国语 · 左丘明 · Chapter 62 of 243

鲁语·公父文伯之母论劳逸

PinyinModern Translation
Size

gōng fù wén bó tuì cháo cháo qí mǔ qí mǔ fāng jī

公父文伯退朝,朝其母,其母方绩。

wén bó yuē yǐ chù zhī jiā ér zhǔ yóu jī jù gān jì sūn zhī nù yě qí yǐ chù wèi bù néng shì zhǔ hu

文伯曰:“以歜之家而主犹绩,惧忓季孙之怒也,其以歜为不能事主乎!

qí mǔ tàn yuē lǔ qí wáng hu

其母叹曰:“鲁其亡乎!

shǐ tóng zǐ bèi guān ér wèi zhī wén yé

使僮子备官而未之闻耶?

jū wú yǔ nǚ

居,吾语女。

xī shèng wáng zhī chù mín yě zé jí tǔ ér chù zhī láo qí mín ér yòng zhī gù cháng wáng tiān xià

昔圣王之处民也,择瘠土而处之,劳其民而用之,故长王天下。

fu mín láo zé sī sī zé shàn xīn shēng

夫民劳则思,思则善心生;

yì zé yín yín zé wàng shàn wàng shàn zhī ě xīn shēng

逸则淫,淫则忘善,忘善之恶心生。

wò tǔ zhī mín bù cái yì yě

沃土之民不材,逸也;

jí tǔ zhī mín mò bù xiàng yì láo yě

瘠土之民莫不向义,劳也。

shì gù tiān zǐ dà cǎi cháo rì yǔ sān gōng jiǔ qīng zǔ shí dì dé

是故天子大采朝日,与三公、九卿祖识地德;

rì zhōng kǎo zhèng yǔ bǎi guān zhī zhèng shì shī yǐn wéi lǚ mù xiāng xuān xù mín shì

日中考政,与百官之政事,师尹维旅、牧、相宣序民事;

shǎo cǎi xī yuè yǔ dà shǐ sī zǎi jiū qián tiān xíng

少采夕月,与大史、司载纠虔天刑;

rì rù jiān jiǔ yù shǐ jié fèng dì jiāo zhī zī chéng ér hòu jí ān

日入监九御,使洁奉禘、郊之粢盛,而后即安。

zhū hóu cháo xiū tiān zǐ zhī yè mìng zhòu kǎo qí guó zhí xī shěng qí diǎn xíng yè jǐng bǎi gōng shǐ wú tāo yín ér hòu jí ān

诸侯朝修天子之业命,昼考其国职,夕省其典刑,夜儆百工,使无慆淫,而后即安。

qīng dài fū cháo kǎo qí zhí zhòu jiǎng qí shù zhèng xī xù qí yè yè pǐ qí jiā shì ér hòu jí ān

卿大夫朝考其职,昼讲其庶政,夕序其业,夜庀其家事,而后即安。

shì cháo shòu yè zhòu ér jiǎng guàn xī ér xí fù yè ér jì guò wú hàn ér hòu jí ān

士朝受业,昼而讲贯,夕而习复,夜而计过无憾,而后即安。

zì shù rén yǐ xià míng ér dòng huì ér xiū wú rì yǐ dài

自庶人以下,明而动,晦而休,无日以怠。

wáng hòu qīn zhī xuán dǎn gōng hóu zhī fū rén jiā zhī yǐ hóng yán qīng zhī nèi zi wèi dà dài mìng fù chéng jì fú liè shì zhī qī jiā zhī yǐ cháo fú zì shù shì yǐ xià jiē yī qí fu

“王后亲织玄𬘘,公侯之夫人加之以纮、𫄧,卿之内子为大带,命妇成祭服,列士之妻加之以朝服,自庶士以下,皆衣其夫。

shè ér fù shì zhēng ér xiàn gōng nán nǚ xiào jì qiān zé yǒu pì gǔ zhī zhì yě

社而赋事,蒸而献功,男女效绩,愆则有辟,古之制也。

jūn zǐ láo xīn xiǎo rén láo lì xiān wáng zhī xun yě

君子劳心,小人劳力,先王之训也。

zì shàng yǐ xià shuí gǎn yín xīn shě lì

自上以下,谁敢淫心舍力?

jīn wǒ guǎ yě ěr yòu zài xià wèi zhāo xī chǔ shì yóu kǒng wàng xiān rén zhī yè

今我,寡也,尔又在下位,朝夕处事,犹恐忘先人之业。

kuàng yǒu dài duò qí hé yǐ bì pì

况有怠惰,其何以避辟!

wú jì ér zhāo xī xiū wǒ yuē bì wú fèi xiān rén

吾冀而朝夕修我曰:‘必无废先人。

ěr jīn yuē hú bù zì ān

’尔今曰:‘胡不自安。

yǐ shì chéng jūn zhī gōng yú jù mù bó zhī jué sì yě

’以是承君之宫,余惧穆伯之绝嗣也。

zhòng ní wén zhī yuē dì zǐ zhì zhī jì shì zhī fù bù yín yǐ

仲尼闻之曰:“弟子志之,季氏之妇不淫矣。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →