国语 · 左丘明 · Chapter 1 of 243

周语·祭公谏穆王征犬戎

PinyinModern Translation
Size

mù wáng jiāng zhēng quǎn róng jì gōng móu fù jiàn yuē bù kě

穆王将要征讨犬戎,祭公谋父劝谏说:“不可以。”

xiān wáng yào dé bù guān bīng

先王耀德不观兵。

fu bīng jí ér shí dòng dòng zé wēi guān zé wán wán zé wú zhèn

军队应当收敛而只在必要时动用,动用则显威严,炫耀则成儿戏,儿戏则无震慑力。

shì gù zhōu wén gōng zhī sòng yuē zài jí gān gē zài gāo gōng shǐ

是故周文公之《颂》曰:‘载戢干戈,载櫜弓矢。

wǒ qiú yì dé sì yú shí xià yǔn wáng bǎo zhī

我求懿德,肆于时夏,允王保之。

xiān wáng zhī yú mín yě mào zhèng qí dé ér hòu qí xìng fù qí cái qiú ér lì qí qì yòng míng lì hài zhī xiāng yǐ wén xiū zhī shǐ wu lì ér bì hài huái dé ér wèi wēi gù néng bǎo shì yǐ zī dà

’先王之于民也,懋正其德而厚其性,阜其财求而利其器用,明利害之乡,以文修之,使务利而避害,怀德而畏威,故能保世以滋大。

xī wǒ xiān wáng shì hòu jì yǐ fú shì yú xià

“昔我先王世后稷,以服事虞、夏。

jí xià zhī shuāi yě qì jì bù wu wǒ xiān wáng bù zhú yòng shī qí guān ér zì cuàn yú róng dí zhī jiān bù gǎn dài yè shí xù qí dé zuǎn xiū qí xù xiū qí xùn diǎn zhāo xī kè qín shǒu yǐ dūn dǔ fèng yǐ zhōng xìn yì shì zǎi dé bù tiǎn qián rén

及夏之衰也,弃稷不务,我先王不窋用失其官,而自窜于戎、狄之间,不敢怠业,时序其德,纂修其绪,修其训典,朝夕恪勤,守以敦笃,奉以忠信,奕世载德,不忝前人。

zhì yú wǔ wáng zhāo qián zhī guāng míng ér jiā zhī yǐ cí hé shì shén bǎo mín mò fú xīn xǐ

至于武王,昭前之光明而加之以慈和,事神保民,莫弗欣喜。

shāng wáng dì xīn dà è yú mín

商王帝辛,大恶于民。

shù mín bù rěn xīn dài wǔ wáng yǐ zhì róng yú shāng mù

庶民不忍,欣戴武王,以致戎于商牧。

shì xiān wáng fēi wu wǔ yě qín xù mín yǐn ér chú qí hài yě

是先王非务武也,勤恤民隐而除其害也。

fu xiān wáng zhī zhì bāng nèi diàn fú bāng wài hóu fú hóu wèi bīn fú mán yí yào fú róng dí huāng fú

“夫先王之制,邦内甸服,邦外侯服,侯、卫宾服,蛮、夷要服,戎、狄荒服。

diàn fú zhě jì hóu fú zhě sì bīn fú zhě xiǎng yào fú zhě gòng huāng fú zhě wáng

在甸服地区的诸侯要参加每日的祭祀,侯服地区的诸侯要参加每月的祭祀,宾服地区的诸侯要按季进献祭品,要服地区的诸侯每年要进贡,荒服地区的诸侯只需在即位时朝见天子一次。

rì jì yuè sì shí xiǎng suì gòng zhōng wáng xiān wáng zhī xun yě

日祭、月祀、时享、岁贡、终王,先王之训也。

yǒu bù jì zé xiū yì yǒu bù sì zé xiū yán yǒu bù xiǎng zé xiū wén yǒu bù gòng zé xiū míng yǒu bù wáng zé xiū dé xù chéng ér yǒu bù zhì zé xiū xíng

有不祭则修意,有不祀则修言,有不享则修文,有不贡则修名,有不王则修德,序成而有不至则修刑。

yú shì hū yǒu xíng bù jì fá bù sì zhēng bù xiǎng ràng bù gòng gào bù wáng

于是乎有刑不祭,伐不祀,征不享,让不贡,告不王。

yú shì hū yǒu xíng fá zhī pì yǒu gōng fá zhī bīng yǒu zhēng tǎo zhī bèi yǒu wēi ràng zhī lìng yǒu wén gào zhī cí

于是乎有刑罚之辟,有攻伐之兵,有征讨之备,有威让之令,有文告之辞。

bù lìng chén cí ér yòu bù zhì zé zēng xiū yú dé ér wú qín mín yú yuǎn shì yǐ jìn wú bù tīng yuǎn wú bù fú

布令陈辞而又不至,则增修于德而无勤民于远,是以近无不听,远无不服。

jīn zì dà bì bó shì zhī zhōng yě quǎn róng shì yǐ qí zhí lái wáng

“今自大毕、伯士之终也,犬戎氏以其职来王。

tiān zǐ yuē yǔ bì yǐ bù xiǎng zhēng zhī qiě guān zhī bīng

天子曰:‘予必以不享征之,且观之兵。

qí wú nǎi fèi xiān wáng zhī xun ér wáng jǐ dùn hu

’其无乃废先王之训而王几顿乎!

wú wén fu quǎn róng shù dūn shuài jiù dé ér shǒu zhōng chún gù qí yǒu yǐ yù wǒ yǐ

吾闻夫犬戎树惇,帅旧德,而守终纯固,其有以御我矣!

wáng bù tīng suì zhēng zhī de sì bái láng sì bái lù yǐ guī

王不听,遂征之,得四白狼,四白鹿以归。

zì shì huāng fú zhě bù zhì

从此以后,荒远地区的诸侯就不再来了。

✦ You read 周语·祭公谏穆王征犬戎

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.