tiān xià xué wèn wéi yè háng chuán zhōng zuì nán duì fù
天下学问，惟夜航船中最难对付。
gài cūn fū sú zǐ qí xué wèn jiē yù xiān bèi bàn rú yíng zhōu shí bā xué shì yún tái èr shí bā jiāng zhī lèi shāo chà qí xìng míng zhé yǎn kǒu xiào zhī
盖村夫俗子，其学问皆预先备办，如瀛洲十八学士，云台二十八将之类，稍差其姓名，辄掩口笑之。
bǐ gài bù zhī shí bā xué shì èr shí bā jiāng suī shī jì qí xìng míng shí wú hài yú xué wèn wén lǐ ér fǎn wèi cuò luò yī rén zé kě chǐ shú shén
彼盖不知十八学士、二十八将，虽失记其姓名，实无害于学问文理，而反谓错落一人，则可耻孰甚。
gù dào tīng tú shuō zhǐ bàn kǒu tóu shù shí gè míng shì biàn wèi bó xué cái zǐ yǐ
故道听途说，只办口头数十个名氏，便为博学才子矣。
yú yīn xiǎng wú bā yuè wéi yú yáo fēng sú hòu shēng xiǎo zǐ wú bù dú shū jí zhì èr shí wú chéng rán hòu xí wèi shǒu yì
余因想吾八越，惟余姚风俗，后生小子，无不读书，及至二十无成，然后习为手艺。
gù fán bǎi gōng jiàn yè qí xìng lǐ gāng jiàn jiē quán bù làn shú ǒu wèn jí yī shì zé rén míng guān jué nián hào dì fāng méi jǔ zhī wèi cháng shǎo cuò
故凡百工贱业，其《性理》、《纲鉴》，皆全部烂熟，偶问及一事，则人名、官爵、年号、地方枚举之，未尝少错。
xué wèn zhī fù zhēn shì liǎng jiǎo shū chú ér qí wú yì yú wén lǐ kǎo xiào yǔ bǐ mù bù shí dīng zhī rén wú yǐ yì yě
学问之富，真是两脚书厨，而其无益于文理考校，与彼目不识丁之人无以异也。
huò yuē xìn rú cǐ yán zé gǔ rén xìng míng zǒng bù bì jì yì yǐ
或曰：“信如此言，则古人姓名总不必记忆矣。
yú yuē bù rán
”余曰：“不然。
xìng míng yǒu bù guān yú wén lǐ bù jì bù fáng rú bā yuán bā kǎi chú jùn gù jí zhī lèi shì yě
姓名有不关于文理，不记不妨，如八元、八恺、厨、俊、顾、及之类是也。
yǒu guān yú wén lǐ zhě bù kě bù jì rú sì yuè sān lǎo zāng gǔ xú fū rén zhī lèi shì yě
有关于文理者，不可不记，如四岳、三老、臧榖、徐夫人之类是也。
xī yǒu yī sēng rén yǔ yī shì zǐ tóng sù yè háng chuán
昔有一僧人，与一士子同宿夜航船。
shì zǐ gāo tán kuò lùn sēng wèi shè quán zú ér qǐn
士子高谈阔论，僧畏慑，拳足而寝。
sēng rén tīng qí yǔ yǒu pò zhàn nǎi yuē qǐng wèn xiàng gōng tán tái miè míng shì yī gè rén liǎng gè rén
僧人听其语有破绽，乃曰：“请问相公，澹台灭明是一个人、两个人？
shì zǐ yuē shì liǎng gè rén
”士子曰：“是两个人。
sēng yuē zhè děng yáo shùn shì yī gè rén liǎng gè rén
”僧曰：“这等尧舜是一个人、两个人？
shì zǐ yuē zì rán shì yī gè rén
”士子曰：“自然是一个人！
sēng nǎi xiào yuē zhè děng shuō qǐ lái qiě dài xiǎo sēng shēn shēn jiǎo
”僧乃笑曰：“这等说起来，且待小僧伸伸脚。
yú suǒ jì zǎi jiē yǎn qián jí fū qiǎn zhī shì wú bèi liáo qiě jì qǔ dàn wù shǐ sēng rén shēn jiǎo zé kě yǐ yǐ
”余所记载，皆眼前极肤浅之事，吾辈聊且记取，但勿使僧人伸脚则可已矣。
gù jí mìng qí míng yuē yè háng chuán
故即命其名曰《夜航船》。
gǔ jiàn táo ān lǎo rén zhāng dài shū
古剑陶庵老人张岱书。