìng li
窦建德围罗艺于幽州,艺请救,开道以骑二千赴之,建德解去,乃因艺使请降, 诏以为蔚州总管、上柱国、北平郡王,赐姓李。
kāi dào yǐ qīng jì wǔ bǎi dǐ yōu zhōu yù tú yì
开道以轻骑五百抵幽州,欲图艺。
zì cóng shù qí rù dū du fǔ qiě guān yì yì yǔ zhāng yǐn jìn huān zhī bù kě tú suì qù
自从数骑入都督府,且观艺,艺与张饮尽欢,知不可图,遂去。
wǔ nián yōu zhōu jī kāi dào xǔ shū yǐ sù
五年,幽州饥,开道许输以粟。
yì qiǎn lǎo ruò còu shí jiē hòu yù zhī
艺遣老弱凑食,皆厚遇之。
yì yuè bù wéi yú gèng fā bīng sān qiān chē shù bǎi mǎ lǘ qiān wǎng qǐng sù kāi dào xī liú bù qiǎn suì běi lián tū jué gào jué yú yì fù chēng yàn yǔ liú hēi tà lián bīng rù kòu
艺悦,不为虞,更发兵三千、车数百、马驴千往请粟,开道悉留不遣,遂北连突厥,告绝于艺,复称燕,与刘黑闼联兵入寇。
kāi dào gōng yì zhōu bù kè qiǎn jiàng xiè léng guǐ jiàng yú yì qǐng bīng yìng jiē
开道攻易州不克,遣将谢棱诡降于艺,请兵应接。
yì zhòng zhì léng zòng jī pò zhī yīn dǎo tū jué jù nán héng dìng yōu yì děng sāo rán lí huàn
艺众至,棱纵击破之,因导突厥俱南,恒、定、幽、易等骚然罹患。
xié lì yǐ kāi dào shàn gōng jù yǔ jù gōng mǎ yì bá zhī
颉利以开道善攻具,与俱攻马邑,拔之。
shí qún dào xiāng jì píng kāi dào yù jiàng zì yí fǎn fù dé zuì yóu shì tū jué zì ān
时群盗相继平,开道欲降,自疑反复得罪,犹恃突厥自安。
rán jiàng shì duō shān dōng rén sī guī zhòng yì yàn luàn
然将士多山东人,思归,众益厌乱。
chū kāi dào mù zhuàng shì shù bǎi wèi yǎng zǐ wèi gē xià jí liú hēi tà jiāng zhāng jūn lì wáng guī kāi dào mìng yǔ ài jiàng zhāng jīn shù fēn dū zhī
初,开道募壮士数百为养子,卫合下,及刘黑闼将张君立亡归,开道命与爱将张金树分督之。
jīn shù qián lìng zuǒ yòu shù rén wěi yǔ zhū yǎng zǐ xì zhì xī rù gē jué qí gōng xián yòu qǔ dāo shuò jù chuáng xià
金树潜令左右数人伪与诸养子戏,至夕,入合,绝其弓弦,又取刀槊聚床下。
jì míng jīn shù yǐ qí tú zào gōng zhī shù rén zhě bào dāo shuò chū gē
既暝,金树以其徒噪攻之,数人者抱刀槊出合。
zhū yì zǐ jiāng bó zhàn wáng gōng shuò
诸义子将搏战,亡弓槊。
jūn lì jǔ huǒ wài chéng yīng zhī zhàng xià dà rǎo yǎng zǐ qióng zhēng guī jīn shù
君立举火外城应之,帐下大扰,养子穷,争归金树。
kāi dào gù bù miǎn huàn jiǎ tǐng rèn jù táng zuò yǔ qī qiè zòu jì yǐn jiǔ jīn shù wèi bù gǎn qián
开道顾不免,擐甲挺刃据堂坐, 与妻妾奏妓饮酒,金树畏不敢前。
tiān qiě míng kāi dào xiān yì qí qī qiè jí zhū zǐ ér hòu zì shā
天且明,开道先缢其妻妾及诸子而后自杀。
jīn shù luō bīng qǔ yǎng zǐ jiē zhǎn zhī yì shā jūn lì ér guī
金树罗兵取养子,皆斩之,亦杀君立而归。
kāi dào qǐ bīng fán bā nián miè
开道起兵凡八年灭。
yǐ qí de wèi guī zhōu zhào yǐ jīn shù wèi běi yàn zhōu dū dū
以其地为妫州,诏以金树为北燕州都督。
liú hēi tà bèi zhōu zhāng nán rén
刘黑闼,贝州漳南人。
shì jiǔ xǐ pú bó bù zhì chǎn wáng lài fù xiōng huàn kǔ zhī
嗜酒,喜蒱博,不治产,亡赖,父兄患苦之。
yǔ dòu jiàn dé shào xiāng you jiàn dé měi zī qí fèi hēi tà suǒ de zhé jǐn jiàn dé yì fú zhī jì
与窦建德少相友,建德每资其费,黑闼所得辄尽,建德亦弗之计。
suí mò wáng mìng cóng hǎo xiào dé wèi dào hòu shì li mì wèi pí jiàng
隋末,亡命从郝孝德为盗,后事李密为裨将。
mì bài wáng shì chōng lǔ zhī yǐ qí wǔ jiàn bǔ mǎ jūn zǒng guǎn zhèn xīn xiāng
密败,王世充虏之,以其武健, 补马军总管,镇新乡。
shí li shì jī xiàn yú dòu jiàn dé jiàn dé shǐ gōng xīn xiāng lǔ hēi tà xiàn zhī jiàn dé yòng wèi jiāng fēng hàn dōng jùn gōng
时李世𪟝陷于窦建德,建德使攻新乡,虏黑闼献之,建德用为将,封汉东郡公。
hēi tà yǔ zhū dào yóu sù qiáng wǔ duō jū zhà
黑闼与诸盗游,素强武,多狙诈。
jiàn dé yǒu suǒ jīng lüè cháng wěi yǐ chì hòu yīn rù dí zhōng chān xū shí měi chéng xì fèn qí bīng chū bù yì duō suǒ cuī kè jūn zhōng hào wèi shén yǒng
建德有所经略,常委以斥候, 阴入敌中觇虚实,每乘隙奋奇兵,出不意,多所摧克,军中号为神勇。
wǔ dé sì nián jiàn dé bài hái nì zhāng nán dù mén bù chū
武德四年,建德败,还匿漳南,杜门不出。
huì gāo zǔ zhào jiàn dé gù jiāng fàn yuàn dǒng kāng mǎi cáo chén gāo yǎ xián jiāng yòng zhī
会高祖召建德故将范愿、董康买、 曹湛、高雅贤,将用之。
yuàn děng yí wèi móu yuē wáng shì chōng jǔ luò yáng jiàng xiāo jiàng yáng gōng qīng shàn xióng xìn zhī tú jiē yí miè
愿等疑畏,谋曰:“王世充举洛阳降,骁将杨公卿、单雄信之徒皆夷灭。
jīn zhào wú děng ruò xi rù guān bì wú quán
今召吾等,若西入关,必无全。
qiě xià wáng yú táng gù yǒu dé wǎng qín huái ān wáng tóng ān gōng zhǔ jiē hòu qiǎn hái zhī
且夏王于唐固有德,往禽淮安王、 同安公主,皆厚遣还之。
jīn táng de xià wáng jí jiā hài
今唐得夏王,即加害。
wǒ bù yǐ yú shēng wèi wáng de chóu wú yǐ jiàn tiān xià yì shì
我不以余生为王得仇,无以见天下义士。
yú shì móu fǎn
”于是谋反。
bo suǒ zhǔ liú shì jí gòng wǎng jiàn gù jiāng liú yā gào zhī yā bù cóng zhòng nù shā yā qù
卜所主,刘氏吉,共往见故将刘雅,告之,雅不从,众怒,杀雅去。
fàn yuàn yuē hàn dōng gōng hēi tà guǒ gǎn duō qí lüè kuān rén róng zhòng ēn jié shì zú
范愿曰:“汉东公黑闼果敢多奇略,宽仁容众,恩结士卒。
wú cháng wén liú shì dāng wáng jīn yù shōu xià wáng wáng zhòng jí dà shì fēi qí rén mò kě
吾尝闻刘氏当王, 今欲收夏王亡众,集大事,非其人莫可。
nǎi zhī zhāng nán yè hēi tà yǐ gào
”乃之漳南,谒黑闼以告。
hēi tà xǐ zhuī niú xiǎng shì de bīng bǎi yú rén
黑闼喜,椎牛飨士,得兵百余人。
xí zhāng nán xiàn pò zhī
袭漳南县破之。
bèi zhōu cì shǐ dài yuán xiáng wèi zhōu cì shǐ quán wēi hé shì tǎo jī yuán xiáng děng jiē bài sǐ shōu qí qì xiè yǒu zhòng qiān rén
贝州刺史戴元祥、魏州刺史权威合势讨击,元祥等皆败死,收其器械,有众千人。
jiàn dé gù shí zuǒ yòu shāo guī zhī bīng jìn shèng
建德故时左右稍归之,兵浸盛。
nǎi shè tán zhāng nán jì jiàn dé gào yǐ jǔ bīng yì
乃设坛漳南, 祭建德,告以举兵意。
zì chēng dà jiàng jūn
自称大将军。
xiàn lì tíng shā shǒu jiāng wáng xíng mǐn
陷历亭,杀守将王行敏。
ráo yáng zéi cuī yuán xùn gōng xiàn shēn zhōu shā cì shǐ péi xī yīng zhī
饶阳贼崔元逊攻陷深州,杀刺史裴晞应之。
yǎn zhōu zéi xú yuán lǎng yì xiāng lián hé
兖州贼徐圆朗亦相连和。
suì qǔ yíng zhōu gōng dìng zhōu cán zhī
遂取瀛州,攻定州,残之。
nǎi yí xí zhào wèi jiàn dé jiāng lì wǎng wǎng shā lìng wèi fù zéi
乃移檄赵、魏,建德将吏往往杀令、尉附贼。
běi lián gāo kāi dào shì xióng zhāng
北连高开道,势雄张。
jìn zhì zōng chéng zhòng shù wàn
进至宗城,众数万。
lí zhōu zǒng guǎn li shì jī zhàn bài zǒu míng zhōu hēi tà zhuī zhī bù zú wǔ qiān jiē fù shì jī tǐng shēn miǎn
黎州总管李世𪟝战败,走洺州,黑闼追之,步卒五千皆覆,世𪟝挺身免。
nǎi yǐ wáng cóng wèi zhōng shū lìng liú bīn wèi zhōng shū shì láng qiǎn shǐ běi jié tū jué xié lì xié lì qiǎn sì jīn sòng yá nà lǜ qí cóng zhī jūn dà zhèn bù bàn nián jǐn yǒu jiàn dé gù dì
乃以王琮为中书令,刘斌为中书侍郎,遣使北结突厥颉利,颉利遣俟斤宋邪那率骑从之,军大振,不半年,尽有建德故地。
gāo zǔ zhào qín wáng jí qí wáng yuán jí tǎo zhī
高祖诏秦王及齐王元吉讨之。
wǔ nián hēi tà xiàn xiāng zhōu hào hàn dōng wáng jiàn yuán tiān zào yǐ fàn yuàn wèi zuǒ pú yè dǒng kāng mǎi bīng bù shàng shū gāo yǎ xián wèi zuǒ lǐng jūn wáng xiǎo hú wéi yòu lǐng jūn zhào jiàn dé liáo shǔ xī fù yòng zhī dōu míng zhōu
五年,黑闼陷相州,号汉东王,建元天造,以范愿为左仆射,董康买兵部尚书, 高雅贤为左领军,王小胡为右领军,召建德僚属,悉复用之,都洺州。
qín wáng lǜ bīng cì jí shù kùn zéi jìn xià xiāng zhōu
秦王率兵次汲,数困贼,进下相州。
dì zhōu rén fù shā cì shǐ pàn guī hēi tà
棣州人复杀刺史叛归黑闼。
èr yuè qín wáng pò zhī yú liè rén qǔ míng shuǐ shǐ zǒng guǎn luō shì xìn shǒu zhī
二月,秦王破之于列人,取洺水,使总管罗士信守之。
hēi tà gōng xiàn míng shuǐ shì xìn sǐ
黑闼攻陷洺水,士信死。
wáng zǔ shuǐ wèi lián yíng fēn qí bīng jué qí kuì lù
王阻水为连营,分奇兵绝其馈路。
hēi tà shù tiǎo zhàn jiān bì bù wéi dòng
黑闼数挑战,坚壁不为动。
sān yuè zéi liáng jǐn wáng dù bì jué zhàn yù yōng míng shuǐ shàng liú chì lì yuē xū zéi dù jí jué zhī
三月,贼粮尽,王度必决战,豫壅洺水上流,敕吏曰: “须贼度,亟决之。
hēi tà guǒ lǜ qí èr wàn jué shuǐ zhèn yǔ wáng shī dà zhàn zhòng kuì shuǐ bào zhì zéi zhòng bù dé hái zhǎn shǒu wàn yú jí nì sǐ shù qiān hēi tà yǔ fàn yuàn děng yǐ cán qí bēn tū jué
”黑闼果率骑二万绝水阵,与王师大战,众溃,水暴至,贼众不得还,斩首万余级,溺死数千,黑闼与范愿等以残骑奔突厥。
shān dōng píng qín wáng hái
山东平,秦王还。
hēi tà jiè tū jué bīng fù rù kòu gōng dìng zhōu
黑闼藉突厥兵复入寇,攻定州。
jiù jiāng cáo chén dǒng kāng mǎi xiān táo xiān yú jù bīng yīng zhī
旧将曹湛、董康买先逃鲜虞,聚兵应之。
dì yǐ huái yáng wáng dào xuán wèi hé běi zǒng guǎn yǔ yuán guó gōng shǐ wàn bǎo tǎo zéi zhàn xià bó bài jì dào xuán sǐ yú zhèn wàn bǎo qīng jì yì yáo shì hé běi fù pàn guī zéi
帝以淮阳王道玄为河北总管,与原国公史万宝讨贼,战下博,败绩,道玄死于阵,万宝轻骑逸,繇是河北复叛归贼。
hēi tà réng dōu míng zhōu
黑闼仍都洺州。
jiǔ yuè lüè yíng zhōu shā cì shǐ
九月,略瀛州,杀刺史。
zhào qí wáng yuán jí jī zhī bù jìn
诏齐王元吉击之,不进。
yòu zhào huáng tài zǐ dū bīng bìng lì pín zhàn jiē jié
又诏皇太子督兵并力,频战皆捷。
shí èr yuè huáng tài zǐ qí wáng xī bīng zhàn guǎn táo hēi tà dà bài yǐn jūn zǒu niè běi zhì máo zhōu
十二月,皇太子、齐王悉兵战馆陶, 黑闼大败,引军走,蹑北至毛州。
hēi tà zhěng zhòng bèi yǒng jì qú zhèn zòng qí bó zhī zéi fù shuǐ sǐ zhě shù qiān hēi tà dùn qù
黑闼整众,背永济渠阵,纵骑搏之,贼赴水死者数千,黑闼遁去。
qí jiāng liú hóng jī zhuī cù zéi bù dé xiū
骑将刘弘基追蹙,贼不得休。
míng nián zhēng yuè chí zhì ráo yáng qí néng zhǔ zhě cái bǎi yú kùn qiě něi
明年正月,驰至饶阳,骑能属者才百余,困且馁。
hēi tà suǒ shǔ zǒng guǎn cuī yuán xùn yíng bài yán zhī rù
黑闼所署总管崔元逊迎拜,延之入。
hēi tà bù xǔ yuán xùn gù qǐng qiě qì nǎi jìn chéng xià
黑闼不许,元逊固请,且泣, 乃进城下。
yuán xùn kuì zhī fāng fàn chē qí zhū gě dé wēi lè bīng qián hēi tà mà yuē gǒu bèi fù wǒ
元逊馈之,方饭,车骑诸葛德威勒兵前,黑闼骂曰:“狗辈负我!
suì zhí yì huáng tài zǐ suǒ zhǎn zhī
”遂执诣皇太子所斩之。
dé wēi jǔ jùn jiàng shān dōng suì dìng
德威举郡降,山东遂定。
yú dǎng jí tū jué bīng jiàn dào wáng dìng zhōu zǒng guǎn shuāng shì luò yāo zhàn pò píng zhī
余党及突厥兵间道亡,定州总管双士洛邀战,破平之。
chū qín wáng jiàn tiān cè fǔ qí hú shǐ zhì bèi yú cháng
初,秦王建天策府,其弧矢制倍于常。
zhú hēi tà yě wèi tū jué suǒ jiǒng zì yǐ dà jiàn shè què zhī
逐黑闼也,为突厥所窘,自以大箭射却之。
tū jué de jiàn chuán guān yǐ wéi shén
突厥得箭,传观,以为神。
hòu yú dà gōng yī zhǎng shǐ wǔ cáng zhī wǔ kù shì bǎo zhī měi jiāo qiū zhòng lǐ bì chén yú yí wù zhī shǒu yǐ shi wǔ gōng yún
后余大弓一、长矢五,藏之武库,世宝之,每郊丘重礼,必陈于仪物之首,以识武功云。
xú yuán lǎng zhě yǎn zhōu rén
徐圆朗者,兖州人。
suí mò wèi dào jù běn jùn yǐ bīng xùn láng yá yǐ xī běi zhì dōng píng jǐn yǒu zhī shèng bīng èr wàn fù li mì
隋末为盗,据本郡,以兵徇琅邪以西,北至东平,尽有之, 胜兵二万,附李密。
mì bài guī dòu jiàn dé
密败,归窦建德。
shān dōng píng shòu yǎn zhōu zǒng guǎn lǔ jùn gōng
山东平,授兖州总管、鲁郡公。
gāo zǔ qiǎn gé guó gōng shèng yàn shī ān jí hé nán dǐ rèn chéng huì hēi tà bīng qǐ yuán lǎng zhí yàn shī yīng zhī zì hào lǔ wáng hēi tà yǐ wéi dà xíng tái yuán shuài
高祖遣葛国公盛彦师安辑河南,抵任城,会黑闼兵起,圆朗执彦师应之,自号鲁王,黑闼以为大行台元帅。
yǎn yùn chén qǐ yī luò cáo dài děng zhōu háo jié jiē shā lì yīng zéi qín wáng yǐ pò hēi tà qiǎn bīng tún jì yīn jīng lüè zhī
兖、郓、陈、杞、伊、洛、曹、戴等州豪桀皆杀吏应贼,秦王已破黑闼,遣兵屯济阴经略之。
yuán lǎng jù
圆朗惧。
hé jiān rén liú fù lǐ shuō yuán lǎng yuē péng chéng yǒu liú shì chè cái lüè bù cháng yǒu yì xiāng shì dà fū xǔ qí bì wáng
河间人刘复礼说圆朗曰:“彭城有刘世彻,才略不常,有异相,士大夫许其必王。
jiāng jūn yù zì yòng kǒng bài bù rú yíng shì chè lì zhī gōng wú bù jì
将军欲自用,恐败,不如迎世彻立之,功无不济。
yuán lǎng wèi rán nǎi yíng zhī
” 圆朗谓然,乃迎之。
shèng yàn shī yǐ shì chè ruò lián pàn huò qiě bù jiě jí miù shuō yuē wén gōng yíng liú shì chè xìn hu
盛彦师以世彻若联叛,祸且不解,即谬说曰:“闻公迎刘世彻, 信乎?
gōng wáng wú rì yǐ
公亡无日矣!
dú bú jiàn dí ràng yòng li mì zāi
独不见翟让用李密哉?
yuán lǎng xìn zhī
”圆朗信之。
shì chè zhì duó qí bīng yǐ wéi sī mǎ qiǎn xùn dì suǒ zhì jiē xià jì ér shā zhī
世彻至,夺其兵,以为司马,遣徇地,所至皆下,忌而杀之。
huì huái ān wáng shén tōng li shì jī hé bīng gōng yuán lǎng yuán lǎng shù bài zǒng guǎn rèn huán suì wéi yǎn zhōu jiàng zhě zhēng yú chéng
会淮安王神通、李世𪟝合兵攻圆朗,圆朗数败, 总管任环遂围兖州,降者争逾城。
yuán lǎng qióng qì chéng yǔ xià shù qí yè wáng wèi yě rén suǒ shā
圆朗穷,弃城,与下数骑夜亡,为野人所杀。