zhuāng wáng shǐ shì wěi fu tài zǐ zhēn cí yuē chén bù cái wú néng yì yān
庄王使士亹傅太子箴,辞曰:“臣不才,无能益焉。
wáng yuē lài zǐ zhī shàn shàn zhī yě
”王曰:“赖子之善善之也。
duì yuē fu shàn zài tài zǐ tài zǐ yù shàn shàn rén jiāng zhì
”对曰:“夫善在太子,太子欲善,善人将至;
ruò bù yù shàn shàn zé bù yòng
若不欲善,善则不用。
gù yáo yǒu dān zhū shùn yǒu shāng jūn qǐ yǒu wǔ guān tāng yǒu tài jiǎ wén wáng yǒu guǎn cài
故尧有丹朱,舜有商均,启有五观,汤有太甲,文王有管、蔡。
shì wǔ wáng zhě jiē yǒu yuán dé yě ér yǒu jiān zi
是五王者,皆有元德也,而有奸子。
fu qǐ bù yù qí shàn bù néng gù yě
夫岂不欲其善,不能故也。
ruò mín fán kě jiào xùn
若民烦,可教训。
mán yí róng dí qí bù bīn yě jiǔ yǐ zhōng guó suǒ bù néng yòng yě
蛮、夷、戎、狄,其不宾也久矣,中国所不能用也。
wáng zú shǐ fu zhī
”王卒使傅之。
wèn yú shēn shū shí shū shí yuē jiào zhī chūn qiū ér wèi zhī sǒng shàn ér yì è yān yǐ jiè quàn qí xīn
问于申叔时,叔时曰:“教之春秋,而为之耸善而抑恶焉,以戒劝其心;
jiào zhī shì ér wèi zhī zhāo míng dé ér fèi yōu hūn yān yǐ xiū jù qí dòng
教之世,而为之昭明德而废幽昏焉,以休惧其动;
jiào zhī shī ér wèi zhī dǎo guǎng xiǎn dé yǐ yào míng qí zhì
教之诗,而为之导广显德,以耀明其志;
jiào zhī lǐ shǐ zhī shàng xià zhī zé
教之礼,使知上下之则;
jiào zhī lè yǐ shū qí huì ér zhèn qí fú
教之乐,以疏其秽而镇其浮;
jiào zhī lìng shǐ fǎng wù guān
教之令,使访物官;
jiào zhī yǔ shǐ míng qí dé ér zhī xiān wáng zhī wu yòng míng dé yú mín yě
教之语,使明其德,而知先王之务用明德于民也;
jiào zhī gù zhì shǐ zhī fèi xīng zhě ér jiè jù yān
教之故志,使知废兴者而戒惧焉;
jiào zhī xùn diǎn shǐ zhī zú lèi xíng bǐ yì yān
教之训典,使知族类,行比义焉。
ruò shì ér bù cóng dòng ér bù quān zé wén yǒng wù yǐ xíng zhī qiú xián liáng yǐ yì zhī
“若是而不从,动而不悛,则文咏物以行之,求贤良以翼之。
quān ér bù shè zé shēn qín zhī duō xùn diǎn xíng yǐ nà zhī wu shèn dūn dǔ yǐ gù zhī
悛而不摄,则身勤之,多训典刑以纳之,务慎惇笃以固之。
shè ér bù chè
摄而不彻,
zé míng shī shě yǐ dǎo zhī zhōng
则明施舍以导之忠,
míng jiǔ cháng yǐ dǎo zhī xìn
明久长以导之信,
míng dù liàng yǐ dǎo zhī yì
明度量以导之义,
míng děng jí yǐ dǎo zhī lǐ
明等级以导之礼,
míng gōng jiǎn yǐ dǎo zhī xiào
明恭俭以导之孝,
míng jìng jiè yǐ dǎo zhī shì
明敬戒以导之事,
míng cí ài yǐ dǎo zhī rén
明慈爱以导之仁,
míng zhāo lì yǐ dǎo zhī wén
明昭利以导之文,
míng chú hài yǐ dǎo zhī wǔ
明除害以导之武,
míng jīng yì yǐ dǎo zhī fá
明精意以导之罚,
míng zhèng dé yǐ dǎo zhī shǎng
明正德以导之赏,
míng qí sù yǐ yào zhī lín
明齐肃以耀之临。
ruò shì ér bù jì bù kě wèi yě
若是而不济,不可为也。
qiě fú sòng shī yǐ fǔ xiāng zhī
“且夫诵诗以辅相之,
wēi yí yǐ xiān hòu zhī
威仪以先后之,
tǐ mào yǐ zuǒ yòu zhī
体貌以左右之,
míng xíng yǐ xuān yì zhī
明行以宣翼之,
zhì jié yì yǐ dòng xíng zhī
制节义以动行之,
gōng jìng yǐ lín jiān zhī
恭敬以临监之,
qín miǎn yǐ quàn zhī
勤勉以劝之,
xiào shùn yǐ nà zhī
孝顺以纳之,
zhōng xìn yǐ fā zhī
忠信以发之,
dé yīn yǐ yáng zhī
德音以扬之,
jiào bèi ér bù cóng zhě
教备而不从者,
fēi rén yě
非人也。
qí kě xìng hu
其可兴乎!
fū zǐ jiàn wèi zé tuì zì tuì zé jìng fǒu zé nǎn
夫子践位则退,自退则敬,否则赧。