随园诗话 · 袁枚 · Chapter 6 of 27

卷六

PinyinModern Translation
Size

wáng jīng gōng zuò wén luò bǐ biàn gǔ

王荆公作文,落笔便古;

wáng jīng gōng lùn shī kāi kǒu biàn cuò

王荆公论诗,开口便错。

hé yě wén jì píng yǎn ér gōng tiān xìng niù zhí gù zhuó jù xuǎn cí jiǒng bù yóu rén

何也?文忌平衍,而公天性拗执,故琢句选词,迥不犹人。

shī guì wēn róu ér gōng xìng qíng kè kù gù záo xiǎn zhuì yōu zì duò mó zhàng

诗贵温柔,而公性情刻酷,故凿险缒幽,自堕魔障。

qí píng shēng zuì dé yì jù yún qīng shān mén shī zuò huáng niǎo jiā shū mián

其平生最得意句云:“青山扪虱坐,黄鸟挟书眠。

yú yǐ wéi shǒu jù shì qǐ ér xiàng yáng cì jù shì cūn tóng táo xué

”余以为首句是乞儿向阳,次句是村童逃学。

rán jīng gōng qià yǒu jiā jù rú jìn wú chuán fǎng yóu wén dí yuǎn yǒu lóu tái zhī jiàn dēng

然荆公恰有佳句,如:“近无船舫犹闻笛,远有楼台只见灯。

kě wèi shēng píng jié zuò yǐ

”可谓生平杰作矣。

èr

sòng chén lǎng zòu guān jū fū fù zhī shī pō xián xiá xiè bù kě guān guó fēng

宋沈朗奏:“《关雎》,夫妇之诗,颇嫌狎亵,不可冠《国风》。

gù bié zhuàn yáo shùn èr shī yǐ jìn

”故别撰《尧》、《舜》二诗以进。

gǎn fān kǒng zǐ zhī àn yū miù yǐ jí

敢翻孔子之案,迂谬已极;

ér lǐ zōng jiā zhī cì bó bǎi pǐ

而理宗嘉之,赐帛百匹。

yú cháng xiào yuē yì yǐ qián kūn èr guà wéi shǒu yì yīn yáng fū fù zhī yì

余尝笑曰:“《易》以《干》、《坤》二卦为首,亦阴阳夫妇之义。

chén lǎng hé bù zài bié zhuàn èr guà yǐ jìn hu qiě shī jīng hǎo xù fù rén yǒng jiāng yuán zé wàng dì kù yǒng tài rèn zé wàng tài wáng lǜ yǐ sòng rú fu wèi qī gāng zhī dào jiē shī tǐ cái

沈朗何不再别撰二卦以进乎?”且《诗经》好序妇人:咏姜螈则忘帝喾,咏太任则忘太王:律以宋儒夫为妻纲之道,皆失体裁。

sān

gù níng rén yán sān bǎi piān wú bù zhuǎn yùn zhě

顾宁人言:“《三百篇》无不转韵者。

táng shī yì rán

唐诗亦然。

wéi hán chāng lí qī gǔ shǐ yī yùn dào dǐ

惟韩昌黎七古,始一韵到底。

yú àn wén xīn diāo lóng yún jiǎ yì méi chéng sì yùn zhé yì liú xīn huán tán bǎi yùn bù qiān yì gè cóng qí zhì yě

”余按《文心雕龙》云:“贾谊、枚乘,四韵辄易,刘歆、桓谭,百韵不迁:亦各从其志也。

zé bù zhuǎn yùn shī hàn wèi yǐ rán yǐ

”则不转韵诗,汉、魏已然矣。

jīn shī chēng piān shí zhě běn zuǒ zhuàn suǒ wèi yǐ shén qí chē bì kè zhī yì

今诗称“篇什”者,本《左传》所谓“以什其车,必克”之义。

shén zhě shí rén wéi ǒu yě

“什”者,十人为耦也。

guó fēng shī shǎo kě yǐ tóng juǎn

《国风》诗少,可以同卷;

yā sòng piān duō gù měi shí wèi juǎn ér jí yǐ juǎn shǒu zhī piān wèi shí

《雅》、《颂》篇多,故每十为卷,而即以卷首之篇为什。

yàn zǐ yǐ èr táo shā sān shì shì běn huāng táng

晏子以二桃杀三士,事本荒唐;

hòu rén yǎn wèi liáng fù yín yóu wú yì wèi

后人演为《梁父吟》,尤无意味。

ér kǒng míng hǎo yín zhī shū bù kě jiě

而孔明好吟之,殊不可解。

qiū hú yī dù fù liú zhī jī shǐ tōng dǐ zhī shén lì

秋胡一妒妇,刘知几《史通》诋之甚力。

nǎi yuè fǔ wài qián rén yòu yǒu shī yún láng xīn yè dàng qiè bīng qīng láng shuō huáng jīn qiè bù yīng

乃乐府外,前人又有诗云:“郎心叶荡妾冰清,郎说黄金妾不应。

ruò shǐ ǒu rán tōng yī yǔ bàn shēng shuí xìn shǒu gū dēng

若使偶然通一语,半生谁信守孤灯?”

liù

yáng yòng xiū xiào jīn zhī rú zhě jiē sòng rú zhī yìng shēng chóng

杨用修笑今之儒者,皆宋儒之应声虫。

wú yǐ wéi kǒng yǐng dá zhēn zhèng kāng chéng zhī yìng shēng chóng yě

吾以为孔颖达真郑康成之应声虫也。

zuì kě xiào zhě zhèng zhù zēng sūn lái zhǐ yǐ qí fù zǐ yǐ zēng sūn wèi chéng wáng fù zǐ wèi wáng hòu tài zǐ

最可笑者,郑注“曾孙来止,以其妇子”,以“曾孙”为成王,“妇子”为王后太子。

wáng sù fēi zhī yún quàn nóng bù bì yǔ wáng hòu tài zǐ tóng háng

王肃非之云:“劝农不必与王后太子同行。

ér kǒng yǐng dá yǐ wéi shèng xián suǒ xun yǔ rì yuè tóng xuán

”而孔颖达以为:“圣贤所训,与日月同悬。

qí shí jiàn zhī miù rú cǐ ān dé bù wù rèn wáng shì chōng wéi zhēn zhǔ hu

”其识见之谬如此,安得不误认王世充为真主乎?

ān huī fāng bó chén mì shān xiān shēng huì dé róng rén chún piáo ér shī jí fēng qù

安徽方伯陈密山先生,讳德荣,人淳朴而诗极风趣。

měi zhān yuán huā kāi bì zhāo yú yóu shǎng bù yǐ shǔ lì dài

每瞻园花开,必招余游赏,不以属吏待。

shì jiē xià yǐ dòu gōng yòng shàn fú zhī zuò shī yún tuì shí zhǎn liáng dí xiāo yáo bù shēn yuàn

适阶下蚁斗,公用扇拂之,作诗云:“退食展良觌,逍遥步深院。

shù gēn jiàn qún yǐ fēn fēn fāng jiāo zhàn

树根见群蚁,纷纷方交战。

hū tóng qián bù xí fú yǐ pú kuí shàn

呼童前布席,拂以蒲葵扇。

qǐng kè yuán cǎo gēn qiú xué gè bēn cuàn

顷刻缘草根,求穴各奔窜。

yī yǒu jì shì chén zǎi bǐ yīng shàng diàn

伊有记事臣,载笔应上殿。

dà shū mǒu rì yuè liǎng jūn zhèng xiāng jiàn

大书某日月,两军正相见。

hū rán fēng yáng shā shī kuì hù tà jiàn

忽然风扬沙,师溃互踏践。

shōu duì gè yī lěi xù ruì gèng sì biàn

收队各依垒,蓄锐更伺便。

rén shēng yì luǒ chóng rǎo rǎo yíng chì xiàn

人生亦倮虫,扰扰盈赤县。

shì yù gè yǒu qiú qíng wěi dì xiāng shān

嗜欲各有求,情伪递相煽。

tūn shì chǔn rán dòng jí xiōng jiàn cháng biàn

吞噬蠢然动,吉凶见常变。

qǐ wú fēi xiān rén chéng luán zhù xiá pàn yú àn sòng rén shī yún qiáo míng shā dí wén méi shàng mán chù jiāo zhēng wō jiǎo zhōng

岂无飞仙人,乘鸾注遐盼?”余按宋人诗云:“瞧螟杀敌蚊眉上,蛮触交争蜗角中。

hé yì zhū tiān guān xià jiè yī wēi chén lǐ dòu yīng xióng jí cǐ yì yě

何异诸天观下界,一微尘里斗英雄?”即此意也。

xiān shēng jiāo xíng yún fāng yuán qīng cǎo lǜ lí lí hǎo shì rén jiā jì sǎo shí

先生《郊行》云:“芳园青草绿离离,好是人家祭扫时。

hé chǔ zhǐ qián shāo bù jìn dōng fēng chuī shàng yě táng zhī yòu nǚ ér qū yún shuì yǎn méng lóng chūn mèng jué bù zhī é shàng yǒu méi huā

何处纸钱烧不尽,东风吹上野棠枝?”又,《女儿曲》云:“睡眼朦胧春梦觉,不知额上有梅花。

lǔ xīng cūn de yǔ shī yún yī yǔ rén xīn dìng gē shēng sì yě wén

鲁星村《得雨》诗云:“一雨人心定,歌声四野闻。

hé nán yuán chūn yǔ shī yún fāng cǎo bù zhī chūn yī yǔ měng rán shěng

”何南园《春雨》诗云:“芳草不知春,—一雨猛然省。

cáo dàn quán ǒu chéng yún dōng fēng lì shàng wēi yī yǔ zhòng shān lǜ

”曹澹泉《偶成》云:“东风力尚微,一雨众山绿。

tóng yòng yī yǔ èr zì jù kě ài

”同用“一雨”二字,俱可爱。

jiǔ

fú jiàn zhèng wáng chén wèi lán zhōu tài shǒu nián wèi liù shí yǐ dì sàng qǐ bìng guī

福建郑王臣,为兰州太守,年未六十,以弟丧乞病归。

liú bié yín hǎo yún wèi wén shǐ guò pín yí jí lǎn dá rén yán dàn tuō lóng

《留别寅好》云:“畏闻使过频移疾,懒答人言但托聋。

guī qíng yún zuì lián dài yuè xiāng lián xià yín zhú yān duō pà diǎn dēng

”《闺情》云:“最怜待月湘帘下,银烛烟多怕点灯。

jù àn yòng gù shì shǐ rén bù jué

”俱暗用故事,使人不觉。

kàng qín pǔ tí qí guī lái cǎo yún dōng jīng fēng sú yóu lái hòu měi wéi qī gōng biàn qù guān

杭堇浦题其《归来草》云:“东京风俗由来厚,每为期功便去官。

chén shí qiáo xuán wú mù rǔ chún lú rén cuò bǐ zhāng hàn

陈实、谯玄吾目汝,莼鲈人错比张翰。

dōng gāo shū xiào fù xī chóu rén jiào chái sāng gèng yuǎn yóu

”“东皋舒啸复西畴,人较柴桑更远游。

qī lù yì shí biāo bié jí jìng yīng tí zuò zhèng lán zhōu

《七录》异时标别集,竟应题作郑兰州。

zài suí yuán xiǎo zhù yī rì mǎi shū liǎng chuán dǎ jiǎng ér qù

”在随园小住,一日,买书两船,打桨而去。

shí

hú zhōu xú pǔ yǔ tíng zài jīn líng wéi rén sī zhī jú

湖州徐溥雨亭,在金陵为人司织局;

měi yín shī yǔ jī shēng xiāng hè

每吟诗,与机声相和。

qián táng zhú zhī yún fāng xīn mò mò yè tiáo tiáo láng zài jiāng nán dì jǐ qiáo yù jì chǐ shū xiě cháng duàn xī hú zhǐ hèn bù tōng cháo

《钱塘竹枝》云:“芳心脉脉夜迢迢,郎在江南第几桥?欲寄尺书写肠断,西湖只恨不通潮。

luò jǐn yáng huā láng wèi guī kōng fán dāo chǐ zhì luó yī

”“落尽杨花郎未归,空烦刀尺制罗衣。

rén qián pà juǎn zhū lián kàn hú dié yī shuāng xiāng duì fēi

人前怕卷珠帘看,蝴蝶一双相对飞。

hǔ qiū tí bì yún hǎo jǐng bàn cáng fēng dǐng sì měi rén duō zhù shuǐ biān lóu

”《虎丘题壁》云:“好景半藏峰顶寺,美人多住水边楼。

yī shí yī

一十一

cháng shú wáng jiè zhǐ zhī dì míng dài zì cì yuè néng jì qí jiā fēng

常熟王介祉之弟,名岱,字次岳,能继其家风。

sù suí yuán jiàn zèng yún pín fēn hè fèng hái liú kè lǎo xī hóng cái shàng zhù shū

宿随园见赠云:“贫分鹤俸还留客,老惜鸿才尚著书。

qí tā jù yún piàn yǔ qián cūn guò wēi yún bàn lǐng yīn

”其他句云:“片雨前村过,微云半岭阴。

gù shān jiě wèi guī rén wàng gé shuǐ xiān yíng yī jì qīng

”“故山解慰归人望,隔水先迎一髻青。

qīng míng yún hū hū chūn guāng guò bàn shí yù cán tiān qì yǔ rú sī

”《清明》云:“忽忽春光过半时,浴蚕天气雨如丝。

wú duān liǔ sè qīn shū huǎng yì zhe hé qiáo zhé chù zhī

无端柳色侵书幌,忆着河桥折处枝。

yī shí èr

一十二

xī shān zōu shì nán guò mèng miào mèng xuán duì jù yún zhàn guó fēng qū xià sī wén rì zài zhōng

锡山邹世楠过孟庙,梦悬对句云:“战国风趋下,斯文日再中。

jué ér yì zhī

”觉而异之。

biàn guān láng wǔ wú cǐ shí zì

遍观廊庑,无此十字。

hòu shù nián guò sū zhōu de huáng yě hóng jí dú zhī nǎi qí jí zhōng jù yě

后数年过苏州,得黄野鸿集读之,乃其集中句也。

qǐ mèng zǐ ài zhī ér míng míng zhōng shū yǐ zì yú yé tián shí fā tí mèng miào yún kǒng mén gōng guān sān qiān shì zhōu shì shēng xū wǔ bǎi nián

岂孟子爱之,而冥冥中书以自娱耶?田实发《题孟庙》云:“孔门功冠三千士,周室生虚五百年。

shì xùn huáng zuò

”似逊黄作。

huáng yǐ lùn shī wǔ chén guī yú gù wú rén duō bìn zhī

黄以论诗忤沈归愚,故吴人多摈之。

rán qí jiā jù zì bù kě yǎn

然其佳句,自不可掩。

yè guī yún ér tóng xuān xiào gè fēn fēn wèi jiě dēng qián cì xiù wén

《夜归》云:“儿童喧笑各纷纷,未解灯前刺绣纹。

yè bàn zuì guī rén bù jué kòu mén dú yǒu lǎo qī wén

夜半醉归人不觉,叩门独有老妻闻。

yī shí sān

一十三

zài dōu yú yǔ jīn zhì fu wén chún qiú shū dù rì xiū jū zuì xiāng jìn

在都,余与金质夫文淳、裘叔度日修居最相近。

jīn qí liè yú qiú ér piān yù ráo qiú

金棋劣于裘,而偏欲饶裘。

jīn yí jū qiú yǐ shī hè yún zhuī qū mì gé liǎng nián yú yī rì hé zēng fù suǒ jū xuě yuàn duì cái xīn zhù gǎo fēng lián tóng xiào jiù chāo shū

金移居,裘以诗贺云:“追趋秘阁两年余,一日何曾赋索居?雪苑对裁新著稿,风帘同校旧抄书。

yín tǒng huì wǒ níng xián shù qí jú ráo rén shí zì yù

吟筒惠我宁嫌数,棋局饶人实自誉。

zǎo yǒu shēng huá chuán bái xià gù zhī míng shì dìng wú xū

早有声华传白下,故知名士定无虚。

yú zuò qī gǔ yī shǒu zhōng sì jù yún wǒ yuàn tóng nián rú chūn shù zhī zhī yè yè xiāng yī fù

”余作七古一首,中四句云:“我愿同年如春树,枝枝叶叶相依附。

bù yuàn tóng nián rú luò huā luán piāo fèng bó fēi tiān yá

不愿同年如落花,鸾漂凤泊飞天涯。

qiú dú ér tàn yuē zi cái zhōng jìng yǒu xìng qíng

”裘读而叹曰:“子才终竟有性情。

wū hū cǐ jiē sì shí nián qián shì

”呜呼!此皆四十年前事。

jīn qiú guān zhì shàng shū shēng shī hè yì

今裘官至尚书,声施赫奕;

ér zhì fu wèi tài shǒu liǎng zāo zuì qiǎn zhé shù yǐ sǐ

而质夫为太守,两遭罪遣,谪戍以死。

qǐ yì rú huā zhī fēi yīn fēi hùn gè yǒu qián yīn yé jīn sǐ hòu yú sōu qí yí shī liǎo bù kě de

岂亦如花之飞茵飞溷,各有前因耶?金死后,余搜其遗诗,了不可得;

jǐn de qí yóu zhāng yuán yún lǜ yáng mén wài bǎn qiáo héng xīn shuǐ rú chuán jiē àn píng

仅得其《游张园》云:“绿杨门外板桥横,新水如船接岸平。

sān yuè chūn hán huā shàng qiǎn yī lián yān zhòng yǔ chū chéng

三月春寒花尚浅,一帘烟重雨初成。

qī wēi shòu zhú fú shuāi bù gāo xià shū qí rù wǎn qíng

欹危瘦竹扶衰步,高下疏畦入晚晴。

mò biàn jiǔ lán cuī wǎn zhào yě huái wú yù yǔ ōu méng

莫便酒阑催晚棹,野怀吾欲与鸥盟。

ǒu chéng yún yī chóng yín dào xiǎo liǎng kè dàn wú yán

”《偶成》云:“一虫吟到晓,两客淡无言。

yī shí sì

一十四

yán bǎi shī yún bǎi lǐ bù tóng yīn qiān nián bù tóng yùn

阎百诗云:“百里不同音,千年不同韵。

máo shī fán yùn zuò mǒu yīn zhě nǎi qí zì zhī zhèng shēng fēi qiáng wèi yā yě

《毛诗》凡韵作某音者,乃其字之正声,非强为押也。

jiāo shì bǐ shèng zài gǔ rén xià jiē yīn hǔ wèi fēng yún yú lín zhī xià shàng yùn wèi yuán jū yuán chù

”焦氏《笔乘》载:古人“下”皆音“虎”:《卫风》云:“于林之下”,上韵为“爰居爰处”;

kǎi fēng yún zài jùn zhī xià xià yùn wèi mǔ shì láo kǔ

《凯风》云:“在浚之下”,下韵为“母氏劳苦”;

dà yá yún zhì yú qí xià xià yún lǜ xi shuǐ hǔ

《大雅》云:“至于岐下”,下云:“率西水浒”。

fú jiē yīn pò guān jū yún wù mèi sī fú xià yùn wèi zhǎn zhuǎn fǎn cè

“服”皆音“迫”:《关雎》云:“寤寐思服”,下韵为“辗转反侧”;

hòu rén yún bù rú qí yì xià jù wèi bù chēng qí fú

《候人》云:“不濡其翼”,下句为“不称其服”;

lí sāo yún fēi shí sú zhī suǒ fú xià jù wèi yī péng xián zhī yí zé

《离骚》云:“非时俗之所服”,下句为“依彭咸之遗则”。

jiàng jiē yīn gōng cǎo chóng yún

“降”皆音“攻”:《草虫》云;

wǒ xīn zé jiàng xià jù wèi yōu xīn chōng chōng

“我心则降”,下句为“忧心忡忡”;

hàn lù yún fú lù yōu jiàng shàng yùn wèi huáng liú zài zhōng

《旱麓》云:“福禄攸降”,上韵为“黄流在中”。

yīng jiē yīn yāng qīng rén yún èr máo zhòng yīng xià jù wèi hé shàng hu áo xiáng

“英”皆音“央”:《清人》云:“二矛重英”,下句为“河上乎翱翔”;

yǒu nǚ tóng chē yún yán rú shùn yīng xià jù wèi pèi yù qiāng qiāng

《有女同车》云:“颜如舜英”,下句为“佩玉将将”;

chu cí yún huá cǎi yī xī ruò yīng xià jù wèi làn zhāo zhāo xī wèi yāng

《楚词》云:“华采衣兮若英”,下句为“烂昭昭兮未央”。

fēng jiē dú fēn lǜ yī yún qī qí yǐ fēng xià jù wèi shí huò wǒ xīn

“风”皆读“分”:《绿衣》云:“凄其以风”,下句为“实获我心”;

chén fēng yún tuó bǐ chén fēng xià jù wèi yù bǐ běi lín

《晨风》云:“鸵彼晨风”,下句为“郁彼北林”;

xūn mín yún mù rú qīng fēng xià jù wèi yǐ wèi qí xīn

《熏民》云:“穆如清风”,下句为“以慰其心”。

yōu jiē dú kǒu yào shǔ lí yún wèi wǒ xīn yōu shàng jù wèi zhōng xīn yáo yáo

“忧”皆读“口要”:《黍离》云:“谓我心忧”,上句为“中心摇摇”;

zài chí yún wǒ xīn zé yōu shàng jù wèi yán zhì yú cáo

《载驰》云:“我心则忧”,上句为“言至于漕”;

chu cí yún sī gōng zǐ xī tú lí yōu shàng yùn wèi fēng sà sà xī běn xiāo xiāo

《楚词》云:“思公子兮徒离忧”,上韵为“风飒飒兮本萧萧”。

qí tā zé hǎo zhī wèi hǒu xióng zhī wèi xíng nán zhī wèi néng yí zhī wèi hé zhái zhī wèi tuō zé zhī wèi duó jiē wán qí shàng xià wén jí tā piān zhī xiāng tóng zhě ér zì xiàn

其他则“好”之为“吼”,“雄”之为“形”,“南”之为“能”,“仪”之为“何”,“宅”之为“托”,“泽”之为“铎”:皆玩其上下文,及他篇之相同者,而自见。

fēng zì máo shī zhōng fán liù jiàn jiē zài qīn yùn tā kě lèi tuī

“风”字,《毛诗》中凡六见,皆在“侵”韵,他可类推。

zhū zǐ bù jiě cǐ yì nǎi yǐ hòu dài shī yùn qiáng yā sān bǎi piān wù yǐ zhì yú wēi yí èr zì yǒu shí èr biàn lí zì yǒu shí wǔ yì dūn zì yǒu shí èr yīn xú yīng qiū tán huì yán zhī shén xiáng

朱子不解此义,乃以后代诗韵,强押《三百篇》,误矣!至于“委蛇”二字有十二变,“离”字有十五义,“敦”字有十二音:徐应秋《谈荟》言之甚详。

yī shí wǔ

一十五

wáng shì xù tōng kǎo yán táng wǔ yí shān rén wú xiè shēn è shěn yuē zhōu yí zhī yùn yǐ wéi chuān záo wú lǐ

王氏《续通考》言:“唐武夷山人吴械深恶沈约、周颐之韵,以为穿凿无理。

nǎi jī kǎo máo shī zhōu yì shàng shū ér bié wèi yùn shū fēn má zhē guī fēi wèi èr hé dōng dōng jiāng yáng wèi yī

乃稽考《毛诗》、《周易》、《尚书》,而别为韵书,分‘麻’‘遮’、‘归’‘飞’为二,合‘东’‘冬’、‘江’‘阳’为一。

yǔ yǐ wèi cǐ hóng wǔ zhèng yùn zhī xiān shēng yě

”予以为此《洪武正韵》之先声也。

rán jī xí yǐ jiǔ suī dì wáng zhī lì shàng bù néng wǎn

然积习已久,虽帝王之力,尚不能挽;

kuàng qí xià hu wén gōng nì sì qù zhě sān rén

况其下乎?文公逆祀,去者三人;

dìng gōng shùn sì pàn zhě sān rén

定公顺祀,叛者三人。

shāng yāng fèi jǐng tián ér tiān xià yuàn wáng mǎng fù jǐng tián ér tiān xià yuàn

商鞅废井田而天下怨,王莽复井田而天下怨。

yī gǎi jiù xí rén yǐ wéi guài

一改旧习,人以为怪。

cóng qián jiě jīng zhě hé běi zōng wáng hé nán zōng zhèng

从前解经者,河北宗王,河南宗郑。

jīn zhī jīng jiě zhuān zōng chéng zhū yì shī yùn lèi ěr

今之经解,专宗程、朱,亦《诗韵》类耳。

yī shí liù

一十六

shān zuǒ zhū wén zhèn zì qīng léi zài shèn jùn wáng fān dǐ

山左朱文震,字青雷,在慎郡王藩邸;

shàn huà néng shī jiān gōng zhuàn kè

善画,能诗,兼工篆刻。

ǒu sù suí yuán wèi juān xiǎo yìn èr shí yú fāng

偶宿随园,为镌小印二十余方。

yú jīng qí shén sù

余惊其神速。

jūn xiào yuē yǐ tiě huà shí hé suǒ bù mǐ fán chí chí yún zhě jiē gù zuò shēn fèn ěr

君笑曰:“以铁画石,何所不靡?凡迟迟云者,皆故作身份耳。

jì qí hóng qiáo wǎn bù yún xī fēng kāi biàn yě táng huā chuí liǔ sī sī shǔ diǎn yā

”记其《红桥晚步》云:“西风开遍野棠花,垂柳丝丝数点鸦。

duō shǎo huà chuán guī yù jǐn xī yáng piān liàn yù gōu xié

多少画船归欲尽,夕阳偏恋玉钩斜。

guò yáng zǐ jiāng yún xiào duì péng chuāng jiǔ yī yīng huáng méi shí jié qià yáng líng

”《过扬子江》云:“笑对篷窗酒一罂,黄梅时节恰扬龄。

píng jūn shuō jǐn fēng bō è tān kàn jīn jiāo màn bù tīng

凭君说尽风波恶,贪看金、焦漫不听。

yǔ jì yún yǔ jì bì tiān kuò xī yáng chán fù yín

”《雨霁》云:“雨霁碧天阔,夕阳蝉复吟。

ǒu rán xíng shù xià yú diǎn shī yī jīn

偶然行树下,余点湿衣襟。

yī shí qī

一十七

yáng gōng zǐ jìn fù lì hú gōng cì qióng zhōu

杨公子搢,父笠湖公,刺邛州。

gōng zǐ zì rèn shàng guī qí dì róng shang suǒ shǔ zhōng tǔ yí

公子自任上归,其弟蓉裳索蜀中土宜。

gōng zǐ zèng shǔ jiāo yā lián fù shī yún huàn jiǔ bìng wú náng tǔ wù zhì hé xǔ qiě kāi yào lóng kàn zèng zi xīn yǔ kǔ

公子赠蜀椒、雅莲,附诗云:“宦久并无囊,土物置何许?且开药笼看,赠子辛与苦。

yǒu yǔ hòu yī lián yún zuò chuī zǐ yù shù shēng zá xíng jìn bái lián rén yǐng xiāng

”有《雨后》一联云:“坐吹紫玉树声杂,行近白莲人影香。

yú fǔ cí yún ruò shǐ qiáo qīng jué shì xián shēn yuàn zuò yú tóng

”《渔父词》云:“若使樵青绝世,闲身愿作渔童。

yī shí bā

一十八

suí yuán xi yǒu fàng shēng ān

随园西有放生庵。

yú ǒu zhì qí de jiàn jiù jū yī hán shì yī bì lǚ chuān jǐ shàng yǒu shī gǎo tí shì xià rì zá yín yún xiāng fén bǎo yā kè yín é wàn zhóu yá qiān shǒu biàn mó

余偶至其地,见僦居一寒士,衣敝履穿,几上有诗稿,题是《夏日杂吟》,云:“香焚宝鸭客吟哦,万轴牙签手遍摩。

cǐ shì wèi zhī hé rì le zhù shū fān hèn gǔ rén duō

此事未知何日了,著书翻恨古人多。

yú jīng wèn xìng míng

”余惊问姓名。

yuē dīng zhū zì guàn rú huái níng rén fǎng qīn bù zhí liú luò yú cǐ

曰:“丁珠,字贯如,怀宁人,访亲不值,流落于此。

yīn xiǎo yǒu kuì zèng quàn qí gōng shī

”因小有馈赠,劝其攻诗。

zuò zhá jiàn yǔ ān qìng tài shǒu zhèng gōng shí qìng

作札,荐与安庆太守郑公时庆。

zhèng bá zuò fǔ àn shǒu rù xué cì nián jí jǔ xiāng shì

郑拔作府案首入学,次年即举乡试。

jì qí qiǎn huái yún wǒ kǒu suǒ yù yán yǐ yán gǔ rén kǒu

记其《遣怀》云:“我口所欲言,已言古人口。

wǒ shǒu suǒ yù shū yǐ shū gǔ rén shǒu

我手所欲书,已书古人手。

bù shēng gǔ rén qián piān shēng gǔ rén hòu

不生古人前,偏生古人后。

yī shí èr wàn nián rǔ wǒ jiē wú yǒu

一十二万年,汝我皆无有。

děng wǒ zài lái shí hái hòu gǔ rén fǒu yǒng huái yīn hóu yún huái yīn dāng qióng shí qǐ shí yī è piǎo

等我再来时,还后古人否?”《咏淮阴侯》云:“淮阴当穷时,乞食一饿殍。

jí qí fēng wáng hòu bèi zhū yóu cǎo cǎo

及其封王后,被诛尤草草。

qióng bù néng zì bǎo dá bù néng zì bǎo wàn gǔ chēng rén jié wèi zhī yī xiào dào

穷不能自保,达不能自保:万古称人杰,为之一笑倒。

chén gǔ yú yóu ài qí jiāng xīn làng xiǎn ōu piān wěn chuán lǐ rén duō kè zì gū zhī jù

”陈古渔尤爱其“江心浪险鸥偏稳,船里人多客自孤”之句。

yī shí jiǔ

一十九

yǐ yǒu xiāng shì huī zhōu wāng xiù cái tíng fáng yǐ shī shòu yè

乙酉乡试,徽州汪秀才廷防,以诗受业。

lù guò chún ān yún piān zhōu yī yè zhěn jiāng bīn yì xiǎo rú cūn sú shàng chún

《路过淳安》云:“扁舟一叶枕江滨,邑小如村俗尚淳。

chū guō qiān jiā wéi zhú mù làng yóu wǔ rì shi fēng chén

出郭千家围竹木,浪游五日识风尘。

yún chuí yǒu jiǎo yí chéng yǔ shuǐ luò wú shēng yù duàn jīn

云垂有脚疑成雨,水落无声欲断津。

lǚ zhǐ gù yuán guī xìn zǎo tiān yá jí mù yǐ lǘ rén

偻指故园归信早,天涯极目倚闾人。

é ér jìng yǐ dīng yōu guī

”俄而竟以丁忧归。

èr shí

二十

lú bào jīng xué shì yǒu zhāng qiān bēi tà shǒu shén gōng

卢抱经学士,有《张迁碑》,拓手甚工。

qí tóng nián qín jiàn quán ài ér qǐ zhī lú bù yǔ

其同年秦涧泉爱而乞之,卢不与。

yī rì chéng lú wài chū rù qí shū shè jué zhì xiù zhōng

一日,乘卢外出,入其书舍,攫至袖中。

lú zhī zhī zhuī zhì bàn tú réng cuàn qǔ hái

卢知之,追至半途,仍篡取还。

wèi bàn yuè qín bào wáng

未半月,秦暴亡。

lú wǎng diàn bì hū xiù zhōng chū cǐ bēi kū yuē zǎo zhī jūn jiāng yǒng jué wǒ dāng shí hé kǔ rú xǔ lìn yé jīn gěng gěng yú xīn tè lái bǔ guò

卢往奠毕,忽袖中出此碑,哭曰:“早知君将永诀,我当时何苦如许吝耶?今耿耿于心,特来补过。

qǔ tiè chū xiàng líng qián fén zhī

”取帖出,向灵前焚之。

yǔ gǎn qí fēng yì wéi zuò shī yún yī zhǐ bēi wén zèng gù jiāo shèng tā shí wàn zhǐ qián shāo

予感其风义,为作诗云:“一纸碑文赠故交,胜他十万纸钱烧。

yán líng guà jiàn xú jūn mù shì cǐ gāo fēng jiǔ jì liáo

延陵挂剑徐君墓,似此高风久寂寥。

èr shí yī

二十一

lú bào sūn xiān shēng zhuǎn yùn yáng zhōu míng liú bì jí jí dōng nán tán diàn zhī shèng

卢抱孙先生转运扬州,名流毕集,极东南坛坫之盛。

jǐ mǎo shí yuè yú yǐn shǔ zhōng jiàn qí shǎo zǐ mó nián fu shí wǔ liù yù xuě kě niàn

己卯十月,余饮署中,见其少子谟,年甫十五六,玉雪可念。

hòu sān shí nián jiā jí méi yǐ

后三十年,家籍没矣。

gōng zǐ suī jǔ xiào lián ér piāo bó wú guī

公子虽举孝廉,而飘泊无归。

shàng bó hǎi gōng èr shǒu yún chéng dàn yú shēng shèng miǎo gū shí nián piāo bó dào jiāng hú

《上渤海公》二首,云:“城旦余生剩藐孤,十年飘泊到江湖。

tóng huā jiǔ duò huái zhōng yǔ xiāng fàn shuí pāo wū shàng wū jǔ jǔ gé yī liú dòng gǔ xī xī jiǎn zú nài zhēng tú

桐花久堕怀中羽,香饭谁抛屋上乌?踽踽葛衣留冻骨,栖栖蹇足耐征途。

nián lái jī wù tóng zhēng shí bú shì dāng nián xiǎo fèng chú

年来鸡鹜同争食,不是当年小凤雏。

fú shì zhī shuí yǎn dú qīng lí xǐ ruò niǎo xǔ shū líng

”“拂拭知谁眼独青?褵徙弱鸟许梳翎。

liàng lái bì hǎi shū chóu qiǎn xiù dào huáng liáng gǎn tì líng

量来碧海输愁浅,嗅到黄粱感涕零。

jiāng mǔ shuí lián qī nì lǚ rěn jī yóu miǎn sòng cán jīng

将母谁怜栖逆旅?忍饥犹勉诵残经。

xiāo shēng chuī chè wú mén shì gǎn wàng shān yáng jiù yǔ tīng

箫声吹彻吴门市,敢望山阳旧雨听?”

èr shí èr

二十二

yòng qiǎo wú fǔ záo hén yòng diǎn wú tián qì hén cǐ shì wǎn nián chéng jiù zhī shì

用巧无斧凿痕,用典无填砌痕,此是晚年成就之事。

ruò chū xué zhě zhèng yào tā kěn diāo kè fāng qù fèi xīn

若初学者,正要他肯雕刻,方去费心;

kěn yòng diǎn fāng qù dú shū

肯用典,方去读书。

èr shí sān

二十三

bǎo shān fàn xiù cái qǐ fèng zì shòu shēng yǒu shī pǐ

宝山范秀才起凤,字瘦生,有诗癖。

yǒng méi yún wēi yuè yún jì shēng dú hè tà huā yǐng

咏《梅》云:“微月云际升,独鹤踏花影。

yòu fēng jí zhòng xiāng qí dù shuǐ yè shēn gū yuè dú dāng tiān

”又:“风急众香齐渡水,夜深孤月独当天。

jiē kě xǐ yě

”皆可喜也。

wàn huá fēng yīng xīn zèng yún shòu zhēn tóng hè lì mìng ruò yǔ chóu móu

万华峰应馨赠云:“瘦真同鹤立,命若与仇谋。

qí kùn zhì kě xiǎng

”其困踬可想。

sòng bié yún jiǔ wéi kě huà dāng qián lèi shī shàng néng chuán bié hòu qíng

《送别》云:“酒惟可化当前泪,诗尚能传别后情。

yǒng táo yuán yún shù mù zì shēng wú shuì de zǐ sūn cháng dú wèi shāo shū

”咏《桃源》云:“树木自生无税地,子孙常读未烧书。

bì dì bù zhī shuí rì yuè chéng xiān kě xī fèi jūn chén

”“避地不知谁日月,成仙可惜废君臣。

fàn hòu zāo qí huò jìng de tuō miǎn zhōng luò tuō yǐ sǐ

”范后遭奇祸,竟得脱免,终落托以死。

èr shí sì

二十四

wú xià jìn shì sū rǔ lì zǎi huáng pí

吴下进士苏汝砺,宰黄陂。

yǒu jù yún shuǐ miàn xīng yí luò chuán tóu shù shì xíng

有句云:“水面星疑落,船头树似行。

yǔ sòng rén shān yuǎn yí wú shù hú píng shì bù liú xiāng sì

”与宋人“山远疑无树,湖平似不流”相似。

wú xiāng wáng lín zhēng yǒu jù yún niǎo fān réng liàn shù bō dìng shàng yáo rén

吾乡王麟征有句云:“鸟翻仍恋树,波定尚摇人。

yǔ sòng rén kuī yú guāng zhào hè xǐ bō yǐng yáo sēng xiāng sì

”与宋人“窥鱼光照鹤,洗钵影摇僧”相似。

lǐ tiě jūn dòu qín shuāng duò dì jiāo màn gè shēng lí

李铁君:“斗禽双堕地,交蔓各升篱。

yǔ táng rén jīng chán yí bié shù dòu què duò xián tíng xiāng sì

”与唐人“惊蝉移别树,斗雀堕闲庭”相似。

èr shí wǔ

二十五

shī qíng yù chī yù miào

诗情愈痴愈妙。

hóng lán zhǔ rén guī tú zèng zhū zàn huáng yún dà mò guī lái zhì bàn tú wén jūn xiān wǒ rù jīng dū

红兰主人《归途赠朱赞皇》云:“大漠归来至半途,闻君先我入京都。

cǐ xiāo wǒ yǒu féng jūn mèng mèng lǐ féng jūn jiàn wǒ wú xǔ yi mó jì wài yún liǔ fēng méi yǔ lù màn màn shēn bù néng fēi zhe chì nán

此宵我有逢君梦,梦里逢君见我无?”许宜嫫《寄外》云:“柳风梅雨路漫漫,身不能飞着翅难。

chú shì jīn xiāo tóng rù mèng mèng shí quán zuò xǐng shí kàn

除是今宵同入梦,梦时权作醒时看。

èr shí liù

二十六

wú zhú qiáo tài shǐ jiàn fǎng hú shàng zèng shī yǒu hú qì bī rén jiāng shàng lóu zhī jù

吴竹桥太史见访湖上,赠诗,有“湖气逼人将上楼”之句。

fàn shòu shēng guān méi tài hú yì yún hú guāng dōu yù shàng lóu lái

范瘦生《观梅太湖》亦云:“湖光都欲上楼来。

liǎng yì xiāng tóng

”两意相同。

wú tí yáng zhōu tiān níng sì yún líng shēng de lù qīng rú yǔ tǎ shì suí yún yuǎn yù bēn

吴《题扬州天宁寺》云:“铃声得露清如语,塔势随云远欲奔。

yóu miào

”尤妙。

èr shí qī

二十七

ōu gōng xué hán wén ér suǒ zuò wén quán bù shì hán cǐ bā jiā zhōng suǒ yǐ dú shù yī zhì yě

欧公学韩文,而所作文,全不似韩:此八家中所以独树一帜也。

gōng xué hán shī ér suǒ zuò shī pō shì hán cǐ sòng shī zhōng suǒ yǐ bù néng dú chéng yī jiā yě

公学韩诗,而所作诗颇似韩:此宋诗中所以不能独成一家也。

èr shí bā

二十八

qī lǜ shǐ yú shèng táng rú guó jiā dì zào zhī chū gōng shì cū bèi gù bù guò shù lì jià zi chuàng jiàn guī mó

七律始于盛唐,如国家缔造之初,宫室粗备,故不过树立架子,创建规模;

ér qí zhōng zhī dòng fáng qū shì wǎng hù fú ēn shàng wèi qí bèi

而其中之洞房曲室,网户罘恩,尚未齐备。

zhì zhōng wǎn ér shǐ bèi zhì sòng yuán ér yù chū yù qí

至中、晚而始备,至宋、元而愈出愈奇。

míng qī zǐ bù zhī cǐ lǐ kōng xiǎng xié tiān zǐ yǐ lín zhū hóu

明七子不知此理,空想挟天子以临诸侯;

yú shì kōng jià suī lì ér zhū miào jiē juān

于是空架虽立,而诸妙皆捐。

huái nán zǐ yuē yīng wǔ néng yán ér bù néng de qí suǒ yǐ yán

《淮南子》曰:“鹦鹉能言,而不能得其所以言。

èr shí jiǔ

二十九

zhū zhú jūn yǐ xué shì jiàng biān xiū fēn xiào de lǎo míng shì chéng yú mén jīng shī chuán wéi jiā huà

朱竹君以学士降编修,分校得老名士程鱼门,京师传为佳话。

mò hòu zhāng zhōng hàn xūn kū yǐ yī lǜ hòu sì jù yún dān wàn shū míng qián xué shì qīng shān sòng zàng lǎo mén shēng

殁后,张中翰埙哭以一律,后四句云:“丹腕书铭前学士,青山送葬老门生。

cóng jīn qián bèi wú rén kū pīn yǔ xiān shēng lèi jǐn qīng

从今前辈无人哭,拼与先生泪尽倾。

shòu tóng shī duō diāo kè ér cǐ dú chén zhe

”瘦铜诗多雕刻,而此独沉着。

sān shí

三十

zhèng bǎn qiáo ài xú qīng téng shī cháng kè yī yìn yún xú qīng téng mén xià zǒu gǒu zhèng xiè

郑板桥爱徐青藤诗,尝刻一印云:“徐青藤门下走狗郑燮。

tóng èr shù yì zhòng qīng téng tí qīng téng xiǎo xiàng yún dǐ sǐ mù zhōng wú qī zǐ qǐ zhī shēn hòu dé zhōng láng yòu yuē shàng yǒu yī dēng chuán zhèng xiè gān xīn zǒu gǒu liè mén qiáng

”童二树亦重青藤,《题青藤小像》云:“抵死目中无七子,岂知身后得中郎?”又曰:“尚有一灯传郑燮,甘心走狗列门墙。

sān shí yī

三十一

èr shù míng yù shān yīn shī rén

二树名钰,山阴诗人。

yòu shí nǚ shǐ xú zhāo huá bào zhì xī shàng wèi shū jì kè shī

幼时,女史徐昭华抱置膝上,为梳髻课诗;

jí zhǎng shǎo suǒ xǔ kě

及长,少所许可。

dú yú suí yuán shī jīn chǒng tài guò

独于随园诗,矜宠太过。

nài cóng wèi móu miàn

奈从未谋面。

jīn chūn zài yáng zhōu tè dù jiāng jiàn fǎng

今春在扬州,特渡江见访。

shì yú yóu tiān tāi xiāng zuǒ

适余游天台,相左。

sì hòu jì shēng yù qiū jiān zài lái

嗣后,寄声欲秋间再来。

yú yǐ jiāng wǎng yáng zhōu gù zuò zhá zhǐ zhī

余以将往扬州,故作札止之。

xuán wèi tā shì zhì liú

旋为他事滞留。

dào yáng shí zé tóng yǐ mò shí rì yǐ

到扬时,则童已殁十日矣。

wén qí lín zhōng shí lián kāi mén xiǎng dōu dào yú zhī jiāng zhì yě

闻其临终时,帘开门响,都道余之将至也。

gù yú rù kū zuò wǎn lián yún dào chù tuī yuán zhī jūn yǎ bào qiān qiū jiàn

故余入哭,作挽联云:“到处推袁,知君雅抱千秋鉴;

tè lái fǎng dài hèn wǒ piān chí shí rì qī

特来访戴,恨我偏迟十日期。

tóng bìng zhōng mèng èr sōu zì chēng zǐ gé zhēn rén fú bái lǎo rén shǒu qiān hè shǐ qí

”童病中梦二叟,自称紫阁真人、浮白老人,手牵鹤使骑。

tóng cí yī zhuāng wèi bèi

童辞衣装未备。

zhēn rén xiǎo yǐ shī yuē xī cóng chì shēn lái jīn cóng chì shēn qù

真人晓以诗曰:“昔从赤身来,今从赤身去。

yī sī qiě mò guà hé lùn má yǔ xù bù ruò wǔ zhū yī suí fēng zì gāo jǔ

一丝且莫挂,何论麻与絮?不若五铢衣,随风自高举。

tóng dá yún duō xiè qún zhēn zhāo wǒ guī yīn qín chí zèng wǔ zhū yī

”童答云:“多谢群真招我归,殷勤持赠五铢衣。

xiāng cóng huà hè wú zhēn yuàn yào bàng xiān rén lǒng shàng fēi

相从化鹤吾真愿,要傍先人陇上飞。

yín bì qiú kuān qī

”吟毕,求宽期。

zǐ gé zhēn rén lì èr zhǐ shì zhī

紫阁真人立二指示之。

guǒ yuè èr shí rì ér zú

果越二十日而卒。

èr shù lín zhōng mǎn chuáng duī shī gāo chǐ xǔ

二树临终,满床堆诗,高尺许;

suǒ yǐ yīn yīn wàng yú zhě wèi yù xiào dìng qí quán gǎo ér jiā yī xù gù yě

所以殷殷望余者,为欲校定其全稿而加一序故也。

yú gǎn qí yì wèi biān dìng shí èr juǎn zuò xù wài lù qí huáng hé yún yī qì zhí qū hǎi zhōng hán wàn gǔ shēng

余感其意,为编定十二卷、作序外,录其《黄河》云:“一气直趋海,中含万古声。

huà kāi shén yǔ diān héng yā bà wáng chéng

划开神禹甸,横压霸王城。

jǐ jiàn róng guāng chū gāng féng chè dǐ qīng

几见荣光出,刚逢彻底清。

fú chá rú kě jiè yīng fàn dòu niú xíng

浮槎如可借,应犯斗、牛行。

jīn shān yún sān shān míng shèng qǐ xún cháng bǐ àn jū rán yī wěi háng

”《金山》云:“三山名胜岂寻常?彼岸居然一苇航。

chóng dié lóu tái zhī de shǎo bēn téng jiāng hǎi jué tiān máng

重叠楼台知地少,奔腾江海觉天忙。

fàn yīn zhǐ xǔ yú lóng tīng fó miàn shí fēn shuǐ yuè guāng

梵音只许鱼龙听,佛面时分水月光。

huí shǒu péng lái yīng bù yuǎn jǐ shēng cháng xiào jí cāng máng

回首蓬莱应不远,几声长啸极苍茫。

wǔ yán rú luò huā suí zhào zhuǎn gé shù kàn shān yí

”五言如:“落花随棹转,隔树看山移。

yǐ xián yuán shuǐ guò fēng jiàn fù huā guī

”“蚁闲缘水过,蜂健负花归。

shān yuǎn yún píng guò tiān kōng yuè zhí lái

”“山远云平过,天空月直来。

guān cháo yún yī qì zì kāi pì zhòng xīng xiāng dòng yáo

”《观潮》云:“一气自开辟,众星相动摇。

chǐ luò yún wú fán zhòng shù shí suǒ hèn bù guān fēng

”《齿落》云:“无烦重漱石,所恨不关风。

qī yán rú qiū shēng rú yǔ bù zhī chù luò yuè dài shuāng hái zhào rén

”七言如:“秋声如雨不知处,落月带霜还照人。

fēng méi luò zhǐ huà yóu shī sōng xuě pū xián qín yī míng

”“风梅落纸画犹湿,松雪扑弦琴一鸣。

kè gǎn měi cóng gū guǎn jí lǎo huái cháng jué mù qiū duō

”“客感每从孤馆集,老怀常觉暮秋多。

chá shēng xiǎng zá huā shāo yǔ lián yǐng qíng tōng zhú wù yān

”“茶声响杂花梢雨,帘影晴通竹坞烟。

jù yǒu gēng yín tóng zhèng zé gǎn kuā dīng mǎo shì qián shēng

”“讵有庚寅同正则?敢夸丁卯是前生。

huā yóu jiě mèi kāi rú xiào shuǐ bù wàng qíng qù yǒu shēng

”“花犹解媚开如笑,水不忘情去有声。

jiē kě chuán yě

”皆可传也。

èr shù huà méi tí qī gǔ yī piān dié xū zì yùn bā shí yú shǒu shén gōng guǐ fǔ yù chū yù qí

二树画梅,题七古一篇,叠“须”字韵八十余首,神工鬼斧,愈出愈奇。

yú yā bù xǐ dié yùn ér jiàn cǐ shī bù jué tàn jué

余雅不喜叠韵,而见此诗,不觉叹绝。

yì zé shí lìng r fú qǐ huà méi zèng wǒ

易箦时,令儿扶起,画梅赠我。

méi chéng tí shī sān jù ér qì jué yǐ

梅成,题诗三句,而气绝矣。

yú zhuāng huáng zuò bá chuán zǐ sūn yǐ biǎo bù shí miàn zhī jiāo qíng quán quán rú cǐ

余装潢作跋,传子孙,以表不识面之交情,拳拳如此。

sān shí èr

三十二

wú hú guān chá zhāng chǎi tíng xiān shēng xìng dān fēng yǎ gōng shī shàn shū

芜湖观察张茝亭先生,性耽风雅,工诗善书。

yǒu sàn bù yī shǒu yún shuāng lín luò yè diǎn rén yī sàn bù jiāo yuán chèn xī huī

有《散步》一首云:“霜林落叶点人衣,散步郊原趁夕晖。

hé shú gèng jīng xīn yǔ rùn què xún cháng bàng jiù yán fēi

禾熟更经新雨润,雀驯常傍旧檐飞。

yú xiá jìn shuǐ tiān hóng yàn yuǎn xiù pái kōng jiē cuì wēi

余霞近水添红艳,远岫排空接翠微。

xǐ què xiān chén tiān yǔ jìn xián yín bù jué dài xīng guī

洗却纤尘天宇近,闲吟不觉带星归。

yǐ yǒu qiū lái jiāng níng jiān shì

”乙酉秋,来江宁监试。

yú yǐ zhú yè guǒ zòng kuì zhī fù shī yún quàn gōng mò fù pián pián fù bù jué hóng xiá jué lǜ yún

余以竹叶裹粽馈之,附诗云:“劝公莫负便便腹,不嚼红霞嚼绿云。

gōng hé yún tǎng de xié qióng qīn fèng fǎng guǎn jiào jué jǐn lǐng tóu yún

”公和云:“倘得携筇亲奉访,管教嚼尽岭头云。

hàn jūn dǒng yuán jìng zài jīng shī shì shàng mǎi duān yàn zhōng yǒu huáng qì yī lǚ jí yàn pǔ zhōng suǒ wèi huáng lóng yě

”汉军董元镜,在京师市上买端砚,中有黄气一缕,即《砚谱》中所谓“黄龙”也。

páng tí yún suī yǒu hóng guàn rì jìng wú kè rù qín

旁题云:“虽有虹贯日,竟无客入秦。

kě lián yì shuǐ shàng chóu shā bái yī rén

可怜易水上,愁杀白衣人。

sān shí sì

三十四

yǐn wén duān gōng yú jìn tǐ shī tuī qiāo zuì xì

尹文端公于近体诗,推敲最细。

cháng zhāo chén tài cháng xīng zhāi shēn fù xiàn hù shān xiǎo jí

尝招陈太常星斋、申副宪笏山小集。

shēn hé lián zì yún dé tiān hòu zhǐ lùn shī kè dài kè fēng wéi zì fèng lián

申和“廉”字云:“得天厚只论诗刻,待客丰惟自奉廉。

yú àn sòng rén yì yǒu jù yún shī lǜ shāng yán shì guǎ ēn

”余按宋人亦有句云:“诗律伤严似寡恩。

sān shí wǔ

三十五

táng yǒu wú míng shì shī yún liè fēng bá dà shù wèi bá gēn yǐ lù

唐有无名氏诗云:“烈风拔大树,未拔根已露。

shàng yǒu jì shēng cǎo yī yī yóu wèi wù

上有寄生草,依依犹未悟。

míng jì guó shì wēi yǐ yáo xuě ān dà sī mǎ zài cháo yǒu you huà hóu ér bào téng mián kū shù shàng jì zhī tí yún hóu ér yào xǐng ér jīn xǐng mò dài téng kū shù dào shí

”明季国事危矣,姚雪庵大司马在朝,有友画猴儿抱藤眠枯树上寄之,题云:“猴儿要醒而今醒,莫待藤枯树倒时。

sān shí liù

三十六

bái mén zhāng qǐ rén jù yún shū wéi zhòng kàn duō zhé jiǎo shī yīn dài zhuó zàn cún shuāng

白门张启人句云:“书为重看多折角,诗因待酌暂存双。

chén gǔ yú yì yǒu jù yún què kǒng hǎo shū qīng kàn guò zhé jiāng yú yè dài míng cháo

”陈古渔亦有句云:“却恐好书轻看过,折将余页待明朝。

sān shí qī

三十七

tóng chéng zhāng wén duān gōng hè tóng guǎn hàn lín mǒu xīn hūn yún zuò duì yù rén wú biàn chù zhǐ fēn yún bìn yǔ huā diàn

桐城张文端公,贺同馆翰林某新婚云:“坐对玉人无辨处,只分云鬓与花钿。

kě xiǎng jiàn qí rén zhī měi

”可想见其人之美。

yú gù shǐ wén jìng gōng mén shēng ér qí zi yì táng shǎo sī mǎ zé ér nǚ qìng jiā yě

余,故史文靖公门生,而其子抑堂少司马,则儿女亲家也。

rén yín èr yuè fǎng yì táng yú lì yáng xí jiān chū wén jìng gōng yù táng guī qǔ tú mìng tí

壬寅二月,访抑堂于溧阳,席间出文靖公《玉堂归娶图》,命题。

huà měi shào nián qí mǎ xíng qīn yíng lǐ yú yáng zhōu xǔ shì

画美少年骑马、行亲迎礼于扬州许氏。

shì zài kāng xī gēng chén gōng cái shí jiǔ suì zhì jīn bā shí yú nián yǐ

事在康熙庚辰,公才十九岁,至今八十余年矣。

yì táng xiào wèi yú yuē qìng jia dāng rì yì xì hàn lín guī qǔ

抑堂笑谓余曰:“亲家当日亦系翰林归娶。

hé bù guī qǔ rén tí guī qǔ tú hu juǎn zhōng qián bèi shī zhī zuì jiā zhě guō yuán qiān yún cǎi dēng shí dào cù xiāng lún huā mǎn yóu yīng tà lù chén

何不归娶人题《归娶图》乎?”卷中前辈诗之最佳者:郭元钎云:“彩灯十道簇香轮,花满游缨踏路尘。

shì yǒu lù rén chuán shèng shì gōng rán xǔ shǐ shì tiān qīn

似有路人传盛事,公然许史是天亲。

xú bǎo guāng yún huá dēng jiā dào yōng míng zōu zhào xǔ chéng luán yì jǐn yóu

”徐葆光云:“华灯夹道拥鸣驺,诏许乘鸾衣锦游。

shí lǐ zhū lián chūn jìn juǎn shuí jiā shào fù bù dēng lóu jiǎng rén xī yún yàn ba hóng líng lè shì shē piān piān zǒu mǎ mào yán xié

十里珠帘春尽卷,谁家少妇不登楼?”蒋仁锡云:“宴罢红绫乐事赊,翩翩走马帽檐斜。

shì wén què shàn xiān sī yǔ shuí duó yíng mén lì shì huā yú tí sì jué mò yī shǒu yún kuì zuò péng xuān bài hòu táng jué wú yī bō jì ān chāng

似闻却扇先私语,谁夺迎门利市花?”余题四绝,末一首云:“愧作彭宣拜后堂,绝无衣钵继安昌。

suàn lái zhǐ yǒu guī yíng shì céng xué huáng liáng mèng yī chǎng

算来只有归迎事,曾学黄粱梦一场。

sān shí bā

三十八

rén wèn jì nǚ shǐ yú hé shí yú yún sān dài yǐ shàng mín yī shí zú ér lǐ jiào míng yān de yǒu jì nǚ wéi chūn qiū shí wèi shǐ fù rén yǐn nán gōng wàn yǐ jiǔ zuì ér fù zhī

人问:“妓女始于何时?”余云:“三代以上,民衣食足而礼教明,焉得有妓女?惟春秋时,卫使妇人饮南宫万以酒,醉而缚之。

cǐ fù rén dàng shì jì nǚ zhī làn shāng

此妇人当是妓女之滥觞。

bù rán yān yǒu liáng jiā nǚ ér kěn péi rén yǐn jiǔ hu ruò guǎn zhòng zhī nǚ lǘ sān bǎi yuè wáng shǐ bà nǚ wèi shì fèng rèn gù qí hòu yān zhě yǐ

不然,焉有良家女而肯陪人饮酒乎?若管仲之女闾三百,越王使罢女为士缝衽:固其后焉者矣。

dài jìng xián jìn shì guò hán dān jiàn diàn bì tí yún yāo jī cóng gǔ shuō cóng tái yī qǔ pí pá jiǔ yī bēi

”戴敬咸进士,过邯郸,见店壁题云:“妖姬从古说丛台,一曲琵琶酒一杯。

ruò shǐ sāng má zhēn bì yě kěn xíng duō lù yè shēn lái yòng yì shēn hòu xī wàng qí xìng míng

若使桑麻真蔽野,肯行多露夜深来?”用意深厚,惜忘其姓名。

sān shí jiǔ

三十九

xiá shang cóng yú yóu qín xī guī

霞裳从余游琴溪归。

cì rì tóng yóu zhī shèng míng jīng fù chū yǐ èr lǜ jiàn tóu

次日,同游之盛明经复初以二律见投。

yú wèn shèng gōng hé jù zuì jiā xiá shang yīng shēng yún wéi chì lǐ qù qiān zǎi qīng shān liú yī fēng

余问:“盛公何句最佳?”霞裳应声云:“惟‘赤鲤去千载,青山留一峰’。

yú yuē rán

”余曰:“然。

guǒ jìn tài bái

果近太白。

hòu sān rì lù yù yǔ

”后三日,路遇雨。

xiá shang yuē ǒu de yǔ guò shī yún máng wǔ zì

霞裳曰:“偶得‘雨过湿云忙’五字。

yú jí chēng qí de yǔ hòu yún zǒu zhī shén dài zuò chū jù yún fēng tíng gàn què zào

”余极称其得雨后云走之神,代作出句云:“风停干鹊噪。

jiā chūn pǔ guān chá yuē zào zì duì bù guò máng zì wèi gǎi xǐ zì

”家春圃观察曰:“‘噪’字对不过‘忙’字,为改‘喜’字。

xiá shang guò pó yáng hú yún fēng néng fú shuǐ lì yún yù dài shān xíng

”霞裳《过鄱阳湖》云:“风能扶水立,云欲带山行。

yì jiā

”亦佳。

sì shí

四十

yú zài ān qìng xǔ sī yù xí shàng jiàn xiǎo ling shàn shàng huà yī bái tóu wēng tí yuē shān zhōng yī zhī niǎo dú lì xīn qiāo qiāo

余在安庆许司狱席上,见小伶扇上画一白头翁,题曰:“山中一只鸟,独立心悄悄。

suǒ huān hú bù lái xiāng sī tóu bái le

所欢胡不来?相思头白了。

yòu tí là zuǐ niǎo yún shì wèi jué lái hún sì là mò jiào kāi kǒu xiàng rén tí

”又《题蜡嘴鸟》云:“世味嚼来浑似蜡,莫教开口向人啼。

sì shí yī

四十一

gāo wén duān gōng dì qī gōng zi zì yǔ tíng cóng jīng shī jì xiǎo zhào suǒ tí huà měi shào nián zhe jiān dān yī zuò sōng shí shàng

高文端公第七公子,字雨亭,从京师寄小照索题:画美少年,着缣单衣,坐松石上。

yú tí jiù jì qù ér gōng zi sǐ yǐ

余题就寄去,而公子死矣。

qí dì guǎng dé sōu qí yí gǎo shǔ yú wèi xù

其弟广德搜其遗稿,属余为序。

lù qí qī xī yī shǒu yún nǚ bàn chuān zhēn qǐ qiǎo shí bàn wān xīn yuè dòng xiāng sī

录其《七夕》一首,云:“女伴穿针乞巧时,半弯新月动相思。

tiān biān xīng xiù rén jiān kè yí yàng míng cháo yǒu bié lí

天边星宿人间客,一样明朝有别离。

yǒng liǔ yún liǔ sè lián xī bì yī yī bàng yù tái

”咏《柳》云:“柳色连溪碧,依依傍玉台。

mén qián wú zhī jǐ qīng yǎn wèi shuí kāi yòu huái rén suí mèng qù gé shì dài chóu lái

门前无知己,青眼为谁开?”又:“怀人随梦去,隔世带愁来。

jiē bù shì fù guì rén yǔ

”皆不似富贵人语。

sì shí èr

四十二

yǒu mǒu yǐ shī jiàn shì tí jiē yàn zì jiā zhú táo zhī lèi

有某以诗见示,题皆“雁字”、“夹竹桃”之类。

yú wèi zhī yuē zūn zuò tǐ wù fēi bù gōng

余谓之曰:“尊作体物非不工;

rán xiǎng yàn zhě bì xiān yǒu sān shēng wǔ dǐng ér hòu yǒu kuí zū yuán hǎi zhī gōng

然享宴者,必先有三牲五鼎,而后有葵菹螈醢之供;

zào wū zhě bì xiān yǒu míng táng dà shà ér hòu yǒu qū shì mì lú zhī bèi

造屋者,必先有明堂大厦,而后有曲室密庐之备。

shì cǐ zhǒng tí dà jiā jí zhōng fēi bù kě cún

似此种题,大家集中非不可存;

zhōng bù kě kāi juàn biàn jiàn

终不可开卷便见。

hán chāng lí yǔ dōng yě lián jù gǔ ào kě xǐ

韩昌黎与东野联句,古奥可喜。

li hàn biān jí dōu zhì zhī juǎn wěi cǐ shì wén zhāng jú miàn bù kě bù zhī

李汉编集,都置之卷尾:此是文章局面,不可不知。

sì shí sān

四十三

fán zuò shī xiě jǐng yì yán qíng nán

凡作诗,写景易,言情难。

hé yě yǐng cóng wài lái mù zhī suǒ chù liú xīn biàn de

何也?景从外来,目之所触,留心便得;

qíng cóng xīn chū fēi yǒu yī zhǒng fēn fāng fěi cè zhī huái biàn bù néng āi gǎn wán yàn

情从心出,非有一种芬芳悱恻之怀,便不能哀感顽艳。

rán yì gè rén xìng zhī suǒ jìn dù fǔ cháng yú yán qíng tài bái bù néng yě

然亦各人性之所近:杜甫长于言情,太白不能也;

yǒng shū cháng yú yán qíng zi zhān bù néng yě

永叔长于言情,子瞻不能也。

wáng jiè fu zēng zǐ gù ǒu zuò xiǎo gē cí dú zhě xiào dào yì tiān xìng shǎo qíng zhī gù

王介甫、曾子固偶作小歌词,读者笑倒,亦天性少情之故。

sì shí sì

四十四

yǒng dōng gù jiàn shā dú shū bàn méi cǎo táng mèng yī yán zhuāng nǚ zǐ lái jiàn yuē qiè yuè fǔ shì shū nǚ yǔ shēng yǒu yuán

甬东顾鉴沙,读书伴梅草堂,梦一严装女子来见,曰:“妾月府侍书女,与生有缘。

jīn fèng chì lài shū nán hǎi shēng dāng xié xíng

今奉敕赉书南海,生当偕行。

gù jīng xǐng bù jiě suǒ wèi

”顾惊醒,不解所谓。

hòu zuò guān guǎng dōng yú shì shàng mǎi de yè xiǎo luán xiǎo zhào wǎn rú mèng zhōng rén wèi huà héng yǐng tú suǒ tí

后作官广东,于市上买得叶小鸾小照,宛如梦中人,为画《横影图》索题。

qián xiāng rén fāng bó yǒu jù yún guài tā cái jiě yín shī jù biàn shì jiāng chéng dí lǐ shēng

钱相人方伯有句云:“怪他才解吟诗句,便是江城笛里声。

yú àn xiǎo luán yuè rén jī nián rù dào shòu jiè yú yuè lǎng dà shī

”余按:小鸾粤人,笄年入道,受戒于月朗大师。

fó fǎ

佛法;

shòu jiè zhě bì xiān zì chén píng shēng guò è fāng xǔ chàn huǐ

受戒者,必先自陈平生过恶,方许忏悔。

shī wèn fàn yín fǒu yuē zhēng gē ài chàng qiú huáng qū zhǎn huà xiū kàn chū yù tú

师问:“犯淫否?”曰:“征歌爱唱《求凰曲》,展画羞看《出浴图》。

fàn kǒu guò fǒu yuē shēng pà ní wū chī yàn zi wèi lián huā xiè mà dōng fēng

”“犯口过否?”曰:“生怕泥污嗤燕子,为怜花谢骂东风。

fàn shā fǒu yuē céng hū xiǎo yù chú huā shī ǒu guà qīng wán huài dié yī

”“犯杀否?”曰:“曾呼小玉除花虱,偶挂轻纨坏蝶衣。

sì shí wǔ

四十五

yú zài háng zhōu kàng rén zhī zuò shī huà zhēng yǐ shī lái qiú zhāi jù zhě wú lǜ bǎi shǒu

余在杭州,杭人知作《诗话》,争以诗来,求摘句者,无虑百首。

yú zhǐ ài zhū yì jiē chūn wǎn shū huái yún chūn dāng sān yuè yuán rú kè rén guò zhōng nián yù jìn sēng

余只爱朱亦接《春晚书怀》云:“春当三月原如客,人过中年欲近僧。

chén jú rén yī lián yún shuāng què lù nóng yí bié shù gū yíng fēng jìng yǐn guī rén

”沈菊人一联云:“双雀露浓移别树,孤萤风静引归人。

fú jiàn nǚ zǐ lín shì hè huáng shēn tián zhòng fù lù míng yún dān guì huā kāi liù shí qiū zhèn yī rén dào guǎng hán yóu

”福建女子林氏《贺黄莘田重赴鹿鸣》云:“丹桂花开六十秋,振衣人到广寒游。

cháng é xì rèn céng xiāng shí qián dù rén lái jìng bái tóu

嫦娥细认曾相识,前度人来竟白头。

sì shí liù

四十六

zhōu dé qīng zhī yán yuē wén zhāng tú gōng yú wài zhě kě yǐ jīng sì yán bù kě yǐ shì dú zuò

周德卿之言曰:“文章徒工于外者,可以惊四筵,不可以适独坐。

sī yán yě yú pō fēi zhī

”斯言也,余颇非之。

wén zhāng fēi bǐ yīn dé bù qiú rén zhī

文章非比阴德,不求人知。

jǐng xīng qìng yún míng zhū měi yù shuí bù yī jiàn jí zhī bǎo guì zāi yín qióng jī jī yì yǔ yīn yīn bǐ suī zì míng dé yì qǐ zú chuán zhī bù xiǔ de zhī suī kǔ chū zhī xū gān

景星庆云,明珠美玉,谁不一见即知宝贵哉?吟蛩唧唧,呓语愔愔,彼虽自鸣得意,岂足传之不朽?得之虽苦,出之须甘;

chū rén yì wài zhě réng xū zài rén yì zhōng gǔ míng jiā jiē rán

出人意外者,仍须在人意中:古名家皆然。

kuàng sì zuò zhī jīng yǒu zhī yīn yǒu bù zhī yīn

况四座之惊,有知音,有不知音;

dú zuò zhī shì yǒu bì zhǒu zhī xiǎng yǒu cùn xīn zhī zhī bù kě yī gài ér lùn

独坐之适,有敝帚之享,有寸心之知:不可一概而论。

sì shí qī

四十七

sī kōng biǎo shèng lùn shī guì de wèi wài wèi

司空表圣论诗,贵得味外味。

yú wèi jīn zhī zuò shī zhě wèi nèi wèi shàng bù néng de kuàng wèi wài wèi hu yào zhī yǐ chū xīn yì qù chén yán wèi dì yī zhe

余谓今之作诗者,味内味尚不能得,况味外味乎?要之,以出新意、去陈言,为第一着。

xiāng dǎng yún jì ròu bù chū sān rì

《乡党》云:“祭肉不出三日;

chū sān rì zé bù shí zhī yǐ

出三日,则不食之矣。

néng shī zhě qí wù wèi sān rì hòu zhī jì ròu hu

”能诗者,其勿为三日后之祭肉乎!

sì shí bā

四十八

bó shì mài lǘ shū quàn sān zhǐ bú jiàn lǘ zì cǐ gǔ rén xiào hǎo yòng diǎn zhě zhī yǔ

博士卖驴,书券三纸,不见“驴”字,此古人笑好用典者之语。

yú yǐ wéi yòng diǎn rú chén shè gǔ wán gè yǒu yōu yi huò yi táng huò yí shì huò yi shū shè huò yí shān zhāi

余以为:用典如陈设古玩,各有攸宜:或宜堂,或宜室,或宜书舍,或宜山斋;

jìng yǒu míng chuāng jìng jǐ yǐ jué wú yī wù wèi jiā zhě kǒng zǐ suǒ wèi huì shì hòu sù yě

竟有明窗净几,以绝无一物为佳者,孔子所谓“绘事后素”也。

shì jiā dà zú yí tíng gāo táng bù dé yǐ ér suí yì héng chén yù zhāo míng guì

世家大族,夷庭高堂,不得已而随意横陈,愈昭名贵。

bào fù r zì kuā qí fù fēi suǒ yi shè ér shè zhī zhì xiè yú yú dà mén shè zūn léi yú wò qǐn tú zhāo rén xiào

暴富儿自夸其富,非所宜设而设之,置械窬于大门,设尊罍于卧寝:徒招人笑。

wú xī lín yún shī yǐ yì wéi zhǔ yǐ cí cǎi wèi nú bì

吴西林云:“诗以意为主,以辞采为奴婢。

gǒu wú yì sī zuò zhǔ zé zhǔ ruò nú qiáng

苟无意思作主,则主弱奴强;

suī tóng zhǐ gān rén huàn zhī bù dòng

虽僮指干人,唤之不动。

gǔ rén suǒ wèi shī yán zhì qíng shēng wén wén shēng yùn cǐ yí dìng zhī lǐ

古人所谓诗言志,情生文,文生韵:此一定之理。

jīn rén hǎo yòng diǎn shì wú zhì ér yán shī

今人好用典,是无志而言诗;

hǎo dié yùn shì yīn yùn ér shēng wén

好叠韵,是因韵而生文;

hǎo hé yùn shì yīn wén ér shēng qíng

好和韵,是因文而生情。

ér tóng dòu cǎo suī duō yì xī yǐ wéi

儿童斗草,虽多亦奚以为!

sì shí jiǔ

四十九

yù zuò jiā shī xiān xuǎn hǎo yùn

欲作佳诗,先选好韵。

fán qí yīn shè yǎ zhì zhě huì pì zhě pián yí qì shè

凡其音涉哑滞者、晦僻者,便宜弃舍。

pā jí huā yě ér pā zì bù liàng

“葩”即“花”也,而“葩”字不亮;

fāng kuàng xiāng yě ér fāng zì bù xiǎng yǐ cǐ lèi tuī bù yī ér zú

“芳,,6旷香”也,而“芳”字不响:以此类推,不一而足。

sòng táng zhī fēn yì cóng cǐ qǐ

宋、唐之分,亦从此起。

li dù dà jiā bù yòng pì yùn

李、杜大家,不用僻韵;

fēi bù néng yòng nǎi bù xiè yòng yě

非不能用,乃不屑用也。

chāng lí dòu xiǎn duó táng yùn ér lā zá qì zhī bù guò yī shí yóu xì rú sēng jiā zuò yú lán huì ǒu yī bù shī qióng guǐ ěr

昌黎斗险,掇《唐韵》而拉杂砌之,不过一时游戏:如僧家作盂兰会,偶一布施穷鬼耳。

rán yì zhǐ yú gǔ tǐ lián jù wèi zhī

然亦止于古体、联句为之。

jīn rén xiào yóu wu bó jìng yǒu yòng zhī yú jìn tǐ zhě shì yóu zòu yǎ yuè ér zá zhū rú zuò huá táng ér yàn qǐ gài yě bù yǐ shèn hu

今人效尤务博,竟有用之于近体者:是犹奏雅乐而杂侏儒,坐华堂而宴乞丐也,不已慎乎J

wǔ shí

五十

táng rén jìn tǐ shī bù yòng shēng diǎn chēng gōng qīng bù guò gāo kuí xiāo cáo

唐人近体诗,不用生典:称公卿,不过皋、夔、萧、曹;

chēng yǐn shì bù guò méi fú jūn píng

称隐士,不过梅福、君平;

xù fēng jǐng bù guò xī yáng fāng cǎo

叙风景,不过“夕阳”、“芳草”;

yòng zì miàn bù guò yuè lù fēng yún yī jīng diào dù biàn rì yuè zhǎn xīn

用字面,不过“月露风云”:一经调度,便日月崭新。

yóu zhī yì yá zhì wèi bù guò jī zhū yú ròu

犹之易牙治味,不过鸡猪鱼肉;

huà tuó yòng yào bù guò qīng zhān qī yè qí shèng rén chù bù qiú zhī hǎi wài yì guó yě

华陀用药,不过青粘漆叶:其胜人处,不求之海外异国也。

yú guò mǎ wéi diào yáng fēi shī yuē jīn xì jǐn páo hé chǔ qù zhǐ liú luó wà yú rén kàn

余《过马嵬吊杨妃》诗曰:“金舄锦袍何处去?只留罗袜与人看。

yòng xīn táng shū li shí chuán zhōng yǔ fēi pì shū yě ér dú zhě rén rén wèn chū chù

”用《新唐书·李石传》中语,非僻书也,而读者人人问出处。

yú yàn ér shān zhī gù cǐ shī bù cún jí zhōng

余厌而删之,故此诗不存集中。

wǔ shí yī

五十一

wáng mèng lóu yún cí zhāng zhī xué jiàn zhī yì jǐn sōu zhī wú qióng

王梦楼云:“词章之学,见之易尽,搜之无穷。

jīn cōng míng cái xué zhī shì wǎng wǎng báo shì shī wén dùn ér qióng jīng zhù shǐ

今聪明才学之士,往往薄视诗文,遁而穷经注史。

bù zhī bǐ suǒ néng zhě jiē cí zhāng zhī pí miàn ěr

不知彼所能者,皆词章之皮面耳。

wèi xī shén suǐ gù yì yú jué shè

未吸神髓,故易于决舍;

rú guǒ shēn zào yǒu de bì chóu rì duǎn xīn cháng zī zī bù jí yān yǒu yú gōng páng qiú kǎo jù hu yǔ yǐ wèi jūn yán shì yě

如果深造有得,必愁日短心长,孜孜不及,焉有余功,旁求考据乎?”予以为君言是也。

rán rén cái lì gè yǒu suǒ yi yào zài yī zòng yī héng ér yǐ

然人才力各有所宜,要在一纵一横而已。

zhèng mǎ zhǔ zòng cuī cài zhǔ héng duàn nán jiān de

郑、马主纵,崔、蔡主横,断难兼得。

yú cháng kǎo gǔ guān zhì jiǎn sōu qún shū bù guò liǎng yuè zhī jiǔ

余尝考古官制,捡搜群书,不过两月之久;

ǒu zuò yī shī jué shén sī zhì sāi yì yù yú gù zhǐ duī zhōng qiú zhī

偶作一诗,觉神思滞塞,亦欲于故纸堆中求之。

fāng wù zhù zuò yǔ kǎo dìng liǎng jiā hóng gōu jiè xiàn fēi qīn lì bù zhī huò wèn

方悟著作与考订两家,鸿沟界限,非亲历不知,或问;

liǎng jiā shú yōu yuē tiān xià xiān yǒu zhù zuò ér hòu yǒu shū

“两家孰优?”曰:“天下先有著作,而后有书;

yǒu shū ér hòu yǒu kǎo jù

有书而后有考据。

zhù shù shǐ yú sān dài liù jīng kǎo jù shǐ yú hàn táng zhù shū

著述始于三代‘六经’,考据始于汉、唐注疏。

kǎo qí xiān hòu zhī suǒ yōu liè yǐ

考其先后,知所优劣矣。

zhù zuò rú shuǐ zì wèi jiāng hǎi

著作如水,自为江海;

kǎo jù rú huǒ bì fù chái xīn

考据如火,必附柴薪。

zuò zhě zhī wèi shèng cí zhāng shì yě

‘作者之谓圣’,词章是也;

shù zhě zhī wèi míng kǎo jù shì yě

‘述者之谓明’,考据是也。

wǔ shí èr

五十二

yú rèn jiāng níng shí sòng yǐn wén duān gōng yí dū guǎng zhōu yún tiān shàng běn wú cháng zhào yuè rén jiān hái yǒu zài lái chūn

余任江宁时,送尹文端公移督广州,云:“天上本无常照月,人间还有再来春。

wèi wǔ nián guǒ réng dū jiāng nán

”未五年,果仍督江南。

wǔ shí sān

五十三

yuán xiāng chēng hán shè rén shī yù de rén rén fú néng jiào miàn miàn quán

元相称韩舍人诗:“欲得人人服,能教面面全。

yòu yuē yù qìng shēng shēng chè jīn líng gè gè yuán

”又曰:“玉磬声声彻,金铃个个圆。

hán shè rén jí chāng lí yě

”韩舍人,即昌黎也。

chāng lí yìng yǔ héng kōng ér yuán xiāng yǐ cǐ èr lián chēng zhī

昌黎硬语横空,而元相以此二联称之。

cǐ zhōng xiāo xī fēi shēn yú shī zhě bù zhī

此中消息,非深于诗者不知。

wǔ shí sì

五十四

huái gǔ shī nǎi yī shí xìng huì suǒ chù bù bǐ shān jīng dì zhì yǐ xiáng hé wèi jiā

怀古诗,乃一时兴会所触,不比山经、地志,以详核为佳。

jìn jiàn mǒu tài shǐ luò yáng huái gǔ sì shǒu jiāng luò xià gù shì sōu guā wú yí jìng yǒu yī shǒu zhōng shǐ shì zhì qī bā zhě

近见某太史《洛阳怀古》四首,将洛下故事,搜括无遗,竟有一首中,使事至七八者。

biān còu tuō tà máng rán bù zhī zuò zhě yì zài hé chǔ

编凑拖沓,茫然不知作者意在何处。

yīn gào zhī yuē gǔ rén huái gǔ zhǐ zhǐ yī rén yī shì ér yán rú shǎo líng zhī yǒng huái gǔ jì

因告之曰:“古人怀古,只指一人一事而言,如少陵之《咏怀古迹》;

yī shǒu wǔ hòu yī shǒu zhāo jūn liǎng bù xiāng chàn yě

一首武侯,一首昭君,两不相羼也。

liú mèng de jīn líng huái gǔ zhǐ yǒng wáng fú lóu chuán yī shì ér hòu sì jù quán shì kōng miáo

刘梦得《金陵怀古》,只咏王涪楼船一事,而后四句,全是空描。

dāng shí bái tài fù wèi qí yǐ tàn lí zhū suǒ yú lín jiá wú yòng

当时白太傅谓其‘已探骊珠,所余鳞甲无用’。

zhēn zhī yán zāi bù rán jīn líng diǎn gù qǐ wáng róng yī shì ér liú gōng xiōng zhōng qǐ zhǐ xiǎo cǐ yī diǎn yé

真知言哉!不然,金陵典故,岂王溶一事?而刘公胸中,岂止晓此一典耶?”

wǔ shí wǔ

五十五

sōng jiāng yǒu xú yuàn zhě shí fēng xiān shēng zhī nǚ

松江有徐媛者,十峰先生之女。

huáng shí mù tài shǐ shù qí xù xiù yú jí yī jué yún yǎng shì tiān wú xīng fǔ shì yuè rú shuāng

黄石牧太史述其《续绣余集》一绝云:“仰视天无星,俯视月如霜。

yuè zhèng rén yǐng duǎn yuè xié rén yǐng zhǎng

月正人影短,月斜人影长。

qí mǔ zhāng fū rén néng shī suǒ yún xù xiù yú zhě yǐ mǔ fū rén xiān yǒu cǐ jí míng yě

”其母张夫人能诗,所云《续绣余》者,以母夫人先有此集名也。

wǔ shí liù

五十六

huáng shí mù tài shǐ wèi yù shí guǎn yú qīng pǔ shèng shì

黄石牧太史未遇时,馆于青浦盛氏。

fàn hù xī xiān shēng fǎng zhī wèi hūn rén suǒ zǔ ào nǎo ér fǎn

范笏溪先生访之,为阍人所阻,懊恼而返。

huá tíng zhì qīng pǔ yǐ bǎi lǐ yǐ

华亭至青浦,已百里矣。

huáng zhī zhī shēn bù zì ān

黄知之,深不自安。

zèng shī yún gāo hóng miǎo miǎo guò wú jì fán niǎo cōng cōng qù wèi tí

赠诗云:“高鸿渺渺过无迹,凡鸟匆匆去未题。

dù shā lǜ yáng sī wàn lǚ céng qiān fàn gě zài zhǎng dī

妒杀绿杨丝万缕,曾牵范舸在长堤。

hòu hǎi níng chén wén jiǎn gōng yán shí mù yú jiā fàn suǒ jiàn yě

”后海宁陈文简公延石牧于家,范所荐也。

fàn yú huáng wèi xiān bèi

范于黄为先辈。

fàn zú hòu huáng wèi xù qí sì xiāng lóu shī jí ér shù qí zài yè zhōng jié gōng xí shàng zèng qiàn shān shī yún yǒu kè yè guī mí jiù lù gé cūn shù hēi yuǎn yí shān

范卒后,黄为序其《四香楼诗集》,而述其在叶忠节公席上《赠欠山》诗云:“有客夜归迷旧路,隔村树黑远疑山。

wǔ shí qī

五十七

yú yòu shí jiā pín chú sì shū wǔ jīng wài bù zhī shī wèi hé wù

余幼时家贫,除“四书”、“五经”外,不知诗为何物。

yī rì yè shī wài chū qí you zhāng zì nán xiān shēng xié shū yī cè dào guǎn qiú shòu liú zhá zhì shī yún shì yǒu jí xū fèng shàng gǔ shī xuǎn sì běn qiú yā yín èr xīng shí hé zài shēng gǎn fēi yán qìng

一日,业师外出,其友张自南先生携书一册,到馆求售,留札致师云:“适有亟需,奉上《古诗选》四本,求押银二星:实荷再生,感非言罄。

yǔ jiù shì zhāng shēng fú jiàn zhī yǔ xiān cí yuē zhāng xiān shēng yǐ èr xīng zhī gù ér cí āi rú cǐ jí yi yǔ zhī

”予舅氏章升扶见之,语先慈曰:“张先生以二星之故,而词哀如此,急宜与之。

liú qí shī kě bù liú qí shī yì kě

留其诗可,不留其诗亦可。

yǔ nián jiǔ suì ǒu yuè zhī rú huò zhēn bǎo shǐ gǔ shī shí jiǔ shǒu zhōng yú shèng táng

”予年九岁,偶阅之,如获珍宝:始《古诗十九首》,终于盛唐。

cì yè shī tā chū jí suì zhōng jiě guǎn shí biàn yín yǒng ér mó fǎng zhī

伺业师他出,及岁终解馆时,便吟咏而摹仿之。

wū hū cǐ yú xué shī suǒ yóu shǐ yě

呜呼!此余学诗所由始也。

zì nán xiān shēng qí yì wǒ bù yǐ duō hu

自南先生其益我不已多乎!

wǔ shí bā

五十八

yuán tíng shàng shū zì yán yī shēng bù cì yùn bù jí jù bù lián jù bù dié yùn bù hé gǔ rén zhī yùn

阮亭尚书自言一生不次韵,不集句,不联句,不叠韵,不和古人之韵。

cǐ wǔ jiè yǔ yú tiān xìng ruò yǒu àn hé

此五戒,与余天性若有暗合。

wǔ shí jiǔ

五十九

jiǎ chén qiū yú zài guǎng zhōu yǒu chuán jiǎng tiáo shēng wù gù zhě

甲辰秋,余在广州,有传蒋苕生物故者。

wèi jǐ jiē tiáo shēng shǒu shū fāng zhī é chuán

未几,接苕生手书,方知讹传。

dào guì lín gào cén xī lìng li xiàn qiáo míng fǔ

到桂林,告岑溪令李献乔明府。

li xǐ kǒu hào yī jué yún kuáng shēng yǒu dài liǎng gōng cái wèi biàn xiān qī yī yuè cuī

李喜,《口号》一绝云:“狂生有待两公裁,未便先期一岳摧。

qǐ wèi lù féng zhāng zǐ hòu duān míng yǐ zì dào shān huí

岂为路逢章子厚,端明已自道山回。

li xīn zhé yuán jiǎng liǎng jiā shī yǔ zhào yún sōng tóng pǐ

”李心折袁、蒋两家诗,与赵云松同癖。

liù shí

六十

yú zài guì lín shū lán nǚ dì zǐ ǒu guò suí yuán tí bì jiàn huái yún wèi fǎng táo yuán ǒu zhù chē xian yún hé chù luò tiān yá xǐ kàn jǐ bǐ zān huā zì yóu lǐng chūn fēng hù jiàng shā

余在桂林,淑兰女弟子偶过随园,题壁见怀云:“为访桃源偶驻车,仙云何处落天涯?喜看几笔簪花字,犹领春风护绛纱。

jǐ dù méng zhāo wèi dé guò jū rán rén shì gé tiān hé

”“几度蒙招未得过,居然人似隔天河。

tōu gōng cháo kǎo jù

偷公朝考句。

fēi guān xué de jī kāng lǎn bàn wèi fēng duō bàn bìng duō

非关学得嵇康懒,半为风多半病多。

liù shí yī

六十一

wù chén qiū yú zǎi jiāng níng jiāng qǐ bìng guī

戊辰秋,余宰江宁,将乞病归;

shì cháng shā táo shì héng fāng bó diào rèn fú jiàn

适长沙陶士横方伯调任福建;

lù guò jīn líng wèi yú yuē zi xiàn tí shēng gāo yóu zhōu xiàn juàn rú cǐ

路过金陵,谓余曰:“子现题升高邮州,宪眷如此;

nián fāng sān shí hū yǒu shì wài zhī zhì shén fēi suǒ wàng yú xián zhě yě

年方三十,忽有世外之志,甚非所望于贤者也。

yú suī wèi cóng qí yán ér zhì jīn gǎn qí yì

”余虽未从其言,而至今感其意。

jiǎ chén zài guǎng zhōu yù fāng bó zhī sūn sòng nǎi zǔ mǎi shū gē yuē shí qián mǎi shū shū bàn cán shí qián mǎi jiǔ jiǔ kě cān

甲辰在广州,遇方伯之孙,诵乃祖《买书歌》曰:“十钱买书书半残,十钱买酒酒可餐。

wǒ yán shě jiǔ tóng yuē fǒu yī wú wàn juàn bù liáo jī

我言舍酒僮曰‘否’,咿唔万卷不疗饥。

zhēn zhuó yī bēi jiǔ shì kǒu wǒ gǎn tóng yán yì liáng hòu

斟酌一杯酒适口,我感僮言意良厚。

jiǔ dào xǐng shí chóu fù lái shū kān jǔ chù wèi yú jiǔ

酒到醒时愁复来,书堪咀处味逾久。

chún yú háo yǐn néng yī shí zi jiàn xióng cái de bā dǒu

淳于豪饮能一石,子建雄才得八斗。

èr shì wǒ jù xùn gǔ rén bù rú bǎ shū liáo dāng jiǔ

二事我俱逊古人,不如把书聊当酒。

suī rán yī biān cán zì bàn dù yú qū qū lí cè wǒ zhēn yú qín huī ér hòu wú wán shū

虽然一编残字半蠹鱼,区区蠡测我真愚!秦灰而后无完书。

liù shí èr

六十二

tóng nián li hú zì yòu chuān xún fǔ guǎng dōng yǐ qīng yán wéi zhèng

同年李湖,字又川,巡抚广东,以清严为政。

yú rén gē yún guǎng dōng zhēn lè tǔ lái le li xún fǔ

舆人歌云:“广东真乐土,来了李巡抚。

shèng juàn shén lóng ér jī láo chéng jí

”圣眷甚隆,而积劳成疾。

hōng shí xiāng tíng wǎng sòng rù liàn jiàn gōng miàn mù shǒu zú zuò huáng jīn sè guāng yào zhào rén yì yī qí yě xún fǔ guì zhōu rù jìng kǒu hào yún shuāng jīng yáo zhǐ guì yáng chéng zǐ gài hóng qí jiā dào yíng

薨时,香亭往送入殓,见公面目手足作黄金色,光耀照人,亦一奇也!巡抚贵州,《入境口号》云:“双旌遥指贵阳城,紫盖红旗夹道迎。

zì kuì shū shēng dāng zhòng rèn bù zhī hé yǐ bào shēng píng

自愧书生当重任,不知何以报升平。

liù shí sān

六十三

zhōu lì yuán lùn shī yún xué gǔ rén zhě zhǐ kě yǔ zhī mèng zhōng shén hé

周栎园论诗云:“学古人者:只可与之梦中神合;

bù kě shǐ qí bái zhòu xiàn xíng

不可使其白昼现形。

zhì zāi yán hu

”至哉言乎!

liù shí sì

六十四

yǐ chǒu yú zǎi jiāng níng

乙丑,余宰江宁。

yǒu zhāng shù shí míng jiān zhě chí gù rén chén zhǎng qīng zhá qiú jiàn zèng yún tā nián lín yǔ zhī hé chǔ jì qǔ yān bō yǒu diào tú

有张漱石名坚者,持故人陈长卿札,求见,赠云:“他年霖雨知何处?记取烟波有钓徒。

hòu suì bǐng zǐ tóng yáng hóng xù lái suí yuán nián qī shí yú xǐ suǒ jū bù yuǎn yuè xià shí shí guò cóng

”后岁丙子,同杨洪序来随园,年七十余,喜所居不远,月下时时过从。

bié sān shí nián yǎo wú yīn hào

别三十年,杳无音耗。

bǐng wǔ èr yuè guò hóng wǔ jiē yù lǎo rén nǎi qí zi yě

丙午二月,过洪武街,遇老人,乃其子也;

fāng zhī xiān shēng bā shí sān suì wěi huà shǎn zhōng

方知先生八十三岁,委化陕中。

wèi àn rán zhě jiǔ zhī

为黯然者久之。

cì rì qí zi bào xiān shēng quán jí shǔ wèi diǎn dìng

次日,其子抱先生全集,属为点定。

ǒu chéng yún xì yǔ xiāo xiāo yù xiǎo tiān bàn chuáng huā yǐng bàn shū mián

《偶成》云:“细雨潇潇欲晓天,半床花影伴书眠。

méng lóng zhèng zuò sī xiāng mèng gé yuàn qí shēng lào zhěn biān

朦胧正作思乡梦,隔院棋声落枕边。

è wén duān gōng wèi sū fān sī xuǎn nán bāng lí xiàn jí zhuó jūn dì sān

”鄂文端公为苏藩司,选《南邦黎献集》,擢君第三。

liù shí wǔ

六十五

tiáo shēng xié fù yóu shè shān yú jì shī diào zhī

苕生携妇游摄山,余寄诗调之。

tiáo shēng dá yún qiáo fū jí fù hù chuān yún lǎo fó dī méi kǔ bù fēn

苕生答云:“樵夫汲妇互穿云,老佛低眉苦不分。

kè lù ǒu rán xié juàn shǔ yóu zōng wèi bì gǎn xīng wén

客路偶然携眷属,游踪未必感星文。

màn láo shǐ bǐ chuán jiā yǔ què bèi shān líng shi xì jūn

漫劳史笔传佳语,却被山灵识细君。

shuí yǔ hóng yá miáo xiǎo yǐng lù pí guān bàn shuǐ tián qún

谁与洪崖描小影?鹿皮冠伴水田裙。

liù shí liù

六十六

yú de shào xīng shí bā nián tí míng bēi zhū zǐ nǎi wǔ jiǎ jìn shì yě

余得绍兴十八年《题名碑》,朱子乃五甲进士也。

wáng fēng tíng zhōng hàn xì tí yún ruò shǐ dāng shí wú wǔ jiǎ xiān shēng yě hé luò sūn shān

王葑亭中翰戏题云:“若使当时无五甲,先生也合落孙山。

zhū zǐ xiǎo míng shěn láng yì zài bēi zhōng

”朱子小名沈郎,亦载碑中。

liù shí qī

六十七

wǔ jiàng néng shī jiē yóu tiān shòu

武将能诗,皆由天授。

liú dà dāo míng tǐng běn xìng gōng hú guǎng rén

刘大刀名挺,本姓龚,湖广人。

qí qī shì sūn mǒu lái zuò jiāng níng dū sī sòng qí xiān rén yí jù yún jiǎn fà jiē jiāng qiān zhàn mǎ chāi páo chōu xiàn bǔ jīng qí

其七世孙某来作江宁都司,诵其先人遗句云:“剪发接缰牵战马,拆袍抽线补旌旗。

xiōng zhōng duō shǎo yīng xióng lèi sǎ shàng yún lán zhǐ bù zhī qī jì guāng yì yǒu jǐng jù yún fēng chén yǐ lǎo sài mén chén yù xiàng jūn wáng qǐ cǐ shēn

胸中多少英雄泪,洒上云蓝纸不知!”戚继光亦有警句云:“风尘已老塞门臣,欲向君王乞此身。

yī yè qiū shuāng líng duǎn bìn míng cháo bú shì jìng zhōng rén

一夜秋霜零短鬓,明朝不是镜中人!

liù shí bā

六十八

qián lóng bǐng chén táng gōng é cūn wèi tài cháng sì qīng

乾隆丙辰,唐公莪村为太常寺卿。

yú hóng cí bào bà hòu xiù shī zǒu yè

余鸿词报罢后,袖诗走谒。

gōng qí shǎng zhī

公奇赏之。

cì rì jí tuō qí xī xí zhū jūn pèi lián dào yì yù yǐ cóng nǚ jiàn qī

次日,即托其西席朱君佩莲道意,欲以从女见妻。

yú yǐ pìn dìng cí gōng wèi wǎn xī

余以聘定辞,公为惋惜。

zhì jīn gǎn bù néng wàng chuí wǔ shí nián yǐ

至今感不能忘,垂五十年矣。

jiǎ chén dào duān zhōu jiàn gōng zèng guān miào ruì gōng shàng rén yī lǜ yún hé yīn lái gǔ sì lěng luò èr nián jī

甲辰到端州,见公《赠关庙瑞公上人》一律云:“何因来古寺?冷落二年羁。

xìng zhuō yi sēng pǔ shēn wēi zhàng fú cí

性拙宜僧朴,身危仗佛慈。

xiǎn yí wú dìng xiàng mèng huàn yǒu xǐng shí

险夷无定象,梦幻有醒时。

yī xiào chéng jīn bié qián tú zuì rǔ sī

一笑成今别,前途最汝思。

zhǐ wěi zhù yún jiǎ zǐ dōng yuán shì lái zhào qìng jī qī èr nián

”纸尾注云:“甲子冬,缘事来肇庆,羁栖二年。

jīn bǐng yín xià jiāng zhī rèn shān zuǒ fù shī liú bié

今丙寅夏,将之任山左,赋诗留别。

gài gōng rèn guǎng xī fāng bó shí dài jū dào cǐ suǒ zuò

”盖公任广西方伯时,待鞫到此所作;

hòu xún fǔ jiāng xī sān shì sān yǐ yǐ guān shòu zhōng

后巡抚江西,三仕三已,以官寿终。

míng suí zǔ yáng zhōu rén

名绥祖,扬州人。

liù shí jiǔ

六十九

yú guò yǒng zhōu shí zhí dōng yuè yuǎn wàng tū shù shàng lì shù lù sī yí shì mù lán huā kāi fāng yì dài xuě cūn xiān shēng gāo tuān sàn zuò dī tián yǔ bái wū qī wèi yuǎn shù huā èr jù zhī miào

余过永州,时值冬月,远望秃树上立数鹭鸶,疑是木兰花开,方忆戴雪村先生“高湍散作低田雨,白乌栖为远树花”二句之妙。

qī shí

七十

zhōu yuán gōng yún bái xiāng shān shī shì píng yì

周元公云:“白香山诗似平易;

jiān guān suǒ cún yí gǎo tú gǎi shén duō jìng yǒu zhōng piān bù liú yī zì zhě

间观所存遗稿,涂改甚多,竟有终篇不留一字者。

yú dú gōng shī yún jiù jù shí shí gǎi wú fáng yuè xìng qíng

”余读公诗云:“旧句时时改,无妨悦性情。

rán zé yuán gōng zhī yán xìn yǐ

”然则元公之言信矣。

qī shí yī

七十一

wáng jīng gōng jiǎo róu zào zuò bù zhǐ shī zhī zhèng shì yě

王荆公矫揉造作,不止施之政事也。

wáng zhòng guī rì xié zòu ba cháng yáng fù xián fú chén āi kàn huà qiáng jù zuì hún chéng

王仲圭“日斜奏罢《长杨赋》,闲拂尘埃看画墙”句,最浑成。

jīng gōng gǎi wéi zòu fù cháng yáng ba yǐ wéi rú shì nǎi jiàn

荆公改为“奏赋《长杨》罢”,以为如是乃健。

liú gòng fù míng rì piān zhōu cāng hǎi qù què cóng yún lǐ wàng péng lái jīng gōng gǎi yún lǐ wèi yún qì jī hū wén lǐ bù tōng

刘贡父“明日扁舟沧海去,却从云里望蓬莱”,荆公改“云里”为“云气”,几乎文理不通。

táng liú wēi shī yún yáo zhī yáng liǔ shì mén chù shì gé fú róng wú lù tōng

唐刘威诗云:“遥知杨柳是门处,似隔芙蓉无路通。

jīng gōng gǎi wéi màn màn fú róng nán mì lù xiāo xiāo yáng liǔ dú zhī mén

”荆公改为“漫漫芙蓉难觅路,萧萧杨柳独知门”。

sū zǐ qīng yǒng méi yún zhǐ yīng huā shì xuě bù wù yǒu xiāng lái

苏子卿咏《梅》云:“只应花是雪,不悟有香来。

jīng gōng gǎi wéi yáo zhī bú shì xuě wèi yǒu àn xiāng lái

”荆公改为“遥知不是雪,为有暗香来”。

huó zhě sǐ yǐ líng zhě bèn yǐ

活者死矣,灵者笨矣!

qī shí èr

七十二

yú yóu nán yuè wǎng yè héng shān lìng xǔ gōng

余游南岳,往谒衡山令许公。

qí pú rén zhāng bīn zhě yuán jiāng rén nián èr shí xǔ jiàn yú míng zhǐ dà xǐ bēn gào zhū mù fǔ yǐ de jiàn suí yuán sōu wèi xìng

其仆人张彬者,沅江人,年二十许,见余名纸,大喜,奔告诸幕府,以得见随园叟为幸。

jì ér xǔ gōng zhāo yǐn mìng bīn chéng suǒ zuò shī yǒu hú biān fāng cǎo hé shān wài zǐ guī tí yuǎn xiù bì yún gāo bù là píng hú yíng huǒ zhù hái fēi zhī jù guǒ qīng yī zhōng yī yì rén yě

既而许公招饮,命彬呈所作诗,有“湖边芳草合,山外子规啼”、“远岫碧云高不落,平湖萤火住还飞”之句:果青衣中一异人也。

xìng wú tā shì kù hǎo yín yǒng zhǔ rén shǎng hūn fèi nǎi bù pìn qī ér jǐn yǐ mǎi shū

性无他嗜,酷好吟咏:主人赏婚费,乃不聘妻,而尽以买书。

qī shí sān

七十三

quán zǔ wàng zì xiè shān yǐ bǐng chén chūn wéi xiān rù cí guǎn gù jiǔ yuè jiān bù yǔ hóng bó zhī shì

全祖望字谢山,以丙辰春闱先入词馆,故九月间不与鸿博之试。

dīng sì sàn guǎn wài yòng

丁巳散馆外用,

xiè shān bù lè

谢山不乐,

fù shī chéng li mù táng shì láng yún shēng píng zuò xiào táo péng zé

赋诗呈李穆堂侍郎云:“生平坐笑陶彭泽,

qǐ yǒu qiān sī bǎi lǐ cái shú wèi chéng láo shēn yǐ qù

岂有牵丝百里才?秫未成醪身已去,

xiān jǐ hé dài dū yóu lái yǒu jī

先几何待督邮来?”有乩,

xiān chuán xiè shān wèi qián zhōng jiè gōng hòu shēn zhě

仙传谢山为钱忠介公后身者,

gù yǒu jǔ zǐ shī yún shì zǐ yǔ lún huí

故有《举子》诗云:“释子语轮回,

wén zhī zhé jiā tián

闻之辄加嗔。

yǒu kè wàng fù huì yún wǒ jù sù gēn

有客妄附会,云我具夙根。

láng jiāng lǎo dū xiàng yú wǒ nǎi qián shēn

琅江老督相,于我乃前身。

yī xiào wàng yīng zhī yàn yuè mán yún yún

一笑妄应之,燕说谩云云。

àn xiè shān nián sān shí liù fāng qǔ mǎn zhōu xué shì chūn tái zhī nǚ yú nián jǔ zǐ

”按谢山年三十六,方娶满洲学士春台之女,逾年举子。

shí zhōng jiè gōng hòu rén míng sháo tíng zhě qīn chén rù hè

时忠介公后人名芍亭者,侵晨入贺。

xiè shān jīng yuē hé zhī zhī shén yé sháo tíng yuē yè lái hán yǐng táng zhōng bù zhī hé rén yáng yán yuē xiè shān de zi

谢山惊曰:“何知之神耶?”芍亭曰:“夜来寒影堂中,不知何人扬言曰:‘谢山得子。

gù lái hè ěr

’故来贺耳。

cǐ shì zhū xīn chí wèi yú yán zhī

”此事,朱心池为余言之。

yú huǐ zài dōu jiàn xiè shān shí bù céng yī wèn

余悔在都见谢山时,不曾一问。

qī shí sì

七十四

yú zài yuè zì dōng ér xi cháng gào rén yuē wú cǐ xíng de shān xī yī rén shān dōng yī rén

余在粤,自东而西,常告人曰:“吾此行,得山西一人,山东一人。

shān xī zhě pǔ níng lìng zhé jūn yù lán zì jì shān

”山西者,普宁令折君遇兰,字霁山;

shān dōng zhě cén xī lìng li jūn xiàn qiáo zì yì táng

山东者,岑溪令李君宪乔,字义堂。

èr rén shī yǒu fēng gé xué yǒu gēn dǐ jiē fēng chén zhōng zhī lín fèng yě

二人诗有风格,学有根柢,皆风尘中之麟凤也。

zhé jūn jiàn zèng wǔ shǒu lù qí èr yún nán guó duō fú róng běi dì ráo bīng xuě

折君见赠五首,录其二云:“南国多芙蓉,北地饶冰雪。

fēng tǔ gù zì shū qì lèi yǒu chà bié

风土固自殊,气类有差别。

rú hé xiè hòu jiān tóu qì ruò fú jié lán xīn huì zì fēn sōng mào bǎi nǎi yuè

如何邂逅间,投契若符节?兰馨蕙自芬,松茂柏乃悦。

wù lǐ yǒu rú sī xīn zhī bù róng shuō

物理有如斯,心知不容说。

jīng nián fèi yín yǒng duì kè lèi yīn yǎ

”“经年废吟咏,对客类喑哑。

qǐ wú fēng rén huái suǒ jiē hé zhě guǎ

岂无风人怀?所嗟和者寡。

jīn féng yuán fū zǐ fāng cùn yǒu lú yě

今逢袁夫子,方寸有炉冶。

zhī zì jīng sōu luó qiè yǎn zhòng bāo guǒ

只字精搜罗,箧衍重包裹。

jìng zōng jù bù cōng néng zhī shì yǒu wǒ

敬宗讵不聪?能知世有我。

zì cán kǔ yǔ zī yī gù chéng shuò guǒ

自惭苦窳姿,一顾成硕果。

yú wǒ suī wú jiā yì yǐ chéng gōng dà

于我虽无加,益以成公大。

shuí néng chōng shì xīn yòng yǐ zǎi tiān xià li jūn yú yú qǐ xíng shí dào sòng bù jí dào quán zhōu hòu jì shī yún àn biān shuāng shù lín lái duì wù chén chén

谁能充是心,用以宰天下?”李君于余起行时,道送不及,到泉州后寄诗云:“岸边双树林,来对兀沉沉。

guà xí qù yǐ yuǎn bié láo kōng zì zhēn

挂席去已远,别醪空自斟。

yān hán guò kè shǎo jiāng sè mù lóu shēn

烟寒过客少,江色暮楼深。

shuí shi cǐ shí jì liáo liáo qiān zǎi xīn xiāng shàng yún gū yuè wú rén chù piān zhōu xiān yàn lái

谁识此时际,寥寥千载心?”《湘上》云:“孤月无人处,扁舟先雁来。

jiē gāo dàn kě xǐ

”皆高淡可喜。

qī shí wǔ

七十五

jǐ hài sān yuè xiǎo zhù xī hú

己亥三月,小住西湖。

yǒu li míng fǔ míng tiān yīng zhě hào róng táng sì chuān shī rén shí lái jiàn fǎng

有李明府名天英者,号蓉塘,四川诗人,时来见访。

lù qí xuě hòu jì shī nán tián yún xuě zhī chū róng wǎ hán guāng yǐ zài tiān

录其《雪后寄施南田》云:“雪汁初融瓦,寒光已在天。

dà jiāng huí wàng chù qīng yǐng liǎng xiāo rán

大江回望处,清影两萧然。

hū fā shān yīn xīng sī chéng fǎng dài chuán

忽发山阴兴,思乘访戴船。

fēng tāo yè wèi xi mù duàn xiǎo gū qián

风涛夜未息,目断小姑前。

tā rú yuǎn mèng yáo gū bǎng cán xīng luò jiǔ qí

”他如:“远梦摇孤榜,残星落酒旗。

yě ōu shí bì jiǎng lǚ yàn zì wèi qún

”“野鸥时避桨,旅雁自为群。

li sōng pǔ láng zhōng chēng qí shī yǒu jī qì

”李松圃郎中称其诗有奇气。

xìn rán

信然。

qī shí liù

七十六

jīn líng guī xiù chén shū lán shòu yè suí yuán xiù shī jiàn zèng yún nóng zuò mén shēng zhēn yǒu xìng bì táo zhǒng xiàng cǎi yún biān

金陵闺秀陈淑兰,受业随园,绣诗见赠云:“侬作门生真有幸,碧桃种向彩云边。

zhāng qiū yá xiào lián jiàn ér hé yún shū shēng wèi liè fú fēng zhàng cán kuì jiā rén fù cǎi yún

”张秋崖孝廉见而和云:“书生未列扶风帐,惭愧佳人赋彩云。

qiū yá shī bǐ qīng yǎ qiū chéng jiǔ rì jù yún fēng yè luò cán gū gé yǔ jú huā kāi jǐn gù xiāng xīn

”秋崖诗笔清雅,《邺城九日》句云:“枫叶落残孤阁雨,菊花开尽故乡心。

qī shí qī

七十七

míng zhèng shǎo gǔ shī xué shǎo líng you lín zhēn héng jī zhī yuē shí fēi tiān bǎo guān fēi shí yí tú tuō yú bēi āi jī yuè zhī yīn kě wèi wú bìng ér shēn yǐ shī xué dù zhě bù kě bù zhī

明郑少谷诗学少陵,友林贞恒讥之曰:“时非天宝,官非拾遗,徒托于悲哀激越之音,可谓无病而呻矣尸学杜者不可不知。

qī shí bā

七十八

kāng xī jiān háng zhōu lín bāng jī qī céng rú lán néng shī

康熙间,杭州林邦基妻曾如兰能诗。

bāng jī sǐ zhāo zhī xiāng cóng

邦基死,招之相从。

céng shǐ zhī yuē yǒu rú jiǎo rì

曾矢之曰:“有如皎日。

hòu lì qí xiōng zi guāng jié zàng bì jiù gū tūn jīn ér wáng

”后立其兄子光节,葬毕舅姑,吞金而亡。

yín shī yuē jìng lǐ líng huā lěng sān nián lèi wèi gàn

吟诗曰:“镜里菱花冷,三年泪未干。

yǐ zhōng gū jiù lǎo fù yàn xuě shuāng hán

已终姑舅老,复咽雪霜寒。

wǒ zì guī jiā qù rén xiū zuò liè kàn

我自归家去,人休作烈看。

xī líng sōng bǎi gǔ fū zǐ gòng pán huán

西陵松柏古,夫子共盘桓。

yī shí hé zhě shù bǎi rén

”一时和者数百人。

wèi sǐ qián shí rì xiān jù dié qián táng lìng zhōu gōng

未死前十日,先具牒钱塘令周公。

zhōu jiā pī yòng pián yǔ wèi liú zhī jìng bù cóng ér sǐ

周加批,用骈语慰留之,竟不从而死。

kě wèi cóng róng zhī zhì yǐ

可谓从容之至矣!

qī shí jiǔ

七十九

shī fēn táng sòng zhì jīn rén yóu kè shǒu

诗分唐、宋,至今人犹恪守。

bù zhī shī zhě rén zhī xìng qíng

不知诗者,人之性情;

táng sòng zhě dì wáng zhī guó hào

唐、宋者,帝王之国号。

rén zhī xìng qíng qǐ yīn guó hào ér zhuǎn yí zāi yì yóu dào zhě rén rén gòng yóu zhī lù ér sòng rú bì yǐ dào tǒng zì jū wèi sòng yǐ qián zhí zhì mèng zǐ cǐ wài wú yī rén zhī dào zhě

人之性情,岂因国号而转移哉?亦犹道者人人共由之路,而宋儒必以道统自居,谓宋以前直至孟子,此外无一人知道者。

wú shuí qī qī tiān hu qī zǐ yǐ shèng táng zì mìng wèi táng yǐ hòu wú shī jí sòng rú xí qì yǔ

吾谁欺?欺天乎?七子以盛唐自命,谓唐以后无诗,即宋儒习气语。

tǎng yǒu hào shì zhě xué qí fù huì zé sòng yuán míng sān cháo yì hé cháng wú chū shèng zhōng wǎn zhī kě fēn hu jié wài shēng zhī qǐng kè yī bō yòu qǐ

倘有好事者,学其附会,则宋、元、明三朝,亦何尝无初、盛、中、晚之可分乎?节外生枝,顷刻一波又起。

zhuāng zi yuē biàn shēng yú mò xué

《庄子》曰:“辨生于末学。

cǐ zhī wèi yě

”说的就是这种情况。

bā shí

八十

yú yǐn quán guò shuǐ xi tíng zuò wǔ lǜ qǐ jù yún shuǐ shì yōu yōu zhě zhāo zhī rù hù liú

余引泉过水西亭,作五律,起句云:“水是悠悠者,招之入户流。

gé shù nián gǎi wéi shuǐ dàn zhēn wú you zhāo zhī rù hù liú

”隔数年,改为:“水澹真吾友,招之入户流。

kǒng nán xī fāng bó jiàn yuē qiú gōng fǎn zhuō yǐ shí yì xū dà bù rú yuán běn yǐ yú jǐng rán zì huǐ réng yòng qián jù

”孔南溪方伯见曰:“求工反拙,以实易虚,大不如原本矣!”余憬然自悔,仍用前句。

yīn yì sì shí nián lái jiāng shī gǎi hǎo zhě gù duō gǎi huài zhě dìng fù bù shǎo

因忆四十年来,将诗改好者固多,改坏者定复不少。

bā shí

八十—

shī rén yòng zì dà gài bù jū zì yì

诗人用字,大概不拘字义。

rú shàng xià zhī xià shǎng shēng yě

如上下之“下”,上声也;

lǐ xián xià shì zhī xià qù shēng yě

礼贤下士之“下”,去声也。

dù shī guǎng wén dào guān shě xì mǎ táng jiē xià

杜诗:“广文到官舍,系马堂阶下。

yòu zhāo lái shǎo shì huá xuān xià wèi jué qiān jīn mǎn gāo jià

”又:“朝来少试华轩下,未觉千金满高价。

shì jiè shǎng shēng wèi qù shēng yǐ

”是借上声为去声矣。

wáng wéi gōng zǐ wèi yíng tíng sì mǎ zhí pèi yù gōng yì yù xià

王维:“公子为赢停四马,执辔愈恭意愈下。

shì jiè qù shēng wéi shàng shēng yǐ

”是借去声为上声矣。

bā shí èr

八十二

shí wén zhī xué yǒu hài yú shī

时文之学,有害于诗;

ér àn zhōng xiāo xī yòu yǒu yī guàn zhī lǐ

而暗中消息,又有一贯之理。

yú àn tóu zhì mǒu gōng shī yī cè qí rén fù zhòng míng

余案头置某公诗一册,其人负重名。

guō yùn qīng shì jiǎng lái dú zhī yǐn shǒu héng jié yú wǔ qī zì zhī jiān yuē shī suī gōng qì mài bù guàn

郭运青侍讲来,读之,引手横截于五七字之间,曰:“诗虽工,气脉不贯。

qí rén dài bù néng shí wén zhě yé yú yuē shì yě

其人殆不能时文者耶?”余曰:“是也。

guō shén xǐ zì kuā yǎn lì zhī gāo

”郭甚喜,自夸眼力之高。

hòu yǔ chéng yú mén lùn jí zhī chéng yì wěi qí yán

后与程鱼门论及之,程亦韪其言。

yú yuē gǔ hán liǔ ōu sū jù fēi wéi shí wén zhě hé yǐ shī jiē liú guàn chéng yuē hán liǔ ōu sū suǒ wéi cè lùn yìng shì zhī wén jí jīn zhī shí wén yě

余曰:“古韩、柳、欧、苏,俱非为时文者,何以诗皆流贯?”程曰:“韩、柳、欧、苏所为策论应试之文,即今之时文也。

bù céng cóng shì yú cǐ zé xīn bù xì ér mài bù qīng

不曾从事于此,则心不细,而脉不清。

yú yuē rán zé jīn zhī gōng yú shí wén ér bù néng shī zhě hé gù chéng yuē zhuāng zi yǒu yán rén yì zhě xiān wáng zhī qú lú yě

”余曰:“然则今之工于时文而不能诗者,何故?”程曰:“庄子有言:‘仁义者,先王之蘧庐也;

kě yǐ yī xiǔ ér bù kě yǐ jiǔ chù yě

可以一宿,而不可以久处也。

jīn zhī shí wén zhī wèi yě

’今之时文之谓也。

bā shí sān

八十三

qián cháo pān yú lí měi zhōu shào nián yù mào zài yáng zhōu fù huáng mǔ dān shī

前朝番禺黎美周,少年玉貌,在扬州赋《黄牡丹》诗。

mǒu zōng bó pǐn wèi dì yī rén hū wèi mǔ dān zhuàng yuán huā zhǔ rén

某宗伯品为第一人,呼为“牡丹状元花主人”。

zhèng chāo zōng gù háo shì yě yòng jǐn yú gē chuī yōng zhuàng yuán yóu niàn sì qiáo

郑超宗,故豪士也,用锦舆歌吹,拥“状元”游廿四桥。

shì nǚ guān zhě rú dǔ

士女观者如堵。

hái guī yuè zhōng jiāo yíng zhě qiān rén

还归粤中,郊迎者千人。

měi zhōu bèi jǐn páo zuò huà fǎng xuǎn zhū niáng zhī lì zhě pái liè liǎng xíng rú tiān nǚ zhī yōng shén xiān

美周被锦袍,坐画舫,选珠娘之丽者,排列两行,如天女之拥神仙。

xiāng chuán yǒu míng sān bǎi nián zhēn zhuàng yuán wú cǐ mào yì wú cǐ róng yě

相传:有明三百年真状元,无此貌,亦无此荣也。

qí shī shí zhāng suī zhěng qí huá shàn yì wú shén yì sī

其诗十章,虽整齐华赡,亦无甚意思。

wéi kuī yù zhuǎn chóu jīn zhào yǎn gē méng xū jì zhě liú yī yī lián shāo qiè huáng zì

惟“窥浴转愁金照眼,割盟须记赭留衣”一联,稍切“黄”字。

hòu měi zhōu zhōng bù dì chén wén zhōng jiàn yǐ zhǔ shì jiān guǎng zhōu jūn sǐ míng wáng zhī nán

后美周终不第,陈文忠荐以主事,监广州军,死明亡之难。

jué mìng cí yún dà dì chuī huáng shā bái gǔ wèi chén yān

《绝命词》云:“大地吹黄沙,白骨为尘烟。

guǐ bó shì fù yàn xīn kǔ ròu bù tián

鬼伯舐复厌,心苦肉不甜。

yī shí jiàng shì wèi zhī yǔn tì

”一时将士为之陨涕。

cǐ wài shàng yǒu lián huā bǎng yǎn qí shī bù chuán

此外,尚有“莲花榜眼”,其诗不传。

bā shí sì

八十四

guǎng xī cén xī xiàn zuì xiǎo qiě pì yǒu zhū shēng xiè jì chāng zhě sòng qí yì zǎi li shǎo hè yún guān pín guī zhào yì mín ài chū chéng nán

广西岑溪县最小且僻,有诸生谢际昌者,送其邑宰李少鹤云:“官贫归棹易,民爱出城难。

cǐ shēng kě wèi yáng shān zhī qū cè yǐ

”此生可谓阳山之区册矣。

huò zèng chá shēng shān gōng zhān yún de gāo tóu zú xiǎn ēn zhòng qǐ shēn nán

或《赠查声山宫詹》云:“地高投足险,恩重乞身难。

bā shí wǔ

八十五

jiǎ xū chūn yú yǔ zhāng sī mǎ yún shù yóu qī xiá jiàn sēng chú mò chán cái qī suì

甲戌春,余与张司马芸墅游栖霞,见僧雏墨禅,才七岁。

qí shí shān zuì yōu pì yóu zhě jué xī wéi yáng zhōu shāng rén gòu jìng shì shù jiān chūn qiū yí dào ér yǐ

其时,山最幽僻,游者绝稀,惟扬州商人构静室数间,春秋一到而已。

zì yǐn wén duān gōng qǐng shèng jià xún xìng nǎi zēng róng yì guān

自尹文端公请圣驾巡幸,乃增荣益观。

fāng xiū qì shí yú lǚ cóng gōng yóu yǒu shān shì rén cái sōu gèng chū zhī jù

方修葺时,余屡从公游,有“山似人才搜更出”之句。

qí shí mò chán jiàn cháng chéng huā qián dēng xià shí shí yǐ yī lián xiāng shì

其时墨禅渐长成,花前灯下,时时以一联相示。

suí rù jīng shī

随入京师。

bié shí yú zài dīng wèi qiū xiāng jiàn yú zǐ fēng gé xià zé nián yǐ sān shí jiǔ yǐ

别十余载,丁未秋相见于紫峰阁下,则年已三十九矣。

zhuī tán wǎng shì bǐ cǐ chuàng rán

追谈往事,彼此怆然。

sòng qí pán shān shī yún ǒu lái fú shí shàng yí shì fàn cāng láng

诵其《盘山》诗云:“偶来浮石上,疑是泛沧浪。

yī niǎo duò hán cuì qiān fēng míng xī yáng

一鸟堕寒翠,千峰明夕阳。

wú rén chuí diào qù yǒu yuē kàn yún máng

无人垂钓去,有约看云忙。

jí cǐ qiè zhēn shǎng xiāo rán shì lǜ wàng

即此惬真赏,萧然世虑忘。

qí tā rú shù suí yá jiǎo duàn shān dào sì mén shēn

”其他如:“树随崖脚断,山到寺门深。

yuè bái niǎo yí zhòu shān kōng shù yù qiū

”“月白鸟疑昼,山空树欲秋。

shù piān ráo qū zhé sēng bù ài féng yíng

”“树偏饶曲折,僧不碍逢迎。

jiē kě ài yě

”皆可爱也。

xiāng bié yòu yī nián jù shì jì ér qù

相别又一年,遽示寂而去。

bā shí liù

八十六

yǐn gōng sān cì yíng luán

尹公三次迎銮。

yōu jū ān zǐ fēng gé zhū qí fēng jiē cóng dì dǐ sōu chū shuā shā qù tǔ zhì sān sì zhàng zhī shēn

幽居庵、紫峰阁诸奇峰,皆从地底搜出,刷沙去土,至三四丈之深。

suǒ yòng zhū lóng jiàn zhuāng jīng shē pān hán děng zhōu xiàn guān jiē yī shí míng shì

所用朱龙鉴、庄经畲、潘涵等州县官,皆一时名士。

yòu xián shè shān shuǐ shǎo gù yú sì mén wài kāi liǎng hú tí yuē cǎi hóng míng jìng

又嫌摄山水少,故于寺门外开两湖,题曰“彩虹”、“明镜”。

yú xì chéng shī yún shàng shū bào fù hé zēng zhǎn zhǎn jǐn jīng lún zài cǐ shān

余戏呈诗云:“尚书抱负何曾展?展尽经纶在此山。

bā shí qī

八十七

yáng zhōu sì shí nián qián píng shān lóu gé liáo liáo gōu shuǐ yī hóng ér yǐ

扬州四十年前,平山楼阁寥寥,沟水一泓而已。

zì gāo lú liǎng què shǐ fèi tǎng wú suàn jùn chí kuì shān bié kāi shēng miàn ér qián cì yóu rén jǐ bù xiāng shí yǐ liú chūn chí yǒu jù yún liǎng dī huā liǔ quán yī shuǐ yí lù lóu tái zhí dào shān

自高、卢两榷使,费帑无算,浚池篑山,别开生面,而前次游人,几不相识矣!刘春池有句云:“两堤花柳全依水,一路楼台直到山。

bā shí bā

八十八

shān yīn táo huáng cūn de wāng shì jiù zhuāng yú gé lǐng xià qì ér xīn zhī zì yún shī bù néng xiě zhě fù zhī yú huà

山阴陶篁村得汪氏旧庄于葛岭下,葺而新之,自云:“诗不能写者,付之于画;

huà bù néng xiě zhě fù zhī yú shī

画不能写者,付之于诗。

hào yuē pō ōu shān zhuāng

”号曰泊鸥山庄。

tí yún

题云;

gāo shì mén tíng yún yì lǎn hé huā shì jiè mèng jù xiāng

“高士门庭云亦懒,荷花世界梦俱香。

sì shī fu chéng hū fèng yǒu guān xí zhàn qù yǎng mǎ rú cuī zū rén bài xìng yì bān

”四诗甫成,忽奉有官檄,占去养马,如催租人败兴一般。

bā shí jiǔ

八十九

yǒng zhōu tài shǒu wáng péng xīn wèi lù tái sī nóng zhī hòu gōng shī huà

永州太守王蓬心,为麓台司农之后,工诗画。

yú yóu nán yuè guò yǒng zhōu yǔ qí zi fǎng yú xī gǔ mǔ tán zhū chǔ

余游南岳,过永州,与其子访愚溪、钴母潭诸处;

xī guī tài shǒu chū xiǎo xiàng suǒ shī ér zì huà zhī chéng huà jiù tú jiàn zèng

夕归,太守出小像索诗,而自画《芝城话旧图》见赠。

tí yún yī bié dōng wú sī jiù yǔ chóng lái nán chǔ bìn tiān shuāng

题云:“一别东吴思旧雨,重来南楚鬓添霜。

tán tiān yóu shì sū yù jú suō dì nán féng fèi zhǎng fáng

谈天犹是苏玉局,缩地难逢费长房。

jiāng shuǐ yōu yōu bù zhī yuǎn shān fēng xí xí jiàn jiā liáng

江水悠悠不知远,山风习习渐加凉。

liǎng rén qíng tài dōu rú zuó zuò huà yín shī ài yè zhǎng

两人情态都如昨,作画吟诗爱夜长。

bǐ cǐ luò bǐ shí gè tiǎo dēng yǐ jǐ

”彼此落笔时,各挑灯倚几。

péng xīn xiào wèi yú yuē cǐ xī guāng jǐng kě shì wǔ shí nián qián tóng fù tóng zǐ shì yé jì qí shū zhāi duì lián yún qǐ yì piàn yán qīng jī dú

蓬心笑谓余曰:“此夕光景,可似五十年前,同赴童子试耶?”记其书斋对联云:“岂易片言清积牍;

hái liú yī xī lǐ cán shū

还留一息理残书。

jiǔ shí

九十

shěn zǐ dà xiān shēng mèng zhì yī chù shàng zuò èr rú zhě jiē xìng zhōu

沈子大先生,梦至一处:上坐二儒者,皆姓周;

sù bù shí miàn xiào xiàng shěn yún xī huà pò tiān fán mèi bǔ jūn kě duì zhī

素不识面,笑向沈云:“‘羲画破天烦妹补’,君可对之。

chén chén yín liáng jiǔ hū táng sūn huá tài shǐ cóng wài lái yuē wǒ dài duì yì gōng ráo yuè dài qī bēn hé rú liǎng zhōu wèi zhī pāi shǒu

”沈沉吟良久,忽唐孙华太史从外来,曰:“我代对‘羿弓饶月待妻奔’,何如?”两周为之拍手。

táng zì shí jūn chén zhī yè shī yě

唐字实君,沈之业师也。

jiǔ shí yī

九十一

chén gǔ yú cháng wèi yú sòng mǎ guò wén shā xiǎng tuō shuāng kàn yàn fēi zhī jù yú shén ài zhī

陈古渔尝为余诵“马过闻沙响,拖霜看雁飞”之句,余甚爱之。

hòu zhī shì qǔ wò shī rén qín zǐ fēng míng fǔ suǒ zuò

后知是曲沃诗人秦紫峰明府所作。

zǐ fēng yǒu jù yún kàn huā xū kàn huā shèng shí shèng shí nán zài huā yì zhī

紫峰有句云:“看花须看花盛时,盛时难再花亦知。

yóu miào

”尤妙。

zǐ fēng yǔ kè guān fāng zhú kè xì yún shì yǒu fāng zhú wú fāng rén

紫峰与客观方竹,客戏云:“世有方竹无方人。

zǐ fēng yuē yǒu

”紫峰曰:“有。

wèn hé rén yuē zǐ gòng

”问:“何人?”曰:“子贡。

wèn hé yǐ zhī zhī yuē lún yǔ yún zǐ gòng fāng rén

”问:“何以知之?”曰“《论语》云:‘子贡方人。

jiǔ shí èr

九十二

wú xiāng jīn zhǎng rú xiān shēng yǐ shí wén míng shì bù zhī qí néng shī yě

吾乡金长儒先生以时文名,世不知其能诗也。

yǒu rén wèi shù qí yǔ miào yún shòu jí yǎn péi cāng shuǐ shǐ fèng xiāng yóu shèng bái tóu sēng

有人为述其《禹庙》云:“授笈俨陪苍水使,奉香犹剩白头僧。

wǎn bù yún dǎ tóu huáng yè hū piāo zhuì zhī shì gé lín sōng shǔ lái

”《晚步》云:“打头黄叶忽飘坠,知是隔林松鼠来。

jiǔ shí sān

九十三

méi ǒu cháng yǒng lǜ méi yún wén shuō lǜ zhū zhēn jué shì wǒ lái piān jiàn zhuì lóu shí

梅耦长咏《绿梅》云:“闻说绿珠真绝世,我来偏见坠楼时。

guī ān yǒu wǔ tíng shān rén zhě xìng wú míng sī míng yǒng tóng zǐ yún duò dì lǜ zhū rén bú jiàn zhì jīn dàn jué huà lóu gāo

”归安有五亭山人者,姓吴,名斯洺,咏《桐子》云:“堕地绿珠人不见,至今但觉画楼高。

èr shī xiāng sì

”二诗相似。

yòu cháo mǔ dān yún dié shǐ fēng méi qí yòng lì wàn huā cóng lǐ kàn qín wáng

又,《嘲牡丹》云:“蝶使蜂媒齐用力,万花丛里看擒王。

kě yún qí jué

”可云奇绝。

jiǔ shí sì

九十四

qián lóng jǐ wèi yú qǐ jiǎ guī qǔ zhū gōng qīng yǒu sòng xíng shī cè tí qiān zhě wèi wú jiāng lù qián shí xiān shēng

乾隆己未,余乞假归娶,诸公卿有送行诗册,题签者为吴江陆虔石先生。

jīn wǔ shí yú nián yǐ

今五十余年矣。

jiǎ chén qí zi lǎng fu xún fǔ hú nán

甲辰,其子朗夫,巡抚湖南。

yú cóng xi yuè guò cháng shā zhōng chéng kuǎn jiē shén yīn yún dāng chū xiān rén tí qiān shí wǒ nián cái shí qī shì páng mó mò

余从西粤过长沙,中丞款接甚殷,云:“当初先人题签时,我年才十七,侍旁磨墨。

yú gǎn qí yì dào jiā jì shī xiè zhī

”余感其意,到家寄诗谢之。

bù liào shī wèi dào ér zhōng chéng yǐ wáng

不料诗未到,而中丞已亡。

jǐn chuán qí mèng zhōng zì zèng yún néng kāi héng yuè qiān zhòng yún zhǐ yǐn xiāng jiāng yī bēi shuǐ

仅传其《梦中自赠》云:“能开衡岳千重云,只饮湘江一杯水。

zhì jīn chu rén shòu dé zhě huī lèi sòng zhī

”至今楚人受德者,挥泪诵之。

míng yào wú jiāng rén

名曜,吴江人。

jiǔ shí wǔ

九十五

sū zhōu huì tiān mù xiān shēng dū xué guǎng dōng xùn shì zi yǐ shí xué

苏州惠天牧先生,督学广东,训士子以实学;

yī shí yīng jùn duō zài mén qiáng

一时英俊,多在门墙。

qù hòu rén lì shēng cí rú cháo zhōu zhī fèng hán yù yě

去后,人立生祠,如潮州之奉韩愈也。

xiān shēng yǐ zhū jiāng zhú zhī cí shì shì

先生以《珠江竹枝词》试士。

hé mèng yáo fù yún kàn yuè shuí rén de yuè duō wān chuán qí chàng làng huā gē

何梦瑶赋云:“看月谁人得月多,湾船齐唱浪花歌。

huā tián yī piàn guāng rú xuě zhào jiàn mài huā rén guò hé

花田一片光如雪,照见卖花人过河。

gōng xǐ yán rù mù zhōng

”公喜,延入幕中。

cǐ yōng zhèng nián jiān shì

此雍正年间事。

hòu wú xiāng kàng qín pǔ tài shǐ zhǎng jiào yuè dōng yǔ hé chàng hè

后吾乡杭堇浦太史掌教粤东,与何唱和。

cháo kàng bìng qǐ yún mén wài jiǔ shū cān xué lǚ lián qián jiàn lì fàn zhāi rén

《嘲杭病起》云:“门外久疏参学侣,帘前渐立犯斋人。

yǒng shǐ yún zhào sòng ruò shēng yàn tài zi kěn jiāng jīn bì shì chóu rén yú mù hé jūn zhī míng dào hǎi nán fǎng zhī zé yǐ shì yǐ

”《咏史》云:“赵宋若生燕太子,肯将金币事仇人?”余慕何君之名,到海南访之,则已逝矣。

jiǔ shí liù

九十六

chén fāng zhōu cí xī zǎo fā yún běi fēng liè liè shuǐ máng máng duō xiè wú mén gǔ shū niang

沈方舟《磁溪早发》云:“北风猎猎水茫茫,多谢吴门鼓枢娘。

tiě lù zhǎng qiáng sì qiān lǐ sòng rén fū xù zǎo huán xiāng

铁鹿长樯四千里,送人夫婿早还乡。

fāng wèn tíng gōng bǎo wèi yù shí zài hàn shàng yì yǒu jù yún jì yǔ xiāng bō lián yè fèi shí nián wǒ shì wèi guī rén

”方问亭宫保未遇时,在汉上,亦有句云:“寄语湘波连夜发,十年我是未归人。

jiǔ shí qī

九十七

yīng mèng táng xiàng gōng yǔ qiú wén dá gōng tóng zài hù bù wèi qiú yuē yǒu jù yún

英梦堂相公,与裘文达公,同在户部,谓裘曰:“有句云;

guān jiǔ zhēn chéng qiáng nǔ mò guī chí kōng wàng dà dāo tóu

‘官久真成强弩末,归迟空望大刀头。

jūn cāi shì hé rén zhī zuò

’君猜是何人之作。

qiú yǐ wéi fàng wēng yì shī

”裘以为放翁逸诗。

yǐ ér zhī shì tóng chéng shí xiǎo táng nǎi dà jīng tàn

已而知是桐城石晓堂,乃大惊叹。

shí lǚ yù fǎng yú yǐ guān chu nán lù yuǎn shí shí tuō fāng qǐ tíng míng fǔ jì shēng dào yì

石屡欲访余,以官楚南路远,时时托方绮亭明府寄声道意。

fāng sòng qí zhōu xíng yún jī tài guò jiě zhōu rén zài yān zhōng yǔ

方诵其《舟行》云:“击汰过解洲,人在烟中语。

zhōng liú yī zhōu lái kōng yàng shù shēng lǔ

中流一舟来,空漾数声橹。

shào fù shàn cāo zhōu xiǎo ér néng dàng jiǎng

少妇善操舟,小儿能荡桨。

yú wēng bù bǔ yú chuán tóu zuò bǔ wǎng

渔翁不捕鱼,船头坐补网。

xiǎo táng míng wén chéng

”晓堂,名文成。

xiǎo táng wáng hòu qí zi mǒu bào yí jí lái suǒ yú zuò xù yún xiān rén zhì yě

晓堂亡后,其子某抱遗集来,索余作序,云:“先人志也。

yú zhāi qí jiā jù wǔ yán rú jiǎo shēng chén mù yǔ yàn yǐng qǐ hán shā

”余摘其佳句,五言如:“角声沉暮雨,雁影起寒沙”;

shuǐ xuān cūn duì jí yún duò sì mén dī

“水喧村碓急,云堕寺门低。

qī yán rú shā biān shuǐ tuì yóu cún jī yān jì fān yáo shì bù xíng

”七言如:“沙边水退犹存迹,烟际帆遥似不行”;

mǎi tián yáng xiàn xiāo xiāo mèng zuò kè bīng zhōu chǔ chù jiā

“买田阳羡宵宵梦,作客并州处处家”;

kuī yú qiǎn zhǔ qiào shuāng lù dài dù xié yáng lì yī sēng

“窥鱼浅渚翘双鹭,待渡斜阳立一僧”;

rù diàn yǐ fēi qián dù zhǔ fú qiáng yóu yǒu jiù tí shī

“入店已非前度主,拂墙犹有旧题诗”;

tóng xián jiě tuó xún shī gǎo kè jì dēng zhōu suàn shuǐ chéng jiē miào

“僮嫌解橐寻诗稿,客忌登舟算水程”:皆妙。

jiǔ shí bā

九十八

zhāng jūn wǔ diǎn zì xù bǎi qín zhōng rén jiǔ shì tóng jū méng ēn tí jiǎng

张君五典,字叙百,秦中人,九世同居,蒙恩题奖。

zuò zǎi shàng yuán shí shí lǒng shī xiù zhōng rù shān jiàn fǎng jué fēi jīn zhī cóng zhèng zhě

作宰上元时,时拢诗袖中,入山见访,绝非今之从政者。

qí yáng fǎng yǒu yún shì bìng shǒu huī qún lì sàn zhù shū xīn xǐ hào péng lái

《祁阳访友》云:“示病手挥群吏散,著书心喜好朋来。

shì ān nú yún rú rén rì kè láng jūn dú qù jiù shū shēng rèn huà chuán

”《示安奴》云:“孺人日课郎君读,去就书声认画船。

rú rén wáng nǎi dào zhī yún hǎo wǒ guǒ néng cháng rù mèng bǎ jūn jìng kě dāng cháng shēng

”孺人亡,乃悼之云:“好我果能长入梦,把君竟可当长生。

ān nú zhě qiǎn jiē jiā juàn chuán yě

”安奴者,遣接家眷船也。

jiǔ shí jiǔ

九十九

háng zhōu fāng fū rén zhǐ zhāi míng fāng pèi shì wāng yòu xīn tài shǐ

杭州方夫人芷斋,名芳佩,适汪又新太史。

wēng jì táng zhēng jūn xiàng yú sòng qí xī hú jiā jù yún xiǎo shì huā jiān yáo duǎn zhì xī yáng liǔ wài shù guī zhōu

翁霁堂征君,向余诵其《西湖》佳句云:“晓市花间摇短帜,夕阳柳外数归舟。

yān mí shān shī fú tú yǐng fēng jǐn fān guī zhǎn fàn sēng

”“烟迷山失浮图影,风紧帆归盏饭僧。

jiē yǒu huà yì

”皆有画意。

suí tài shǐ rù dōu yì xī hú yún qīng liáng shì jiè shuǐ jīng gōng yà zì lán gān miàn miàn fēng

随太史入都,《忆西湖》云:“清凉世界水晶宫,亚字阑干面面风。

jīn yè ruò jiào shēn zuò dié zhǐ yīng fēi rù ǒu huā zhōng

今夜若教身作蝶,只应飞入藕花中。

zèng jì táng yún sì hǎi zhǎng liú zhī jǐ gǎn yī shēng wéi yǒu ài cái máng

”《赠霁堂》云:“四海长留知己感,一生惟有爱才忙。

yǒu zài pú cǎo táng jí yī shí chàng hè zhě xǔ tài fū rén ér wài kàng qín pǔ zhī mèi qīng zhī jià zhào wàn pù shàng shè guǎ jū shǒu zhì yǒu jù yún jìn rì zhī chuáng shēn yōng bèi bù zhī hù wài jǐ fēng qīng

”有《在璞草堂集》,一时唱和者,许太夫人而外,杭堇浦之妹清之,嫁赵万曝上舍,寡居守志,有句云:“尽日支床深拥被,不知户外几峰青。

tóng yī néng shī nǚ zǐ fāng róng guì ér kàng jiān xīn hé yé

”同一能诗女子,方荣贵而杭艰辛,何耶?

yī bǎi

一百

wáng yáng míng jí zhōng yún zhèng dé gēng chén bā yuè mèng jiàn guō pú jí yán wáng dǎo jiān xié zài wáng dūn zhī shàng

王阳明集中云:“正德庚辰八月,梦见郭璞,极言王导奸邪在王敦之上。

gù gōng shī zé dǎo yún shì chéng tóng xiǎng dì wáng guì shì bài réng wèi gù mìng chén

故公诗责导云:‘事成同享帝王贵,事败仍为顾命臣。

pú yì yǒu shī yún tǎng qí wèi wǒ yī biǎo yáng wàn shì wàn shì wàn wàn shì

’璞亦有诗云:‘倘其为我一表扬,万世万世万万世。

yú àn cǐ shuō yǔ sū zǐ zhān mèng zhōng rén gào yǐ táng yáng wǎn zhī hǎo shā

”’余按此说,与苏子瞻梦中人告以唐杨绾之好杀;

táo zhēn yuē zhēn gào yán jìn tài wèi xī jiàn zhī tān kù jiē yǔ shǐ cè xiāng fǎn

陶贞曰《真诰》言晋太尉郗鉴之贪酷:皆与史册相反。

yī yī

一O一

yuè fǔ jiě tí yún máo shī zhī xī chu cí zhī xiē cáo cāo suǒ bù xǐ

《乐府解题》云:“《毛诗》之‘兮’,《楚词》之‘些’,曹操所不喜。

yú pō yǐ cāo wèi zhī yīn

”余颇以操为知音。

gài shī yǒu guān yǒng tàn zhě bù dé bù yòng xū zì yǐ shēn cháng qí yīn

盖诗有关咏叹者,不得不用虚字,以伸长其音。

ruò zhí xù pū chén yī yòng xū zì biàn chéng fū yǎn

若直叙铺陈,一用虚字,便成敷衍。

jìn yǒu zuò qī gǔ zhě pái bǐ wèi zhōng wú duān hū chā xī zì yǐ zhì diào ruǎn qì sōng quán wú yīn jié

近有作七古者,排比未终,无端忽插“兮”字,以致调软气松,全无音节。

yī èr

一O二

liú xiá shang zhī dì mǒu fēng mào yuǎn bù jí qí xiōng ér jì yù shén qí

刘霞裳之弟某,风貌远不及其兄,而际遇甚奇。

yǒu yáng zhōu nǚ zǐ xìng chén míng sù lián zhě yǔ jiāo hǎo chōu zān quàn xué lín bié zèng shī yún shēn guī dú xǐng qǐ cháng chí chóu shàng méi fēng yǒu jìng zhī

有扬州女子姓陈名素莲者,与交好,抽簪劝学,临别赠诗云:“深闺独醒起常迟,愁上眉峰有镜知。

zòng shǐ tiān fēng néng jiě yì píng zōng chuī jù yòu hé shí

纵使天风能解意,萍踪吹聚又何时?”

yī sān

一O三

jiǔ yáo bǎi huò dōu cún xíng sì zhōng

酒肴百货,都存行肆中。

yī dàn qǐng kè bù móu zhī xíng sì ér móu zhī yú chú rén

一旦请客,不谋之行肆,而谋之于厨人。

hé yě yǐ wèi fēi chú rén bù néng wèi yě

何也?以味非厨人不能为也。

jīn rén zuò shī hǎo tián shū jí ér bù jiǎ lú chuí bié qǔ zhēn wèi

今人作诗,好填书籍,而不假炉锤,别取真味;

shì yǐ xíng sì zhī wù xiǎng dà bīn yǐ

是以行肆之物,享大宾矣。

yī sì

一O四

háng zhōu chén guān chá shì tāo qī chén shì míng sù ān zì zhī lín

杭州沈观察世涛妻陈氏,名素安,字芝林。

yǒng mài huā shēng yún fáng lóng jì jì bì chūn chóu wèi fàng diāo liáng yàn chū lóu

咏《卖花声》云:“房栊寂寂闭春愁,未放雕梁燕出楼。

yīng guài mài huā rén tài zǎo yī shēng shēng shì cù shū tóu

应怪卖花人太早,一声声似促梳头。

shuǐ mò qún yún bǎi dié bō wén zhòu mò hén shū huā xì yè dàn shēng chūn

”《水墨裙》云:“百叠波纹绉墨痕,疏花细叶淡生春。

yǎo niáng bìng hòu yāo zhī jiǎn diàn chǐ xiū liàng jiù rì shēn

窈娘病后腰肢减,钿尺休量旧日身。

bìng qǐ yún jǐ rì wú xīn kè xiǎo wá qíng chuāng shuì qǐ zì fēn chá

”《病起》云:“几日无心课小娃,晴窗睡起自分茶。

zhòng lián bù juǎn shā wéi jìng luò yàn hé lái shǔ diǎn huā

重帘不卷纱帏静,落砚何来数点花?”

yī wǔ

一O五

wáng méi pō qī zhāng shì néng shī

王梅坡妻张氏,能诗。

yòu zǐ rǔ hàn chū shàng xué xián yī fú bù huá

幼子汝翰,初上学,嫌衣服不华。

zhāng xun yǐ shī yún diàn shí yīng zhī yán zǐ lè zǔ páo shuí xiào zhòng yóu hán qí tā jiā jù rú huā yīn hán zhòng nán shū ruǐ rén wéi chóu duō yì liǎn méi

张训以诗云:“簟食应知颜子乐,组袍谁笑仲由寒?”其他佳句,如:“花因寒重难舒蕊,人为愁多易敛眉。

shēng nǚ měi jué nián shí sān

”生女美绝,年十三;

shí huáng tài hòu jià guò jiàn zhī bào zhì xī shàng shǎng cáng xiāng yī zhī

时皇太后驾过见之,抱置膝上,赏藏香一枝。

yī liù

一O六

shān yīng táng xiù cái xié qī chén shū lán gè huà lán zhú shù zhī zèng máo sì yuán guǎng wén

邓英堂秀才偕妻陈淑兰,各画兰竹数枝,赠毛俟园广文。

máo xiè yǐ shī yuē guī zhōng qīng kè jiǎn bīng wán fu xiě yún dāng fù xiě lán

毛谢以诗,曰:“闺中清课剪冰纨,夫写筼筜妇写兰。

liào de tú zhōng ài shuāng jué shuǐ jīng lián xià bìng jiān kàn

料得图中爱双绝,水精帘下并肩看。

wèi jǐ yīng táng wú gù zì chén yú shuǐ

”未几,英堂无故自沉于水。

yuè sān yuè shū lán xùn fu zì yì

越三月,淑兰殉夫自缢。

máo zhuī yì shī zhōng shuāng jué èr zì shuǐ jīng lián sān zì zǎo chéng shī chèn tàn huǐ mò jí

毛追忆诗中“双绝”二字、“水精帘”三字,早成诗谶,叹悔莫及。

yú zuò chén liè fù chuán jiān zǐ qí shī

余作《陈烈妇传》,兼梓其诗。

yī qī

一O七

sì chuān chóng níng xiàn cài hān zǐ xiān shēng hǎo dào shù yǔ hàn yáng tài shǒu wáng mǒu jiāo hǎo

四川崇宁县蔡酣紫先生,好道术,与汉阳太守王某交好。

wáng nián jiǔ shí yú néng yù kōng ér xíng

王年九十余,能驭空而行。

yán yuán shí yù shān táng zhǔ rén gù ā yīng yǐ chéng dì xiān zhì jīn yóu zài qīng chéng shān zhōng

言元时玉山堂主人顾阿瑛已成地仙,至今犹在青城山中。

yǐn cài jiàn zhī lǜ bìn zhū yán bù shí bù yǐn tán xiào bù yì cháng rén

引蔡见之:绿鬓朱颜,不食不饮,谈笑不异常人;

shuō yuán mò míng chū zhī shì yóu xiáng

说元末明初之事尤详。

wáng shàn huà gǔ sōng tí yún yān mò yī luó xiāng yī zhù xiě chū cháng sōng liǎng sān shù

王善画古松,题云:“烟墨一螺香一炷,写出长松两三树。

yuè míng lǎo hè hū fēi lái tà zhī bù zháo kōng guī qù

月明老鹤忽飞来,踏枝不着空归去。

yī bā

一O八

yǒu rén yǒng fēng zhēng měi rén shī yuē báo lián qiè mìng fēng chuī zhǐ shòu dào yāo zhī gǔ shì chái

有人咏《风筝美人》诗曰:“薄怜妾命风吹纸,瘦到腰肢骨是柴。

lǔ xīng cūn yún qiè zé qiè yǐ hé qióng báo nǎi ěr yīn sòng tái yí ān jù yún hóng xiàn zhī jīn wèi jìn shì fēi qióng dāng rì shì qián shēng

”鲁星村云:“切则切矣,何穷薄乃尔!”因诵台怡庵句云:“红线只今为近侍,飞琼当日是前生。

shì hé děng fēng huá

”是何等风华!

yī jiǔ

一O九

lǔ wēn qīng xí shàng xián jiǔ bù jiā diào zhǔ rén yún shī jìn lǎo chéng duō dài là jiǔ féng hán shì bù xián suān

鲁温卿席上嫌酒不佳,调主人云:“诗近老成多带辣,酒逢寒士不嫌酸。

shù yòu táo xǐ xí shàng jiǔ jiā xiè zhǔ rén yún shū huā shì yuè jiāng cán yè hǎo yǒu rú chún yù zuì shí

”俞又陶喜席上酒佳,谢主人云:“疏花似月将残夜,好友如醇欲醉时。

yī bǎi yī shí

一百一十

yú lǚ qǔ jī rén wú néng shī zhě

余屡娶姬人,无能诗者;

wéi sū zhōu táo jī yǒu èr shǒu yún xīn nián wú chǔ bù zhāng dēng shēng gǔ yuán xiāo xiǎng fèi téng

惟苏州陶姬有二首,云:“新年无处不张灯,笙鼓元宵响沸腾。

wéi yǒu xué yín rén ài jìng xiǎo lóu zuò kàn yuè gāo shēng

惟有学吟人爱静,小楼坐看月高升。

wú xīn xián bù dào xiāo zhāi hū yǒu chūn fēng fú miàn lái

”“无心闲步到萧斋,忽有春风拂面来。

xíng guò xiǎo qiáo chí shuǐ huó méi huā duì wǒ yī zhī kāi

行过小桥池水活,梅花对我一枝开。

shēng nǚ jià jiǎng shì

”生女,嫁蒋氏。

jī nián sān shí ér wáng

姬年三十而亡。

yī bǎi yī shí yī

一百一十一

kāng xī jiān sū zhōu míng jì zhāng yì niang sè yì guān shí

康熙间,苏州名妓张忆娘,色艺冠时。

jiǎng xiù gǔ xiān shēng wèi xiě zān huā tú xiǎo zhào

蒋绣谷先生为写《簪花图》小照。

qián lóng gēng wǔ yú zài sū zhōu xiù gǔ zhī sūn yī yuán yǐ tú suǒ tí

乾隆庚午,余在苏州,绣谷之孙漪园,以图索题。

jiàn yì niang dài wū shā jì zhe tiān qīng luó qún méi mù xiù mèi yǐ zuǒ shǒu zān huā ér xiào wéi dāng shí yáng zǐ hè bǐ yě

见忆娘戴乌纱髻,着天青罗裙,眉目秀媚,以左手簪花而笑,为当时杨子鹤笔也。

tí zhě jiē guó chū míng shì

题者皆国初名士。

lái yáng jiāng gāi yún shí nián qián yù qīng chéng sè yóu shì yún yīng wèi jià shēn

莱阳姜垓云:“十年前遇倾城色,犹是云英未嫁身。

jīn rì xiāng féng zhòng wèn xìng zūn qián chóu shā bái tóu rén

今日相逢重问姓,尊前愁杀白头人。

sū zhōu yóu tōng yún dāng chǎng yī qǔ huàn xī shā kě shì chén gōng zhāng lì huá qià shèng zhuàng yuán xīn jí dì qióng lín yàn lǐ qù zān huā

”苏州尤侗云:“当场一曲《浣溪纱》,可是陈宫张丽华?恰胜状元新及第,琼林宴里去簪花。

chén guī yú yún céng yù dāng nián bīng xuě zī qīng chén duǎn mèng chàng hé zhī

”沈归愚云:“曾遇当年冰雪姿,轻尘短梦怅何之。

juǎn zhōng cǐ rì zhòng xiāng jiàn yóu rèn chūn fēng wǔ zhè zhī

卷中此日重相见,犹认春风舞《柘枝》。

xiù gǔ liú chūn chūn kě lián qīng chéng míng shì zǒng hán yān

”“绣谷留春春可怜,倾城名士总寒烟。

lǎo fū mò guài jīn huái è chù bō xián qíng wǔ shí nián

老夫莫怪襟怀恶,触拨闲情五十年。

yú tí shù jué yǒu guó chū zhū lǎo zhōng qíng shén xiù jiǎo qún biān bàn xìng míng zhī jù rén jiē wǎn rán

”余题数绝,有“国初诸老钟情甚,袖角裙边半姓名”之句,人皆莞然。

àn lái yáng liǎng jiāng xiān shēng yǐ gū zhōng zhí jié míng zhèn hǎi nèi

按莱阳两姜先生,以孤忠直节,名震海内;

ér shī zhī fēng qíng rú cǐ

而诗之风情如此。

wén yì niang yǔ xiān shēng běn jiù xiāng shí yī bié shí nián zūn qián wèn xìng gù shī zhōng bù jué qíng shēn yī wǎng yún

闻忆娘与先生本旧相识,一别十年,尊前问姓,故诗中不觉情深一往云。

yī bǎi yī shí èr

一百一十二

qián rén guò hǔ qiū jù yún dù tā nù mǎ suí chē kè chū sè huā zhī bù bì rén

前人《过虎丘》句云:“妒他怒马随车客,出色花枝不避人。

lù méi jūn guò péng chéng jù yún xiū kuā luò pǔ néng tóu zhěn bú shì tiān tāi lǎn kàn huā

”陆湄君《过彭城》句云:“休夸洛浦能投枕,不是天台懒看花。

yī xiàn zhī yī yàn zhī liǎng rén xīn shì yì dì zé jiē rán

”一羡之,一厌之,两人心事,易地则皆然。

yī bǎi yī shí sān

一百一十三

jūn zǐ sī bù chū qí wèi

“君子思不出其位。

yòu yuē sù qí wèi ér xíng

”又曰:“素其位而行。

yú yā bù xǐ jiě zǔ rén hǎo shuō zài guān shì jì

”余雅不喜解组人好说在官事迹。

qián yú shā fāng bó yǒu jù yún jù lián dào chù jiē wèi kè shēng pà féng rén shàng shuō guān

钱玙沙方伯有句云:“剧怜到处皆为客,生怕逢人尚说官。

yú dú zhī jū yuè sān bǎi

”余读之,距跃三百。

✦ You read 卷六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.