yī
一
tóng nián yè shū shān tài shǐ zhǎng jiào zhōng shān
同年叶书山太史,掌教钟山。
shēng píng zhuān xīn jīng xué ér yóu cháng yú chūn qiū zì chēng dàn zhù zhào kuāng bù zú duō yě
生平专心经学,而尤长于《春秋》,自称啖助、赵匡,不足多也。
zhù máo shī tiāo xī dá xī yī zhāng wèi liǎng nán zǐ xiāng yuè zhī shī rén duō xiào zhī
注《毛诗》“佻兮达兮”一章为两男子相悦之诗,人多笑之。
rán zuò shī pō yǒu xìng qíng
然作诗颇有性情。
chū dōu yún xíng nián qī shí gǔ lái xī dōng mǎ yán xú shì yǐ fēi
《出都》云:“行年七十古来稀,东、马、严、徐事已非。
jiǎn diǎn liáng fāng yī lǎo bìng suǒ xū yào wù shì dāng guī
检点良方医老病,所须药物是当归。
bái shí qīng quán gù zì jiā jiǔ qú chē mǎ màn fēn nú
”“白石清泉故自佳,九衢车马漫纷孥。
yù zhī cǐ hòu chūn xiāng yì zhǐ yǒu fēng tái sháo yào huā
欲知此后春相忆,只有丰台芍药花。
xíng sè cōng cōng bìn yǐng shū qí lǘ yóu yì rù jīng chū
”“行色匆匆鬓影疏,骑驴犹忆入京初。
kuǎi gōu yī jiàn suān hán shén jīn rì guī zhuāng yǒu cì shū
蒯缑一剑酸寒甚,今日归装有赐书。
tài shǐ huì yǒu tóng chéng rén
”太史讳酉,桐城人。
èr
二
rén xū suì yú gǎi guān jīn líng yù wáng yǔ yán tài shǐ jiā yù qi qíng chuān tài shǒu yán shū shēng chū rèn wài lì cān jiàn zhǎng guān bù guàn qū xī cōng jù jiān dòng zhì shēng xiǎng
壬戌岁,余改官金陵,寓王俣岩太史家,遇戚晴川太守言:“书生初任外吏,参见长官,不惯屈膝,匆遽间,动致声响。
yú shì zhī guǒ rán
”余试之果然。
xì yín yún shū xián bǐ guàn zì nán xiǎo xué guì xī máng shí yǒu shēng
戏吟云:“书衔笔惯字难小,学跪膝忙时有声。
qi sù chéng ēn sì jù yún wǎ gōu luò yuè yìn gū tà yán xì rù fēng chuī duǎn qíng
”戚《宿承恩寺》句云:“瓦沟落月印孤榻,檐隙入风吹短檠。
shū lěng qiào
”殊冷峭。
qi huì zhèn lù hú zhōu rén
戚讳振鹭,湖州人。
sān
三
shū chéng rèn zì jǔ xué pō wèi zhuāng míng fǔ jì shì hǎo yín yǒng
舒城任自举学坡,为庄明府记室,好吟咏。
yī rì yú fǎng zhuāng gōng wén shū zhāi zhōng gāo chàng pāi àn xì tīng zhī nǎi yú shī yě
一日余访庄公,闻书斋中高唱拍案,细听之,乃余诗也。
zhuāng chū xiào yuē xìng ér rèn xiān shēng dà shǎng gōng shī
庄出笑曰:“幸而任先生大赏公诗;
rú qí dà mà zé nài hé hòu rèn sǐ fú pò shí kǒu hào bié qīn yǒu yún liù xún shī zú xià péng yíng jīn rì cái xīn fǎn yù jīng
如其大骂,则奈何?”后任死,伏魄时口号别亲友云:“六旬失足下蓬瀛,今日才欣返玉京。
zhí yǐ cōng míng hái zào huà dàn píng qiáo mù huà zi shēng
直以聪明还造化,但凭樵牧话子生。
huā dāng chūn jìn yīng cí shù niǎo jì dōng cán hé ba shēng
花当春尽应辞树,鸟际冬残合罢声。
jiàn shuō qún xian tóng kàng shǒu chí yú shòu dài zhǔ róng chéng
见说群仙同抗手,迟余受代主蓉城。
sì
四
tōng zhōu li fāng yīng qíng jiāng gōng huà méi ào àn bù jī
通州李方膺晴江,工画梅,傲岸不羁。
bà guān yù jiāng níng xiàng shì huā yuán rì yǔ chén bǔ luó jí yú yóu lǎn míng shān rén guān zhě hào sān xiān chū dòng
罢官,寓江宁项氏花园,日与沈补萝及余游览名山,人观者号“三仙出洞”。
tí huà méi yún xiě méi wèi bì hé shí yí mò guài huā qián luò mò chí
《题画梅》云:“写梅未必合时宜,莫怪花前落墨迟。
chù mù héng xié qiān wàn duo shǎng xīn zhǐ yǒu liǎng sān zhī
触目横斜千万朵,赏心只有两三枝。
qiū kuí yún sù sè fēng chuī yǒng xiàng zhǎng cǎi yī fēi fù jiù shí huáng
”《秋葵》云:“肃瑟风吹永巷长,采衣非复旧时黄。
dào tóu zhǐ jué jūn ēn zhòng cháng zì qīng xīn xiàng tài yáng
到头只觉君恩重,常自倾心向太阳。
qíng jiāng mù chú zhōu jiàn zuì wēng tíng gǔ méi fú dì zài bài
”晴江牧滁州,见醉翁亭古梅,伏地再拜。
qí fēng qù rú cǐ
其风趣如此。
wǔ
五
shàng yóu lìng fāng qǐ tíng míng qiú yì kuì yú ěr ér cōng yú xīn
上犹令方绮亭,名求义,聩于耳而聪于心;
yú rén yán bì dà shēng gāo hū xié xuè bǎi chū ér yī běn yú tiān zhēn
与人言,必大声高呼,谐谑百出,而一本于天真。
cí guān guī lǐ yún sān nián zhèng ba xǐ wàng jī lǎo qù réng sī zhú lǐ fēi
《辞官归里》云:“三年政罢喜忘机,老去仍思竹里扉。
xié qǔ qīng fēng suí zhào qù tiān lái bái fà hú tóu guī
携取清风随棹去,添来白发湖头归。
bù fáng qín hè wéi xíng li nà jì qī nú shuō shì fēi
不妨琴鹤为行李,那计妻孥说是非。
lì juàn yǎn hūn tān wěn wò wù chuán gāo shàng suì chū yī
力倦眼昏贪稳卧,误传高尚遂初衣。
sǐ hòu yú wèi míng mù
”死后,余为铭墓。
chén gǔ yú kū zhī yún bú jiàn bái tóu píng jī zuò shàng yí zhū lǚ chū táng lái
陈古渔哭之云:“不见白头凭几坐,尚疑朱履出堂来。
liù
六
yǔ guò sū zhōu cháng yù cáo jiā xiàng táng jìng hán jiā
予过苏州,常寓曹家巷唐静涵家。
qí rén yǒu háo qì néng luó zhì dōu zhī lù shì gù yóu xiá jiù zhī
其人有豪气,能罗致都知录事,故尤狎就之。
liǎng jiā qī nǚ wú xián rú páng gōng zhī yú sī mǎ dé cāo bù zhī shuí wéi zhǔ kè yě
两家妻女无嫌,如庞公之于司马德操,不知谁为主客也。
jìng hán yǒu jù yún tái hén shēn yuàn yǔ rén yǐng xiǎo chuāng dēng
静涵有句云:“苔痕深院雨,人影小窗灯。
huā zhāo fēn yùn yún báo zuì wēi yín dá suì huá chūn hán shí rì yǎn chuāng shā
”《花朝分韵》云:“薄醉微吟答岁华,春寒十日掩窗纱。
duō qíng zuó yè lóu tóu yǔ chuī chū mǎn qiáng hóng xìng huā
多情昨夜楼头雨,吹出满墙红杏花。
qí shǎo zǐ qī láng yǒng luò huā yún líng luò yān hóng guī bù dé yáng huā xiāng yuē guò lín jiā
”其少子七郎咏《落花》云:“零落嫣红归不得,杨花相约过邻家。
zhēn jiā jù yě
”真佳句也。
zhǎng zǐ xiāng yún jū suí yuán yín yún xiǎo zhù míng yuán yòu yī nián shí lán gān pàn tīng liú quán
长子湘昀居随园,吟云:“小住名园又一年,石阑干畔听流泉。
yè shēn pà zuò huán xiāng mèng yuè dào nán chuāng shàng wèi mián
夜深怕作还乡梦,月到南窗尚未眠。
xiǎo chuāng xián zuò xī yáng xié duì cǐ jiào rén bù yì jiā
”“小窗闲坐夕阳斜,对此教人不忆家。
xǐ jiàn xiāng hé cái chū shuǐ yī zhī gāo yè yī zhī huā
喜见香荷才出水,一枝高叶一枝花。
cóng lái hé yè gāo chū shuǐ zhě bì yǒu huā
”从来荷叶高出水者,必有花;
xiāng yún jū yuán jiǔ gù zhī zhī
湘昀居园久,故知之。
jìng hán yǒu jī rén wáng shì měi ér xián
静涵有姬人王氏,美而贤;
měi wén yú zhì bì shǒu zì pēng rèn
每闻余至,必手自烹饪。
xiān shù nián wáng yú wǎn lián yún luò yè tiān xīn xīn shāng yuán xiāng pín shí fù
先数年亡,余挽联云:“落叶添薪,心伤元相贫时妇;
wèi shuí jié fà cháng duàn táo jiā zuò shàng bīn
为谁截发,肠断陶家座上宾。
qī
七
yuán rén shī yuē lǎo bù gān xīn nài jìng hé li yì lǎn jìng yún zòng shǐ féng rén jiàn yóu shèng zì xiàn bēi
元人诗曰:“老不甘心奈镜何?”李益《览镜》云:“纵使逢人见,犹胜自见悲。
běn cháo zhèng jī chǐ xiān shēng yún zhū yán shuí bù xī bái fà ěr xiān zhī
”本朝郑玑尺先生云:“朱颜谁不惜?白发尔先知。
jiē xián jìng zhī shì rén yǐ lǎo yě
”皆嫌镜之示人以老也。
sòng rén yún pín nǚ rú huā zhǐ jìng zhī
宋人云:“贫女如花只镜知。
yòu yuē jìng lǐ zì yīng ān sù mào rén jiān zhǐ jiě kàn hóng zhuāng
”又曰:“镜里自应谙素貌,人间只解看红妆。
yòu yuē zì jiā lián wèi liǎo lín qù fù pái huái
”又曰:“自家怜未了,临去复徘徊。
běn cháo gāo fū rén yǒu jù yún zhà jiàn bù zhī shuí dí miàn xì kàn zhēn jué wǒ lián qīng
”本朝高夫人有句云:“乍见不知谁觌面,细看真觉我怜卿。
shì jìng yǒu ēn yú nǚ zǐ yǒu yuàn yú lǎo wēng yě
”是镜有恩于女子,有怨于老翁也。
róng chéng hóu hé róng xīn zāi
容成侯何容心哉?
bā
八
sū zhōu fēng qiáo xi yán táng yǒu yú běn jiā yú zhōu jū shì nǎi qián míng liù jùn zhī hòu ài kè néng shī
苏州枫桥西沿塘,有余本家渔洲居士,乃前明六俊之后,爱客能诗。
jiā yǒu yú yǐn yuán shuǐ mù míng sè yú wéi zuò jì juān shí bì jiān
家有渔隐园,水木明瑟,余为作记,镌石壁间。
měi guò gū sū bì pō zhōu táng xià yǔ qí shū chūn chú dì yòu kǎi wèi jiǎn zhú zhī tán
每过姑苏,必泊舟塘下,与其叔春锄、弟又恺,为剪烛之谈。
nián fu wǔ shí ér wáng
年甫五十而亡。
yǒu xīn liǔ yī lǜ yún èr yuè sháo guāng mèi chūn fēng nèn liǔ tiáo
有《新柳》一律云:“二月韶光媚,春风嫩柳条。
hán yān chū zuò tài pào lù bù shèng jiāo
含烟初作态,泡露不胜娇。
yāo xì róu nán wǔ méi shū dàn yù miáo
腰细柔难舞,眉疏淡欲描。
fēng shén yǔ shuí bìng hǎo nǚ zhà chuí tiáo
丰神与谁并?好女乍垂髫。
jiǔ
九
xiāng tíng dì ǒu yín wǎng wǎng rú wú yì suǒ yù chū bù kuì wú jiā ā lián yě
香亭弟偶吟,往往如吾意所欲出,不愧吾家阿连也。
yú sān shí nián qián xuǎn qiè gū sū suǒ xū huā fēng shén qīng
余三十年前,选妾姑苏,所需花封甚轻;
jīn dòng zhì shù jīn
今动至数金。
xiāng tíng guò wú mén yún chuán wén jìn rì xuǎn huā zhī bǎi liǎng chán tóu fèi mò zhī
香亭《过吴门》云:“传闻近日选花枝,百两缠头费莫支。
zhēng jí dāng nián wú shì hǎo yī qián biàn xǔ kàn xī shī
争及当年吴市好,一钱便许看西施。
xiāo xià zá yǒng yún kē tóu chì zú cháng yáng guò yī lǐng jiāo shān shàng jué duō
”《消夏杂咏》云:“科头赤足徜徉过,一领蕉衫尚觉多。
bù xìn rè cháng rén bù rè hóng dēng wéi zhe tīng shēng gē
不信热场人不热,红灯围着听笙歌。
shí
十
nán shǐ yán yuán xiào xù zhī mén fá zhū gě qú zhī xué shù shǐ qí hǎo shì hé guān bù kě wèi nǎi gè ān yú yǐn tuì qǐ fēi xìng zhī suǒ jìn bù kě qiáng yú jìn jīn wú jiàn èr rén yān
《南史》言:“阮孝绪之门阀,诸葛璩之学术,使其好仕,何官不可为?乃各安于隐退,岂非性之所近,不可强欤?”近今吾见二人焉;
yī wèi yǐn wén duān gōng zhī liù gōng zǐ shì cūn yī wèi fu wén zhōng gōng cóng zǐ wǒ zhāi
一为尹文端公之六公子似村,一为傅文忠公从子我斋。
shì cūn jǔ xiù cái zhōng rì bì hù yín shī
似村举秀才,终日闭户吟诗;
wǒ zhāi suī guān cān lǐng sī mǎ zhèng ér yì sī xiāo sàn bù xī róng lì
我斋虽官参领、司马政,而意思萧散,不希荣利。
yǒu rén cóng dōu zhōng lái sòng qí huán xī bié shù shī yún jiàng guān dāng yǐn chēng jī lì wèi lǎo xiān shuāi hào bàn wēng
有人从都中来,诵其《环溪别墅》诗云:“将官当隐称畸吏,未老先衰号半翁。
yòu yuē bú shì mén qián qí mǎ guò jǐ wàng shēn xiàn zuò hé guān
”又曰:“不是门前骑马过,几忘身现作何官。
cháng zhōu nǚ zǐ táo qìng yú jià dà sī mǎ péng gōng sūn xī luò nián èr shí èr ér wáng
”长洲女子陶庆余,嫁大司马彭公孙希洛,年二十二而亡。
yǒu qióng lóu yín xíng shì
有《琼楼吟》行世。
yǒng yīng wǔ yún yī mèng huàn huí táng shè jì qiān qiū liú de hàn wén zhāng
咏《鹦鹉》云:“一梦唤回唐社稷,千秋留得汉文章。
bì qù yún
”《婢去》云;
yuàn cóng rǔ qù cháng qīng tái xiǎo tà xiāng xiāo wǔ mèng huí
“院从汝去长青苔,小榻香消午梦回。
bù jué shū lián yáo shù yǐng fēng qián wù rèn zhāi huā lái
不觉疏帘摇树影,风前误认摘花来。
yī shí yī
一十一
jǐ mǎo qiū zài yáng zhōu yù wàn jìn péng xiù cái shǔ tí hóng xiù tiān xiāng tú
己卯秋,在扬州遇万近蓬秀才,属题《红袖添香图》。
jìn péng shǎo shí tuō li yàn běi xiě cǐ tú xū nǐ pīng tíng shí wú suǒ zhǐ
近蓬少时托李砚北写此图,虚拟娉婷,实无所指。
qiú xìng you jiàn huà zhōng rén jīng xiào yǐ wéi jué shì qí jiā bì
裘姓友见画中人,惊笑,以为绝似其家婢;
suì yán jìn péng zhì qí jiā chū bì zèng zhī
遂延近蓬至其家,出婢赠之。
bì xìng huā
婢姓花。
yī shí tí zhě fēn rán
一时题者纷然。
yú dú ài wú yù chí shī yuē hóng lóu cuì bèi zhī duō shǎo rú cǐ xiāo hún dìng xìng huā
余独爱吴玉墀诗曰:“红楼翠被知多少,如此消魂定姓花。
yòu yuē pìn qián ruò xǔ míng liú liǎn dì yī xū chou zuò huà rén
”又曰:“聘钱若许名流敛,第一须酬作画人。
niàn nián hòu yú zhì háng zhōu huā jī yǐ xià shì yǐ
”廿年后,余至杭州,花姬已下世矣。
jìn péng fǎng yú hú shàng bù zhí tóu shī yún xī huā rén zǎo chū zài jiǔ kè chí lái
近蓬访余湖上,不值,投诗云:“惜花人早出,载酒客迟来。
yī shí èr
一十二
xīn chǒu qiū hū yǒu zhè zhōng xiào guān rù shān jiàn fǎng fāng zhī jí yù chí zì xiǎo gǔ shì wú xiāng chǐ fú xiān shēng zhī shǎo zǐ ōu tíng jū shì zhī jì dì
辛丑秋,忽有浙中校官入山见访,方知即玉墀,字小谷,是吾乡尺凫先生之少子、鸥亭居士之季弟。
yǔ shǎo shí qǐ jiǎ guī qǔ yǐn yú ōu tíng zhī píng huā zhāi qí shí xiǎo gǔ cái sì suì
予少时,乞假归娶,饮于鸥亭之瓶花斋,其时小谷才四岁。
gù jiàn zèng yún yuán lín xīn qì sà nián yú jīn rì zhēn lái dà yǐn jū
故见赠云:“园林心契卅年余,今日真来大隐居。
xiū zhì máng yú tóu yào lù kòu mén kuài bǐ fǎng qí shū
修贽忙于投要路,扣门快比访奇书。
xiāng kàn gòng yà xū méi gǔ jiǔ bié hún wàng wèn xùn shū
相看共讶须眉古,久别浑忘问讯疏。
xì rèn shuāng tóng diǎn qiū shuǐ yī rán zhú mǎ shi jūn chū
细认双瞳点秋水,依然竹马识君初。
wū hū sì shí yú nián xiāng lǐ gù rén èr shí nián qián shī zhōng zhī jǐ bǐ cǐ máng máng jué wú wù qī ér tiān bì wèi liǎng rén zuò hé wén zhāng yǒu shén xìn yǐ
”呜呼!四十余年乡里故人,二十年前诗中知己,彼此茫茫,绝无晤期,而天必为两人作合,文章有神,信矣!
xiǎo gǔ zài suí yuán shǎng fú róng fù wǔ gǔ qiān yán yǐ tài zhǎng bù néng quán lù
小谷在随园赏芙蓉,赋五古千言,以太长,不能全录。
tuō luō liǎng fēng huà bǎn qiáo yí jì tí yún tán ba luō jiā guǐ qù tú qù xún jiù yuàn yǐng mó hú
托罗两峰画《板桥遗迹》,题云:“谈罢罗家《鬼趣图》,去寻旧院影模糊。
lú gēn sè sè rú rén yǔ zhōng yǒu yīng yīng yàn yàn wú lǜ wú yī piàn zhòng xiāng mái bàn méi qiáo shēn bàn méi jiē
芦根瑟瑟如人语,中有莺莺燕燕无?”“绿芜一片众香埋,半没桥身半没街。
yàn jī dàn yú cán chǔ zài yě zēng qīn jìn yù rén xié
艳迹但余残础在,也曾亲近玉人鞋。
cǐ bǎi pó suō shì jiù rén pán huán jǐ dù bǎn qiáo chūn
”“此柏婆娑似旧人,盘桓几度板桥春。
zhǐ lián shēng zhǎng yān huā lǐ yóu zuò tíng tíng qiàn nǚ shēn
只怜生长烟花里,犹作亭亭倩女身。
zhě fān yóu xù yǐ chuàng rán yòu duì fēng xié yǔ xì tiān
”“者番游绪已怆然,又对风斜雨细天。
huà zuì qī liáng tiān zuì cǎn kàn jūn bǐ shàng qǐ cāng yān
画最凄凉天最惨,看君笔上起苍烟。
yī shí sì
一十四
yú zì yòu shī wén bù xǐ píng shú
余自幼,诗文不喜平熟。
bǐng chén zhū zhēng shì jí jīng shī dú xīn zhé yú shān yīn hú tiān yóu zhì wēi
丙辰,诸征士集京师,独心折于山阴胡天游稚威。
cháng yán wú yú zhì wēi zé shī zhī yǐ
尝言:“吾于稚威,则师之矣;
wú yú yuán mù xún chū zé you zhī yǐ
吾于元木、循初,则友之矣;
qí tā mǒu mǒu zé shì wǒ zhě yě
其他某某,则事我者也。
yuán mù zhě zhōu jūn dà shū xún chū zhě wàn jūn guāng tài yě
”元木者周君大枢,循初者万君光泰也。
zhì wēi pián tǐ wén zhí yǎn xú yǔ sàn xíng chǐ yán sòng dài yī yǐ táng rén wèi guī
稚威骈体文,直掩徐、庾,散行耻言宋代,一以唐人为归。
shī xué hán mèng guò yú sè ǎo
诗学韩、孟,过于涩拗。
jīn lù qí jìn rén zhě
今录其近人者。
rú míng fēi yún tiān dī hǎi shuǐ xi liú chù dú yǒu pí pá kān jiě yǔ
如《明妃》云:“天低海水西流处,独有琵琶堪解语。
duàn sī kū mù běn wú qíng yóu shèng rén xīn bǎi qiān xǔ
断丝枯木本无情,犹胜人心百千许。
yǒng jiàn guǒ yún kǔ kǒu zhòng suǒ huī yú gān jǐ rén shǎng
”咏《谏果》云:“苦口众所挥,余甘几人赏。
zhì mì kūn yǔ duān huò zhě rú shì zhǎng
置蜜锟铻端,或者如舐掌。
zèng mǒu yíng jiāng yún dà shēng dāng gǔ jí piàn yǐng luò qiāng wēi
”《赠某营将》云:“大声当鼓急,片影落枪危。
jiàn xuè kàn shēng yǐng tiān láng duì chí zī
剑血看生瘿,天狼对持髭。
jiē qí jù yě
”皆奇句也。
yì yǒu fēng yùn dú jué zhě xiǎo xíng yún mèng lán yīng huàn mù líng xi yì lì cuī shī yǔ fú yī
亦有风韵独绝者,《晓行》云:“梦阑莺唤穆陵西,驿吏催诗雨拂衣。
xíng kè luò huā xīn shì bié wú duān jù chèn xiǎo fēng fēi
行客落花心事别,无端俱趁晓风飞。
dīng sì chūn yǔ yǔ yuán mù xún chū tóng zài zhì wēi yù zhōng yè mián tīng yǔ yuán mù jiàn zèng yī piān yún wén zhāng zhī jiā wú bù yǒu yuán láng èr shí dǎn rú dǒu
丁巳春,予与元木、循初同在稚威寓中,夜眠听雨,元木见赠一篇云:“文章之家无不有,袁郎二十胆如斗。
shī shén qí guǐ bù néng bèi lù
”诗甚奇诡,不能备录。
rén shēn suì yú qǐ bìng zhì cháng ān yuán mù zài zèng qī gǔ
壬申岁,余起病至长安,元木再赠七古。
qǐ jù yún yì xī xiāng jiàn cháng ān dǐ zhì qì rú hóng guà qiān lǐ
起句云:“忆昔相见长安邸,志气如虹挂千里。
kuáng fēi dà jù fēng yǔ lái tóu méi jiǔ bēi xiào bù yǐ
狂飞大句风雨来,头没酒杯笑不已。
zhēn nǎi tì yú shǎo shí xiě zhào
”真乃替余少时写照。
yuán mù tíng shì bào bà guǒ yì gōng nè qīn yán wéi shàng kè
元木廷试报罢,果毅公讷亲延为上客。
měi gōng yú zhī xiá mìng jiǎng tōng jiàn shù zé yì xiǎng jiàn dāng rì gōng qīng fēng yǎ yě
每公余之暇,命讲《通鉴》数则,亦想见当日公卿风雅也。
yuán mù shī zuì jiān shòu dú yǒng táo huā pō wǎn lì
元木诗最坚瘦,独咏《桃花》颇婉丽。
qí cí yuē jì jì zhū chén dù suì huá yòu jīng chūn sè dào táo huā
其词曰:“寂寂朱尘度岁华,又惊春色到桃花。
wǔ líng yóu kè zhī hé xiàn zhǐ yǒu yú rén zuì yì jiā
五陵游客知何限,只有渔人最忆家。
guǎn zhòng mù yún làng shuō rú mén xiū wǔ chǐ zhì jīn jiāng zuǒ jǐ yí wú
”《管仲墓》云:“浪说儒门羞五尺,至今江左几夷吾?”
zǎo xíng shī èr rén tóng diào ér jiē yǒu miào jìng
早行诗,二人同调,而皆有妙境。
liáng yào tíng yún hóng yàn zì nán rén zì běi yī shí lái wǎng yuè míng zhōng
梁药亭云:“鸿雁自南人自北,一时来往月明中。
yuán mù yún xíng rén fēi niǎo dōu hé shì yí yàng chōng hán dù xiǎo dī
”元木云:“行人飞鸟都何事,一样冲寒度晓堤。
zhōu lán pō xué shì duō rán dōng rì tóng yuán mù yǒng xuě hé dōng pō jiān chā yùn
”周兰坡学士多髯,冬日同元木咏雪,和东坡“尖叉”韵。
yuán mù yā yán zì yùn yún xiū rán rào zuò lí lí zhú miào jù qīng yú xī xī yán
元木押“盐”字韵云:“修髯绕作离离竹,妙句清于《昔昔盐》。
yī shí wǔ
一十五
yǔ zǎi jiāng níng shí shù lái xī xiù cái jiàn zèng yún shuí dào lóu qián duō gǔ xiǎng zhǐ wén huā wài yǒu qín shēng
予宰江宁时,俞来溪秀才见赠云:“谁道楼前多鼓响,只闻花外有琴声。
yú dào bù rú sòng rén yǔ hòu yǒu rén gēng lǜ yě yuè míng wú quǎn fèi huā cūn
”余道:“不如宋人‘雨后有人耕绿野,月明无犬吠花村’。
yòu yǒu rén zèng yún shì dào yǎn qián liàng yú xuě mín cóng xīn shàng yǎng rú chūn
”又有人赠云:“事到眼前亮于雪,民从心上养如春。
yú dào bù rú yú shù yáng zá xīng yún yù qǐ de qíng níng jié zǎo pàn fáng duō wù měi xíng qīng
”余道:“不如余《沭阳杂兴》云‘狱岂得情宁结早,判防多误每刑轻’。
yī shí liù
一十六
rén yán tōng tiān wén zhě bù xiáng
人言通天文者不祥。
sì chuān gāo tài shǐ míng chén zì bái yún xiàng wèi yuè dà jiàng jūn xī xí
四川高太史名辰,字白云,向为岳大将军西席。
cháng zài jīn líng guān xīng xiàng yán shān dōng yǒu shì
尝在金陵观星象,言山东有事。
cì nián guǒ yǒu wáng lún zhī nì ér tài shǐ yǐ xiān wáng yǐ
次年,果有王伦之逆,而太史已先亡矣。
guò suí yuán mìng qí zi shòu yè mén xià zèng shī yún míng zhòng suí yuán jù ǒu rán xìng lái shén miào xiě háo diān
过随园,命其子受业门下,赠诗云:“名重随园讵偶然?兴来神妙写毫颠。
yǐ zhī gé jǐng lái gōu lòu qǐ dàn xiāng shān shù lè tiān rù zuò lán guāng shí gǒng yī yī rén hè yǐng zì piān xiān
已知葛井来勾漏,岂但香山数乐天?入座岚光时拱揖,依人鹤影自翩跹。
xún xiāng jìn chù zhān xiān bèi wèi wǒ zhōu jī sān shí nián
荀香近处瞻先辈,慰我调饥三十年。
guò dìng jūn shān diào wǔ hòu yún sān dài ér hái lùn chū chù liǎng cháo zhī jì jiàn quán yí
”《过定军山吊武侯》云:“三代而还论出处,两朝之际见权宜。
yī shí qī
一十七
sūn guò tíng shū pǔ yún xué shū zhě chū xué xiān qiú píng zhèng
孙过庭《书谱》云:“学书者初学先求平正;
jìn gōng xū qiú xiǎn jué
进功须求险绝;
chéng gōng zhī hòu réng guī píng zhèng
成功之后,仍归平正。
yǔ wèi xué shī zhī dào hé yǐ yì shì
”予谓学诗之道,何以异是?
shí bā
—十八
wéi rén bù kě yǐ yǒu wǒ yǒu wǒ zé zì shì hèn yòng zhī bìng duō
为人,不可以有我,有我则自恃恨用之病多;
kǒng zǐ suǒ yǐ wú gù wú wǒ yě
孔子所以“无固”、“无我”也。
zuò shī bù kě yǐ wú wǒ wú wǒ zé chāo xí fū yǎn zhī bì dà
作诗,不可以无我,无我则剿袭敷衍之弊大;
hán chāng lí suǒ yǐ wéi gǔ yú cí bì jǐ chū yě
韩昌黎所以“惟古于词必己出”也。
běi wèi zǔ yíng yún wén zhāng dāng zì chū jī zhù chéng yī jiā fēng gǔ bù kě jì rén lí xià
北魏祖莹云:“文章当自出机杼,成一家风骨,不可寄人篱下。
yī shí jiǔ
一十九
shī yǒu xiàn qián zhǐ diǎn yǔ zuì jiā
诗有现前指点语最佳。
xiāng shù shàng shū tí hóng yè yún yī yè liú chuán shuāng xìn biàn zǎo shuāi duō shì chū tóu zhī
香树尚书《题红叶》云:“一夜流传霜信遍,早衰多是出头枝。
chéng yú mén guān dǎ yú yún páng rén shù shǒu xiū xiāng guài kōng wǎng yóu lái sā zuì duō
”程鱼门《观打渔》云:“旁人束手休相怪,空网由来撒最多。
zhāng zhé shì guān yì yún xiào qú liǎn shǒu tuī píng hòu shǐ xiàn cóng páng lǒng xiù rén
”张哲士《观弈》云:“笑渠敛手推枰后,始羡从旁拢袖人。
sòng rén shī yún wú shì bì mén fáng sú kè ài xián néng yǒu jǐ rén lái zhé shì yuè yè yún kǒng yǒu xián rén néng jiàn fǎng mǎn tíng liáng yǐng wèi guān mén
”宋人诗云:“无事闭门防俗客,爱闲能有几人来?”哲士《月夜》云:“恐有闲人能见访,满庭凉影未关门。
liǎng yì xiāng fǎn ér jiē yǒu wèi
”两意相反,而皆有味。
èr shí
二十
táng yǐ qián wèi yǒu bù shú jīng wén xuǎn lǐ zhě bù dú dù shǎo líng yě
唐以前,未有不熟精《文选》理者,不独杜少陵也。
hán liǔ liǎng jiā wén zì qí nóng hòu chù jù cóng cǐ chū
韩、柳两家文字,其浓厚处,俱从此出。
sòng rén yǐ bā dài wèi shuāi suì yī bǐ mǒ shā ér shī wén cóng cǐ píng ruò yǐ
宋人以八代为衰,遂一笔抹杀,而诗文从此平弱矣。
hàn yáng dài sī rèn tí wén xuǎn lóu yún qī bù yǐ lái shuí kàng shǒu liù jīng ér wài cǐ chuán shū
汉阳戴思任《题文选楼》云:“七步以来谁抗手,‘六经’而外此传书。
èr shí yī
二十一
jìn rì wén rén cháng zhōu wèi shèng
近日文人,常州为盛。
zhào huái yù zì yìng chuān néng bā jiā zhī wén
赵怀玉字映川,能八家之文;
huáng jǐng rén zì zhòng zé shī jìn tài bái
黄景仁字仲则,诗近太白;
sūn xīng yǎn zì yuān rú shī jìn chāng gǔ
孙星衍字渊如,诗近昌谷;
hóng jūn liàng jí zì zhì cún shī xué hán dù jù xiù chū bān háng
洪君亮吉字稚存,诗学韩、杜:俱秀出班行。
huáng bù xìng zǎo wáng
黄不幸早亡。
lù qí qián guān cháo xíng yún kè yǒu bù lè yóu guǎng líng wò kàn bā yuè qiū tāo xìng
录其《前观潮行》云:“客有不乐游广陵,卧看八月秋涛兴。
wěi zāi zào wù cǐ jù guān hǎi shuǐ zhí xié xīn fēi téng
伟哉造物此巨观,海水直挟心飞腾。
lóng táng shuí zuò tiān wú jiè duì cǐ máng máng bā shān ài
龙堂谁作天吴介,对此茫茫八埏隘。
cái jiàn yín shān dòng dì lái yǐ jiāng chì àn fú tiān wài
才见银山动地来,已将赤岸浮天外。
pēng yá zhuì yuè wàn xué hào xióng qù cí yín liù jié yáo
砰崖槌岳万穴号,雄呿雌吟六节摇。
shì qǐ qián kūn gòng hū xī nǎi yǔ huì shuò wèi yíng xiāo
是岂乾坤共呼吸,乃与晦朔为盈消。
yīn tiān nù wèi pái shān rù zhuǎn yǎn xi zhuī rì lún jí
殷天怒为排山入,转眼西追日轮及。
yī xìn jiāng wú bó pài kōng zài lái huò kǒng hóng yàng shī
一信将无渤湃空,再来或恐鸿漾湿。
chàng gē tà làng shū wú nóng céng jiāng hé wù jī hǎi tóng
唱歌踏浪输吴侬,曾将何物赍海童。
dá yán sān qiān shuǐ xī nǔ zhì jīn yóu gǎn yīng qí fēng
答言三千水犀弩,至今犹敢撄其锋。
wǒ sī cǐ yǔ děng ér xì yuán yě yīng líng shí nán bì
我思此语等儿戏,员也英灵实难避。
zhī hé huí tóu hàn yuè shān nà yīn jué mù chóu wú dì
只合回头撼越山,那因抉目仇吴地。
wú diān yuè jué céng jǐ shí qián xū hòu zhǒng shuí jiàn zhī cháo shēng cháo luò zì zhōng gǔ wǒ yù tíng bēi yī wèn zhī
吴颠越蹶曾几时,前胥后种谁见知?潮生潮落自终古,我欲停杯一问之。
hòu guān cháo xíng yún hǎi fēng juǎn jǐn jiāng tóu yè shā àn qiān rén wàn rén lì
”《后观潮行》云:“海风卷尽江头叶,沙岸千人万人立。
guài dǐ shān chuān hū biàn róng yòu bào tiān biān hǎi cháo rù
怪底山川忽变容,又报天边海潮入。
ōu fēi tǐng luàn xíng yún tíng jiāng yì zuò shì rú xiāng yíng
鸥飞艇乱行云停,江亦作势如相迎。
é máo yī bái shàng tiān jì cè ěr yǐ shì fēng tíng shēng
鹅毛一白尚天际,侧耳已是风霆声。
jiāng liú bù hé jǐ huí shé yù zhé cháo tóu rú zhé tiě
江流不合几回折,欲折潮头如折铁。
yī zhé píng tiān bǎi zhàng fēi hào hào cháng kōng juǎn qíng xuě
一折平添百丈飞,浩浩长空卷晴雪。
xīng chí diàn chè wàng yǐ yáo jiāng táng shí lǐ suí dī gāo
星驰电掣望已遥,江塘十里随低高。
cǐ shí wàn hù tóng bǐng xī dàn jiàn chuāng líng qí dòng yáo
此时万户同屏息,但见窗棂齐动摇。
tāo tóu zhàng tiān tiān yì mù cāng máng què wàng cháo lái chù
涛头障天天亦暮,苍茫却望潮来处。
qián zhèn cái píng luó shā jī hòu lái yòu méi xī xīng shù
前阵才平罗刹矶,后来又没西兴树。
dú kè diào yǐng xíng zì chóu dà dì yǔ shēn tóng yī fú
独客吊影行自愁,大地与身同一浮。
yuàn chéng shì wài lù lú yàn shú zhí jiù lǐ yīn yáng gōu
愿乘世外鹿卢趼,孰职就里阴阳鞲。
fù ba guān cháo cháng tài xī wǒ shàng shū cháo guī jí de
赋罢观潮长太息,我尚输潮归即得。
huí shǒu zhòng chéng gǔ jiǎo āi bàn kōng chún zuò yú lóng sè
回首重城鼓角哀,半空纯作鱼龙色。
èr shí èr
二十二
yú cháng wèi sūn yuān rú yún tiān xià qīng cái duō qí cái shǎo
余尝谓孙渊如云:“天下清才多,奇才少。
jūn tiān xià zhī qí cái yě
君天下之奇才也。
yuān rú wén zhī qiè xǐ zì fù
”渊如闻之,窃喜自负。
dēng qiān fú lóu yún chéng dōng fú lóu jǐ nián bì sāi jìng qiū gùn cì máng lì
《登千佛楼》云:“城东佛楼几年闭,塞径秋棍刺芒利。
fēi lín shè wū niǎo zhuó qiáng guǐ fēng chuī yán duàn fú bì
飞磷射屋鸟啄墙,鬼风吹檐断佛臂。
cǐ jiān fēi mù fēi zhàn yuán qǐ yǒu lì pò hào fán yuān qīng li pěng gǔ yè kuī yuè rì qì bù zú luō shén jiān
此间非墓非战原,岂有厉魄号烦冤?青狸捧骨夜窥月,日气不足罗神奸。
yíng láng yī sēng bìng kū jí jiàn guàn yāo zōng yà rén jì
迎廊一僧病枯瘠,见惯妖踪讶人迹。
lǎo suō chū hù qǔ fù xié fǎn suǒ kōng táng zhòu shēn hēi
老莎出户曲复斜,反锁空堂昼深黑。
lóu qián cǎn bì zhú zuò wéi bī xiù xì yǐng míng hán huī
楼前惨碧竹作围,逼袖细影明寒晖。
cán lín dī jiē zì yōu xuè bài fěn bō bì shēng yīn tái
残霖滴阶渍幽血,败粉剥壁生阴苔。
zhú shāo méng lóng shàng wú lù yí duò zhōng xiāo mèng yóu chù
竹梢朦胧上无路,疑堕中宵梦游处。
huí tóu bù yì gé shì lái guò yǎn fù kǒng jīn shēng qù
回头不忆隔世来,过眼复恐今生去。
yán yá yā jiān lóu jiǎo yáo jīng qǐ xué dòng qiān nián yā
檐牙压肩楼脚摇,惊起穴栋千年鸦。
píng shēng dú lì wǎ zhēng luò shī shì yī zhuì hún nán zhāo
屏声独立瓦争落,失势一坠魂难招。
yuán tóu rì luò shù cāng mǎng jì xià xīn shén jiǔ chǎng yuè
原头日落树苍莽,既下心神久惝悦。
lín duān què gù sì jiǎo yí nà de téng shēn lì píng rǎng
林端却顾寺角移,那得腾身立平壤。
yòu qī bìng yún méi hén zhǐ jué shòu lái nóng zhǐ zhǎo dōu cóng bìng hòu zhǎng
”又,《妻病》云:“眉痕只觉瘦来浓,指爪都从病后长。
yì hé āi yàn
”抑何哀艳!
èr shí sān
二十三
hóng zhì cún tí mǒu guān sàn zhèn tú yún hé liú dōng lái bù kě dāng yì zuó yú biē shēng jūn táng
洪稚存题某官《散赈图》云:“河流东来不可当,忆昨鱼鳖升君堂。
guān bēi fāng shè chéng bù wèi tiān xiǎn yù hé jiāng huái huáng
官卑方摄丞簿尉,天险欲合江淮黄。
hé liú jué chéng yǐ xún rì sàn zhèn suì hū wèi guān chū
河流决城已旬日,散赈遂呼尉官出。
wèi guān ěr lóng nián liù shí yàn sù hū rén bǎi wú shī
尉官耳聋年六十,验粟呼人百无失。
dà zhě wū jiǎo kuáng hú bēn xiǎo zhě shù dǐ jī yīng dūn
大者屋角狂狐奔,小者树底饥鹰蹲。
tóu diān jǐng suō sān rì è gòng wén zhèn sù lái kōng cūn
头颠颈缩三日饿,共闻赈粟来空村。
chí piáo jǔ fǔ fù xié dòu yǐ jiàn qiān rén lì shā fù
持瓢举釜复携斗,已见千人立沙阜。
huáng shān xiǎo lì zú bù tíng cūn hòu cūn qián gèng zhāo shǒu
黄衫小吏足不停,村后村前更招手。
shēn ní méi kē wú jiān yú wèi lái cūn běi kuà yī lǘ
深泥没髁无肩舆,尉来村北跨一驴。
xíng chóu sàn jìn zhěng biān qù bù qiǎn suǒ mǐ lái háo xū
行筹散尽整鞭去,不遣索米来豪胥。
huái yīn tài shǒu zhī jūn jī zǎo wǎn tái duān zòu xián jī
淮阴太守知君绩,早晚台端奏贤迹。
jūn jīn suǒ bǔ fēi cùn chǐ bú jiàn yí lí huó qiān bǎi
君今所补非寸尺,不见遗黎活千百?”
èr shí sì
二十四
péi jìn gōng xiào hán chāng lí shì qí yì zú wǎng wǎng bēn fàng
裴晋公笑韩昌黎恃其逸足,往往奔放。
jìn rì cái rén pō duō cǐ bìng
近日才人,颇多此病。
wéi wáng tài shǒu mèng lóu néng róu zhī shǐ qiú liàn zhī shǐ jǐng piān wài shàng yǒu yú yīn
惟王太守梦楼能揉之使遒,炼之使警,篇外尚有余音。
lù qí zài xī hú jì dōu zhōng tóng nián yún xīng hé yún hǎi wàng tiáo tiáo bā dù huā zhāo yǔ xuě cháo
录其《在西湖寄都中同年》云:“星河云海望迢迢,八度花朝与雪朝。
jiǎo wài mán yān kōng mù jí chu nán fāng cǎo yì hún xiāo
徼外蛮烟空目极,楚南芳草易魂销。
chōu shēn wǒ běn shū yōng guàn fèn chì jūn fāng bó jī yáo
抽身我本疏慵惯,奋翅君方搏击遥。
qǐ shì shēng chén guān qì lèi qīng zhōu xiāng jì fǎn lín gāo
岂是升沉关气类?轻舟相继返林皋。
zēng chéng qióng yuàn ruǐ zhū gōng xiāng àn xī piān zǐ gé dōng
”“增城琼苑蕊珠宫,香案西偏紫阁东。
mèng lǐ sì céng wén guǎng yuè guī lái dàn jué rèn qiáo fēng
梦里似曾闻广乐,归来但觉任樵风。
péng yíng xiāo xī wú qīng niǎo yān shuǐ shēng yá yǒu xuě hóng
蓬瀛消息无清鸟,烟水生涯有雪鸿。
jìn rì yù ān chán yuè wèi fán huá qīng jìng liǎng jù kōng
近日愈谙禅悦味,繁华清净两俱空。
měi xiàng dōng huá sàn yù kē xiāng yú huā xià zhuó hóng luó
…‘每向东华散玉珂,相于花下酌红螺。
ōu méi zì xǔ xián háo jù sū li piān jiào kuò bié duō
欧、梅自许贤豪聚,苏、李偏教阔别多。
qí jú jū rán gèng jiǎ zǐ jiǔ lú zhēn zì miǎo shān hé
棋局居然更甲子,酒垆真自邈山河。
hé kān jiě huà dāng nián shì yě yǔ zūn qián huàn nài hé
何戡解话当年事,也与樽前唤奈何。
zhàn dào lián yún yuè hǎi fēi xīng yáo xiān hòu yǒu guāng huī
”“栈道连云粤海霏,星轺先后有光辉。
qù suì zhǐ táng diǎn shì sì chuān qǐng zhú xū diǎn shì guǎng dōng
去岁芷塘典试四川,顷竹虚典试广东。
yín shī xǐ de jiāng shān zhù wèn zì xīn tiān yù sǔn wéi
吟诗喜得江山助,问字欣添玉笋围。
jiù yǔ dìng zhī yíng yuǎn mèng yě yún duān bù nài gāo fēi
旧雨定知萦远梦,野云端不耐高飞。
nián lái zì shǔ xī hú zhǎng zhàn qǔ sū dī zuò diào jī
年来自署西湖长,占取苏堤作钓矶。
èr shí wǔ
二十五
táng rén jù yún xiāng xīn zhèng wú xiàn yī yàn dù nán lóu
唐人句云:“乡心正无限,一雁度南楼。
sòng rén jù yún zhèng sī qiū xìn dào yī yè zhuì zhōng tíng
”宋人句云:“正思秋信到,一叶坠中庭。
gǔ jīn rén xià bǐ wǎng wǎng bù móu ér hé
”古今人下笔,往往不谋而合。
èr shí liù
二十六
wú zhōng shī rén shā dòu chū zhāng kūn nán wài yǒu zhāng yù gǔ shī gōng gǔ fēng zài jiā yú zhōu chù yī jiàn hòu suì chéng yǒng jué
吴中诗人,沙斗初、张昆南外,有张玉谷,诗工古风,在家渔洲处一见后,遂成永诀。
jǐn jì qí wū yè tí yún shēn héng yuè luò tíng wū tí chuāng qián yǒu nǚ yóu míng jī
仅记其《乌夜啼》云:“参横月落庭乌啼,窗前有女犹鸣机。
wén shēng tíng xùn dī tóu sī wū hé yè tí xiǎng wū jī
闻声停梭低头思,乌何夜啼想乌饥。
lǎo wū xīn kǔ jī cháng rěn xiǎo wū jiū jiū lǎo wū mǐn
老乌辛苦饥常忍,小乌啾啾老乌悯。
quàn wū qiě mò tí gāo shēng jiāo ér fu mián kǒng jīng xǐng
劝乌且莫啼高声,娇儿甫眠恐惊醒。
yù gǔ yóu cháng lè fǔ
”玉谷尤长乐府。
yǒu yì fù yuán shì yīn fu zuò qiè quàn zhī bù cóng nǎi chén shuǐ sǐ
有义妇袁氏因夫作窃,劝之不从,乃沉水死。
qí shì qí shī jù zú qiān gǔ
其事其诗,俱足千古。
xī tài zhǎng bù néng bèi lù
惜太长,不能备录。
èr shí qī
二十七
jiā jù yǒu wú xīn ér xiāng tóng zhě
佳句有无心而相同者。
zhāng bǎo chén zōng bó wǎn bù yún zhú zhī fēng yǐng gèng yi yuè hé yè lù xiāng piān shèng huā
张宝臣宗伯《晚步》云:“竹枝风影更宜月,荷叶露香偏胜花。
lì fán xiè yóu zhì guǒ sì yún zhú yīn rù sì lǜ wú shǔ hé yè rào mén xiāng shèng huā
”厉樊榭《游智果寺》云:“竹阴入寺绿无暑,荷叶绕门香胜花。
wáng mèng lóu yóu qǔ yuàn yún yān guāng zì rùn fēi guān yǔ shuǐ zǎo jù xiāng bù dú huā
”王梦楼《游曲院》云:“烟光自润非关雨,水藻俱香不独花。
liáng shǒu cún kàn xīn hé yún shì jīng yǔ guò fēng yóu yáng wèi dào huā shí yè zǎo xiāng
”梁守存《看新荷》云:“似经雨过风犹扬,未到花时叶早香。
èr shí bā
二十八
zhōu màn tíng shān guāng hán yuè dàn sēng yǐng rù sōng wú
周幔亭:“山光含月淡,僧影入松无。
lǔ xīng cūn jiǔ zhōng wàn chóu sàn shī wài yī yán wú
”鲁星村:“酒中万愁散,诗外一言无。
fāng zǐ yún xiāng zhuàn wǔ lái yán jì duàn shuǐ hén yuán dào àn biān wú
”方子云:“香篆舞来檐际断,水痕圆到岸边无。
chén gǔ yú huā yīn fú de xiāng fāng jué qiáo yǐng héng bō dòng jí wú
”陈古渔:“花阴拂地香方觉,桥影横波动即无。
sì yā wú zì jù miào
”四押“无”字,俱妙。
qián rén yǒng shǐ huáng yún lián jūn wèi dào shā qiū rì zhī dào rén jiān yǒu sǐ wú yóu qí
前人《咏始皇》云:“怜君未到沙丘日,知道人间有死无?”尤奇。
èr shí jiǔ
二十九
qī xī niú láng zhī nǚ shuāng xīng dù hé
七夕,牛郎、织女双星渡河。
cǐ bù guò yuè guì rì wū chéng chá huà dié zhī lèi wàng yán wàng tīng zuò diǎn zhuì cí zhāng yòng ěr
此不过“月桂”、“日乌”、“乘槎”、“化蝶”之类,妄言妄听,作点缀词章用耳。
jìn jiàn jiǎng tiáo shēng zuò shī lì biàn qí wū shū jué wú wèi
近见蒋苕生作诗,力辨其诬,殊觉无谓。
cháng diào zhī yún pì rú zàn měi rén xiù sè kě cān jūn bì zhēng rén ròu chī bù dé suàn bù dé cōng míng yě
尝调之云:“譬如赞美人‘秀色可餐’,君必争‘人肉吃不得’,算不得聪明也。
gāo yóu lù jīn cí shuō bù shū yǒu sì jiě huò yún lù jīn liáng dì míng yě
”高邮露筋祠,说部书有四解:或云:“鹿筋,梁地名也;
yǒu lù wèi wén suǒ niè lù jīn ér sǐ gù míng
有鹿为蚊所啮,露筋而死,故名。
huò yún
”或云;
lù jīn zhě rén míng yě
“路金者,人名也;
wǔ dài shí jiāng jūn zhàn sǐ yú cǐ gù míng
五代时将军,战死于此,故名。
huò yún yǒu yuǎn shāng èr rén fēn jīn yú cǐ yī rén fèn zhēng bù yǐ yī rén xī yǐ zèng zhī qí rén dà cán zhì jīn lù shàng ér qù
”或云:“有远商二人,分金于此,一人忿争不已,一人悉以赠之,其人大惭,置金路上而去。
hòu rén yì zhī yǐ qí jīn wèi zhī lì cí gù míng lù jīn é wèi lù jīng
后人义之,以其金为之立祠,故名路金,讹为露泾。
suǒ yún gū sǎo bì wén zhě nǎi sú chuán yī shuō ěr
”所云“姑嫂避蚊者”,乃俗传一说耳。
jìn jiàn yún sōng guān chá shī jí bāo zhēn nǚ zhī zhēn ér tòng biǎn shī jié zhī fù bèn yǔ tiáo shēng tóng
近见云松观察诗,极褒贞女之贞,而痛贬失节之妇:笨与苕生同。
bù rú sūn bào rén yǒu jù yún huáng hūn réng dú zì bái niǎo jìn rú hé li shǎo hè yǒu jù yún hú shàng tiān réng mù mén qián cǎo zì chūn
不如孙豹人有句云:“黄昏仍独自,白鸟近如何?”李少鹤有句云:“湖上天仍暮,门前草自春。
yǔ yuán tíng mén wài yě fēng kāi bái lián zhī jù tóng wèi gāo yǎ
”与阮亭“门外野风开白莲”之句,同为高雅。
sān shí
三十
shī yǒu gàn wú huá shì kū mù yě
诗有干无华,是枯木也。
yǒu ròu wú gǔ shì xià chóng yě
有肉无骨,是夏虫也。
yǒu rén wú wǒ shì kuǐ lěi yě
有人无我,是傀儡也。
yǒu shēng wú yùn shì wǎ fǒu yě
有声无韵,是瓦缶也。
yǒu zhí wú qū shì lòu zhī yě
有直无曲,是漏卮也。
yǒu gé wú qù shì tǔ niú yě
有格无趣,是土牛也。
sān shí yī
三十一
gǔ cí qí ào duō bù kě jiě
古词奇奥,多不可解。
dà dǐ běn qí shí zhī fāng yán ér liú chuán shī zhēn
大抵本其时之方言,而流传失真。
rú pán gēng zhī diào yóu líng
如《盘庚》之“吊由灵”,
guó yǔ zhī xiá yù zhī wú wú
《国语》之“暇豫之吾吾”,
jīn wǔ gē zhī lái wú yīng
《巾舞歌》之“来吾婴”,
bó yá zhī ruǎn qīn shāng gōng
伯牙》之“软钦伤宫”,
gǔ yuè fǔ zhī shōu zhōng wú
古乐府之“收中吾,
yáng wú yí
羊无夷,
hé hé
何何,
wú wú
吾吾”,
shàng shū dà chuán zhī zhōu zhāng pì yōng
《尚书大传》之“舟张辟雍,
gē gē xiāng cóng
鸽鸽相从”,
jiē shì yě
皆是也。
běi wèi miào xí fǎng qí tǐ zuò yóu shè jīng niù sè bù kě jù dòu shū jué wú wèi
北魏缪袭仿其体,作《尤射经》,拗涩不可句读,殊觉无谓。
sān shí èr
三十二
xuǎn shī rú yòng rén cái mén hù xū kuān cǎi qǔ xū yán
选诗如用人才,门户须宽,采取须严。
néng zhī pài bié zhī suǒ yóu zé zì rán kuān yǐ
能知派别之所由,则自然宽矣;
néng zhī jīng cǎi zhī suǒ zài zé zì rán yán yǐ
能知精采之所在,则自然严矣。
yú lùn shī shì kuān shí yán cháng kǒu hào yún shēng píng gōng zhēng dōu xū cuì wèi jǐn suān xián zhǐ yào xiān
余论诗似宽实严,尝口号云:“声凭宫征都须脆,味尽酸咸只要鲜。
sān shí sān
三十三
yáng liú shī hào xī kūn tǐ cí duō qǐ lì
杨、刘诗号西昆体,词多绮丽。
sòng shǐ yáng wén gōng zhī zhèng zhí rén jiē zhī zhī
《宋史》:杨文公之正直,人皆知之。
liú yún zhī zhì gào shí bù kěn cǎo dīng wèi fù xiāng zhī zhào
刘筠知制诰时,不肯草丁谓复相之诏。
zhēn zōng bù dé yǐ mìng yàn yuán xiàn cǎo zhī
真宗不得已,命晏元献草之。
hòu yàn jiàn liú zì cán zhì yǎn shàn ér guò qí gāng zhèng bù zài yáng xià
后晏见刘自惭,至掩扇而过,其刚正不在杨下。
kě jiàn sāng jiān pú shàng zhī yīn wèi bì fēi xián rén suǒ zuò
可见“桑间”、“濮上”之音,未必非贤人所作。
sān shí sì
三十四
yáng guī shān xiān shēng yún dāng jīn zǔ zōng zhī fǎ bù bì fēn yuán hù yǔ xī fēng yě
杨龟山先生云:“当今祖宗之法,不必分元祜与熙丰也。
guó jiā dàn qǔ qí shàn zhě ér xíng zhī kě yě
国家但取其善者而行之,可也。
yǔ wén rén lùn shī hǎo zhēng táng sòng bì yǐ xiān shēng cǐ yǔ xiǎo zhī
”予闻人论诗,好争唐、宋,必以先生此语晓之。
sān shí wǔ
三十五
cóng gǔ jiǎng liù shū zhě duō bù gōng shū
从古讲六书者,多不工书。
ōu yú zhě xuē bù kēng kēng yú shuō wén fán jiāng
欧、虞、褚、薛,不硁硁于《说文》、《凡将》。
jiǎng yùn xué zhě duō bù gōng shī
讲韵学者,多不工诗。
li dù hán sū bù jīn jīn yú fēn yīn liè pǔ
李、杜、韩、苏,不斤斤于分音列谱。
hé yě kōng zhū yī qiè ér hòu néng yǐ shén qì gū xíng
何也?空诸一切,而后能以神气孤行;
yī shè jiān zhù qù biàn suǒ rán
一涉笺注,趣便索然。
sān shí liù
三十六
sān bǎi piān bù zhe xìng míng gài qí rén zhí xiě huái bào wú yì yú chuán míng suǒ yǐ zhēn qiè kě ài
《三百篇》不著姓名,盖其人直写怀抱,无意于传名,所以真切可爱。
jīn zuò shī yǒu yì yào rén zhī yǒu xué wèn yǒu zhāng fǎ yǒu shī chéng yú shì zhēn yì shǎo ér fán wén duō
今作诗,有意要人知有学问、有章法、有师承,于是真意少而繁文多。
yǔ àn sān bǎi piān yǒu xìng míng kě kǎo zhě wéi jiā fù zhī nán shān sì rén mèng zǐ zhī qī fēi yǐn jí fǔ zhī sōng gāo lǔ xī sī zhī bì gōng ér yǐ
予按:《三百篇》有姓名可考者,惟家父之《南山》,寺人孟子之《萋菲》,尹吉甫之《崧高》,鲁奚斯之《閟宫》而已。
cǐ wài jiē bù zhī hé rén bǐng bǐ
此外,皆不知何人秉笔。
sān shí qī
三十七
rén dàn zhī liáo liáo duǎn zhāng zhī cái duǎn ér bù zhī dié dié qiān yán zhī cái gèng duǎn
人但知寥寥短章之才短,而不知喋喋千言之才更短。
rén dàn zhī mǎn kǒu gōng qīng zhī rén sú ér bù zhī mǎn kǒu bù qū gōng qīng zhī rén gèng sú
人但知满口公卿之人俗,而不知满口不趋公卿之人更俗。
yǔ cháng zhēn yī míng shì yún yín shī xiū zuò yě cái zi xíng jǐ mò wèi xiǎo zhàng fū
予尝箴一名士云:“吟诗羞作野才子,行己莫为小丈夫。
sān shí bā
三十八
yuán tíng shī huà dào wǎn táng rén zhī bù gǔ tí chūn yǔ xìng huā hóng bàn cūn bù rú shèng táng rén zhī xīng lán tí niǎo huǎn zuò jiǔ luò huā duō
阮亭《诗话》,道晚唐人之“布谷啼春雨,杏花红半村”,不如盛唐人之“兴阑啼鸟缓,坐久落花多”。
yú yǐ wéi zhēn ěr shí zhī lùn
余以为真耳食之论。
yuán tíng xiōng zhōng xiān yǒu wǎn shèng zhī fēn gù bù zhī liǎng shī zhī gè yǒu miào jìng
阮亭胸中,先有晚、盛之分,故不知两诗之各有妙境。
ruò yǐ hún chéng ér yán zhuǎn jué wǎn táng wèi shèng
若以浑成而言,转觉晚唐为胜。
sān shí jiǔ
三十九
huò yán bā gǔ wén tǐ zhì chū yú táng rén shì tiě lèi rén yǐ shèn
或言八股文体制,出于唐人试帖,累人已甚。
méi shì ān yuē bù rán
梅式庵曰:“不然。
tiān yù chéng jiù yī wén rén yī rú zhě dōu fēi ǒu rán
天欲成就一文人、一儒者,都非偶然。
shì guān gǔ wén rén rú ōu sū hán liǔ rú zhě rú zhōu chéng zhāng zhū shuí fēi shào nián kē jiǎ zāi gài shǐ zhī xiān dé chū shēn yǐ juān qì qí sú xué ér hòu nǎi yǒu quán lì yǐ gōng shí xué
试观古文人如欧、苏、韩、柳,儒者如周、程、张、朱,谁非少年科甲哉?盖使之先得出身,以捐弃其俗学,而后乃有全力以攻实学。
shì guān zhū gōng yìng shì zhī wén dōu bù shèn jiā
试观诸公应试之文,都不甚佳;
wǎn nián dé lì yú xué zhī hòu fāng shǐ bù fán
晚年得力于学之后,方始不凡。
bù rán bǐ fāng zhōng jiù yòng xīn yú wǔ yán bā yùn duì cè sān tiáo qǐ zú yǐ chuán shì zāi jiù zhōng wǎn dēng kē dì zhě zhǐ guī xī fǔ yī rén
不然,彼方终旧用心于五言八韵、对策三条,岂足以传世哉?就中晚登科第者,只归熙甫一人。
rán gǔ wén suī gōng zhōng bù tuō shí wén qì xī
然古文虽工,终不脱时文气息;
ér qiě zhōng shēn bù néng wèi shī yì lèi yú sú xué zhī yī zhèng
而且终身不能为诗:亦累于俗学之一证。
sì shí
四十
xiū níng bù yī chén pǔ zì chu nán bái rán wěi mào
休宁布衣陈浦,字楚南,白髯伟貌。
rén chén nián yǔ chén gǔ yú tóng lái tóu yī cè shī ér qù
壬辰年,与陈古渔同来,投一册诗而去。
yú dāng shí wèi jí zú dú guǐ zhī jià shàng dù shí zhě guò bàn
余当时未及卒读,庋之架上,蠹蚀者过半。
gēng zǐ chūn ǒu xié dú zhī nǎi xué táng rén néng de qí shén qù zhě
庚子春,偶撷读之,乃学唐人能得其神趣者。
wèn gǔ yú
问古渔。
yuē sǐ shù nián yǐ
曰:“死数年矣。
yú shēn huǐ jiāo bì ér shī shī rén
”余深悔交臂而失诗人。
qí lú shān pù bù yún pēn xuě wàn fēng diān fēng chuī zhí xià tiān
其《庐山瀑布》云:“喷雪万峰巅,风吹直下天。
zhǎng xuán yì pǐ liàn fēi zuò bǎi zhòng quán
长悬一匹练,飞作百重泉。
sōng jìn wú qíng liè cūn yáo yǒu shī yān
松近无晴鬣,村遥有湿烟。
yīn zhī yuán huà dà jiāng hǎi yǔ zhōu xuán
因知元化大,江海与周旋。
qiū yuè yún qiū yuè yī hé jiǎo zhào rén shēng yuǎn āi
”《秋月》云:“秋月一何皎,照人生远哀。
bì mén bù rěn kàn zì shàng zhǐ chuāng lái
闭门不忍看,自上纸窗来。
gū yàn yún yuè yīn gū yǐng lěng yè yǐ yī shēng zhǎng
”《孤雁》云:“月因孤影冷,夜以一声长。
pó yáng hú yún àn kuò shān chén shuǐ tiān dī làng rù yún
”《鄱阳湖》云:“岸阔山沉水,天低浪入云。
qī yán rú yuǎn shuǐ wú biān tiān zuò àn luàn fān yī sàn yǐng rú yā
”七言如:“远水无边天作岸,乱帆一散影如鸦。
gē ài zhé huā yīn zèng qiè cuán méi rù shè wèi yín shī
”“割爱折花因赠妾,攒眉入社为吟诗。
jiē bù fán yě
”皆不凡也。
qí kě lián zhě zuì hòu tí bì yún pín guī gù lǐ shēng wú jì bìng wò tā xiāng sǐ yì nán
其可怜者,《醉后题壁》云:“贫归故里生无计,病卧他乡死亦难。
fàng yǎn gǔ jīn duō shǎo hèn kě lián shēn hòu shí fāng gān
放眼古今多少恨,可怜身后识方干。
wū hū yú yì shi fāng gàn yú sǐ hòu néng wú yǒu kuì qí yán zāi
”呜呼!余亦识方干于死后,能无有愧其言哉?
sì shí yī
四十一
míng jì qín huái duō míng jì liǔ rú shì gù héng bō qí yóu zhù zhě yě
明季秦淮多名妓,柳如是、顾横波,其尤著者也。
jù yǐ sè yì shòu gōng qīng zhī wèi zhī luò jí
俱以色艺受公卿知,为之落籍。
ér suǒ shì qián gōng liǎng shàng shū yòu dōu shǎo yí qí zhī jié
而所适钱、龚两尚书,又都少夷、齐之节。
liǎng fū rén qià lǐ xián ài shì xiá gǔ léng zēng
两夫人恰礼贤爱士,侠骨棱增。
yán gǔ gǔ bèi nàn fū rén nì zhī cè shì zhōng zú yǐ tuō huò
阎古古被难,夫人匿之侧室中,卒以脱祸。
lì fán xiè shī yún é méi qián hòu jiē qí jué mò guài qún gōng qiàn zhì shēn
厉樊榭诗云:“蛾眉前后皆奇绝,莫怪群公欠致身。
jiào méi gēng mí wú shī jù héng bō mò dōu shì shàng shū chuán lǐ rén zhī jù gèng jué yùn jiè
”较梅庚“蘼芜诗句横波墨,都是尚书传里人”之句,更觉蕴藉。
sì shí èr
四十二
huò wèn tài bái yuè fǔ yuán qì shì wén kāng zhī lǎo qīn zuò hé jiě yú àn zhōu shě shàng yún lè yuē xī fāng lǎo hú jué míng wén kāng
或问:“太白乐府‘元气是文康之老亲’作何解?”余按:周舍《上云乐》曰:“西方老胡,厥名文康。
cǐ qí suǒ běn
”此其所本。
rán yuè fǔ yǔ duō bù kě jiě rú wū qī qū zhī mù zuò yàn tián bǎo fù zuò wǎn nǎo jī dāo zuò lí lóu pì cuò yǔ ào pì
然乐府语多不可解,如:《乌栖曲》之“目作宴填饱,腹作宛恼饥,刀作离娄僻”,措语奥僻。
yòu yuē jì sǐ míng yuè pò wú fù bō li hún
又曰:“既死明月魄,无复玻璃魂。
míng yuè pò kě jiě yě
…‘明月魄”,可解也;
bō li hún bù kě jiě yě
“玻璃魂”,不可解也。
zhōu xuān wáng shí cǎi xīn gē yuē jīn hǔ rù mén xī yuán quán
周宣王时《采薪歌》曰:“金虎入门吸元泉。
jīn hǔ yuán quán de shì hé wù
”“金虎”、“元泉”,的是何物?
sì shí sān
四十三
lián jù shǐ shì wēi
联句,始《式微》。
liú xiàng liè nǚ chuán wèi máo shī ní zhōng zhōng lù wèi èr yì míng
刘向《烈女传》谓:“《毛诗》‘泥中’、‘中露’,卫二邑名。
shì wēi zhī shī èr rén tóng zuò
《式微》之诗,二人同作。
shì lián jù zhī shǐ
”是联句之始。
wén xīn diāo lóng yún lián jù gòng yùn bǎi liáng yú zhì
《文心雕龙》云:“联句共韵,《柏梁》余制。
sì shí sì
四十四
jí jù shǐ fu xián
集句,始傅咸。
fu xián yǒu huí wén fǎn fù shī
傅咸有《回文反复诗》;
yòu zuò qī jīng shī qí máo shī yī piān jiē jí jīng yǔ
又作《七经诗》:其《毛诗》一篇,皆集经语。
shì jí jù suǒ yóu shǐ yǐ
是集句所由始矣。
sì shí wǔ
四十五
shī wén jí zhī míng shǐ dōng jīng
诗文集之名,始东京。
duò jīng jí zhì yuē jí zhī míng dōng jīng suǒ chuàng
《隋经籍志》曰:“集之名,东京所创。
gài zhǐ bān shǐ mǒu rén wén jǐ piān mǒu rén shī jǐ piān ér yán
”盖指班史某人文几篇,某人诗几篇而言。
hòu rén jí zhī fēi zì wèi jí yě
后人集之,非自为集也。
qí liáng jiān shǐ yǒu zì wèi jí zhě wáng yún yǐ yī guān wèi yī jí jiāng yān zì míng qián hòu jí shì yě
齐、梁间始有自为集者:王筠以一官为一集,江淹自名前后集,是也。
yǒu yī rén zhī jí zhǐ yī tí zhě ruǎn bù bīng jí wǔ yán bā shí piān sì yán shí sān piān tí jiē yuē yǒng huái
有一人之集,止一题者:《阮步兵集》五言八十篇,四言十三篇,题皆曰《咏怀》;
yīng xiū liǎn shī bā juǎn zǒng míng yuē bǎi yī shī shì yě
应休琏诗八卷,总名曰《百一诗》:是也。
yì yǒu yī jí zhǐ wèi yī shì zhě liáng yuán dì wèi yān gē xíng qún chén hé zhī wèi yān gē xíng jí
亦有一集止为一事者:梁元帝为《燕歌行》,群臣和之,为《燕歌行集》;
táng ruì zōng shí lǐ kuò sòng sī mǎ chéng zhēn hái shān shī cháo shì hé zhě sān bǎi yú rén xú yàn bó biān ér xù zhī hào bái yún jì shì yě
唐睿宗时,李适送司马承祯《还山诗》,朝士和者三百余人,徐彦伯编而序之,号《白云记》:是也。
yǒu yī jí zhǐ yī tǐ zhě cuī dào róng táng shī èr juǎn jiē sì yán shì yě
有一集止一体者:崔道融《唐诗》二卷,皆四言,是也。
yǒu shù rén chàng hè ér chéng jí zhě yuán bái zhī yīn jì jí pí lù zhī sōng líng jí wēn fēi qīng zhī hàn shàng tí jīn jí shì yě
有数人唱和而成集者:元、白之《因继集》,皮、陆之《松陵集》,温飞卿之《汉上题襟集》,是也。
sì shí liù
四十六
yú cháng zhù xiāng lú hé jīn yín tóng sān pǐn ér huǒ huà yān
余尝铸香炉,合金、银、铜三品而火化焉。
lú chéng hòu jīn yǔ yín huà yín yǔ tóng huà liǎng wù kě hé wéi yī
炉成后,金与银化,银与铜化,两物可合为一;
wéi jīn yǔ tóng zé gè zì níng jié
惟金与铜,则各自凝结;
rú jūn zi xiǎo rén bù xiāng rù yě
如君子小人不相入也。
yīn zhī yǒu wù yú shī wén zhī lǐ
因之,有悟于诗文之理。
bā jiā zhī wén sān táng zhī shī jīn yín yě
八家之文、三唐之诗,金、银也。
bù chān huo tóng xī suǒ yǐ pǐn guì
不搀和铜、锡,所以品贵。
sòng yuán yǐ hòu zhī shī wén zé jīn yín tóng xī wú suǒ bù chān zì miàn qiàn yǎ xún suì wèi ěr shí zhě suǒ bìn bìng qí běn zhì zhī jīn yín ér báo zhī kě xī yě yú kū è wén duān gōng yún hún yī dà jiā guī tiān miào
宋、元以后之诗文,则金、银、铜、锡,无所不搀,字面欠雅驯,遂为耳食者所摈,并其本质之金、银而薄之,可惜也!余《哭鄂文端公》云:“魂依大袷归天庙。
chéng mèng xiāng zhēng yún jiā zì rù lǐ bù rù shī
”程梦湘争云:“‘袷’字入礼不入诗。
yú suī yī shí bù néng yì ér xīn pō zhé fú
”余虽一时不能易,而心颇折服。
fu liù jīng zhī zì shàng qiě bù kě chān rù shī zhōng
夫“六经”之字,尚且不可搀入诗中;
kuàng tā shū hu liú yǔ xī bù gǎn tí gāo zì cǐ liú zhī suǒ yǐ wèi táng shī yě
况他书乎!刘禹锡不敢题“糕”字,此刘之所以为唐诗也。
dōng pō xiào liú bù tí gāo zì wèi bù háo cǐ sū zhī suǒ yǐ wèi sòng shī yě
东坡笑刘不题“糕”字为不豪,此苏之所以为宋诗也。
rén bù néng zài cǐ chǔ fèn táng sòng ér tú zài hún hán kè lù chǔ fèn táng sòng
人不能在此处分唐、宋,而徒在浑含、刻露处分唐、宋;
zé bù zhī sān bǎi piān zhōng hún hán gù duō kè lù zhě yì fù bù shǎo
则不知《三百篇》中,浑含固多,刻露者亦复不少。
cǐ zuò wěi táng shī zhě zhī suǒ yǐ xiàn rù píng yōng yě
此作伪唐诗者之所以陷入平庸也。
sì shí qī
四十七
wú tí zhī shī tiān lài yě
无题之诗,天籁也;
yǒu tí zhī shī rén lài yě
有题之诗,人籁也。
tiān lài yì gōng rén lài nán gōng
天籁易工,人籁难工。
sān bǎi piān gǔ shī shí jiǔ shǒu jiē wú tí zhī zuò hòu rén qǔ qí shī zhōng shǒu miàn zhī yī èr zì wèi tí suì dú jué qiān gǔ
《三百篇》、《古诗十九首》,皆无题之作,后人取其诗中首面之一二字为题,遂独绝千古。
hàn wèi yǐ xià yǒu tí fāng yǒu shī xìng qíng jiàn lí
汉、魏以下,有题方有诗,性情渐漓。
zhì táng rén yǒu wǔ yán bā yùn zhī shì tiě xiàn yǐ gé lǜ ér xìng qíng yù yuǎn
至唐人有五言八韵之试帖,限以格律,而性情愈远;
qiě yǒu fù de děng míng mù yǐ shī wèi shī yóu zhī yǐ shuǐ xǐ shuǐ gèng wú yì wèi
且有“赋得”等名目,以诗为诗,犹之以水洗水,更无意味。
cóng cǐ shī zhī dào měi kuàng yù xià yǐ
从此,诗之道每况愈下矣。
yú yòu yǒu jù yún huā rú yǒu zi fēi zhēn sè shī dào wú tí shì huà gōng
余幼有句云:“花如有子非真色,诗到无题是化工。
lüè jiàn dà yì
”略见大意。
sì shí bā
四十八
qín jiàn quán xiū zhuàn jiāng cháo kǎo guān miào qiú qiān de jù yún jìng lái hǎo bǎ cǐ xīn mén
秦涧泉修撰将朝考,关庙求签,得句云:“静来好把此心扪。
bù jiě suǒ wèi
”不解所谓。
cháo kǎo tí shì sōng bǎi yǒu xīn fù
朝考题是《松柏有心赋》。
tōng piān wàng yā xīn zì yùn
通篇忘押“心”字韵。
zǒng cái liè zhī gāo děng bèi shàng kàn chū nǎi gè xiè zuì
总裁列之高等,被上看出,乃各谢罪。
shàng xiào yuē zhuàng yuán yǒu wú xīn zhī fù shì guān wú yǒu yǎn zhī rén
上笑曰:“状元有无心之赋,试官无有眼之人。
àn sòng jǔ gōng shì dé chē jié jīng fù yì wàng yā jié zì
”按宋莒公试《德车结旌赋》,亦忘押“结”字。
xiè biǎo yún xiān tiān pò làng zhī zhōng zhōu rén wàng jí
《谢表》云:“掀天破浪之中,舟人忘楫;
dòng dì gǔ pí zhī xià zhàn shì yí gōng
动地鼓鼙之下,战士遗弓。
sì shí jiǔ
四十九
xiāng tíng zǎi nán yáng dà jiàng jūn míng gōng ruì zhī dì huì rén zhě lǐng jūn zhēng xi chuān lù guò qí yì
香亭宰南阳,大将军明公瑞之弟讳仁者,领军征西川,路过其邑。
yú wèi dào qián sān rì fēi yǔ xí jì xiāng tíng
于未到前三日,飞羽檄寄香亭;
hé shǔ dà hài chāi shì nǎi shī yī shǒu yún shuāng dīng èr lù wén míng jiǔ jīn rì xiāng féng zài dào tú
合署大骇,拆视,乃诗一首,云:“双丁、二陆闻名久,今日相逢在道途。
jì wèn nán yáng xián lìng yǐn fēng liú de sì zi cái wú wū hū méi yǔ gōng jué wú yī miàn méng qí tuī yì rú cǐ
寄问南阳贤令尹,风流得似子才无?”呜呼]枚与公绝无一面,蒙其推挹如此。
yīn gōng zài jīng shí céng tuō yǐn shì cūn suǒ shī méi shū shàn fèng jì ér gōng yǐ mò jūn zhōng gù kū gōng yún tuán shàn shī cái cóng běi jì diāo gōng rén yǐ fù xī zhēng
因公在京时,曾托尹似村索诗,枚书扇奉寄,而公已殁军中,故哭公云:“团扇诗才从北寄,雕弓人已赋西征。
wǔ shí
五十
xiāng chéng liú fāng cǎo xiān shēng míng qīng zhī yōng zhèng dīng wèi hàn lín
襄城刘芳草先生,名青芝,雍正丁未翰林。
yǔ xiōng qīng lí yǒu ài zhù jiāng cūn qī yī xuān tóng jū
与兄青藜友爱,筑江村七一轩同居。
suǒ wèi qī yī zhě fǎng ōu yáng liù yī jū shì zhī yì duō yī dì gù míng qī yī
所谓“七一”者,仿欧阳六一居士之义,多一弟,故名七一。
xiān shēng chū rù cí guǎn jí qǐng jià shěng xiōng
先生初入词馆,即请假省兄。
zuò zhǔ chén jìn sī liú zhī yuē qǐng yuè zi shàng zhāng yí fēng shū yǔ wáng fēng chuān zhá zhī jūn yǒu jīng jì zhī rén hé yán guī yě xiān shēng sòng qí xiōng jì shī yún jīn shēng bù jìn tuán yuán lè nà yǒu lái shēng wèi liǎo yīn chén lián ér xǔ zhī
座主沈近思留之曰:“顷阅子上张仪封书、与王丰川札,知君有经济之人,何言归也?”先生诵其兄寄诗云:“今生不尽团圆乐,那有来生未了因?”沈怜而许之。
bǐng chén qiū tóng zhēng yǒu zhāng xióng tú yǐn jiàn xiān shēng yú sēng sì zhōng xū yǐ jǐn bái dé róng cuì rán
丙辰秋,同征友张雄图引见先生于僧寺中,须已尽白,德容粹然。
xiù shuǐ zhāng bù yī gēng wèi zhī lì zhuàn
秀水张布衣庚为之立传。
chū xiān shēng yǔ zhāng jué tuō pèi yù wèi zèng
初,先生与张诀,脱珮玉为赠。
hòu wén fù zhāng fèng yù wèi wèi yǐ kū yún
后闻讣,张奉玉为位以哭云。
wǔ shí yī
五十一
huò sòng shī jù yún niǎo shēng chuān shù rì dāng wǔ dēng yǐng gé lián rén dú shū
或诵诗句云:“鸟声穿树日当午,灯影隔帘人读书。
wèn dàng shì hé rén zhī jù yú yuē shì sòng yuán míng jiā
”问:“当是何人之句?”余曰:“似宋、元名家。
qí rén yuē fēi yě
”其人曰:“非也。
jìn rén li sōng pǔ suǒ zuò
近人李松圃所作。
wǔ shí èr
五十二
yún nán méng huà yǒu chén bǎ zǒng míng yì shū
云南蒙化有陈把总,名翼叔。
jí jǐng yún xié yuè dī yú shù yuǎn shān gāo guò tiān
《即景》云:“斜月低于树,远山高过天。
cóng jūn yún zhuàng shì cóng lái yǒu rè xuè qiū shēn bù bì jì hán yī
”《从军》云:“壮士从来有热血,秋深不必寄寒衣。
yǒu rú cǐ cái ér yǐn yú bǎi fū zhǎng kě tàn yě chén záo yī shān dòng mìng zi sì qí sǐ cáng ér fēng yān
”有如此才,而隐于百夫长,可叹也!陈凿一山洞,命子俟其死,藏而封焉。
wǔ shí sān
五十三
guǎng dōng zhū niáng jiē è liè wú yī kě zhě
广东珠娘皆恶劣,无一可者。
yú ǒu tóng lóng wén dì shàng qí chuán yì zhì suǒ rán
余偶同龙文弟上其船,意致索然。
wèn hé xìng míng lóng wén xiào yuē jiē míng chūn sè
问:“何姓名?”龙文笑曰:“皆名春色。
yú wèn hé yǐ yǒu cǐ měi míng yuē chūn sè nǎo rén mián bù dé
”余问:“何以有此美名?”曰:“春色恼人眠不得!”
wǔ shí sì
五十四
táng yīn fán xuǎn hé yuè yīng líng jí bù xuǎn dù shǎo líng
唐殷璠选《河岳英灵集》,不选杜少陵;
gāo zhòng wǔ xuǎn zhōng xīng jiān qì jí bù xuǎn li tài bái suǒ wèi gè cóng qí zhì yě
高仲武选《中兴间气集》,不选李太白:所谓各从其志也。
wǔ shí wǔ
五十五
wú zhōng duō guī xiù
吴中多闺秀。
cuī fū rén zhī zǐ jǐng yǎn qǔ fù zhuāng sù xīn néng shī zǎo zú
崔夫人之子景俨娶妇庄素馨,能诗,早卒。
fū rén wèi zǐ qí méng chu gé yí cǎo
夫人为梓其《蒙楚阁遗草》。
yǒng chán yún yín fēng shuāng chì báo yǐn lù yī shēn qīng
咏《蝉》云:“吟风双翅薄,饮露一身轻。
xīn yuè yún lián juǎn xī fēng xiǎo yuàn mén yù jiē liáng dòng jìn huáng hūn
”《新月》云:“帘卷西风小院门,玉阶凉动近黄昏。
é méi yī qǔ héng tiān bàn yí shì cháng é zhǐ zhǎo hén
蛾眉一曲横天半,疑是嫦娥指爪痕。
hóng zhì cún wèi zhì mù yún jǐng yǎn gǎn shì jì yīn shāng xīn lǚ fù
”洪稚存为志墓云:“景俨感逝既殷,伤心屡赋。
shí èr shí zhī nèi yù fèi huáng hūn
十二时之内,欲废黄昏;
sān bǎi piān zhī jiān jìng shān méng chu
《三百篇》之间,竟删《蒙楚》。
péng xī sōu xiào lián zhī qī gù yùn yù yì néng shī zǎo zú
”彭希涑孝廉之妻顾韫玉,亦能诗,早卒。
yǒng bái yàn yún yín jiǎn qīng fēng sòng xiǎo hán chuān lái fēi xù yà chūn cán
咏《白燕》云:“银剪轻风送晓寒,穿来飞絮讶春残。
nǎ zhī zàn xiàng lín jiān sù yóu zuò zhī tóu jì xuě kàn
那知暂向林间宿,犹作枝头霁雪看。
zhōu xíng yún niǎo tí zhī yuè shàng quǎn fèi bào cūn lái
”《舟行》云:“鸟啼知月上,犬吠报村来。
wǔ shí liù
五十六
wèi tián zì yuè kǒu rán tián guò zé lìng rén ǒu
味甜自悦口,然甜过则令人呕;
wèi kǔ zì shì kǒu rán wēi kǔ qià nài rén sī
味苦自螫口,然微苦恰耐人思。
yào zhī gān ér néng xiān zé bù sú yǐ
要知甘而能鲜,则不俗矣;
kǔ néng huí gān zé bù yàn yǐ
苦能回甘,则不厌矣。
fán zuò shī xiàn gōng qīng zhě sòng yáng bù rú guī fěng
凡作诗献公卿者,颂扬不如规讽。
yú yǒu jù yún yàn xiāng fén zào jiá kǔ nì mù hāo qín
余有句云:“厌香焚皂荚,苦腻慕蒿芹。
wǔ shí qī
五十七
gǔ wú xiǎo zhào qǐ yú hàn wǔ liáng cí huà gǔ xián liè nǚ zhī xiàng
古无小照,起于汉武梁祠画古贤烈女之像。
ér jīn zé yōng fū sú zǐ jiē yǒu yī xíng lè tú yǐ
而今则庸夫俗子,皆有一《行乐图》矣。
gǔ wú bié hào qǐ yú shǐ wèi wáng wán kuà zǐ dì chuàng yún lù shí zhōu zhī hào hù xiāng chēng xǔ
古无别号,起于史卫王,纨挎子弟创“云麓”、“十洲”之号,互相称栩。
ér jīn zé shì jǐng shào nián jiē yǒu yī bié zì yǐ
而今则市井少年,皆有一别字矣。
suǒ tí zhě lèi bǎi yíng qiān yú bù dé yǐ suí shǒu yìng chóu
索题者累百盈千,余不得已,随手应酬。
cháng kǒu hào yún bié hào chēng fēi gǔ tí tú shī bù cún
尝口号云:“别号称非古,题图诗不存。
ǒu rán fān xié quán jí cún zhě shàng duō
”偶然翻撷《全集》,存者尚多;
kě jiàn gē ài shén nán
可见割爱甚难。
rán suǒ cún yì shí fēn zhōng zhī yī èr
然所存,亦十分中之一二。
wǔ shí bā
五十八
dōng pō yún zuò shī bì cǐ shī dìng zhī fēi shī rén
东坡云:“作诗必此诗,定知非诗人。
cǐ yán zuì miào
”此言最妙。
rán xū zhī zuò cǐ shī ér jìng bú shì cǐ shī zé yóu fēi shī rén yǐ
然须知作此诗而竟不是此诗,则尤非诗人矣。
qí miào chù zǒng zài páng jiàn cè chū xī qǔ tí shén
其妙处总在旁见侧出,吸取题神;
bú shì cǐ shī qià shì cǐ shī
不是此诗,恰是此诗。
gǔ méi huā shī jiā zhě duō yǐ féng dùn yín yún xiàn tā qīng jué xi xī shuǐ cái de bīng kāi biàn zhào jūn
古梅花诗佳者多矣!冯钝吟云:“羡他清绝西溪水,才得冰开便照君。
zhēn qián rén suǒ wèi yǒu
”真前人所未有。
yú yǒng lú huā shī pō kè huá yǐ
余咏《芦花》诗,颇刻划矣。
liú xiá shang yún zhī fǒu yáng huā fān xiàn rǔ yī shēng cóng bù shi chūn chóu
刘霞裳云:“知否杨花翻羡汝,一生从不识春愁。
yú bù jué shī sè
”余不觉失色。
jīn shòu mén huà xìng huā yī zhī tí yún xiāng cōng hóng yǔ shàng lín jiē qiáng nèi zhī cóng qiáng wài kāi
金寿门画杏花一枝,题云:“香骢红雨上林街,墙内枝从墙外开。
wéi yǒu xìng huā zhēn dé yì sān nián yòu jiàn zhuàng yuán lái
惟有杏花真得意,三年又见状元来。
yǒng méi ér sī zhì yú bīng yǒng lú huā ér sī zhì yú yáng huā yǒng xìng huā ér sī zhì yú zhuàng yuán jiē cóng tiān wài luò xiǎng yān dé bù jiā
”咏梅而思至于冰,咏芦花而思至于杨花,咏杏花而思至于状元:皆从天外落想,焉得不佳?
wǔ shí jiǔ
五十九
yú jiā cáng gǔ là shuǐ yī guàn shàng juān yǒng lè liù nián gǔ là guó áo zào zhòng yī jīn shí sān liǎng
余家藏古剌水一罐,上镌:“永乐六年,古剌国熬造,重一斤十三两。
wǔ shí nián lái fèn liàng rú gù
”五十年来,分量如故。
zuān kāi shì shuǐ qí chòu xiāng sè huáng ér nóng lǐ miàn jiē huáng jīn bāo guǒ fāng zhī shuǐ lì shù bǎi nián ér fèn liàng bù jiǎn zhě jīn shēng shuǐ gù yě
钻开试水,其臭香、色黄而浓,里面皆黄金包裹:方知水历数百年而分量不减者,金生水故也。
chí běi ǒu tán zuǒ luó shí yǒng gǔ là shuǐ yún píng zhōng gǔ cì shuǐ zhì zì wén huáng nián
《池北偶谈》:“左萝石《咏古剌水》云:‘瓶中古刺水,制自文皇年。
liè huáng yǐn zǔ zé zhǐ zhī rú gēng rán
列皇饮祖泽,旨之如羹然。
yòu yuē
’又曰;
zài bài cháng cǐ shuǐ hán zhī bù rěn yàn
‘再拜尝此水,含之不忍咽。
sì hū gǔ cì shuǐ kě yǐn yě
”似乎古刺水可饮也。
míng rén gōng cí yún wén dào nèi rén xīn yù ba yī bēi gǔ cì shuǐ héng chén
明人《宫词》云:“闻道内人新浴罢,一杯古刺水横陈。
sì hū gōng rén yù ba rǎn tǐ zhī shuǐ yě
”似乎宫人浴罢染体之水也。
lì tài hóng shī yuē yī sǎ luó yī cháng bù miè yīn yūn yuàn yǔ jūn ēn zhōng
厉太鸿诗曰:“一洒罗衣常不灭,氤氲愿与君恩终。
yòu sì hū xūn sǎ yī fú zhī yòng yǐ
”又似乎熏洒衣服之用矣。
sān jūn zi zhě bù zhī hé kǎo yé
三君子者,不知何考耶。
yán fēn yí jí mò shí qí jiā yǒu gǔ là shuǐ shí sān guàn rén yǐ wéi qí
严分宜籍没时,其家有古剌水十三罐,人以为奇。
zé cǐ shuǐ zhī guì zhòng kě zhī
则此水之贵重可知。
liù shí
六十
gǔ dǒng jiā xiāng chuán yǔ guò tiān qīng sè cí shǐ yú chái shì zōng
骨董家相传:雨过天青色磁,始于柴世宗。
àn wǎn táng zǎo yǒu zhī
按晚唐早有之。
lù guī méng shī yuē
陆龟蒙诗曰;
jiǔ tiān fēng lù yuè yáo kāi duó de qiān fēng cuì sè lái
“九天风露越窑开,夺得千峰翠色来。
liù shí yī
六十一
sòng rén cí yún xié yáng hé chǔ zuì xiāo hún lóu shàng huáng hūn mǎ shàng huáng hūn
宋人词云:“斜阳何处最消魂?楼上黄昏,马上黄昏。
chén gǔ yú yǒng yuè yún guī zhōng shào fù guān shān kè lóu shàng wú mián mǎ shàng kàn
”陈古渔《咏月》云:“闺中少妇关山客,楼上无眠马上看。
qīng bō zá zhì yǒng wàng hòu yuè yún zuó yè sān gēng hòu cháng é duò yù zān
”《清波杂志·咏望后月》云:“昨夜三更后.,嫦娥堕玉簪。
féng yí bù gǎn shòu pěng chū bì bō xīn
冯夷不敢受,捧出碧波心。
běn cháo yáng wén shū xiān shēng yǒng shí liù yè yuè yún xiū yán sān wǔ tuán yuán hǎo èr bā chán juān gèng kě lián
”本朝杨文叔先生《咏十六夜月》云:“休言三五团圆好,二八婵娟更可怜。
yù hú qīng huà yǒng xīn yuè yún yī èr chū sān sì é méi yǐng shàng dān
”《玉壶清话·咏新月》云:“一二初三四,蛾眉影尚单。
dài nú nián shí wǔ zhèng miàn yǔ jūn kàn
待奴年十五,正面与君看。
jìn rén fāng zǐ yún yǒng xīn yuè yún wǎn rú dài jià guī zhōng nǚ zhī yǒu tuán yuán zài hòu tóu
”近人方子云《咏新月》云:“宛如待嫁闺中女,知有团圆在后头。
xīn sī zhī miào shú wèi jīn rén bù rú gǔ rén yé
”心思之妙,孰谓今人不如古人耶?
liù shí èr
六十二
qián cháo guǎng dōng huì zhōu yǒu sū shén tóng yǒng yuè sān shí shǒu
前朝广东惠州,有苏神童《咏月》三十首。
qí zuì jiā zhě chū yī yuè yún qì shuò yíng xū yòu yī chū cháng é dǐ shì bàn fēn wú què yú wú chǔ fēn míng yǒu hún sì xiān tiān tài jí tú
其最佳者:《初一月》云:“气朔盈虚又一初,嫦娥底事半分无?却于无处分明有,浑似先天《太极图》。
chū èr yuè yún sān zú jīn wū yǐ liǎn xíng qiě kàn tù pò yī sī shēng
”《初二月》云:“三足金乌已敛形,且看兔魄一丝生。
cháng é dǐ shì shū zhuāng lǎn zhōng yè é méi huà bù chéng
嫦娥底事梳妆懒?终夜蛾眉画不成。
chū sān yuè yún rì luò jiāng chéng bàn yǎn mén chéng xi xié tiào yǐ huáng hūn
”《初三月》云:“日落江城半掩门,城西斜眺已黄昏。
hé rén shēn de pī yún shǒu cuò bǎ qīng tiān nuò yī hén
何人伸得披云手,错把青天搦一痕。
chū sì yuè yún jìn gǔ cái wén dì yī qiāo hū kàn xīn yuè guà lín shāo
”《初四月》云:“禁鼓才闻第一敲,忽看新月挂林梢。
shuí jiā bǎo jìng xīn cáng xiá gài xiǎo cān chà yǎn bù jiāo
谁家宝镜新藏匣?盖小参差掩不交。
shí bā yuè yún èr jiǔ liáng xiāo cǐ yè dāng jìng lún suī pò yǒu yú guāng
”《十八月》云:“二九良宵此夜当,镜轮虽破有余光。
quàn jūn yè yǐn tíng bēi dài èr gǔ chū qiāo guǎn shàng chuāng
劝君夜饮停杯待,二鼓初敲管上窗。
èr shí yī yuè yún pò jìng yuán hé shǎo bàn guī yáng jīng dào pò ruò xiāng cuī
”《二十一月》云:“破镜缘何少半规,阳精倒迫若相催。
gōng xián guò mǎn zhī hé sì zhèng shì wān gōng yù shè shí
弓弦过满知何似,正是弯弓欲射时。
èr shí èr yuè yún sān gēng bàn yè wèi chéng mián cán yuè jīn xiāo zhèng xià xián
”《二十二月》云:“三更半夜未成眠,残月今宵正下弦。
ruò yǒu yuǎn xíng rén zǎo qǐ yě yīng xiāng bàn wǔ gēng tiān
若有远行人早起,也应相伴五更天。
shén tóng nián shí sì ér zú
”神童年十四而卒。
rén wèn
人问;
jǐ shí zài shēng yīng shēng yuē wǔ bǎi nián
“几时再生?”应声曰:“五百年。
liù shí sān
六十三
wú yún yán diàn zhuàn zài cháo zhōu juàn yī jì
吴云岩殿撰,在潮州眷一妓。
jì chí zhǐ qǐ shī wú shū yī jué yún tāo jiān qīn pěng jiǎn qīng xiá xiǎo lì dāng yán cù jǐn xuē
妓持纸乞诗,吴书一绝云:“涛笺亲捧剪轻霞,小立当筵蹙锦靴。
xiū yà lǎo pō nán rěn jùn duō yīn wú nài hǎi táng huā
休讶老坡难忍俊,多因无奈海棠花。
cǐ jì shēng jià dùn zēng rén hū zhuàng yuán sǎo
”此妓声价顿增,人呼“状元嫂”。
liù shí sì
六十四
tán mò zhāi jìn shì zhǎng jiào lǐng nán
谭默斋进士掌教岭南。
qí tóng nián xiè xìng shì xīn nà chǒng bù kěn gào rén
其同年谢兴士新纳宠,不肯告人。
tán jì shī diào zhī yún yù zhǐ dān chún yā jì pán dōng shān sī zhú miào chuī dàn
谭寄诗调之,云:“玉指丹唇鸦髻盘,东山丝竹妙吹弹。
dìng zhī zhōng de fū rén ài lián juǎn cháng jiào tài fù kàn
定知钟得夫人爱,帘卷常教太傅看。
xiè xiào yuē jì wú jiā yǒu cǐ gù shì gǎn bù zì shǒu tán zhe chu tíng bài zhū lù jiē yóu qián yuè suǒ de
”谢笑曰:“既吾家有此故事,敢不自首?”谭著《楚庭稗珠录》,皆游黔、粤所得。
zì xù yún rén yǒu dào nán hǎi de dà yǐ chǐ xǔ zhě zì yán dài guī yǐ kuā shì rén
自序云:“人有到南海得大蚁尺许者,渍盐带归,以夸示人。
dōng pō shí cì ér gān jiè qí zi wù gào rén lǜ yǒu gōng qīng móu zhé nán hǎi yǐ duó qí wèi zhě
东坡食蚝而甘,戒其子勿告人,虑有公卿谋谪南海,以夺其味者。
yú wèi cǐ shū dāng yǐ yǐ kuā rén bù xué dōng pō zhī chán lǜ rén duó wèi yě
余为此书,当蚁以夸人,不学东坡之馋,虑人夺味也。
qí yán shén juàn
”其言甚隽。
tán míng cuì
谭名萃。
liù shí wǔ
六十五
dù yún chuān tài shǐ sòng zhōu zhèn fu zhī tiān cháng pú mǎ jù yǐ jiè tú
杜云川太史,送周震夫之天长,仆马俱已戒途。
kǒu hào yī shǒu yún zhāo xún yǒu yuē jìng hé cháng pàn mèi cōng cōng yǔ wèi huáng
《口号》一首云:“招寻有约竟何尝,判袂匆匆语未遑。
bàn shǎng huā qián xián rì duǎn zhì dì sì jù jiǔ tíng nǎi jí shū yuē yī fān jiāng shàng dào tiān cháng
半晌花前嫌日短,”至第四句久停,乃疾书曰:“一帆江上到天长。
zhēn qiǎo duì yě
”真巧对也!
liù shí liù
六十六
shī nán qí zhēn yě yǒu xìng qíng ér hòu zhēn
诗难其真也,有性情而后真;
fǒu zé fū yǎn chéng wén yǐ
否则敷衍成文矣。
shī nán qí yā yě yǒu xué wèn ér hòu yā
诗难其雅也,有学问而后雅;
fǒu zé lǐ bǐ shuài yì yǐ
否则俚鄙率意矣。
tài bái dǒu jiǔ shī bǎi piān dōng pō xī xiào nù mà jiē chéng wén zhāng bù guò yī shí xìng dào yǔ bù kě yǐ cí hài yì
太白斗酒诗百篇,东坡嬉笑怒骂皆成文章:不过一时兴到语,不可以词害意。
ruò rèn yǐ wéi zhēn zé liǎng jiā zhī jí yi sāi pò wū zi
若认以为真,则两家之集,宜塞破屋子;
ér hé yǐ jǐn cún ruò gān qiě kě jīng xuǎn zhě yì bù guò shí zhī wǔ liù
而何以仅存若干?且可精选者,亦不过十之五六。
rén ān dé shì cái ér zì fàng hu wéi mí wéi qǐ měi gǔ yě ér bì jiā chōng yú yáng bò zhī gōng
人安得恃才而自放乎?惟糜惟芑,美谷也,而必加舂揄扬簸之功;
chì jǐn zhī tóng liáng jīn yě ér bì jiā qiān pì wàn guàn zhī zhù
赤堇之铜,良金也,而必加千辟万灌之铸。
liù shí qī
六十七
yòng diǎn yī yě yǒu yi jìn tǐ zhě yǒu yi gǔ tǐ zhě yǒu jìn gǔ tǐ jù yi zhě yǒu jìn gǔ tǐ jù bù yí zhě
用典一也,有宜近体者,有宜古体者,有近古体俱宜者,有近古体俱不宜者。
yòng diǎn rú shuǐ zhōng zhuó yán dàn zhī yán wèi bú jiàn yán zhì
用典如水中着盐,但知盐味,不见盐质。
yòng pì diǎn rú qǐng shēng kè rù zuò bì xū wèn míng tàn xìng lìng rén shēng yàn
用僻典如请生客入座,必须问名探姓,令人生厌。
sòng qiáo zi kuàng hǎo yòng pì shū rén chēng gū xué shī rén dāng yǐ wéi jiè
宋乔子旷好用僻书,人称“孤穴诗人”,当以为戒。
huò chēng yǔ shī yún zhuān xiě xìng qíng bù dé yǐ ér shì féng diǎn gù
或称予诗云:“专写性情,不得已而适逢典故;
bù fēn mén hù nǎi wú xīn ér zì hé táng yīn
不分门户,乃无心而自合唐音。
suī yǒu bù jí bù gǎn bù miǎn
”虽有不及,不敢不勉。
liù shí bā
六十八
gāo qīng qiū xiào gǔ rén zuò shī jīn rén miáo shī
高青丘笑古人作诗,今人描诗。
miáo shī zhě xiàng shēng huā zhī lèi suǒ wèi yōu mèng yī guān shī zhōng zhī xiāng yuàn yě
描诗者,像生花之类,所谓优孟衣冠,诗中之乡愿也。
pì rú xué dù ér jìng rú dù xué hán ér jìng rú hán rén hé bù guān zhēn dù zhēn hán zhī shī ér kěn guān wěi hán wěi dù zhī shī hu kǒng zǐ xué zhōu gōng bù rú wáng mǎng zhī shì yě
譬如学杜而竟如杜,学韩而竟如韩:人何不观真杜、真韩之诗,而肯观伪韩、伪杜之诗乎?孔子学周公,不如王莽之似也;
mèng zǐ xué kǒng zǐ bù rú wáng tōng zhī shì yě
孟子学孔子,不如王通之似也。
táng yì shān xiāng shān mù zhī chāng lí tóng xué dù zhě
唐义山、香山、牧之、昌黎,同学杜者;
jīn qí shī jí dōu shì bié shù yī qí
今其诗集,都是别树一旗。
dù suǒ fú yīng zhě yǔ bào liǎng jiā
杜所伏膺者,庾、鲍两家;
ér jí zhōng yì jué bù xiāng sì
而集中亦绝不相似。
xiāo zǐ xiǎn yún ruò wú xīn biàn bù néng dài xióng
萧子显云:“若无新变,不能代雄。
lù fàng wēng yuē wén zhāng qiè jì cān sǐ jù
”陆放翁曰:“文章切忌参死句。
huáng shān gǔ yuē wén zhāng qiè jì suí rén hòu
”黄山谷曰:“文章切忌随人后。
jiē jīn zhēn dù rén yǔ
”皆金针度人语。
yú yǐn cóng huà xiào ōu gōng rú sān guǎn huà bǐ zhuān tì gǔ rén chuán shén xián qí miáo yě
《渔隐丛话》笑欧公“如三馆画笔,专替古人传神”,嫌其描也。
wǔ tíng shān rén cháo yīng wǔ yún chǐ yá yú huì suī tōu shi nà shi léi tóng zhuǎn kě xiū
五亭山人《嘲鹦鹉》云:“齿牙余慧虽偷拾,那识雷同转可羞。
yòu yuē zhēng sì liú yīng dāng bǎi zhuàn tiān zhēn hái shì yī jiā yán
”又曰:“争似流莺当百啭,天真还是一家言。
liù shí jiǔ
六十九
rén mò bù yǒu wǔ guān bǎi tǐ ér hé yǐ nán kuā sòng cháo nǚ chēng xī shī chāng lí dá liú zhèng fū yún zú xià jiā zhōng bǎi wù jiē lài ér yòng yě
人莫不有五官百体,而何以男夸宋朝,女称西施?昌黎《答刘正夫》云:“足下家中百物,皆赖而用也;
rán qí suǒ zhēn ài zhě bì fēi cháng wù
然其所珍爱者,必非常物。
huáng fǔ chí zhèng yì yún hǔ bào zhī wén bì bǐng zhū yù zhī guāng bì yào
”皇甫持正亦云:“虎豹之文必炳,珠玉之光必耀。
gù zhī sè cǎi guì huá yě
”故知色彩贵华也。
shèng rú yáo shùn yǒu shān lóng zǎo huǒ zhī zhāng
圣如尧、舜,有山龙藻火之章;
dàn rú xiān fó yǒu qióng lóu yù yǔ zhī hào
淡如仙佛,有琼楼玉宇之号。
bǐ jī wǎ fǒu pī duǎn hè zhě zhōng fēi míng jiā
彼击瓦缶、披短褐者,终非名家。
qī shí
七十
lǎo xué jiū lùn shī bì yǒu yī fù mén miàn yǔ
老学究论诗,必有一副门面语。
zuò wén zhāng bì yuē yǒu guān xì
作文章,必曰有关系;
lùn shī xué bì yuē xū hán xù
论诗学,必曰须含蓄。
cǐ diàn pù zhāo pái wú guān huò zhī měi è
此店铺招牌,无关货之美恶。
sān bǎi piān zhōng yǒu guān xì zhě ěr zhī shì fù yuǎn zhī shì jūn shì yě
《三百篇》中有关系者,“迩之事父,远之事君”是也。
yǒu wú guān xì zhě duō shí yú niǎo shòu cǎo mù zhī míng shì yě
有无关系者,“多识于鸟兽草木之名”是也。
yǒu hán xù zhě jí xīn tiān tiān mǔ shì qú láo shì yě
有含蓄者,“棘心天天,母氏劬劳”是也。
yǒu shuō jǐn zhě tóu bì chái hǔ tóu bì yǒu hào shì yě
有说尽者,“投畀豺虎”、“投畀有昊”是也。
qī shí yī
七十一
zhōng tán lùn shī rù mó li kōng tóng zuò shī luò tào
钟、谭论诗入魔,李崆峒作诗落套。
rán qí jiā jù zì bù kě yǎn
然其佳句,自不可掩。
zhōng yún zǐ zhí jiàn qīn zhī lǎo zhì jiāng shān wú gù jué qíng shēng
钟云:“子侄渐亲知老至,江山无故觉情生。
wèi rén xià dì yún shì zi hé xū lùn fù guì páng rén wèi miǎn zhòng kē míng
”《慰人下第》云:“似子何须论富贵,旁人未免重科名。
jiē miào
”皆妙。
li yóu huáng zēng lǐng yún sāo shǒu huáng céng xiāo hàn jìn jiù tí yīng bèi zǐ tái fēng
李《游黄曾岭》云:“搔首黄曾霄汉近,旧题应被紫苔封。
zhōu yǐn yuē tān shù àn huā bēi bù jì yǐ chōng jiāng yǔ lǎn yóu qiān
”《舟饮》曰:“贪数岸花杯不记,已冲江雨缆犹牵。
chūn mù yún hé yīn yǒu shǔ xiān qíng gài liǔ wèi wú hán jiàn tuō mián
”《春暮》云,“荷因有暑先擎盖,柳为无寒渐脱绵。
jù yǒu fēng wèi bù shì píng shí kuò luò
”俱有风味,不似平时阔落。
qī shí èr
七十二
yǐ wèi dōng yú zài sū zhōu tài shǒu kǒng nán xī tóng nián xí shàng tán jiǔ yè shēn
乙未冬,余在苏州太守孔南溪同年席上,谈久夜深。
yú lǚ yù qǐ ér kǒng kǔ liú bù yǐ yuē xiǎo zuò qiáng yú qù hòu shū
余屡欲起,而孔苦留不已,曰:“小坐强于去后书。
yǔ wèi àn rán wèn shì hé rén zhī zuò
”予为黯然,问是何人之作。
yuē rèn jìn shì dà chūn bié you shī yě
曰:“任进士大椿《别友》诗也。
shǒu jù yún wú yán biàn shì bié shí lèi
首句云:‘无言便是别时泪’。
qī shí sān
七十三
rén yǒu shēng ér xiāo sǎ zhě bù guān xué lì yě
人有生而潇洒者,不关学力也。
fu yù sì xiān shēng yǒu jù yún yīng huā rì bàn sān chūn kè fēng yuè tiān shēng yī zhǒng rén
傅玉笥先生有句云:“莺花日办三春课,风月天生一种人。
qī shí sì
七十四
yán dōng you zuì ài chén méi cén pà chú yě cǎo shāng xīn sǔn ǒu jiǎn cán shū de jiù shī zhī jù
严冬友最爱陈梅岑“怕锄野草伤新笋,偶检残书得旧诗”之句;
yǐ wéi xián zhōng chú dì fān juǎn wǎng wǎng yǒu zhī
以为闲中锄地、翻卷,往往有之。
qī shí wǔ
七十五
zhāng nán huá xiān shēng huà bái tóu niǎo lì táo huā shàng
张南华先生,画白头鸟立桃花上。
tí zhě nán zhī
题者难之。
li yù zhōu xiān shēng yún táo huā hóng mǎn sān gàn suì qīng niǎo fēi lái yě bái tóu
李玉洲先生云:“桃花红满三干岁,青鸟飞来也白头。
qī shí liù
七十六
chéng yú mén duō xū nà qiè yǐn gōng zi pú zhāi xì hè yún yīng zhuàn yī shēng hóng xiù jìn zhǎng rán sān chǐ lǎo nú lái
程鱼门多须纳妾,尹公子璞斋戏贺云:“莺啭一声红袖近,长髯三尺老奴来。
wén duān gōng xiào yuē ā sān gāi dǎ
”文端公笑曰:“阿三该打!
qī shí qī
七十七
xióng zhe quán guān chá yǒng lán yún bàn wǒ sān chūn xiāo yǒng zhòu chuí lián yī yuè bù shāo xiāng
熊蔗泉观察咏《兰》云:“伴我三春消永昼,垂帘一月不烧香。
yǔ wèi dì èr jù bìng fēi lán huā de shì lán huā
”予谓第二句并非兰花,的是兰花。
qī shí bā
七十八
tóng chéng sūn róng kè tí cǎi shí shī yún
桐城孙容克《题采石》诗云;
cóng gǔ jiāng shān xián bù dé bàn guī míng shì bàn yīng xióng
“从古江山闲不得,半归名士半英雄。
gài yī zhǐ tài bái yī zhǐ cháng kāi píng yě
”盖一指太白,一指常开平也。
yú shān chén jiàn fù xiān shēng guò tóng chéng yún mí tiān xiǎn shǒu gāo rén bǐ rú cǐ cūn xū dà yǒu rén
虞山陈见复先生《过桐城》云:“弥天险手高人笔,如此村墟大有人。
yī zhǐ yáo guǎng xiào yī zhǐ li gōng lín yě
”一指姚广孝,一指李公麟也。
qī shí jiǔ
七十九
fāng zhì fǔ wèn tíng zāi mián huā zhāo mù fǔ yín shī duō zhì shù shí yùn
方制府问亭栽棉花,招幕府吟诗,多至数十韵。
tóng chéng mǎ sū chén yuē wǒ zhǐ liǎng yùn
桐城马苏臣曰:“我止两韵。
tí bǐ yún wǔ yuè mián huā xiù bā yuè mián huā gàn
”提笔云:“五月棉花秀,八月棉花干。
huā kāi tiān xià nuǎn huā luò tiān xià hán
花开天下暖,花落天下寒。
fāng gōng jī jié bù yǐ
”方公击节不已。
cháng zhōu yáng gōng zǐ cuò yī lián yún shéi zhī chà zǐ yān hóng wài yì pī cāng shēng bié yǒu huā
常州杨公子措一联云:“谁知姹紫嫣红外,衣被苍生别有花?”
bā shí
八十
tóng nián shū zhān zì yún tíng zuò zǎi píng hú zhāo wú xiāng shī rén shī zhú tián lì fán xiè zhū jūn liú lián chàng hé jí yī shí zhī shèng
同年舒瞻,字云亭,作宰平湖,招吾乡诗人施竹田、厉樊榭诸君,流连倡和,极一时之盛。
tóng shí kàng jùn tài shǒu è yún tíng xiān shēng yì xiū xì xī hú míng liú bì jí gè yǒu gē xíng
同时,杭郡太守鄂筠亭先生,亦修禊西湖,名流毕集,各有歌行。
lín qù shí bù yī dīng jìng sòng kū shī shēng
临去时,布衣丁敬送哭失声。
yún tíng ǒu chéng yī shǒu yún fāng cǎo qīng qīng sòng mǎ tí chuí yáng shēn chù huà lóu xi
云亭《偶成》一首云:“芳草青青送马蹄,垂杨深处画楼西。
liú yīng zì xī chūn jiāng qù xián zhù fēi huā bù rěn tí
流莺自惜春将去,衔住飞花不忍啼。
è gōng xiū xì xù yún shī zhě xiān wáng zhī jiào yě
”鄂公《修禊序》云:“诗者,先王之教也。
shān shuǐ qīng yīn cǐ bāng wèi zuì
山水清音,此邦为最。
wú yǔ hé zhī zé diào gū yǒu yǔ chàng zhī zé hé qǐ
无与合之则调孤,有与倡之则和起。
yú ān dé jū sú lì zhī guī guī hu cǐ nǐ lán tíng zhī suǒ yóu zuò yě
余安得拘俗吏之规规乎?此拟《兰亭》之所由作也。
wū hū shì cǐ xián lìng yǐn xián tài shǒu hé kě zài de è gōng míng mǐn shàng gǎi míng lè shùn
”呜呼!似此贤令尹、贤太守,何可再得?鄂公名敏,上改名乐舜。
bā shí yī
八十一
bǐng chén rù dōu yī shí qí shì zhōng de jiàn qián bèi shén shǎo
丙辰入都,一时耆士中,得见前辈甚少。
wéi wēng jì táng zhào céng jiàn xī hé zhú yí xiè jiē rén fāng lián céng jiàn yuán tíng
惟翁霁堂照曾见西河、竹坨,谢皆人芳莲曾见阮亭。
xiè fēng tiáo hé yǎ rú chūn fēng zhōng rén
谢风调和雅,如春风中人。
yuán tíng yǒu xiāng zǔ bǐ jì gù zì hào xiāng zǔ
阮亭有《香祖笔记》,故自号香祖。
qí shī dàn jié ér xī jìng shū xiǎo
其诗淡洁,而蹊径殊小。
shàng chá yáng bǐ bù chēng wéi pén jǐng shī
尚茶洋比部称为盆景诗。
xī cūn zǎo qǐ yún zǎo qǐ xìng huā bái fàn niú rén chū mén
《溪村早起》云:“早起杏花白,饭牛人出门。
yě tián duō bàng shuǐ shēn liǔ zì wèi cūn
野田多傍水,深柳自为村。
bǐ wū jǐn gēng jià fú chóu jiē dì kūn
比屋尽耕稼,服畴皆弟昆。
chuī yān yóu wèi sàn lín niǎo luàn zhāo tūn
炊烟犹未散,林鸟乱朝暾。
qí dì zǐ wáng jì zǔ jìng tíng néng chuán qí pài
”其弟子王继祖敬亭能传其派。
xiǎo qǐ yún xiǎo qǐ lín yōu kǎn wú rén yī jìng qīng
《晓起》云:“晓起临幽槛,无人一径清。
dàn yān yíng zhú cuì wēi lù diǎn huā míng
淡烟萦竹翠,微露点花明。
liáng yàn shū xīn yǔ lín yā zá rǔ shēng
梁燕梳新羽,林鸦杂乳声。
ǒu rán wàng guàn zhì de jù qiě yí qíng
偶然忘盥栉,得句且怡情。
jìng tíng yǔ yú tóng xiào jiǎ zǐ kē xiāng shì wéi zhōng zì sòng qí guò gǔ mù yún gǔ mù yù cuó é huāng chī lì huá biǎo
”敬亭与余同校甲子科乡试,闱中自诵其《过古墓》云:“古墓郁嵯峨,荒鸱立华表。
dāng shí huì zàng shí chē mǎ hé rǎo rǎo
当时会葬时,车马何扰扰!
yú bù jué qí jiā
”余不觉其佳。
wáng xiào yún jūn qiě bì mù yī xiǎng
王笑云:“君且闭目一想。
jìng tíng mù tài zhōu wèi tài shǒu yáng zhòng yīng suǒ hé luò zhí hòu yóu zhāo yáng dòng yún dòng gǔ céng yá shàng téng luó guà shí fēi
”敬亭牧泰州,为太守杨重英所劾,落职后,《游朝阳洞》云:“洞古层崖上,藤萝挂石扉。
bái yún shí chū méi yī bàn shī sēng yī
白云时出没,一半湿僧衣。
yǔ guò yún yīn yún chū guò yǔ yī bàn xī yáng kāi
”《雨过》云:“阴云初过雨,一半夕阳开。
xián lì dòu péng xià qīng tíng qù fù lái
闲立豆棚下,蜻蜓去复来。
bā shí èr
八十二
cháng zhōu chén míng shàn zì yì yuán xiāng jū shén fù jiā yǒu yuán tíng xìng hǎo yín yǒng
常州陈明善,字亦园,乡居甚富,家有园亭,性好吟咏。
zhǒng shū yún xián zhǒng bàn qí shū fāng yè fēn mǎn mù
《种蔬》云:“闲种半畦蔬,芳叶纷满目。
tiān yì dá xiǎo qín pán cān suì yú yù
天意答小勤,盘餐遂余欲。
yì qīng cái yě
”亦清才也。
xī shān shào chén huàn zhǔ qí jiā
锡山邵辰焕主其家。
yǒu liǔ zhī cí yún qián xī yān yǔ hòu xī qíng táo yè táo gēn guàn sòng yíng
有《柳枝词》云:“前溪烟雨后溪晴,桃叶、桃根惯送迎。
shuí shì xiǎo hóng qiáo pàn liǔ xì nóng huà fǎng guò qīng míng yì yuán hū yǒu shì huàn zhī zhì jǐn mài qí tián chū shì yuǎn fāng jiā yè dàng rán yuán guī tā xìng
谁似小红桥畔柳,系侬画舫过清明?”亦园忽有仕宦之志,尽卖其田,出仕远方,家业荡然,园归他姓。
yú wèi sòng bái fù shī yuē wǒ yǒu yī yán jūn yìng jì shì jiān zì qǔ kǔ rén duō
余为诵白傅诗曰:“我有一言君应记:世间自取苦人多。
bā shí sān
八十三
shī zhàn shēn fèn wǎng wǎng yǒu zhī
诗占身份,往往有之。
zhuāng róng kě wèi yù shí yǒng cán yún jīng lún yóu yǒu dài tǔ shǔ yǐ fēi fán
庄容可未遇时,咏《蚕》云:“经纶犹有待,吐属已非凡。
hòu guǒ yǐ zhuàng yuán zhì guān yà xiāng
”后果以状元致官亚相。
táng guō dài gōng yuán zhèn yǒng jǐng yún záo chù ruò jiào dāng yào lù wèi jūn cháng jì wǎng lái rén
唐郭代公元振咏《井》云:“凿处若教当要路,为君常济往来人。
yì cǐ yì yě
”亦此意也。
qí cì fēng zōng bó nián shí èr dēng jīn zǐ shān yún jiāng shuǐ lián tiān bái rén yān mǎn de fú
齐次风宗伯,年十二,《登巾子山》云:“江水连天白,人烟满地浮。
jīn shān shān shàng wàng yī lǎn xiǎo dōng ōu
巾山山上望,一览小东瓯。
lóng wèi lín tài shǐ gǎi guān wèi lìng yǒng dà shù yún dàn jiào néng fù de hé bì dìng cān tiān lù shuāng qiáo pín kùn yǒu gǎn yún lǎo jì shàng huái qiān lǐ zhì kū tóng kōng bào wǔ yīn cái
”龙为霖太史改官为令,咏《大树》云:“但教能覆地,何必定参天?”陆双桥贫困,《有感》云:“老骥尚怀千里志,枯桐空抱五音材。
bā shí sì
八十四
mǎ guān chá wéi hàn zì mò lín jiā xīng rén mào bù yú zhōng rén ér bào fù shén dà
马观察维翰,字墨麟,嘉兴人,貌不逾中人,而抱负甚大。
zhōng kāng xī xīn chǒu jìn shì nèi dà chén kàn yàn shí zhū rén jiē guì gōng bù kě
中康熙辛丑进士,内大臣看验时,诸人皆跪,公不可;
jiǔ mén tí dū lóng kē duō ā zhī gōng yí rán bù dòng
九门提督隆科多呵之,公夷然不动。
lóng zhuǎn xiào yuē bù liào miǎo xiǎo zhàng fū nǎi fēng gǔ rú xǔ
隆转笑曰:“不料渺小丈夫,乃风骨如许!
gōng yuē qū qū yī guì shàng wèi jiàn wéi hàn fēng gǔ yě
”公曰:“区区一跪,尚未见维翰风骨也。
lóng dà qí zhī
”隆大奇之。
cóng bù láng zhuó sì chuān jiàn chāng dào
从部郎擢四川建昌道。
wǔ zǒng dū mǒu zhí jiē bù kē bèi dǎi rù dōu
忤总督某,直揭部科,被逮入都。
huáng shàng dēng jí shòu jiāng nán cháng zhèn dào
皇上登极,授江南常镇道。
zài dōu shí yú yǐ hòu bèi lǐ jiàn méng yǒu sān yì rén zhī chēng
在都时,余以后辈礼见,蒙有“三异人”之称。
qí èr zé shàng jūn tíng fēng wàn jūn guāng tài yě
其二,则尚君廷枫、万君光泰也。
gōng nán xíng màn xìng yún xī fāng duō shuō wú shēng fǎ dàn yǎn dāo shān jí xià shèng
公《南行漫兴》云:“西方多说无生法,但演刀山即下乘。
yǒng méi yún yā zhí xīn zhī yuán yù xiào dàn wú rén shǎng yì zhōng kāi
”咏《梅》云:“雅值心知原欲笑,淡无人赏亦终开。
qí xīn xiōng kě xiǎng
”其心胸可想。
yǔ lú yā yǔ tóng nián yī shí hào nán mǎ běi lú
与卢雅雨同年,一时号“南马北卢”。
wáng hòu lú kū zhī yún qián bèi diǎn xíng wáng běi dǒu zhōng yuán qí gǔ shī nán jūn
亡后,卢哭之云:“前辈典型亡北斗,中原旗鼓失南军。
bā shí wǔ
八十五
yǎn qián yù shuō zhī yǔ wǎng wǎng bèi rén xiān shuō
眼前欲说之语,往往被人先说。
yú dōng yuè shān xíng jiàn jiù zi lí lí wù rèn méi ruǐ
余冬月山行,见桕子离离,误认梅蕊;
jiāng yù fù shī ǒu dú jiāng mín shān tài shǒu shī yún ǒu kàn jiù zi shāo tóu bái yí shì jiāng méi xiǎo zhe huā
将欲赋诗,偶读江岷山太守诗云:“偶看桕子梢头白,疑是江梅小着花。
kàng qín pǔ shī yún qiān lín wū jiù dōu lí ké biàn zuò méi huā yí lù kàn
”杭堇浦诗云:“千林乌桕都离壳,便作梅花一路看。
shì cǐ jǐng bèi rén shuō yǐ
”是此景被人说矣。
wǎn nián hǎo yóu suǒ dào huáng shān bái yuè luó fú kuāng lú tiān tāi yàn dàng nán yuè guì lín wǔ yí dān xiá jué shān shuǐ gè zì zhēng qí wú chóng fù zhě
晚年好游,所到黄山、白岳、罗浮、匡庐、天台、雁宕、南岳、桂林、武夷、丹霞,觉山水各自争奇,无重复者。
dú mén shēng shào pǐ shī yún tàn ào sōu qí xìng bù qióng shān lián xiāo hàn shuǐ lián kōng
读门生邵圮诗云:“探奥搜奇兴不穷,山连霄汉水连空。
jiào liàng shān shuǐ rú píng huà huà gǎo céng wú yī fú tóng
较量山水如评画,画稿曾无一幅同。
zhī cǐ yì yòu bèi rén shuō guò yǐ
”知此意又被人说过矣。
bā shí liù
八十六
shāng bǎo yì xiān shēng yǒng cài huā yún xiǎo duo zuì yi cūn fù bìn xì xiāng shí cù mù tóng yī
商宝意先生咏《菜花》云:“小朵最宜村妇鬓,细香时簇牧童衣。
qí tóng xiāng liú míng yù fān qí yì yún bàn mǔ zhǐ yāo míng shì shǎng yī shēng bù shàng měi rén tóu
”其同乡刘鸣玉翻其意云:“半亩只邀名士赏,一生不上美人头。
míng yù yǔ tóng èr shù chén zhī tú hào yuè zhōng sān zi
”鸣玉与童二树、陈芝图,号“越中三子”。
bā shí qī
八十七
sòng shī jì shì zài yǒu luō yǐng zhě tí hàn gāo zǔ miào yún
《宋诗纪事》载:“有罗颖者,《题汉高祖庙》云;
guǒ rán gōng dà dù róng de pì yáng hòu
‘果然公大度,容得辟阳侯。
yè mèng gāo zǔ zhào ér zé zhī dàn suì bìng zú
’夜梦高祖召而责之,旦遂病卒。
yì zāi guǒ yǒu cǐ shì bǐ wěi zhuàn tiān bǎo yí shì zhě míng huáng hé yǐ bù zhū
”异哉!果有此事,彼伪撰《天宝遗事》者,明皇何以不诛?
bā shí bā
八十八
lùn shī qū bié táng sòng pàn fēn zhōng wǎn yú yā bù xǐ
论诗区别唐、宋,判分中、晚,余雅不喜。
cháng jǔ shèng táng hè zhī zhāng yǒng liǔ yún bù zhī xì yè shuí cái chū èr yuè chūn fēng shì jiǎn dāo
尝举盛唐贺知章《咏柳》云:“不知细叶谁裁出,二月春风似剪刀。
chū táng zhāng wèi zhī ān lè gōng zhǔ shān zhuāng shī líng quán qiǎo záo tiān sūn jǐn xiào sǔn néng chōu dì nǚ zhī
”初唐张谓之《安乐公主山庄》诗:“灵泉巧凿天孙锦,孝笋能抽帝女枝。
jiē diāo kè jí yǐ dé bù wèi zhī zhōng wǎn hu dù shǎo líng zhī yǐng zāo bì shuǐ qián gōu yǐn fēng dù hóng huā què dǎo chuī
”皆雕刻极矣,得不谓之中、晚乎?杜少陵之“影遭碧水潜勾引,风妒红花却倒吹”;
lǎo qī huà zhǐ wèi qí jú zhì zǐ qiāo zhēn zuò diào gōu suǒ suì jí yǐ dé bù wèi zhī táng shī hu bù tè cǐ yě shī jiān wú gǔ yuè fǔ yún sān gēng fēng zuò qiè mèng dāo wàn zhuǎn chóu chéng rào cháng xiàn
“老妻画纸为棋局,稚子敲针作钓钩”:琐碎极矣,得不谓之唐诗乎?不特此也,施肩吾《古乐府》云:“三更风作切梦刀,万转愁成绕肠线。
rú cǐ diāo kè qià zài wǎn táng yǐ qián
”如此雕刻,恰在晚唐以前。
ěr shí zhě bù zhī chū chù bì yǐ wéi sòng yuán zuì hòu zhī shī
耳食者不知出处,必以为宋、元最后之诗。
bā shí jiǔ
八十九
yuán wēi zhī zì cháo yún
元微之《自嘲》云;
fàn lái kāi kǒu shì shén yā
“饭来开口似神鸦。
yáo wǔ gōng mǒu sì yún wú zhāi gē kàn sēng
”姚武功《某寺》云:“无斋鸽看僧。
èr jù jiē mó shén zhī bǐ
”二句皆摹神之笔。
jiǔ shí
九十
gǔ yuè fǔ xiū sè yáng qiān bàn
《古乐府》:“羞涩佯牵伴。
wǔ zì xiě jǐn nǚ ér qíng tài
”五字写尽女儿情态。
táng rén yīn zhī yǒu qiáng yǔ xì tóng bàn xī láng wén xiào shēng zhī jù
唐人因之有“强语戏同伴,希郎闻笑声”之句。
tā rú cóng lái bù zhuì mǎ gù qiǎn jì huán xié
他如“从来不坠马,故遣髻鬟斜”;
xiǎo dǎn kōng fáng qiè cháng méi mǎn jìng chóu
“小胆空房怯,长眉满镜愁”;
mì yuē lín xíng qiè sī shū yù bào nán jiē bù kuì yín sī gǔ yì yǐ
“密约临行怯,私书欲报难”:皆不愧淫思古意矣。
jìn shí yáng gōng zǐ wǔ yī lián yún xíng lái zhí zhú hún wú lì bù yǐ lán gàn dìng yǐ rén
近时杨公子捂一联云:“行来踯躅浑无力,不倚阑干定倚人。
jiǔ shí yī
九十一
táng rén yǒng xiǎo nǚ shī yún jiàn ye bù xiāng shí fǎn zǒu qiān niang jū
唐人咏小女诗云:“见爷不相识,反走牵娘裾。
shì huà xiǎo nǚ zhī shén
”是画小女之神。
fā fù cháng méi cè huā zān xiǎo jì páng
“发覆长眉侧,花簪小髻旁。
shì huà xiǎo nǚ zhī mào
”是画小女之貌。
xué yǔ qú qú wèn qiān cháng bù bù suí
“学语渠渠问,牵裳步步随。
shì huà xiǎo nǚ zhī tài
”是画小女之态。
ài niān ye bǐ mò xián xué mǔ cái féng
“爱拈爷笔墨,闲学母裁缝。
shì xiě xiǎo nǚ zhī hān
”是写小女之憨。
jiǔ shí èr
九十二
dōng pō shī yǒu cái ér wú qíng duō qù ér shǎo yùn yóu yú tiān fèn gāo xué lì qiǎn yě
东坡诗,有才而无情,多趣而少韵:由于天分高,学力浅也。
yǒu qǐ ér wú jié duō gāng ér shǎo róu
有起而无结,多刚而少柔;
yàn qí zhī yù zǎo wǎn jǐng qióng yě
验其知遇早晚景穷也。
jiǔ shí sān
九十三
lí bié tāo zuì jiā zhě rú lù cháng nán suàn rì shū yuǎn měi tí nián
离别涛最佳者,如:“路长难算日,书远每题年。
wú fù shēng huán xiǎng zhōng sī wèi bié qián zuì zhōng wàng què shēn wéi kè yì yù réng tóng sòng zhě guī
无复生还想,终思未别前,”“醉中忘却身为客,意欲仍同送者归。
jiē dú zhī lìng rén yù qì
”皆读之令人欲泣。
yòu sòng rén yún xi chuāng fēn shǒu sì nián yú qiān lǐ yīn qín wèi suǒ jū
又宋人云:“西窗分手四年余,千里殷勤慰索居。
ruò bǐ jiǔ yuán quán lù bié zhǐ duō hán lèi yī fēng shū
若比九原泉路别,只多含泪一封书。
jiǔ shí sì
九十四
táng rén nǚ fén hú yún yìng shì lí hún shuāng bù dé zhì lìng shā shàng shǎo yuān yāng
唐人《女坟湖》云:“应是离魂双不得,至令沙上少鸳鸯。
sòng rén qīng lóu shī yún yǔ láng hān mèng hún wàng xiǎo jī yì liú lián bù kěn tí
”宋人《青楼》诗云:“与郎酣梦浑忘晓,鸡亦流连不肯啼。
jiǔ shí wǔ
九十五
lù dài yuē fán rén zuò shī yī tí dào shǒu bì yǒu yī zhǒng gōng jǐ yìng fù zhī yǔ
陆代曰:“凡人作诗,一题到手,必有一种供给应付之语;
lǎo shēng cháng dàn bù zhào zì lái
老生常淡,不召自来。
ruò zuò jiā bì rú xiè jué fàn jiāo jìn xíng huī qù rán hòu xīn jīng dú yùn zì chū xīn cái
若作家,必如谢绝泛交,尽行麾去,然后心精独运,自出新裁。
jí qí chéng hòu yòu bì hún chéng jīng dàng wú fǔ záo hén fāng chēng hé zuò
及其成后,又必浑成精当,无斧凿痕,方称合作。
yú jiàn shǐ chēng mèng hào rán kǔ yín méi háo tuō jǐn
”余见史称孟浩然苦吟,眉毫脱尽;
wáng wéi gòu sī zǒu rù cù wèng kě wèi nán yǐ
王维构思,走入醋瓮:可谓难矣。
jīn dú qí shī cóng róng hé yǎ rú tiān yī zhī wú fèng shēn rù qiǎn chū fāng zhēn cǐ jìng
今读其诗,从容和雅,如天衣之无缝j深入浅出,方臻此境。
táng rén yǒu jù yún kǔ yín sēng rù dìng de jù jiāng chéng gōng
唐人有句云:“苦吟僧入定,得句将成功。
jiǔ shí liù
九十六
lì yáng xiàng gōng wèi dà sī kòu shí fèng zhǐ jiào xí shù jí shì dào rèn shù cháng guǎn ér cǐ kē zhuàng yuán zhuāng róng kě yǐ zài nán shū fáng gù bù xié zhū hàn lín lái
溧阳相公为大司寇时,奉旨教习庶吉士,到任庶常馆,而此科状元庄容可以在南书房,故不偕诸翰林来。
shǐ gōng nù yuē wǒ èr shí nián lǎo nán shū fáng bù yīng yǐ cǐ dài wǒ
史公怒曰:“我二十年老南书房,不应以此绐我。
jiāng zòu zhào zhī
”将奏召之。
péng zhī tíng shì jiǎng wèi zhī tōng qí yì shén wǎn suì wèi shī dì rú cháng
彭芝庭侍讲为之通其意甚婉,遂为师弟如常。
péng gù shǐ gōng běn fáng dì zǐ ér zhuāng yòu péng gōng běn fáng dì zǐ yě
彭故史公本房弟子,而庄又彭公本房弟子也。
zhuāng xiàn shī yún jiàng zhàng zì rán yīng shì lì péng shān wèi dào zǒng zhī wú
庄献诗云:“绛帐自然应侍立,蓬山未到总支吾。
lì yáng gōng guǎn kè chū chūn rì jí shì tí
”溧阳公馆课,出《春日即事》题。
tóng nián guǎn shuǐ chū yī lián yún liǎng sān diǎn yǔ féng hán shí niàn sì fān fēng dào xìng huā
同年管水初一联云:“两三点雨逢寒食,廿四番风到杏花。
gōng zhuó wèi dì yī tóng rén yǐ guǎn xìng huā hū zhī
”公擢为第一,同人以“管杏花”呼之。
gōng qī shí shòu dàn mǒu shù cháng xiàn bǎi yùn shī
公七十寿旦,某庶常献百韵诗。
gōng dú zhī xiào yuē bǎ lǎo fū zuò tí yě hái nài de bǎi yùn
公读之,笑曰:“把老夫做题,也还耐得百韵;
kě xī wú yī jù sāo yǎng chù dōu shì zhù gǔ fú cí bù gǎn lǐng qíng
可惜无一句搔痒处,都是祝嘏浮词,不敢领情。
gài gōng zǒng dū bā shěng jiān lǐng liù qīng gù yě
”盖公总督八省,兼领六卿故也。
jì xǔ cì lì pèi huáng yǒu jù yún sān cháo yuán lǎo péi zhōng lìng bǎi suì shī piān wèi wǔ gōng
记许刺吏佩璜有句云:“三朝元老裴中令,百岁诗篇卫武公。
yú yǒu jù yún nán gōng liù yī xiān shēng zuò běi miàn sān qiān dì zǐ xíng
”余有句云:“南宫六一先生座,北面三千弟子行。
jù wèi gōng suǒ xǔ kě
”俱为公所许可。
jiǔ shí qī
九十七
yú yā bù xǐ dù shǎo líng qiū xīng bā shǒu
余雅不喜杜少陵《秋兴》八首;
ér shì jiān ěr shí zhě wǎng wǎng zàn tàn fèng wéi biāo zhǔn
而世间耳食者,往往赞叹,奉为标准。
bù zhī shǎo líng hǎi hán dì fù zhī cái qí jiā chǔ wèi yì kuī cè
不知少陵海涵地负之才,其佳处未易窥测;
cǐ bā shǒu bù guò yī shí xìng dào yǔ ěr fēi qí zhì zhě yě
此八首,不过一时兴到语耳,非其至者也。
rú yuē yī xì yuē liǎng kāi yuē hái fàn fàn yuē gù fēi fēi
如曰“一系”,曰“两开”,曰“还泛泛”,曰“故飞飞”;
xí qì dà zhòng háo wú yì yì
习气大重,毫无意义。
jí rú hán chāng lí zhī màn xián jiǎo chū suō shù zhuó tóu qiāo kēng
即如韩昌黎之“蔓涎角出缩,树啄头敲铿”;
cǐ yǔ yī xī huà zhī wā fān bái chū kuò yǐn sǐ zǐ zhī zhǎng hé shū jīn rén jiāng cǐ xué hán dù biàn rù mó zhàng
此与《一夕话》之“蛙翻白出阔,蚓死紫之长”何殊?今人将此学韩、杜,便入魔障。
yǒu xué jiū yán rén néng xíng lún yǔ yī jù biàn shì shèng rén
有学究言:“人能行《论语》一句,便是圣人。
yǒu wán kuà zi xiào yuē wǒ yǐ lì xíng sān jù kǒng wèi shì shèng rén
”有纨挎子笑曰:“我已力行三句,恐未是圣人。
wèn zhī nǎi shí bù yàn jīng kuài bù yàn xì hú mò zhī hòu yǐ jū yě
”问之,乃“食不厌精,脍不厌细,狐貉之厚以居”也。
wén zhě dà xiào
闻者大笑。
jiǔ shí bā
九十八
yú cháng jiào rén gǔ fēng xū xué li dù hán sū sì dà jiā
余尝教人:古风须学李、杜、韩、苏四大家;
jìn tǐ xū xué zhōng wǎn sòng yuán zhū míng jiā
近体须学中、晚、宋、元诸名家。
huò wèn qí gù
或问其故。
yuē li dù hán sū cái lì tài dà bù xiè chōu jīn rù xì bō rù guǎn xián yīn jié yì duō wèi xié
曰:“李、杜、韩、苏,才力太大,不屑抽筋入细,播入管弦,音节亦多未协。
zhōng wǎn míng jiā biàn qīng cuì kě gē
中、晚名家,便清脆可歌。
jiǔ shí jiǔ
九十九
gāo huì gōng chén biǎo bān shì yǐ fú yǔ zhāo yā yùn
《高惠功臣表》,班氏以“符”与“昭”押韵。
xī nán yí liǎng yuè zàn bān shì yǐ qū yǔ jiāo yā yùn
《西南夷两粤赞》,班氏以“区”与“骄”押韵。
wáng qí gōng wéi rén zuò bēi míng jù fǎng cǐ lì
王岐公为人作碑铭,俱仿此例。
yī bǎi
一百
cài xiào lián yǒu qīng yī xǔ cuì líng mào rú měi nǚ ér yāo
蔡孝廉有青衣许翠龄,貌如美女,而夭。
jì xìng jué jiā
记性绝佳。
cháng guò rǎn fáng xì fén qí bù fang zhǔ dà hài cuì líng xiào qǔ bǐ wèi mò chū zhī mǒu jiā rǎn mǒu sè jí qí jià zhí sī háo bù chā
尝过染坊,戏焚其簿,坊主大骇,翠龄笑取笔为默出之:某家染某色,及其价值,丝毫不差。
zhǔ rén wáng cuì líng kū yǐ shī yún shuāng lèi tí cán yí pū zài yī dēng qīng rù lǚ hún lái
主人亡,翠龄哭以诗云:“双泪啼残遗仆在,一灯青入旅魂来。
chū xiào lián zài sū zhōu ān fāng bó mù zhōng qǐng jī yǒu nǚ xian liú bì huán xià jiàng zèng shī yún shēng chén yǐ dìng jūn xiū qī tā rì cháng ān dào shàng rén
”初孝廉在苏州安方伯幕中请乩,有女仙刘碧环下降,赠诗云:“升沉已定君休戚,他日长安道上人。
xiào lián xǐ yǐ wéi dōng yě kàn biàn cháng ān huā zhī yì hòu jìng sǐ yú shǎn xī
”孝廉喜,以为东野“看遍长安花”之意,后竟死于陕西。
yī yī
一O一
fú jiàn gē tóng míng diǎn diǎn zhě róu mèi néng wén
福建歌童名点点者,柔媚能文。
yǒu kè xíng jiǔ zhèng yào yī jù táng shī yī jù qǔ pái míng yuē xián kàn ér tóng zhuō liǔ huā
有客行酒政,要一句唐诗、一句曲牌名,曰:“闲看儿童捉柳花。
hé shǒu ná
《合手拿》。
diǎn diǎn yīng shēng yuē yǒu yuē bù lái guò yè bàn
”点点应声曰:“有约不来过夜半。
nú xīn nù
《奴心怒》。
diǎn diǎn yòu chàng yuē liǔ xià huì fēng hé
”点点又唱曰:“柳下惠风和。
hé xí jìn kǒu yǐ wéi jué duì
”合席噤口,以为绝对。
yī èr
一O二
yú yǐ xuǎn yáng cì yě li xiào cūn zhú zhī zì wèi miào jué yǐ
余已选杨次也、李啸村《竹枝》,自谓妙绝矣。
jìn yòu de chéng wàng chuān yáng zhōu zhú zhī yún zhǔn bèi míng cháo yè fàn gōng chī qíng bù yǔ bié rén tóng
近又得程望川《扬州竹枝》云:“准备明朝谒梵宫,痴情不与别人同。
xūn lóng chè yè yī xiāng tòu gù yì gōu rén lì shàng fēng
薰笼彻夜衣香透,故意钩人立上风。
qiǎo jì xīn pán liǎng bìn fēn yī zhuāng bǎi dié báo mián wēn
”“巧髻新盘两鬓分,衣装百蝶薄棉温。
lín xíng zì gù shēng zēng sè xiù dǐ hé rén po jiǔ hén zhǎng fān piāo dòng rào lú xiāng shè jí tóng dēng bài shàng fāng
临行自顾生憎色,袖底何人泼酒痕?”“长幡飘动绕炉香,摄级同登拜上方。
cǐ qù xià pō tái lù huá nóng fú xiǎo mèi mei fú niang
此去下坡苔露滑,侬扶小妹妹扶娘。
xiù huā lián xià ǎi qíng yān tè lòu quán shēn dào kè qián
”“绣花帘下霭晴烟,特漏全身到客前。
hū tīng hòu cāng rén zàn hǎo ān pái dòu yǎn kàn lái chuán
忽听后舱人赞好,安排斗眼看来船。
sì shǒu jiē yǎn qián shì ér bǐ zú yǐ dá zhī shū kě ài yě
”四首皆眼前事,而笔足以达之,殊可爱也。
wàng chuān míng zōng luò tóng chéng rén
望川名宗洛,桐城人。
yī sān
一O三
wú sú yǐ liù yuè èr shí sì wéi hè huā shēng rì shì nǚ chū yóu
吴俗以六月二十四为荷花生日,士女出游。
xú lǎng zhāi zuò zhú zhī cí yún hé huā fēng qián shǔ qì shōu hé huā dàng kǒu bì bō liú
徐朗斋作《竹枝词》云:“荷花风前暑气收,荷花荡口碧波流。
hé huā jīn rì shì shēng rì láng yǔ qiè chuán kāi bìng tóu
荷花今日是生日,郎与妾船开并头。
chì rì dàng tiān zhù huǒ lún lóng chuán qí zhì yī shí xīn
”“赤日当天驻火轮,龙船旗帜一时新。
dōng jiā nǚ xiào xi jiā nǚ qiáo shàng rén kàn qiáo xià rén
东家女笑西家女,桥上人看桥下人。
fēng mén chéng mén mén rào hú hú guāng yī piàn bái mó hú
”“葑门城门门绕湖,湖光一片白模糊。
hé huā shēng rì nián nián qù ruò wèn hé huā bàn duo wú
荷花生日年年去,若问荷花半朵无。
dān yáng duàn láng guān cháng qīng tiān rán shī jù zì rán chéng
”“丹阳段郎官长清,天然诗句自然成。
guài láng miàn shì hé huā hǎo láng shì hè huā shēng rì shēng
怪郎面似荷花好,郎是荷花生日生。