dìng qì yùn
定气运
huáng dì shòu hé tú shǐ shè líng tái
黄帝受《河图》，始设灵台。
xī hé zhàn rì cháng yí zhàn yuè chē qū zhān xīng qì líng lún zào lǜ lǚ dà náo zuò jiǎ zǐ lì shǒu zào suàn shù
羲和占日，常仪占月，车区占星气，伶伦造律吕，大挠作甲子，隶首造算数。
róng chéng zǒng liù shù yǐ dìng qì yùn
容成总六术，以定气运。
lì jì
历纪
shǎo hào shǐ xuán niǎo shì sī fēn bó zhào shì sī zhì qīng niǎo shì sī qǐ dān niǎo shì sī bì zhuān xū shòu zhī yǐ mèng chūn jiàn yín wèi yuán shǐ wèi lì zōng
少昊使玄鸟氏司分，伯赵氏司至，青鸟氏司起，丹鸟氏司闭，颛顼受之，以孟春建寅为元，始为历宗。
yáo shǐ xī zhòng shū zhǔ chūn xià hé zhòng shū zhǔ qiū dōng yǐ rùn yuè zhèng sì shí shǐ wèi lì jì
尧使羲仲叔主春夏，和仲叔主秋冬，以闰月正四时，始为历纪。
lì yuán
历元
huáng dì shǐ wèi lì yuán qǐ xīn mǎo gāo yáng shì qǐ yǐ mǎo
黄帝始为历元，起辛卯，高阳氏起乙卯。
shùn yòng wù wǔ xià yòng bǐng yín yīn yòng jiǎ yín zhōu yòng dīng sì qín yòng yǐ mǎo
舜用戊午，夏用丙寅，殷用甲寅，周用丁巳，秦用乙卯。
hàn zuò tài chū lì yuán yǐ dīng chǒu
汉作太初历元以丁丑。
xià shāng zhōu yǐ sān tǒng gǎi zhèng shuò
夏、商、周以三统改正朔。
sān dài ér xià zào lì zhě gè yǒu zēng chuàng rú tài chū qǐ zhī yǐ lǜ ér hòu qì yú huáng zhōng tài yǎn fú zhī yǐ yì ér jiào shù yú fēn miǎo shòu shí zhǔn zhī yǐ guǐ ér cè yàn yú yí xiàng
三代而下，造历者各有增创，如太初起之以律，而候气于黄钟，太衍符之以《易》，而较数于分秒，授时准之以晷，而测验于仪象。
zào lì
造历
huáng dì yíng rì tuī jiā yáo rùn yuè chéng suì
黄帝迎日推䇲，尧闰月成岁。
shùn zài xuán jī yù héng
舜在璇玑玉衡。
sān dài lì wú dìng fǎ zhōu qín rùn yú guāi cì
三代历无定法，周秦闰余乖次。
liú xīn zào sān tǒng lì ér shì fēi shǐ dìng
刘歆造《三统历》，而是非始定。
dōng hàn li fàn zào sì fēn lì ér yí shì fāng bèi
东汉李梵造《四分历》，而仪式方备。
liú hóng zào gàn xiàng lì shǐ wù yuè xíng chí sù
刘洪造《干象历》，始悟月行迟速。
wèi huáng chū jiān shǐ yǐ rì shí kè qí shū mì
魏黄初间始以日食课其疏密。
yáng wěi zào jǐng chū lì shǐ lì jiāo shí qǐ kuī shù
杨伟造《景初历》，始立交食起亏术。
yòu hé chéng tiān zào yuán jiā lì shǐ wù shuò wàng jí xián jiē dìng dà xiǎo yú jí yǐ guǐ yǐng yàn qì
又何承天造《元嘉历》，始悟朔望及弦皆定大小余，及以晷影验气。
yòu zǔ chōng zhī zào dà míng lì shǐ wù tài yáng suì cì zhī shù jí bù dòng zhī chù yí dù yú
又祖冲之造《大明历》，始悟太阳岁次之数极，不动之处一度余。
yòu zhāng zi xìn shǐ wù rì yuè jiāo dào yǒu biǎo lǐ wǔ xīng yǒu chí sù liú nì
又张子信始悟日月交道有表里，五星有迟速留逆。
yòu zhāng zhòu xuán zào dà yè lì shǐ lì wǔ xīng rù qì jiā jiǎn fǎ jí rì yīng shí bù shí shù
又张胄玄造《大业历》，始立五星入气加减法，及日应食不食术。
liú zhuō zào qī yào lì shǐ wù rì xíng yǒu yíng suō jí lì tuī huáng dào yuè dào
刘焯造《七曜历》，始悟日行有盈缩，及立推黄道月道。
yòu fu rén jūn zào wù yín yuán lì pō cǎi jiù lì shǐ yòng dìng zhì
又傅仁均造《戊寅元历》，颇采旧历，始用定制。
yòu li chún fēng zào lín dé lì shǐ wèi zǒng fǎ yòng jìn shuò yǐ bì huì chen yuè jiàn
又李淳风造《麟德历》，始为总法，用进朔以避晦晨月见。
yòu yī xíng zào dà yǎn lì shǐ yǐ shuò yǒu sì dà sān xiǎo dìng jiǔ fù guǐ mǎn jiāo shí zhī yì jí chuàng lì suì xīng chà hé shù
又一行造《大衍历》，始以朔有四大三小，定九服轨满交食之异，及创立岁星差合术。
yòu xú áng zào xuān míng lì shǐ wù rì shí yǒu qì kè shí sān chà
又徐昂造《宣明历》，始悟日食有气刻时三差。
yòu biān gāng chóng xuán lì shǐ lì xiāng jiǎn xiāng chéng fǎ yǐ qiú huáng dào yuè dào
又边冈崇《玄历》，始立相减相乘法，以求黄道月道。
yòu wáng pǔ qīn tiān lì shǐ biàn wǔ xīng fǎ chí liú nì xíng shū jí yǒu jiàn
又王朴《钦天历》，始变五星法，迟留逆行，舒亟有渐。
yòu zhōu cóng zào míng tiān lì shǐ wù rì fǎ jī nián zì rán zhī shù
又周琮造《明天历》，始悟日法积年自然之数。
yòu yáo shùn fǔ zào jì yuán lì shǐ wù shí shèn fàn yú chā shù
又姚舜辅造《纪元历》，始悟食甚泛余差数。
yǐ shàng jì qiān yī bǎi bā shí èr nián
以上计千一百八十二年。
chuàng fǎ yǒu sān jiā hàn luò xià hóng luò xìng xià hóng míng shǐ qǔ fǎ huáng zhōng lǜ shù chuàng lì lǜ róng yī yuè jī bā shí yī cùn zé yī rì zhī fēn yě
创法有三家，汉洛下闳（洛姓，下闳名）始取法黄钟律数创历（律容一龠，积八十一寸，则一日之分也）。
táng sēng yī xíng xìng zhāng míng suì shǐ gǎi cóng dà yì shī cè shù xiū lì běn yì dà yǎn yǐ sì shí jiǔ fēn wéi suàn
唐僧一行（姓张名璲）始改从大易蓍策数修历（本易大衍以四十九分为算）。
jìn yú xǐ shǐ lì suì cì yǐ wǔ shí nián tuì yí dù
晋虞喜始立岁次，以五十年退一度。
hé chéng tiān wèi tài guò jìn zhī
何承天为太过进之。
liú zhuō qǔ èr jiā zhōng shù zhé zhī
刘焯取二家中数折之。
zhì yuán guō shǒu jìng shǐ cè jǐng yàn qì jī liù shí nián qí tuì yí dù shǐ dìng chà fǎ
至元郭守敬始测景验气，积六十年奇退一度，始定差法。
gǎi lì
改历
àn zì huáng dì qì qín mò fán liù gǎi hàn gāo qì hàn mò fán wǔ gǎi duò wén qì suí mò fán shí sān gǎi táng gāo qì zhōu mò fán shí liù gǎi sòng tài zǔ qì sòng mò fán shí bā gǎi jīn xī zōng qì yuán mò fán sān gǎi
按自黄帝讫秦末凡六改，汉高讫汉末凡五改，隋文讫隋末凡十三改，唐高讫周末凡十六改，宋太祖讫宋末凡十八改，金熙宗讫元末凡三改。
ér fǎ xī hàn mò shàn yú tài chū
而法，西汉莫善于太初；
dōng hàn mò shàn yú sì fēn
东汉莫善于四分；
yóu wèi zhì duò mò shàn yú huáng jí
由魏至隋莫善于皇极；
zài táng zé chēng dà yǎn zài wǔ dài zé chēng qīn tiān
在唐则称大衍，在五代则称钦天；
zhì yuán shòu shí guō shǒu jìng lì yí cè yàn jiào gǔ jīng mì
至元授时，郭守敬立仪测验，较古精密。
yí xiàng
仪象
huáng dì mìng chéng róng zuò gài tiān shùn chá jī héng yǐ xuán wèi jī yòng yǐ zhuàn dòng wèi jī yǐ yù wèi guǎn
黄帝命成容作盖天，舜察玑衡（以璇为玑，用以转动为玑，以玉为管。
héng zhì qí zhōng wèi héng
横置其中为衡）。
zhuān xū shǐ wèi hún yí yáo fù zhī hún yí zāo qín miè
颛顼始为浑仪，尧复之，浑仪遭秦灭。
luò xià hóng shǐ fù jīng yíng yùn yí xiān yú wàng rén yòu dù zhī
洛下闳始复经营运仪，鲜于妄人又度之。
gěng shòu chāng shǐ zhù wèi xiàng
耿寿昌始铸为象。
zhāng héng yí shǐ wèi nèi guī wài guī
张衡仪始为内规外规。
li chún fēng yí biǎo lǐ sān chóng
李淳风仪表里三重。
luò xià hóng wèi yuán yí liáng lìng zàn wèi yóu yí guō shǒu jìng wèi jiǎn yí yǎng yí
洛下闳为员仪，梁令瓒为游仪，郭守敬为简仪、仰仪。
hòu hàn yǒu tóng yí hòu wèi yǒu tiě yí li chún fēng yǒu mù hún yí táng míng huáng yǒu shuǐ hún tiān
后汉有铜仪，后魏有铁仪，李淳风有木浑仪，唐明皇有水浑天。
zhāng héng shǐ zào hòu fēng dì dòng yí xíng sì zūn wài yǒu bā lóng xián wán zhèn zé jī fā tǔ wán xià chán chú chéng zhī
张衡始造候风地动仪（形似樽，外有八龙衔丸，震则机发，吐丸下，蟾蜍承之）。
fú xī shǐ zuò tǔ guī cè yǐng yī yǐn zuò shuǐ zhǔn de rì guǐ biàn fāng xiàng
伏羲始作土圭测影，伊尹作水准，得日晷辨方向。
huáng dì shǐ wèi kè lòu xià shāng xuān qí zhì wèi lòu jiàn
黄帝始为刻漏，夏商宣其制为漏箭。
sòng yàn sù zuò shuǐ chèng zhōu gōng shǐ fēn gēng diǎn
宋燕肃作水秤，周公始分更点。
sòng tài zǔ wén chén tuán pà wǔ gēng tóu zhī yán shǐ qù qián hòu èr diǎn
宋太祖闻陈抟怕五更头之言，始去前后二点。