夜航船 · 张岱 · Chapter 16 of 131

地理部·疆域

PinyinModern Translation
Size

jiǔ zhōu

九州

rén huáng shì xiōng dì jiǔ rén fēn tiān xià wèi jiǔ zhōu liáng yǎn qīng xú jīng yōng jì yù yáng shì yě

人皇氏兄弟九人,分天下为九州,梁、兖、青、徐、荆、雍、冀、豫、扬是也。

zhì shùn shí yǐ jì qīng dì guǎng fēn jì dōng héng shān zhī de wèi bīng zhōu fēn dōng běi zhī yī wú lǘ zhī de wèi yōu zhōu yòu fēn qīng zhī dōng běi wèi dēng zhōu gòng chéng shí èr zhōu

至舜时,以冀、青地广,分冀东恒山之地为并州,分东北之医无闾之地为幽州,又分青之东北为登州,共成十二州。

lì dài fāng yú

历代方舆

shāng jiǔ zhōu zhōu yì jiǔ zhōu

商九州,周亦九州。

qín fēn tiān xià wèi sān shí liù jùn hàn fēn tiān xià wèi shí sān bù

秦分天下为三十六郡,汉分天下为十三部。

sān guó shǔ zhì bā shǔ zhì èr zhōu

三国蜀制巴蜀,置二州。

wú běi jù jiāng nán jǐn hǎi zhì wǔ zhōu

吴北据江、南尽海,置五州。

wèi jù zhōng yuán zhì shí èr zhōu

魏据中原,置十二州。

jìn zhì shí jiǔ zhōu

晋制十九州。

táng fēn shí dào xuán zōng fēn shí wǔ dào

唐分十道,玄宗分十五道。

sòng fēn èr shí sān lù yuán zhì shí èr shěng yòu fēn tiān xià wèi èr shí sān dào

宋分二十三路,元置十二省,又分天下为二十三道。

míng fēn liǎng zhí lì shí sān xǐng

明分两直隶、十三省。

wú yuè jiāng jiè

吴越疆界

qián wáng yǐ sū zhōu píng wàng wèi jiè jù zhè mǐn gòng yī shí sì zhōu

钱王以苏州平望为界,据浙闽,共一十四州。

gǔ yáng zhōu suǒ xiá zhī de nán zhí lì zhè jiāng fú jiàn guǎng dōng guǎng xī jiāng xī fán liù shěng

古扬州所辖之地,南直隶、浙江、福建、广东、广西、江西,凡六省。

gǔ kuài jī suǒ xiá zhī de zhè jiāng chú wēn tái jiǔ fǔ kàng jiā hú chù níng shào jīn qú yán

古会稽所辖之地,浙江除温、台,九府:杭、嘉、湖、处、宁、绍、金、衢、严;

fú jiàn chú fú zhōu qī fǔ zhāng quán tīng xìng jiàn yán shào

福建除福州,七府:漳、泉、汀、兴、建、延、邵;

nán zhí lì sū sōng cháng zhèn sì fǔ gòng èr shí fǔ

南直隶苏、松、常、镇四府,共二十府。

kuài jī jùn zhù zā sū zhōu fǔ

会稽郡驻匝苏州府。

èr zhōu

二周

hào jīng wèi xī zhōu luò yáng wèi dōng zhōu

镐京为西周,洛阳为东周。

liǎng dū

两都

qián hàn dōu cháng ān yuē xī dōu

前汉都长安,曰西都;

dōng hàn dōu luò yáng yuē dōng dōu

东汉都洛阳,曰东都。

shǔ sān dōu

蜀三都

chéng dū xīn dū guǎng dōu

成都、新都、广都。

wèi wǔ dōu

魏五都

wèi yīn hàn zuò dōu luò yáng yǐ qiáo wèi xiān rén běn guó xǔ chāng wèi hàn zhī suǒ jū cháng ān wèi xī jīng zhī yí jì qiū wèi wáng yè zhī běn jī gù hào wǔ dōu

魏因汉祚都洛阳,以谯为先人本国,许昌为汉之所居,长安为西京之遗迹,邺为王业之本基,故号五都。

sān fǔ

三辅

cháng ān yǐ jīng zhào féng yì fú fēng wèi sān fǔ

长安以京兆、冯翊、扶风为三辅;

sòng dōu biàn liáng yǐ zhèng zhōu huá zhōu rǔ zhōu wèi sān fǔ

宋都汴梁,以郑州、滑州、汝州为三辅。

sān bó

三亳

cáo zhōu kǎo chéng xiàn yuē běi bó xī jīng gǔ shú xiàn yuē nán bó xī jīng yǎn shī xiàn yuē xī bó

曹州考城县曰北亳,西京谷熟县曰南亳,西京偃师县曰西亳。

sān wú

三吴

sū zhōu yuē dōng wú rùn zhōu yuē zhōng wú hú zhōu yuē xī wú

苏州曰东吴,润州曰中吴,湖州曰西吴。

sān chǔ

三楚

jiāng líng yuē nán chǔ xú zhōu yuē xī chǔ sū zhōu yuē dōng chu

江陵曰南楚,徐州曰西楚,苏州曰东楚。

sān qí

三齐

lín zī yuē dōng qí bó yáng yuē jì běi péng zhōu jí mò yuē jiāo dōng

临淄曰东齐,博阳曰济北,蓬州即墨曰胶东。

sān shǔ

三蜀

chéng dū wèi shǔ dōu hàn gāo fēn zhì hàn guǎng hàn wǔ fēn zhì qián wéi

成都为蜀都,汉高分置汉广,汉武分置犍为。

sān jìn

三晋

zhào dōu hán dān wèi dū dà liáng hán dōu zhèng sān jiā jiē jìn qīng gù yuē sān jìn

赵都邯郸,魏都大梁,韩都郑,三家皆晋卿,故曰三晋。

sān qín

三秦

zhāng hán dōu fèi qiū sī mǎ xīn dōu yuè yáng dǒng yì dōu gāo nú sān rén jiē qín xiáng jiàng xiàng yǔ fēn guān zhōng dì yǐ wáng zhī yuē sān qín

章邯都废丘,司马欣都栎阳,董翳都高奴,三人皆秦降将,项羽分关中地以王之,曰三秦。

sān guó

三虢

tài yáng yuē běi guó xíng yáng yuē dōng guó yōng zhōu yuē xī guó

太阳曰北虢,荥阳曰东虢,雍州曰西虢。

sān yuè

三越

wú yuè háng zhōu mǐn yuè fú zhōu nán yuè guǎng zhōu

吴越杭州、闽越福州,南越广州。

sān bā

三巴

yū zhōu wèi bā zhōng mián zhōu wèi bā xī guī kuí yú fù yún ān wèi bā dōng

渝州为巴中,绵州为巴西,归夔、鱼复、云安为巴东。

sān xiāng

三湘

yuē xiāng xiāng yuē xiāng tán yuē xiāng yuán zài hú nán shǔ tán zhōu

曰湘乡,曰湘潭,曰湘原,在湖南,属潭州。

sān hé

三河

zhōu dōu yuē hé nán shāng dū yuē hé nèi yáo dū yuē hé dōng

周都曰河南,商都曰河内,尧都曰河东。

sì jīng

四京

kāi fēng yuē dōng jīng hé nèi yuē xī jīng yìng tiān yuē nán jīng dà míng yuē běi jīng

开封曰东京,河内曰西京,应天曰南京,大名曰北京。

sì fǔ

四辅

táng dōu cháng ān yǐ tóng zhōu huá zhōu qí zhōu pú zhōu wèi sì fǔ

唐都长安,以同州、华州、岐州、蒲州为四辅。

sì chuān

四川

chéng dū wèi xi chuān tóng zhōu wèi dōng chuān lì zhōu wèi běi chuān kuí zhōu wèi nán chuān

成都为西川,潼州为东川,利州为北川,夔州为南川。

wǔ fú

五服

yǔ gòng wǔ fú yuē diàn fú hóu fú suí fú yào fú huāng fú měi fú wǔ bǎi lǐ jì èr qiān wǔ bǎi lǐ

《禹贡》:五服,曰甸服、侯服、绥服、要服、荒服,每服五百里,计二千五百里。

jiǔ fù

九服

zhōu jiǔ fù yuē hóu fú diàn fú nán fú cǎi fú wèi fú mán fú yí fú zhèn fú fān fú wèi zhī fú zhě zé yǐ fú shì tiān zǐ wèi zhí yě

周九服,曰侯服、甸服、男服、采服、卫服、蛮服、夷服、镇服、藩服,谓之服者,责以服事天子为职也。

bǎi èr shān hé

百二山河

qín dì xiǎn gù èr wàn rén zú dāng zhū hóu bǎi wàn rén gù yuē bǎi èr shān hé

秦地险固,二万人,足当诸侯百万人,故曰百二山河。

jiǔ biān

九边

míng cháo shè yǐ xiàn huá yí

明朝设以限华夷。

hóng wǔ chū shè zhòng zhèn liù yuē xuān fǔ yuē dà tóng yuē gān sù yuē liáo dōng yuē yán suí yuē níng xià

洪武初设重镇六,曰宣府,曰大同,曰甘肃,曰辽东,曰延绥,曰宁夏;

yǒng lè chū zēng shè jì zhōu

永乐初增设蓟州;

zhèng tǒng jiān yòu zēng yú lín gù yuán shì wèi jiǔ biān

正统间又增榆林、固原,是为九边。

liù guān

六关

zhí lì sān guān yuē jū yōng yuē zǐ jīng yuē dǎo mǎ

直隶三关,曰居庸,曰紫荆,曰倒马。

shān xī sān guān yuē yàn mén yuē níng wǔ yuē piān tóu

山西三关,曰雁门,曰宁武,曰偏头。

táo táng jiǔ zhōu

陶唐九州

jì zhōu yǔ gòng dì dū zhī de sān miàn jù hé shí gài huáng hé yóu jì rù hǎi yě

冀州,《禹贡》:帝都之地三面距河,时盖黄河由冀入海也。

shì míng jì zhōu qí de yǒu xiǎn yǒu yì luàn zé jì zhì ruò zé jì qiáng huāng zé jì fēng yě

《释名》:冀州,其地有险有易,乱则冀治,弱则冀强,荒则冀丰也。

chūn qiū yuán mìng bāo yuē mǎo bì zhī jiān wèi tiān jiē sàn wèi jì zhōu fēn wéi zhào guó lì wèi cháng shān

《春秋元命苞》曰:昴毕之间为天街,散为冀州,分为赵国,立为常山。

yǎn zhōu yǔ gòng jì hé wéi yǎn zhōu

兖州,《禹贡》:济河惟兖州。

wèi dōng nán jù jì xī běi jù hé gài jì zhī dōng nán yě

谓东南据济,西北距河,盖冀之东南也。

yuán mìng bāo yuē wǔ xīng liú wèi yǎn zhōu

《元命苞》曰:五星流为兖州。

yǎn zhī yán duān yě yán yáng jīng duān qí qì xiān shā fēn wéi zhèng guó

兖之言端也,言阳精端,其气纤杀,分为郑国。

qīng zhōu yǔ gòng hǎi dài wéi qīng zhōu

青州,《禹贡》:海岱惟青州。

wèi dōng běi jù hǎi xī nán jù dài yòu zài yǎn zhī dōng yě

谓东北距海,西南距岱,又在兖之东也。

shì míng qīng zhōu zài dōng qǔ shēng wù ér qīng yě

《释名》:青州在东,取生物而青也。

yuán mìng bāo yuē xū wēi zhī jīng liú wèi qīng zhōu fēn wéi qí guó lì wèi lái shān

《元命苞》曰:虚危之精,流为青州,分为齐国,立为莱山。

xú zhōu yǔ gòng hǎi dài jí huái wéi xú zhōu

徐州,《禹贡》:海岱及淮惟徐州。

wèi dōng zhì hǎi běi zhì dài nán zhì huái yòu zài qīng zhōu zhī nán yě

谓东至海,北至岱,南至淮,又在青州之南也。

yuán mìng bāo yuē tiān gōng xīng sī gōng nǔ liú wèi xú zhōu bié wèi lǔ guó

《元命苞》曰:天弓星司弓弩,流为徐州,别为鲁国。

xú zhī wèi shū yě yán yīn mù nèi yǔ ān xiáng yě

徐之为舒也,言阴牧内雨,安详也。

yáng zhōu yǔ gòng huái hǎi wéi yáng zhōu

扬州,《禹贡》,淮海惟扬州。

wèi běi zhì huái dōng nán zhì hǎi

谓北至淮,东南至海。

yòu yuē jiāng nán zhī qì zào jìn jué xìng qīng yáng yě

又曰:“江南之气躁劲,厥性轻扬也。

yuán mìng bāo yuē qiān niú liú wèi yáng zhōu fēn wéi yuè guó lì wèi yáng shān

”《元命苞》曰:牵牛流为扬州,分为越国,立为扬山。

jīng zhōu yǔ gòng jīng jí héng yáng wéi jīng zhōu

荆州,《禹贡》:荆及衡阳惟荆州。

wèi běi jù nán tiáo qián shān nán bāo héng shān zhī yáng gài zài yáng zhōu zhī xi ér yù zhōu zhī xī nán yě

谓北距南条前山,南包衡山之阳,盖在扬州之西,而豫州之西南也。

shì míng jīng jǐng yě

《释名》:荆,警也。

nán mán shù wèi kòu nì yán dāng jǐng bèi zhī yě

南蛮数为寇逆,言当警备之也。

yuán mìng bāo yuē zhěn xīng sàn wèi jīng zhōu fēn wéi chǔ guó

《元命苞》曰:轸星散为荆州,分为楚国。

yù zhōu yǔ gòng jīng hé wéi yù zhōu

豫州:《禹贡》:荆河惟豫州。

wèi xī nán zhì nán tiáo jīng shān běi jù dà hé gài zài jì zhōu zhī nán jīng zhōu zhī běi xú yǎn zhī xi yě

谓西南至南条荆山,北距大河,盖在冀州之南,荆州之北,徐、兖之西也。

yuán mìng bāo yuē gōu qián xīng bié wèi yù zhōu

《元命苞》曰:钩钤星别为豫州。

yán dì zài jiǔ zhōu zhī zhōng suǒ zài cháng ān yù yě

言地在九州之中,所在常安豫也。

liáng zhōu yǔ gòng huá yáng hēi shuǐ wéi liáng zhōu

梁州,《禹贡》:华阳黑水惟梁州。

wèi dōng jù huà shān zhī nán xi jù hēi shuǐ gài zài yōng zhōu zhī nán jīng zhōu zhī xi yě

谓东距华山之南,西距黑水,盖在雍州之南,荆州之西也。

yǐ xī fāng shǔ jīn qí qì qiáng liáng gù yuē liáng zhōu

以西方属金,其气强梁,故曰梁州。

dāng xià yīn wèi mán yí zhī guó zhì zhōu shǐ bìng rù yōng zhōu

当夏殷,为蛮夷之国,至周始并入雍州。

yōng zhōu yǔ gòng hēi shuǐ xī hé wéi yōng zhōu

雍州,《禹贡》:黑水西河惟雍州。

wèi xi jù hēi shuǐ dōng jù xī hé gài zài jì zhōu zhī xi liáng zhōu zhī běi

谓西距黑水,东距西河,盖在冀州之西,梁州之北。

tài kāng dì jì yōng zhōu bìng de liáng zhōu zhī de xī běi zhī wèi yáng suǒ bù jí yīn qì yōng è gù qǔ míng yān

《太康地记》:雍州并得梁州之地,西北之位,阳所不及,阴气雍阏,故取名焉。

yuán mìng bāo yuē dōng jǐng guǐ xīng sàn wèi yōng zhōu fēn wéi qín guó

《元命苞》曰:东井鬼星,散为雍州,分为秦国。

yú shí èr zhōu

虞十二州

jiǔ zhōu zhī wài fēn shè bīng zhōu zé gài jì zhī dōng běi wú lǘ zhī yú dì yě

九州之外,分设并州,则盖冀之东北无闾之余地也。

yuán mìng bāo yuē yíng shì xīng liú wèi bīng zhōu fēn wéi zhèng guó lì wèi péng shān

《元命苞》曰:营室星流为并州,分为郑国,立为朋山。

bìng zhī yán chéng yě

并之言诚也。

jīng quán jí bìng qí qì yǒng kàng

精全及并,其气勇抗。

chéng xìn yě

诚,信也。

yōu zhōu jí jì dōng héng shān zhū de gài zài běi yōu mèi zhī de yě

幽州,即冀东恒山诸地,盖在北幽昧之地也。

yuán mìng bāo yuē jī xīng sàn wèi yōu zhōu fēn wéi yān guó

《元命苞》曰:箕星散为幽州,分为燕国。

yíng zhōu jí qīng zhī dōng běi liáo dōng děng chù

营州,即青之东北、辽东等处。

shì míng qí wèi zhī de yú tiān wén shǔ yíng shì gù qǔ qí míng

《释名》:齐卫之地,于天文属营室,故取其名。

gài shùn wèi jì qīng dì guǎng ér fēn zhī yě

盖舜为冀、青地广而分之也。

zhōu jiǔ zhōu

周九州

dōng nán yuē yáng zhōu

东南曰扬州,

qí shān zhèn yuē kuài jī

其山镇曰会稽,

qí sǒu zé yuē jù qū

其薮泽曰具区,

qí chuān sān jiāng

其川三江,

qí jìn wǔ hú péng lǐ dòng tíng qīng cǎo tài hú dān yáng yě

其浸五湖(彭蠡、洞庭、青草、太湖、丹阳也),

qí lì jīn xī zhú jiàn

其利金锡竹箭,

qí mín èr nán wǔ nǚ gài tōng yǐ yī zhōu zhī mín jì zhī

其民二男五女(盖通以一州之民计之,

èr fēn wèi nán

二分为男,

wǔ fēn wèi nǚ yě

五分为女也),

qí chù niǎo shòu

其畜鸟兽,

qí gǔ yi dào

其谷宜稻。

zhèng nán yuē jīng zhōu qí shān zhèn yuē héng shān qí sǒu zé yuē yún mèng qí chuān jiāng hàn qí jìn yǐng chén qí lì dān yín chǐ gé qí mín yī nán èr nǚ qí chù niǎo shòu qí gǔ yi dào

正南曰荆州,其山镇曰衡山,其薮泽曰云梦,其川江汉,其浸颖湛,其利丹银齿革,其民一男二女,其畜鸟兽,其谷宜稻。

hé nán yuē yù zhōu

河南曰豫州,

qí shān zhèn yuē huà shān

其山镇曰华山,

qí sǒu zé yuē pǔ tián

其薮泽曰圃田,

qí chuān xíng luò

其川荥雒,

qí jìn bō zhā yīn zhà

其浸波溠(音诈),

qí lì cái qī sī

其利材漆丝,

qí mín èr nán èr nǚ

其民二男二女,

qí chù yi liù rǎo jī tún quǎn mǎ niú yáng yě

其畜宜六扰(鸡、豚、犬、马、牛、羊也),

qí gǔ yi wǔ zhǒng dào shǔ jì mài shū yě

其谷宜五种(稻、黍、稷、麦、菽也)。

zhèng dōng yuē qīng zhōu qí shān zhèn yuē yí shān qí sǒu zé yuē wàng zhū qí chuān huái sì

正东曰青州,其山镇曰沂山,其薮泽曰望诸,其川淮泗。

qí jìn yí mù qí lì pú yú qí mín èr nán èr nǚ qí chù jī gǒu qí gǔ yi dào mài

其浸沂沐,其利蒲鱼,其民二男二女,其畜鸡狗,其谷宜稻麦。

hé dōng yuē yǎn zhōu qí shān zhèn yuē tài shān qí sǒu zé yuē dà yě qí chuān hé jǐ qí jìn lú wéi qí lì pú yú qí mín sān nán sān nǚ qí chù liù rǎo qí gǔ yi sì zhǒng

河东曰兖州,其山镇曰泰山,其薮泽曰大野,其川河泲,其浸卢维,其利蒲鱼,其民三男三女,其畜六扰,其谷宜四种。

zhèng xi yuē yōng zhōu qí shān zhèn yuē yuè shān qí sǒu zé yuē xián pú zài yí yáng qí chuān jīng ruì qí jìn wèi luò qí lì yù shí qí mín sān nán èr nǚ qí chù yi niú mǎ qí gǔ yi shǔ jì

正西曰雍州,其山镇曰岳山,其薮泽曰弦蒲(在沂阳),其川泾汭,其浸渭洛,其利玉石,其民三男二女,其畜宜牛马,其谷宜黍稷。

dōng běi yuē yōu zhōu qí shān zhèn yuē yī wú lǘ liáo dōng qí sǒu zé yuē xī yǎng zài lái yáng qí chuān hé jǐ qí jìn zī shí lái wú yīn yáng qí lì yú yán qí mín yī nán sān nǚ qí chù niú mǎ yáng shǐ qí gǔ yi shǔ mài dào

东北曰幽州,其山镇曰医无闾(辽东),其薮泽曰貕养(在莱阳),其川河泲,其浸菑时(莱芜殷阳),其利鱼盐,其民一男三女,其畜牛马羊豕,其谷宜黍麦稻。

hé nèi yuē jì zhōu qí shān zhèn yuē huò shān qí sǒu zé yuē yáng yū qí chuān zhāng qí jìn fén lù fén chū fén yáng lù chū guī dé qí lì sōng bǎi qí mín wǔ nán sān nǚ qí chù niú bǎi qí gǔ yi shǔ jì

河内曰冀州,其山镇曰霍山,其薮泽曰扬纡,其川漳,其浸汾潞(汾出汾阳,潞出归德),其利松柏,其民五男三女,其畜牛百,其谷宜黍稷。

zhèng běi yuē bīng zhōu qí shān zhèn yuē héng shān qí sǒu zé yuē zhāo yú yá zài wū qí chuān hū chí ǒu yí qí jìn lái yì qí lì bù quán qí mín èr nán sān nǚ qí chù niú mǎ quǎn shǐ yáng qí gǔ yi wǔ zhǒng

正北曰并州,其山镇曰恒山,其薮泽曰昭余邪(在邬),其川虖池呕夷,其浸涞易,其利布泉,其民二男三女,其畜牛马犬豕羊,其谷宜五种。

qín sān shí liù jùn

秦三十六郡

shǐ huáng chū bìng tiān xià ba zhū hóu zhì shǒu wèi suì fēn tiān xià wèi sān shí liù jùn měi jùn zhì yī shǒu yī chéng liǎng wèi yǐ diǎn zhī

始皇初并天下,罢诸侯,置守尉,遂分天下为三十六郡,每郡置一守、一丞、两尉以典之。

jùn míng yuē nèi shǐ sān chuān hé dōng nán yáng nán jùn jiǔ jiāng zhāng jùn kuài jī yǐng chuān dàng jùn sì shuǐ xuē jùn dōng jùn láng yá qí jùn shàng gǔ yú yáng běi píng liáo xī liáo dōng dài jùn jù lù hán dān shàng dǎng tài yuán yún zhōng jiǔ yuán yàn mén shàng jùn lǒng xī běi dì hàn zhōng ba jùn shǔ jùn qián zhōng cháng shā

郡名曰内史、三川、河东、南阳、南郡、九江、鄣郡、会稽、颖川、砀郡、泗水、薛郡、东郡、琅琊、齐郡、上谷、渔阳、北平、辽西、辽东、代郡、巨鹿、邯郸、上党、太原、云中、九原、雁门、上郡、陇西、北地、汉中、巴郡、蜀郡、黔中、长沙。

hòu yòu zhì mǐn zhōng nán hǎi guì lín xiàng jùn sì jùn

后又置闽中、南海、桂林、象郡四郡。

fán sì shí jùn

凡四十郡。

hàn shí sān bù

汉十三部

hàn fēn tiān xià wèi shí sān bù měi bù zhì cì shǐ lǐng tiān xià jùn guó yī bǎi sān

汉分天下为十三部,每部置刺史,领天下郡国一百三。

sī lì xiào wèi lǐng jīng zhào fú fēng féng yì hóng nóng hé dōng hé nèi hé nán qī jùn

司隶校尉(领京兆、扶风、冯翊、弘农、河东、河内、河南七郡)。

yù zhōu cì shǐ lǐng yǐng chuān rǔ nán pèi jùn liáng guó lǔ guó wǔ jùn

豫州刺史(领颖川、汝南、沛郡、梁国、鲁国五郡)。

jì zhōu cì shǐ lǐng wèi jùn jù lù cháng shān qīng hé guǎng píng zhēn dìng zhōng shān xìn dōu hé jiān zhào guó shí jùn

冀州刺史(领魏郡、巨鹿、常山、清河、广平、真定、中山、信都、河间、赵国十郡)。

yǎn zhōu cì shǐ lǐng chén liú dōng jùn shān yáng jì yīn tài shān chéng yáng dōng píng qī jùn

兖州刺史(领陈留、东郡、山阳、济阴、泰山、城阳、东平七郡)。

xú zhōu cì shǐ lǐng láng yá dōng hǎi lín huái sì shuǐ chǔ guó wǔ jùn

徐州刺史(领琅琊、东海、临淮、泗水、楚国五郡)。

qīng zhōu cì shǐ lǐng píng yuán qiān shèng jǐ nán qí jùn běi hǎi dōng lái jiāo dōng gāo mì zī chuān jiǔ jùn

青州刺史(领平原、千乘、济南、齐郡、北海、东莱、胶东、高密、菑川九郡)。

jīng zhōu cì shǐ lǐng nán yáng nán jùn jiāng xià guì yáng wǔ líng líng líng guǎng líng cháng shā bā jùn

荆州刺史(领南阳、南郡、江夏、桂阳、武陵、零陵、广陵、长沙八郡)。

yáng zhōu cì shǐ lǐng zhèn jiāng jiǔ jiāng kuài jī dān yáng yù zhāng lù ān liù jùn

扬州刺史(领镇江、九江、会稽、丹阳、豫章、六安六郡)。

yì zhōu cì shǐ lǐng hàn zhōng guǎng hàn ba jùn shǔ jùn qián wéi yuè xī zāng kē yì zhōu bā jùn

益州刺史(领汉中、广汉、巴郡、蜀郡、犍为、越雟、牂牁、益州八郡)。

liáng zhōu cì shǐ lǐng ān dìng běi chéng lǒng xī wǔ wēi jīn chéng tiān shuǐ wǔ dū zhǎng yè jiǔ quán dūn huáng shí jùn

凉州刺史(领安定、北城、陇西、武威、金城、天水、武都、长掖、酒泉、敦煌十郡)。

bīng zhōu cì shǐ lǐng tài yuán shàng dǎng shàng jùn xī hé shuò fāng wǔ yuán yún zhōng dìng guǒ yàn mén jiǔ jùn

并州刺史(领太原、上党、上郡、西河、朔方、五原、云中、定裹、雁门九郡)。

yōu zhōu cì shǐ lǐng zhuō jùn bó hǎi dài jùn shàng gǔ yú yáng běi píng liáo xī liáo dōng guǎng yáng lè làng xuán tú shí yī jùn

幽州刺史(领涿郡、渤海、代郡、上谷、渔阳、北平、辽西、辽东、广阳、乐浪、玄菟十一郡)。

jiāo zhōu cì shǐ lǐng hǎi nán yù lín cāng wú jiāo zhǐ hé pú jiǔ zhēn rì nán qī jùn

交州刺史(领海南、郁林、苍梧、交趾、合蒲、九真、日南七郡)。

sān guó zhōu jùn

三国州郡

shǔ hàn quán zhì bā shǔ zhì èr jùn rì yì zhōu chéng dū yuē liáng zhōu hàn zhōng yǒu jùn èr shí

蜀汉全制巴蜀,置二郡,日益州(成都)、曰梁州(汉中),有郡二十。

xiān zhǔ chū zhì jiǔ jùn

先主初置九郡,

yuē bā dōng yuē bā xī yuē zǐ tóng yuē hé yáng yuē wén shān yuē hàn jiā yuē zhū tí yuē yún nán yuē fú líng

曰巴东、曰巴西、曰梓潼、曰河阳、曰文山、曰汉嘉、曰朱提、曰云南、曰涪陵,

bìng de jiù hàn

并得旧汉,

yuē ba jùn yuē guǎng hàn yuē qián wéi yuē zāng kē yuē yuè xī yuē yì zhōu yuē hàn zhōng yuē yǒng chāng yuē nán ān yuē wǔ dū

曰巴郡、曰广汉、曰犍为、曰牂牁、曰越雟、曰益州、曰汉中、曰永昌、曰南安、曰武都。

sūn wú běi jù jiāng nán jǐn hǎi zhì zhōu wǔ yuē jiāo zhōu ān nán yuē guǎng zhōu nán hǎi yuē jīng zhōu jiāng líng yuē yǐng zhōu jiāng xià yuē yáng zhōu dān yáng

孙吴北据江南尽海,置州五,曰交州(安南)、曰广州(南海)、曰荆州江陵、曰郢州江夏、曰扬州丹阳。

sūn quán zhì lín hè wǔ chāng zhū yá xīn ān lú líng wǔ jùn

孙权置临贺、武昌、朱厓、新安、卢陵五郡。

sūn liàng yòu zhì lín chuān lín hǎi héng yáng xiāng dōng sì jùn

孙亮又置临川、临海、衡阳、湘东四郡。

sūn xiū yòu zhì tiān mén jiàn píng hé pǔ sān jùn

孙休又置天门、建平、合浦三郡。

sūn hào zhì shǐ ān shǐ xīng shào líng ān chéng xīn chāng wǔ píng jiǔ dé wú xīng píng yáng guì lín xíng yáng shí yī jùn

孙皓置始安、始兴、邵陵、安成、新昌、武平、九德、吴兴、平阳、桂林、荥阳十一郡。

yīn lì yí yáng yī jùn bìng hàn shí bā jùn gòng sì shí sān jùn

因立宜阳一郡,并汉十八郡,共四十三郡。

wèi jù zhōng yuán

魏据中原,

yǒu zhōu shí èr

有州十二,

yuē sī lì hé nán yuē yù zhōu qiáo yuē jīng zhōu xiāng yáng yuē yǎn zhōu wǔ wēi yuē qīng zhōu lín zī yuē xú zhōu péng chéng yuē liáng zhōu tiān shuǐ yuē qín zhōu shàng guī yuē jì zhōu dài jùn yuē yōu zhōu fàn yáng yuē bīng zhōu jìn yáng yuē yáng zhōu shòu chūn

曰司隶(河南)、曰豫州(谯)、曰荆州(襄阳)、曰兖州(武威)、曰青州(临淄)、曰徐州(彭城)、曰凉州(天水)、曰秦州(上邽)、曰冀州(代郡)、曰幽州(范阳)、曰并州(晋阳)、曰扬州(寿春)。

jìn shí jiǔ zhōu

晋十九州

yuē sī zhōu hé nán yuē yǎn zhōu pú yáng yuē yù zhōu xiàng chéng yuē jì zhōu zhào jùn yuē bīng zhōu jìn yáng yuē qīng zhōu lín zī yuē xú zhōu péng chéng yuē jīng zhōu jiāng líng yuē yáng zhōu chū shòu chūn

曰司州(河南)、曰兖州(濮阳)、曰豫州(项城)、曰冀州(赵郡)、曰并州(晋阳)、曰青州(临淄)、曰徐州(彭城)、曰荆州(江陵)、曰扬州(初寿春,

hòu jiàn yè yuē yōng zhōu jīng zhào yuē qín zhōu shàng guī yuē yì zhōu chéng dū yuē liáng zhōu nán zhèng yuē níng zhōu yún nán yuē yōu zhōu fàn yáng yuē píng zhōu chāng lí yuē jiāo zhōu pān yú yuē liáng zhōu wǔ wēi

后建业)、曰雍州(京兆)、曰秦州(上邽)、曰益州(成都)、曰梁州(南郑)、曰宁州(云南)、曰幽州(范阳)、曰平州(昌黎)、曰交州(番禺)、曰凉州(武威)。

táng shí dào

唐十道

zì jìn fān yīn bài fù nán běi fēn zhēng zhōu jùn gē liè sòng qí liáng chén niǔ yú jiāng zuǒ duò shì suī néng hùn yī ér xiǎng zuò bù zhǎng

自晋藩阴败,复南北分争,州郡割裂,宋、齐、梁、陈,狃于江左,隋氏虽能混一,而享祚不长。

zhì táng tài zōng zhào zào qū xià bìng yǒu zhōu jùn shǐ yīn shān yǐ xíng biàn fēn tiān xià wèi shí dào yuē guān nèi yuē hé nán yuē hé dōng yuē hé běi yuē shān nán yuē lǒng yòu yuē huái nán yuē jiāng nán yuē jiàn nán yuē lǐng nán

至唐太宗肇造区夏,并有州郡,始因山以形便,分天下为十道,曰关内、曰河南、曰河东、曰河北、曰山南、曰陇右、曰淮南、曰江南、曰剑南、曰岭南。

zhēn guàn shí wǔ nián dà fán zhōu fǔ sān bǎi wǔ shí bā

贞观十五年大,凡州府三百五十八。

xuán zōng kāi yuán chū

玄宗开元初,

yòu fēn wéi shí wǔ dào

又分为十五道,

yuē jīng jī xī jīng yuē dū jī dōng dōu yuē guān nèi jīng guān yáo lǐng yuē hé nán chén liú yuē hé běi wèi jùn yuē lǒng yòu xī píng yuē shān nán dōng xiāng yáng yuē shān nán xi hàn zhōng yuē jiāng nán dōng wú jùn yuē jiāng nán xi yù zhāng yuē jiàn nán shǔ jùn yuē huái nán guǎng líng yuē qián zhōng guì zhōu yuē lǐng nán nán hǎi

曰京畿(西京)、曰都畿(东都)、曰关内(京官遥领)、曰河南(陈留)、曰河北(魏郡)、曰陇右(西平)、曰山南东(襄阳)、曰山南西(汉中)、曰江南东(吴郡)、曰江南西(豫章)、曰剑南(蜀郡)、曰淮南(广陵)、曰黔中(贵州)、曰岭南(南海)。

sòng èr shí sān lù

宋二十三路

tài zōng fēn tiān xià wèi shí wǔ lù

太宗分天下为十五路,

zhì rén zōng yòu fēn wéi èr shí sān lù

至仁宗又分为二十三路,

yuē jīng dōng dōng lù jīng dōng xi lù

曰京东东路、京东西路,

yuē jīng xī nán lù jīng xī běi lù

曰京西南路、京西北路,

yuē hé běi dōng lù hé běi xi lù

曰河北东路、河北西路,

yuē shǎn xī lù

曰陕西路,

yuē qín fèng lù

曰秦凤路,

yuē hé dōng lù

曰河东路,

yuē huái nán dōng lù huái nán xi lù

曰淮南东路、淮南西路,

yuē liǎng zhè lù

曰两浙路,

yuē jiāng nán dōng lù jiāng nán xi lù

曰江南东路、江南西路,

yuē jīng hú nán lù jīng hú běi lù

曰荆湖南路、荆湖北路,

yuē chéng dū lù

曰成都路,

yuē zǐ zhōu lù

曰梓州路,

yuē lì zhōu lù

曰利州路,

yuē kuí zhōu lù

曰夔州路,

yuē fú jiàn lù

曰福建路,

yuē guǎng nán dōng lù guǎng nán xi lù

曰广南东路、广南西路。

yuán shí èr shěng

元十二省

yuán jiàn zhōng shū shěng shí èr

元建中书省十二,

xiá tiān xià zhōu jùn

辖天下州郡,

yuē dōu shěng zhì fù lǐ lù yuē hé nán xíng shěng biàn liáng yuē hú guǎng xíng shěng wǔ chāng yuē zhè jiāng xíng shěng háng zhōu yuē jiāng xī xíng shěng lóng xīng yuē shǎn xī xíng shěng jīng zhào yuē sì chuān xíng shěng chéng dū yuē yún nán xíng shěng zhōng qìng yuē liáo yáng xíng shěng liáo dōng yuē zhèn dōng xíng shěng gāo lí yuē gān sù xíng shěng gān zhōu yuē lǐng běi xíng shěng hé zhōu

曰都省(治腹里路)、曰河南行省(汴梁)、曰湖广行省(武昌)、曰浙江行省(杭州)、曰江西行省(龙兴)、曰陕西行省(京兆)、曰四川行省(成都)、曰云南行省(中庆)、曰辽阳行省(辽东)、曰镇东行省(高丽)、曰甘肃行省(甘州)、曰岭北行省(和州)。

yòu fēn tiān xià wèi èr shí èr dào

又分天下为二十二道。

míng liǎng zhí lì shí sān xǐng

明两直隶十三省

běi zhí lì bā fǔ shí qī zhōu yī bǎi yī shí liù xiàn fù liù shí wàn yī qiān

北直隶八府,十七州,一百一十六县,赋六十万一千。

běi jīng zài shùn tiān

(北京在顺天。

nán zhí lì shí sì fǔ shí qī zhōu jiǔ shí liù xiàn fù wǔ bǎi jiǔ shí jiǔ wǔ wàn qiān

)南直隶十四府,十七州,九十六县,赋五百九十九五万千。

nán jīng zài yìng tiān

(南京在应天。

hé nán bā fǔ shí zhōu jiǔ shí liù xiàn fù èr bǎi sì shí yī wàn sì qiān

)河南八府,十州,九十六县,赋二百四十一万四千。

shěng chéng zài kāi fēng

(省城在开封。

shǎn xī bā fǔ èr shí èr zhōu jiǔ shí wǔ xiàn fù yī bǎi jiǔ shí èr wàn jiǔ qiān

)陕西八府,二十二州,九十五县,赋一百九十二万九千。

shěng chéng zài xī ān

(省城在西安。

shān dōng liù fǔ shí wǔ zhōu bā shí jiǔ xiàn fù èr bǎi bā shí wǔ wàn yī qiān

)山东六府,十五州,八十九县,赋二百八十五万一千。

shěng chéng zài jǐ nán

(省城在济南。

hú guǎng shí wǔ fǔ shí liù zhōu yī bǎi líng qī xiàn fù èr bǎi shí liù wàn qī qiān

)湖广十五府,十六州,一百零七县,赋二百十六万七千。

shěng chéng zài wǔ chāng

(省城在武昌。

zhè jiāng shí yī fǔ yī zhōu qī shí wǔ xiàn fù èr bǎi wǔ shí yī wàn

)浙江十一府,一州,七十五县,赋二百五十一万。

shěng chéng zài háng zhōu

(省城在杭州。

jiāng xī shí sān fǔ yī zhōu qī shí qī xiàn fù èr bǎi wǔ shí èr wàn bā qiān

)江西十三府,一州,七十七县,赋二百五十二万八千。

shěng chéng zài nán chāng

(省城在南昌。

fú jiàn bā fǔ wǔ shí qī xiàn fù yī bǎi yī shí wàn yī qiān

)福建八府,五十七县,赋一百一十万一千。

shěng chéng zài fú zhōu

(省城在福州。

shān xī wǔ fǔ èr shí zhōu qī shí bā xiàn fù èr bǎi èr shí qī wàn sì qiān

)山西五府,二十州,七十八县,赋二百二十七万四千。

shěng chéng zài tài yuán

(省城在太原。

sì chuān bā fǔ èr shí zhōu yī bǎi líng qī xiàn fù yī bǎi èr shí wàn liù qiān

)四川八府,二十州,一百零七县,赋一百二十万六千。

shěng chéng zài chéng dū

(省城在成都。

guǎng dōng shí fǔ bā zhōu qī shí wǔ xiàn fù yī bǎi yī wàn qī qiān

)广东十府,八州,七十五县,赋一百一万七千。

shěng chéng zài guǎng zhōu

(省城在广州。

guǎng xī shí yī fǔ sì shí qī zhōu wǔ shí sān xiàn fù sì shí sān wàn yī qiān

)广西十一府,四十七州,五十三县,赋四十三万一千。

shěng chéng zài guì lín

(省城在桂林。

yún nán shí sì fǔ sì shí yī zhōu sān shí xiàn fù yī shí sì wàn

)云南十四府,四十一州,三十县,赋一十四万。

shěng chéng zài yún nán

(省城在云南。

guì zhōu bā fǔ liù zhōu liù xiàn fù sì wàn qī qiān

)贵州八府,六州,六县,赋四万七千。

shěng chéng zài guì yáng

(省城在贵阳。

✦ You read 地理部·疆域

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.