lì dài jiān nìng
历代奸佞
xià dì qǐ yuán nián yǒu hù shì wú dào wēi wǔ wǔ xíng dài qì sān zhèng
夏帝启元年，有扈氏无道，威侮五行，怠弃三正。
qǐ zhēng zhī dà zhàn yú gān miè zhī
启征之，大战于甘，灭之。
xià dì xiāng quán guī hòu yì wèi yì suǒ zhú
夏帝相权归后羿，为羿所逐。
yì chén hán zhuó shā yì zì lì ér shì dì xiāng
羿臣寒浞杀羿自立，而弑帝相。
xiāng hòu mín yǒu réng guó jūn zhī nǚ fāng shēn bēn guī yǒu réng shēng shào kāng
相后缗，有仍国君之女，方娠，奔归有仍，生少康。
xià zhī jiù chén mǐ jǔ bīng shā zhuó ér lì shào kāng yān
夏之旧臣靡举兵杀浞而立少康焉。
zhōu chéng wáng yòu zhōu gōng shè zhèng
周成王幼，周公摄政。
guǎn shū cài shū huò shū liú yán yuē gōng jiāng bù lì yú rú zǐ
管叔、蔡叔、霍叔流言曰：“公将不利于孺子。
jì ér yǔ wǔ gēng tóng fǎn zhōu gōng nǎi zuò dà gào fèng wáng mìng yǐ tǎo píng zhī
”既而与武庚同反，周公乃作《大诰》，奉王命以讨平之。
wú tài zǎi bó pǐ shòu yuè lù ér xǔ yuè xíng chéng fù chán shā wu yuán yǐ wáng wú guó
吴太宰伯嚭，受越赂，而许越行成，复谗杀伍员，以亡吴国。
jìn dài fū wèi sī zhào jí hán qián sān fēn jìn de
晋大夫魏斯、赵籍、韩虔，三分晋地。
tián shì fá jiāng ér yǒu qí guó jiē zhōu tiān zi huài lǐ ér chǒng mìng zhī yě
田氏伐姜而有齐国，皆周天子坏礼，而宠命之也。
qín lǐ sī qǐng shǐ guān fēi qín jì jiē shāo zhī ǒu yǔ shī shū zhě qì shì yǐ gǔ fēi jīn zhě zú suǒ bù shāo zhě yī yào bǔ shì zhòng shù zhī shū
秦李斯请，史官非秦记皆烧之，偶语《诗》、《书》者弃市，以古非今者族，所不烧者医药、卜筮、种树之书。
ruò yù yǒu xué fǎ lìng yǐ lì wèi shī
如果有人想学习法令，就以官吏为老师。
zhì yuē kě
下诏说：“可以。”
suì kēng rú sì bǎi liù shí yú rén
”遂坑儒四百六十余人。
shǐ huáng bēng yú shā qiū zhào gāo yǔ sī zhà wèi yí zhào fèi sǐ tài zǐ fú sū lì hú hài wèi tài zǐ shì wèi èr shì
始皇崩于沙丘，赵高与斯诈为遗诏，废死太子扶苏，立胡亥为太子，是为二世。
gāo shì ēn zhuān zì kǒng sī yǐ wéi yán zú zhū sī ér zì wèi chéng xiàng
高恃恩专恣，恐斯以为言，族诛斯，而自为丞相。
jí zhāng hán jūn bài kǒng zuì qí shēn nǎi yǔ qí xù xián yáng lìng yán lè móu shì èr shì yú wàng yí gōng lì zǐ yīng wèi qín wáng
及章邯军败，恐罪其身，乃与其婿咸阳令阎乐，谋弑二世于望夷宫，立子婴为秦王。
zǐ yīng yǔ qí zi èr rén cì shā gāo yí qí sān zú
子婴与其子二人刺杀高，夷其三族。
chu xiàng wáng jiāng dīng gōng zhú jiǒng hàn wáng péng chéng xi duǎn bīng jiē hàn wáng jí gù wèi dīng gōng yuē liǎng xián qǐ xiāng è zāi
楚项王将丁公逐窘汉王彭城西，短兵接，汉王急，顾谓丁公曰：“两贤岂相厄哉！
dīng gōng nǎi hái
”丁公乃还。
hàn wáng jí dì wèi dīng gōng yè jiàn
汉王即帝位，丁公谒见。
dì yǐ jūn zhōng yuē dīng gōng wèi xiàng wáng chén bù zhōng shǐ xiàng wáng shī tiān xià
帝以军中，曰：“丁公为项王臣不忠，使项王失天下。
suì zhǎn zhī
”遂斩之。
hàn tián fén wèi chéng xiàng jiāo chǐ jí yù jīn yù fù nǚ gǒu mǎ shēng yuè wán hǎo bù kě shèng jì
汉田蚡为丞相，骄侈极欲，金玉、妇女、狗马、声乐、玩好，不可胜计。
rù zòu shì suǒ yán jiē tīng
入奏事，所言皆听。
jiàn rén huò qǐ jiā zhì èr qiān dàn quán yí rén zhǔ
荐人或起家至二千石，权移人主。
shàng yuē jūn chú lì jǐn wèi
上曰：“君除吏尽未？
wú yì yù chú lì
我也想任命几个官员。”
cháng qǐng kǎo gōng dì wèi zhái wǔ dì yuē jūn hé bù suì qǔ wǔ kù
”尝请考工地为宅，武帝曰：“君何不遂取武库？
shì hòu nǎi shāo tuì
此后才逐渐收敛。
zhào rén jiāng chōng chū wèi zhào jìng sù wáng kè dé zuì wáng yì què gào zhào tài zǐ yīn shì
赵人江充初为赵敬肃王客，得罪亡，诣阙告赵太子阴事。
tài zǐ zuò fèi shàng zhào chōng yǔ yǔ dà yuè bài wèi zhí zhǐ xiù yī shǐ zhě shǐ dū chá guì qī
太子坐废，上召充与语，大悦，拜为直指绣衣使者，使督察贵戚。
jìn chén yǔ tài zǐ yǒu xì yīn yán shàng jí suì zài wū gǔ
近臣与太子有隙，因言上疾，祟在巫蛊。
yú shì shàng yǐ chōng zhì wū gǔ yù
于是上以充治巫蛊狱。
chōng yún yú tài zǐ gōng de mù rén yóu duō yòu yǒu bó shū suǒ yán bù dào
充云：“于太子宫得木人尤多，又有帛书，所言不道。
chí tài zǐ shén jí
”持太子甚急。
tài zǐ fā cháng lè gōng wèi zú shōu bǔ chōng děng zhǎn zhī
太子发长乐宫卫卒收捕充等，斩之。
tài zǐ yì zì jīng
太子亦自经。
hòu wǔ dì gǎn tián qiān qiū yán zú miè chōng jiā
后武帝感田千秋言，族灭充家。
hàn zhāo dì chū zuǒ jiāng jūn shàng guān jié yì shòu yí zhào fǔ shǎo zhǔ qí zǐ ān yǒu nǚ jí huò guāng wài sūn ān yīn guāng yù nèi zhī guāng yǐ qí yòu bù tīng
汉昭帝初，左将军上官桀亦受遗诏辅少主，其子安有女，即霍光外孙，安因光欲内之，光以其幼，不听。
ān suì yīn dì zǐ gài cháng gōng zhǔ nèi rù gōng wèi jié yú yuè yú lì wèi huáng hòu yú shì yuàn guāng ér dé gài zhǔ
安遂因帝姊盖长公主内入宫为婕妤，月余立为皇后，于是怨光而德盖主。
zhī yàn wáng dàn yǐ dì xiōng bù dé lì yì yuàn wàng nǎi lìng rén zhà wèi yàn wáng shàng shū yù gòng zhí tuì guāng
知燕王旦以帝兄不得立，亦怨望，乃令人诈为燕王上书，欲共执退光。
shū zòu guāng bù gǎn rù
书奏，光不敢入。
shàng zhào guāng rù miǎn guān dùn shǒu shàng yuē jiāng jūn guān
上召光入，免冠顿首，上曰：“将军冠！
zhèn zhī shì shū zhà yě jiāng jūn wú zuì
朕知是书诈也，将军无罪。
jiāng jūn diào xiào wèi wèi shí rì yàn wáng hé yǐ zhī zhī
将军调校尉未十日，燕王何以知之？
shì shí dì nián shí sì zuǒ yòu jiē jīng ér shàng shū zhě guǒ wáng
”是时帝年十四，左右皆惊，而上书者果亡。
hòu móu lìng zhǎng gōng zhǔ zhì jiǔ qǐng guāng fú bīng gé shā zhī yīn fèi dì
后谋令长公主置酒请光，伏兵格杀之，因废帝。
huì gài zhǔ shè rén zhī qí móu yǐ gào bǔ jié ān děng zú zhū zhī
会盖主舍人知其谋以告，捕杰安等族诛之。
gài zhǔ yì zì shā
盖主亦自杀。
hàn yuán dì yǐ shǐ gāo lǐng shàng shū shì hóng gōng shí xiǎn diǎn shū jī
汉元帝以史高领尚书事，弘恭、石显典枢机。
xiāo wàng zhī děng jiàn bái yǐ wéi yi ba zhōng shū huàn guān yīng gǔ bù jìn xíng rén zhī yì
萧望之等建白，以为宜罢中书宦官，应古不近刑人之义。
yóu shì dà yǔ gāo gōng xiǎn wǔ
由是大与高、恭、显忤。
gōng xiǎn yīn zòu wàng zhī yǔ zhōu kān liú gēng shēng péng dǎng qǐng zhào zhì tíng wèi
恭、显因奏望之与周堪、刘更生朋党，请召致廷尉。
shàng chū bù yǔn qiáng ér kě qí zòu
上初不允，强而可其奏。
wàng zhī yǐn jiū zì shā
望之饮鸠自杀。
shàng wén zhī jīng fǔ shǒu yuē nǎng gù yí qí bù jiù yù guǒ rán shā wú xián xiàng
上闻之惊，拊手曰：“曩固疑其不就狱，果然杀吾贤相！
hàn chéng dì wěi zhèng wáng fèng xī fēng zhū jiù wáng tán wáng shāng wáng lì wáng gēn wáng féng shí wèi liè hóu
汉成帝委政王凤，悉封诸舅，王谭、王商、王立、王根、王逢时为列侯。
gǔ yǒng yīn yù zì tuō yú fèng nǎi yuē gǔ ròu dà chén yǒu shēn bó zhī zhì wú chóng hé ān yáng bó lù zhī luàn
谷永阴欲自托于凤，乃曰：“骨肉大臣有申伯之志，无重合安阳博陆之乱。
yǐ tuī sòng zhī
”以推颂之。
shí shàng shū yán zāi yì zhī yīng duō jī qiē wáng shì zhuān zhèng suǒ zhì
时上书言灾异之应，多讥切王氏专政所致。
shàng qīn wèn zhāng yǔ yǔ yuē zāi biàn zhī yì shēn yuǎn nán jiàn xīn xué xiǎo shēng luàn dào wù rén
上亲问张禹，禹曰：“灾变之意，深远难见，新学小生乱道误人。
dài yǒng jiā duàn yuē wáng shì dài hàn shǐ yú dù qīn gǔ yǒng chéng yú zhāng yǔ kǒng guāng zhōng yú liú xīn
”戴永嘉断曰：“王氏代汉，始于杜钦、谷永，成于张禹、孔光，终于刘歆。
cǐ shù zi jiē hào chēng rú zhě yǐ xián liáng zhí jiàn wèi míng yǐ tōng jīng xué gǔ wèi xián jiǎ tuō jīng shù yuán shì gǔ yì yǐ shòu jiān yá yǐ jì yú nìng yī píng chǒng lù yǐ gǒu fù guì xiāng yǔ wù guó rú cǐ céng bǐ fū xiǎo rén bù ruò yě
此数子皆号称儒者，以贤良直谏为名，以通经学古为贤，假托经术，缘饰古义，以售奸邪，以济谀佞，依凭宠禄，以苟富贵，相与误国如此，曾鄙夫小人不若也！
hàn píng dì wǔ nián wǔ yuè cè mìng ān hàn gōng wáng mǎng yǐ jiǔ cì
汉平帝五年五月，策命安汉公王莽以九锡。
shí èr yuè mǎng yīn là rì shàng jiāo jiǔ zhì dú jiǔ zhōng
十二月，莽因腊日上椒酒，置毒酒中。
dì yǒu jí mǎng zuò cè qǐng mìng yú tài yuàn yǐ shēn dài cáng cè jīn téng zhì yú qián diàn chì zhū gōng mò gǎn yán
帝有疾，莽作策请命于泰，愿以身代，藏策金滕，置于前殿，敕诸公莫敢言。
yǐ ér dì bēng qún chén jì qūn xún yuè xún xiāng táng lín táng zūn yáng xióng gǔ yǒng liú xīn kǒng guāng děng zòu tài hòu qǐng ān hàn gōng shè huáng dì wèi zhào yuē kě
已而帝崩，群臣纪逡、郇越、郇相、唐林、唐遵、扬雄、谷永、刘歆、孔光等奏太后，请安汉公摄皇帝位，诏曰：“可。
xún jí zhēn tiān zǐ wèi
”寻即真天子位。
dìng hào yuē xīn jiàn wèi shí bā nián hàn bīng shā zhī
定号曰新，僭位十八年，汉兵杀之。
hàn zhāng dì chǒng rèn dòu xiàn xiàn yǐ jiàn zhí qǐng duó qìn shuǐ gōng zhǔ tián yuán xún yǐ zhēng quán cì shā dōu qīng hóu chàng
汉章帝宠任窦宪，宪以贱直请夺沁水公主田园，寻以争权刺杀都卿侯畅。
dòu tài hòu shǐ jī xiōng nú shú zuì yǐ zhì xiōng dì zhuān quán
窦太后使击匈奴赎罪，以致兄弟专权。
hé dì yǔ zhōng cháng shì zhèng zhòng mì qiú gù shì lè bīng shōu bǔ pò xiàn zì shā
和帝与中常侍郑众密求故事，勒兵收捕，迫宪自杀。
dòu shì suī chú ér sì rén zhī quán cóng zī shèng yǐ
窦氏虽除，而寺人之权从兹盛矣。
hàn ān dì bēng yán tài hòu lín cháo yù jiǔ zhuān guó zhèng
汉安帝崩，阎太后临朝，欲久专国政。
yǔ yán xiǎn děng dìng cè lì yòu nián jì běi huì wáng zǐ yì wèi jǐ hōng
与阎显等定策，立幼年济北惠王子懿，未几，薨。
zhōng cháng shì sūn chéng wáng kāng děng shí jiǔ rén móu yíng jì yīn wáng jí huáng dì wèi shì wèi shùn dì
中常侍孙程、王康等十九人，谋迎济阴王即皇帝位，是为顺帝。
zhū yán xiǎn qiān tài hòu fēng sūn chéng děng jiē wèi liè hóu shì chēng shí jiǔ hóu
诛阎显，迁太后，封孙程等皆为列侯，世称十九侯。
hàn shùn dì bēng tài zǐ bǐng lì cái èr suì liáng tài hòu lín cháo zài wèi yī nián
汉顺帝崩，太子炳立，才二岁，梁太后临朝，在位一年。
zhēng bó hǎi xiào wáng zi zuǎn jí wèi nián bā suì shēng ér cōng huì cháng yīn cháo huì mù liáng jì yuē cǐ bá hù jiāng jūn
征渤海孝王子缵即位，年八岁，生而聪慧，尝因朝会，目梁冀曰：“此跋扈将军。
jì wén è zhī zhì dú yú zhǔ bǐng ér shì zhī zài wèi yī nián
”冀闻恶之，置毒于煮饼而弑之，在位一年。
jì yíng lǐ wú hóu zhì jí dì wèi shì wèi huán dì
冀迎蠡吾侯志即帝位，是为桓帝。
liáng jì yī mén qián hòu qī hóu sān huáng shì liù guì rén èr dà jiàng jūn shàng gōng zhǔ zhě sān rén qí yú qīng jiāng yǐn xiào wǔ shí qī rén
梁冀一门，前后七侯、三皇氏、六贵人、二大将军，尚公主者三人，其余卿、将、尹、校五十七人。
jì zhuān shàn wēi bǐng xiōng zì rì jī wēi xíng nèi wài tiān zǐ gǒng shǒu bù dé yǒu suǒ qīn yǔ
冀专擅威柄，凶恣日积，威行内外，天子拱手，不得有所亲与。
huán dì bù píng nǎi yǔ zhōng cháng shì dān chāo xú huáng děng yì zhū shā zhī
桓帝不平，乃与中常侍单超、徐璜等议，诛杀之。
fēng dān chāo děng wǔ rén wéi xiàn hòu shì wèi zhī wǔ hòu
封单超等五人为县侯，世谓之五侯。
shì shí liáng shì suī chú wǔ hòu sì nüè xián rén jūn zǐ zhōng fèn jī liè zú chéng dǎng gù zhī huò yǐ
是时梁氏虽除，五侯肆虐，贤人君子忠愤激烈，卒成党锢之祸矣。
hàn huán dì wú zi dòu tài hòu lì jiě dú tíng hòu cháng zhī zǐ hóng shì wèi líng dì
汉桓帝无子，窦太后立解渎亭侯苌之子宏，是为灵帝。
shí zhōng cháng shì cáo jié wáng fu děng gòng xiāng péng jié chǎn shì tài hòu tài hòu xìn zhī
时中常侍曹节、王甫等共相朋结，谄事太后，太后信之。
chén fán dòu wǔ jí yān
陈蕃、窦武疾焉。
huì yǒu rì shí zhī biàn wǔ nǎi bái tài hòu zhū cáo jié děng tài hòu yóu yù wèi rěn
会有日食之变，武乃白太后诛曹节等，太后犹豫未忍。
cáo jié zhào shàng shū xié shǐ zuò zhào bǎn bài wáng fu wèi huáng mén lìng chí jié bǔ shōu wǔ děng
曹节召尚书，胁使作诏板，拜王甫为黄门，令持节捕收武等。
wǔ bù shòu zhào zhí fán sòng běi sì yù shā zhī
武不受诏，执蕃送北寺狱杀之。
wáng fu jiāng hǔ bēn yǔ lín děng hé qiān yú rén wéi wǔ wǔ zì shā
王甫将虎贲、羽林等合千余人围武，武自杀。
huàn guān yù héng liú dú
宦官愈横流毒。
jìn shēn zhōng chén yì shì pián shǒu jiù lù
缙绅、忠臣、义士骈首就戮。
líng dì bēng huáng zǐ biàn jí wèi hé tài hòu lín cháo
灵帝崩，皇子辩即位，何太后临朝。
zhōng jūn xiào wèi yuán shào quàn tài hòu xiōng hé jìn xī zhū huàn guān jìn bái tài hòu bù tīng
中军校尉袁绍劝太后兄何进悉诛宦官，进白太后，不听。
shào děng yòu wèi huà cè zhào sì fāng měng jiàng shǐ bìng yǐn bīng xiàng quē yǐ xié tài hòu
绍等又为画策，召四方猛将，使并引兵向阙，以胁太后。
jìn rán zhī
进然之。
zhào dǒng zhuó jiàng bīng yì jīng zhuō wèi zhì jìn wèi zhōng cháng shì zhāng ràng děng jiǎo zhào suǒ shā
召董卓将兵诣京，卓未至，进为中常侍张让等矫诏所杀。
yuán shào wén jìn bèi shā nǎi lè bīng bǔ zhū huàn zhě wú shào zhǎng shā jǐn zhī
袁绍闻进被杀，乃勒兵捕诸宦者，无少长杀尽之。
zhāng ràng shì pò suì jiāng dì yǔ chén liú wáng xié chū gǔ mén
张让势迫，遂将帝与陈留王协出谷门。
ràng tóu hé ér sǐ
让投河而死。
dǒng zhuó zhì yǐ wáng wèi xián fèi dì ér lì chén liú wáng xié shì wèi xiàn dì
董卓至，以王为贤，废帝而立陈留王协，是为献帝。
dǒng zhuó shàn zhèng zhuó luàn gōng jìn guān dōng zhōu jùn jiē qǐ bīng yǐ tǎo zhuō
董卓擅政，浊乱宫禁，关东州郡皆起兵以讨卓。
zhuō suì qiān dū yǐ bì nǎi shāo fén gōng miào guān fǔ jié qiān tiān zǐ rù dōu cháng ān
卓遂迁都以避，乃烧焚宫庙官府，劫迁天子入都长安。
sī tú wáng yǔn sī lì xiào wèi huáng wǎn shǐ lǚ bù zhū zhuō bǎi xìng gē wǔ yú dào
司徒王允、司隶校尉黄琬，使吕布诛卓，百姓歌舞于道。
wáng yǔn yù xī zhū zhuō dǎng zhuō bù jiàng li què guō sì děng gōng cháng ān shā wáng yǔn
王允欲悉诛卓党，卓部将李傕、郭汜等攻长安，杀王允。
yáng fèng hán xiān fèng chē jià zhì luò yáng
杨奉、韩暹奉车驾至雒阳。
cáo cāo jié qiān yú xǔ xié tiān zǐ yǐ lìng zhū hóu zhàng shā fú hòu jiǔ xù wú jūn zhī xīn wèi yú míng yì yù xué zhōu wén wáng yǐ qī hòu shì
曹操劫迁于许，挟天子以令诸侯，杖杀伏后，久蓄无君之心，畏于名义，欲学周文王，以欺后世。
zi pī shǐ cuàn wèi fèng hàn dì wéi shān yáng gōng hàn shì suì wáng
子丕始篡位，奉汉帝为山阳公，汉室遂亡。
shǔ hàn huàn guān huáng hào biàn pì nìng huì hòu zhǔ ài zhī
蜀汉宦官黄皓便辟佞慧，后主爱之。
chū wèi dǒng yǔn bù gǎn wèi fēi
初畏董允，不敢为非。
yǔn zú ér chén qí dài yǔn wèi shì zhōng
允卒，而陈祇代允为侍中。
qí yǔ hào xiāng biǎo lǐ hào shǐ yù zhèng
祇与皓相表里，皓始预政。
wèi sī mǎ zhāo dà xīng rù kòu jiāng wéi zòu qiǎn zuǒ yòu chē qí zhāng yì liáo huà dū zhū jūn fēn hù yáng ān guān kǒu jí yīn píng zhī qiáo tóu yǐ fáng wèi rán
魏司马昭大兴入寇，姜维奏：遣左右车骑张翼、廖化督诸军分护阳安关口，及阴平之桥头，以防未然。
huáng hào xìn wū guǐ wèi dí zhōng bù zì zhì qǐ dì qǐn qí shì qún chén mò zhī
黄皓信巫鬼，谓敌终不自致，启帝寝其事，群臣莫知。
shān ài guǒ mào yīn píng xiǎn pì ér rù hàn bīng bù yì wèi bīng zú zhì bǎi xìng rǎo rǎo
邓艾果冒阴平险僻而入，汉兵不意魏兵卒至，百姓扰扰。
qiáo zhōu quàn dì chū jiàng guó suì wáng
谯周劝帝出降，国遂亡。
wèi cáo shuǎng yòng hé yàn shān yáng dīng mì zhī móu tài hòu yú yǒng níng gōng zhuān shàn cháo zhèng
魏曹爽用何晏、邓扬、丁谧之谋，太后于永宁宫专擅朝政。
sī mǎ yì chēng jí bù yǔ zhèng shì yīn yǔ qí zi zhāo móu zhū shuǎng jí yàn yáng děng ér zì cāo guó bǐng
司马懿称疾，不与政事，阴与其子昭谋诛爽及晏、扬等，而自操国柄。
yì zú yǐ qí zi shī fèi dà jiàng jūn
懿卒，以其子师废大将军。
shī fèi zhǔ fāng yíng lì gāo guì xiāng gōng máo
师废主芳，迎立高贵乡公髦。
shī zú fēng qí dì zhāo wèi jìn gōng jiā jiǔ cì
师卒，封其弟昭为晋公，加九锡。
wèi zhǔ máo jiàn wēi quán rì qù bù shèng qí fèn yuē sī mǎ zhāo zhī xīn lù rén suǒ zhī yě
魏主髦见威权日去，不胜其忿，曰：“司马昭之心，路人所知也。
wú bù néng zuò shòu fèi rǔ jīn rì dāng zì chū tǎo zhī
吾不能坐受废辱，今日当自出讨之。
suì bá jiàn shēng niǎn lǜ diàn zhōng sù wèi cāng tóu guān tóng gǔ zào ér chū wèi zhāo dǎng gǔ chōng chéng jì cì yǔn yú chē xià
”遂拔剑升辇，率殿中宿卫、苍头、官僮，鼓噪而出，为昭党贾充、成济刺殒于车下。
zhuī fèi máo wèi shù rén yíng lì cháng dào xiāng gōng huáng wéi zhǔ
追废髦为庶人，迎立常道乡公璜为主。
zhāo zú zi yán sì jìn wáng cuàn wèi fèng wèi zhǔ wèi chén liú wáng
昭卒，子炎嗣晋王篡位，奉魏主为陈留王。
zì yì jí yán qí shì nì bù dào bǐ cāo zhī chù xiàn dì yóu shén rén wèi zhī tiān bào
自懿及炎，其弑逆不道，比操之处献帝尤甚，人谓之“天报”。
sūn wú sūn lín fèi zhǔ liàng wèi kuài jī wáng yíng lì láng yá wáng xiū
孙吴孙琳废主亮为会稽王，迎立琅琊王休。
xiū cú zhí hào lì
休殂，侄皓立。
hào jiāo bì cán nüè shēn yú jié zhòu jiàng yú jìn fēng guī mìng hóu
皓骄愎残虐，深于桀纣，降于晋，封归命侯。
gǔ chōng wèi hào yuē wén jūn zài nán fāng záo rén mù bāo rén miàn pí cǐ hé děng xíng yě
贾充谓皓曰：“闻君在南方凿人目，剥人面皮，此何等刑也？
hào yuē rén chén yǒu shì qí jūn jí jiān huí bù zhōng zhě zé jiā cǐ xíng ěr
”皓曰：“人臣有弑其君及奸回不忠者，则加此刑耳。
chōng mò rán shēn kuì
”充默然深愧。
jìn shì zǔ hòu fù yáng jùn jiāo tōng qǐng yè shì qīng nèi wài
晋世祖后父杨骏交通请谒，势倾内外。
shì zǔ bēng huì dì lì
世祖崩，惠帝立。
gǔ hòu xiōng hàn yù gàn yù zhèng shì ér wèi jùn suǒ yì suì gòu jùn yǐ móu fǎn shā zhī fèi tài hòu
贾后凶悍，欲干预政事，而为骏所抑，遂构骏以谋反，杀之，废太后。
xún gǔ hòu dú shā tài zǐ
寻贾后毒杀太子。
zhào wáng lún sūn xiù děng qǐ bīng shā hòu zhào wáng cuàn wèi
赵王伦、孙秀等起兵杀后，赵王篡位。
qí wáng jiǒng děng qǐ bīng tǎo lún shā zhī shèng yú fǎn zhèng
齐王冏等起兵讨伦，杀之，乘舆反正。
qí wáng jì dé zhì jiāo shē shàn quán zhōng wài shī wàng
齐王既得志，骄奢擅权，中外失望。
hé jiān wáng yóng chéng dū wáng yǐng děng qǐ bīng tǎo qí wáng jiǒng shā zhī yǐ yǐng wèi tài dì
河间王颙、成都王颖等，起兵讨齐王冏，杀之，以颖为太弟。
hé jiān wáng jiāng zhāng fāng fèi tài dì yǐng gēng lì yù zhāng wáng chì wèi huáng tài dì shì wèi huái dì hòu wèi liú cōng suǒ zhí ér yù hài
河间王将张方废太弟颖，更立豫章王炽为皇太弟，是为怀帝，后为刘聪所执而遇害。
dōng jìn wáng dūn yǔ liú wěi diāo xié gòu nán yù chú jūn cè zhī huàn
东晋王敦与刘隗、刁协构难，欲除君侧之患。
shàng shū zuì zhuàng jǔ bīng jù shí tou wú bù fù de wèi shèng dé shì yǐ
上疏罪状，举兵据石头，吾不复得为盛德事矣。
yuán dì mìng diāo xié liú wěi dài yuān shuài zhòng gōng shí tou xié wěi jù bài
元帝命刁协、刘隗、戴渊帅众攻石头，协、隗俱败。
dì lìng gōng qīng bǎi guān yì shí tou jiàn dūn yǐ dūn wèi chéng xiàng dū du zhōng wài zhū jūn shì
帝令公卿百官诣石头见敦，以敦为丞相，都督中外诸军事。
lǚ yī shuō dūn shōu zhōu dài yuān shā zhī bù cháo tiān zi jìng hái wǔ chāng
吕猗说敦收周、戴渊，杀之，不朝天子，竟还武昌。
míng dì yuán nián dūn jí shèn sī tú dǎo lǜ zǐ dì wèi fā āi zhòng yǐ wéi xìn sǐ yú shì téng zhào xià dūn fǔ liè dūn zuì è
明帝元年，敦疾甚，司徒导率子弟为发哀，众以为信死，于是腾诏下敦府，列敦罪恶。
dūn jiàn zhào shén nù ér bìng zhuǎn dǔ bù néng zì jiāng yǐ xiōng hán shuài zhòng wǔ wàn yǎn zhì jiāng níng
敦见诏甚怒，而病转笃，不能自将，以兄含帅众五万，奄至江宁。
míng dì shuài zhū jūn xí jī dà pò zhī dūn xún zú
明帝帅诸军袭击，大破之，敦寻卒。
dūn dǎng xī píng
敦党悉平。
nǎi fā dūn yì chū shī jì ér zhǎn zhī
乃发敦瘗出尸，跽而斩之。
jìn chéng dì èr nián yǔ liàng yǐ sū jùn zài lì yáng zhōng wèi huò luàn xià zhào zhēng zhī
晋成帝二年庾亮以苏峻在历阳终为祸乱，下诏征之。
jùn bù yīng mìng zhī zǔ yuē yuàn wàng yǔ qí lián bīng tǎo liàng
峻不应命，知祖约怨望，与其连兵讨亮。
lǜ zhòng zhì jiǎng líng gōng qīng xī biàn hú sǐ zhī yīn fēng zòng huǒ shāo tái shěng liàng bēn zǒu xún yáng
率众至蒋陵，攻青溪、卞壶死之，因风纵火烧台省，亮奔走浔阳。
jùn bīng rù tái chéng fǔ cáng yī kōng
峻兵入台城，府藏一空。
wēn jiào táo kǎn xī jiàn děng qǐ bīng tǎo jùn
温峤、陶侃、郗鉴等起兵讨峻。
jùn wén sì fāng bīng qǐ bī qiān dì yú shí tou
峻闻四方兵起，逼迁帝于石头。
kǎn děng gōng jùn shā zhī zǔ yuē bēn hòu zhào
侃等攻峻，杀之，祖约奔后赵。
jìn dì yì wǔ nián dà sī mǎ huán wēn yīn xù bù chén zhī zhì cháng fǔ zhěn tàn yuē nán zǐ bù néng liú fāng bǎi shì yì dāng yí chòu wàn nián
晋帝奕五年，大司马桓温阴蓄不臣之志，尝抚枕叹曰：“男子不能流芳百世，亦当遗臭万年。
jí fāng tóu zhī bài wēi míng dùn cuò xī chāo wèi wēn yuē míng gōng bù wéi yī huò zhī jǔ zhě wú yǐ lì dà wēi quán
”及枋头之败，威名顿挫，郗超谓温曰：“明公不为伊、霍之举者，无以立大威权。
wēn rán zhī
”温然之。
suì yì jiàn kāng xuān tài hòu lìng fèi dì yì wèi dōng hǎi wáng lì kuài jī wáng yù shì wèi jiǎn wén dì
遂诣建康，宣太后令，废帝奕为东海王，立会稽王昱，是为简文帝。
wēn zú shǐ dì chōng lǐng qí zhòng
温卒，使弟冲领其众。
chōng jì dài wēn jū rèn jìn zhōng wáng shì
冲既代温居任，尽忠王室。
jìn liè zōng shí nán jùn gōng huán xuán fù qí cái dì yǐ xióng háo zì chǔ
晋烈宗时，南郡公桓玄负其才地，以雄豪自处。
cháo tíng yí ér bù yòng
朝廷疑而不用。
nián èr shí sān zhào bài tài zǐ xǐ mǎ hòu chū bǔ yì xīng tài shǒu yù yù bù dé zhì tàn yuē fù wèi jiǔ zhōu bó r wèi wǔ hú zhǎng
年二十三，诏拜太子洗马，后出补义兴太守，郁郁不得志，叹曰：“父为九州伯，儿为五湖长。
suì qì guān guī
”遂弃官归。
hòu cuàn ān dì wèi dēng yù zuò ér chuáng hū xiàn qún chén shī sè
后篡安帝位，登御坐，而床忽陷，群臣失色。
yīn zhòng wén yuē jiāng yóu shèng dé shēn hòu de bù néng zài
殷仲文曰：“将由圣德深厚，地不能载。
xuán dà yuè
”玄大悦。
hòu wèi liú yù pò zhǎn zhī
后为刘裕破斩之。
liú sòng xú xiàn zhī tán dào jì děng fèi sòng wáng yì fú xún shì zhī
刘宋徐羡之、檀道济等废宋王义符，寻弑之。
tài zǐ shào shì jūn yì lóng
太子劭弑君义隆。
shòu jì zhī shì jūn yè
寿寂之弑君业。
xiāo dào chéng shì cāng wú wáng yù shì shùn zhǔn
萧道成弑苍梧王，昱弑顺准。
qí xī chāng hóu luán shì jūn zhāo yè yíng lì zhāo wén xún fù fèi wèi hǎi líng wáng ér zì jí wèi shì wèi míng dì
齐西昌侯鸾弑君昭业，迎立昭文，寻复废为海陵王，而自即位，是为明帝。
tài zǐ bǎo juàn lì wèi xiāo yǎn suǒ shì
太子宝卷立，为萧衍所弑。
liáng wǔ dì wèi hóu jǐng suǒ è sǐ
梁武帝为侯景所饿死。
jiǎn wén dì gāng wèi hóu jǐng suǒ shì
简文帝纲为侯景所弑。
shì zǔ yì jiàng wèi bèi shì
世祖绎降魏被弑。
jìng dì wèi chén bà xiān suǒ shì
敬帝为陈霸先所弑。
duò yáng guǎng shā xiōng móu wèi huáng tài zǐ hòu shì fù jiān ér zì lì
隋杨广杀兄谋为皇太子，后弑父坚而自立。
hòu xún shòu yáng zhōu tiān xià bīng qǐ
后巡狩扬州，天下兵起。
nèi shǐ shì láng yú shì jī yǐ dì è wén zéi dào zhū jùn xiàn yǒu gào bài qiú jiù zhě shì jī zhé yì sǔn bù yǐ wén
内史侍郎虞世基以帝恶闻贼盗，诸郡县有告败求救者，世基辄抑损不以闻。
yóu shì dào zéi biàn hǎi nèi xiàn méi jùn xiàn dì jiē fú zhī zhī yě
由是盗贼遍海内，陷没郡县，帝皆弗之知也。
hòu wèi yǔ wén huà jí suǒ shì
后为宇文化及所弑。
duò jìn yáng gōng jiān péi jì yǔ jìn yáng lìng liú wén jìng děng móu yè zuì lǐ yuān yǐ jìn yáng gōng rén shì yuān jié yuān qǐ bīng
隋晋阳宫监裴寂与晋阳令刘文静等谋，夜醉李渊，以晋阳宫人侍渊，劫渊起兵。
táng tài zōng cháng zhǐ shù xià ài zhī yǔ wén shì jí cóng ér yù zhī bù yǐ
唐太宗尝止树下，爱之，宇文士及从而誉之不已。
tài zōng zhèng sè yuē wèi zhēng cháng quàn wǒ yuǎn nìng rén wǒ bù zhī nìng rén wèi shuí
太宗正色曰：“魏征尝劝我远佞人，我不知佞人为谁。
yì yí shì rǔ jīn guǒ bù miù
意疑是汝，今果不谬！
táng tài zōng tài zǐ chéng gàn xǐ shēng sè tián liè suǒ wéi shē mí
唐太宗太子承干，喜声色田猎，所为奢靡。
wèi wáng tài duō yì néng yǒu chǒng yú shàng qián yǒu duó dí zhī zhì
魏王泰多艺能，有宠于上，潜有夺嫡之志。
tài zǐ zhī zhī yīn yǎng cì kè hé gàn chéng jī děng móu shā wèi wáng tài
太子知之，阴养刺客纥干、承基等，谋杀魏王泰。
huì chéng jī zuò shì xì yù shàng biàn gào tài zǐ móu fǎn chì zhōng shū mén xià cān jū zhī fǎn xíng yǐ jù fèi wèi shù rén hóu jūn jí děng jiē fú zhū
会承基坐事系狱，上变，告太子谋反，敕中书门下参鞫之，反形已具，废为庶人，侯君集等皆伏诛。
nǎi lì jìn wáng zhì wèi huáng tài zǐ
乃立晋王治为皇太子。
táng gāo zōng yù lì tài zōng cái rén wǔ shì wèi hòu chǔ suì liáng gù zhí bù kě
唐高宗欲立太宗才人武氏为后，褚遂良固执不可。
shàng wèn yú li yuē bì xià jiā shì hé bì gèng wèn wài rén
上问于李，曰：“陛下家事，何必更问外人？
xǔ jìng zōng xuān yán yú cháo yuē tián shè wēng duō shōu shí hú mài shàng yù yì fù kuàng tiān zǐ lì yī hòu hé yù zhū rén shì ér wàng shēng yì yì hu
”许敬宗宣言于朝，曰：“田舍翁多收十斛麦，尚欲易妇，况天子立一后，何预诸人事，而妄生异议乎？
suì fèi wáng huáng hòu xiāo shū fēi wèi shù rén mìng li jì xǐ shòu cè huáng hòu wǔ shì
”遂废王皇后、萧淑妃为庶人，命李继玺绶，册皇后武氏。
táng wǔ tài hòu yīn zōng shì dà chén yuàn wàng yù zhū lù wēi zhī nǎi shèng kāi gào mì zhī mén
唐武太后因宗室大臣怨望，欲诛戮威之，乃盛开告密之门。
hú rén suǒ yuán lǐ yīn gào mì zhuó wèi yóu jī jiāng jūn lìng àn zhì yù
胡人索元礼因告密擢为游击将军，令按制狱。
yuán lǐ xìng cán rěn tuī yī rén bì lìng zì biàn liàng shí bǎi rén
元礼性残忍，推一人，必令自变量十百人。
yòu zhōu xìng lái jùn chén zhī tú xiào zhī fēn fēn jì qǐ gòng zhuàn luó zhī jīng shù qiān yán jiào qí tú wǎng luó wú gū
又周兴、来俊臣之徒效之，纷纷继起，共撰《罗织经》数千言，教其徒网罗无辜。
zhōng wài wèi cǐ shù rén shén yú hǔ láng
中外畏此数人甚于虎狼。
hòu zhōu xìng zuì liú lǐng nán zài dào wèi chóu jiā suǒ shā
后周兴罪流岭南，在道为仇家所杀。
suǒ yuán lǐ wèi tài hòu shā zhī yǐ wèi rén wàng
索元礼为太后杀之，以慰人望。
táng shì yù shǐ fu yóu yì shàng biǎo qǐng gǎi guó hào yuē zhōu tài hòu kě zhī
唐侍御史傅游艺，上表请改国号曰周，太后可之。
nǎi yù zé tiān lóu shè tiān xià yǐ táng wèi zhōu
乃御则天楼，赦天下，以唐为周。
yǐ yù wáng dàn wèi huáng sì cì xìng wǔ shì
以豫王旦为皇嗣，赐姓武氏。
yóu yì jī nián zhī zhōng lì yī qīng lǜ zhū zǐ shí rén wèi zhī sì shí shì huàn
游艺期年之中，历衣青绿朱紫，时人谓之四时仕宦。
táng yáng zài sī wèi xiāng zhuān yǐ qǔ mèi
唐杨再思为相，专以取媚。
sī lǐ shǎo qīng zhāng tóng xiū yì zhī chāng zōng zhī xiōng yě cháng zhào gōng qīng yàn lè jiǔ hān xì zài sī yuē yáng nèi shǐ miàn shì gāo lí
司礼少卿张同休，易之、昌宗之兄也，尝召公卿宴乐，酒酣，戏再思曰：“杨内史面似高丽。
zài sī xīn rán qǐ wèi gāo lí wǔ jǔ zuò dà xiào
”再思欣然起为高丽舞，举座大笑。
táng zhōng zōng shǐ wéi hòu yǔ wǔ sān sī shuāng lù ér zì jū bàng wèi zhī diǎn chóu sān sī suì yǔ hòu tōng
唐中宗使韦后与武三思双陆，而自居傍，为之点筹，三思遂与后通。
wǔ shì zhī shì fù zhèn
武氏之势复振。
táng zhōng zōng yàn jìn chén guó zǐ jì jiǔ zhù qīn míng zì qǐng zuò bā fēng wǔ yáo tóu zhuǎn mù bèi zhū chǒu tài
唐中宗宴近臣，国子祭酒祝钦明自请作八风舞，摇头转目，备诸丑态。
qīn míng sù yǐ rú xué zhù míng lú cáng yòng yǔ rén yuē zhù gōng wǔ jīng sǎo dì yǐ
钦明素以儒学著名，卢藏用语人曰：“祝公五经扫地矣。
táng yáng huí yòu zèn tài zǐ yīng è wáng yáo guāng wáng jū qián gòu yì móu xuán zōng zhào zǎi xiàng móu zhī
唐杨洄又谮太子瑛、鄂王瑶、光王琚潜构异谋，玄宗召宰相谋之。
lǐ lín fǔ duì yuē cǐ bì xià jiā shì fēi chén děng suǒ yí yù
李林甫对曰：“此陛下家事，非臣等所宜预。
shàng yì nǎi jué fèi yīng yáo jū wèi shù rén cì sǐ chéng dōng yì
”上意乃决，废瑛、瑶、琚为庶人，赐死城东驿。
dà lǐ qīng xú jiào zòu jīn suì tiān xià duàn sǐ xíng wǔ shí bā rén dà lǐ yù yuàn yóu lái xiāng chuán shā qì tài shèng niǎo què bù qī jīn yǒu què cháo qí shù yú shì bǎi guān yǐ jǐ zhì xíng cuò shàng biǎo chēng hè
大理卿徐峤奏：今岁天下断死刑五十八人，大理狱院由来相传杀气太盛，鸟雀不栖，今有鹊巢其树，于是百官以几致刑措，上表称贺。
shàng guī gōng zǎi fǔ cì lǐ lín fǔ jué
上归功宰辅，赐李林甫爵。
jìn guó gōng niú xiān kè bīn guó gōng luò huá yáng yuē míng huáng yī rì shā sān zi ér lǐ lín fǔ yǐ xíng cuò shòu shǎng chán yú dé zhì tiān lǐ miè yǐ
晋国公牛仙客、豳国公落华阳曰：“明皇一日杀三子，而李林甫以刑措受赏，谗谀得志，天理灭矣！
ān dé jiǔ ér bù luàn hū
安得久而不乱乎？
táng ān lù shān wèi lǔ suǒ bài zhāng shǒu zòu qǐng zhǎn zhī
唐安禄山为虏所败，张守奏请斩之。
shàng xī qí cái chì lìng miǎn guān
上惜其才，敕令免官。
zhāng jiǔ líng gù zhēng yuē lù shān shī lǜ sàng shī yú fǎ bù kě bù zhū
张九龄固争曰：“禄山失律丧师，于法不可不诛。
qiě chén guān qí mào yǒu fǎn xiāng bù shā bì yǒu hòu huàn
且臣观其貌有反相，不杀必有后患。
shàng yuē qīng wù yǐ wáng yí fǔ shí shí lè wǎng hài zhōng liáng
”上曰：“卿勿以王夷甫识石勒，枉害忠良。
jìng yǐ wéi jié dù shǐ chū rù jìn zhōng
”竟以为节度使，出入禁中。
yīn qǐng wèi guì fēi r pō yǒu chǒu shēng wén yú wài shàng bù zhī yí
因请为贵妃儿，颇有丑声闻于外，上不之疑。
shí wěi zhèng lǐ lín fǔ lín fu mèi shì zuǒ yòu pái yì shèng jǐ kǒu yǒu mì ér fù yǒu dāo yǎng chéng tiān xià zhī luàn
时委政李林甫，林甫媚事左右，排抑胜己，口有蜜而腹有刀，养成天下之乱。
lù shān yǐ lín fu jiǎo huá yú jǐ yì wèi fú zhī
禄山以林甫狡猾逾己，亦畏服之。
jí yáng guó zhōng wèi xiāng lù shān shì zhī miè rú yě
及杨国忠为相，禄山视之蔑如也。
yóu shì yǒu xì
由是有隙。
rán lù shān suī xù yì yǐ shàng dài zhī hòu yù sì shàng yàn jià ér hòu zuò luàn
然禄山虽蓄异，以上待之厚，欲俟上晏驾而后作乱。
huì guó zhōng yù qí sù fǎn yǐ qǔ xìn jǐ yán yú shàng shù yǐ shì jī zhī lù shān suì fǎn
会国忠欲其速反以取信己，言于上，数以事激之，禄山遂反。
táng sù zōng zhāng hòu chū yǔ li fǔ guó xiāng biǎo lǐ zhuān quán yòng shì
唐肃宗张后，初与李辅国相表里，专权用事。
wǎn nián gèng yǒu xì yù shā fǔ guó fèi tài zǐ
晚年更有隙，欲杀辅国，废太子。
nèi shè shēng shǐ chéng yuán zhèn yǔ fǔ guó móu qiān zhāng hòu yú bié diàn xún shā zhī
内射生使程元振与辅国谋，迁张后于别殿，寻杀之。
dīng mǎo shàng bēng dài zōng jí wèi è li fǔ guó zhuān hèng yǐ qí yǒu shā zhāng hòu zhī gōng bù yù xiǎn zhū zhī
丁卯上崩，代宗即位，恶李辅国专横，以其有杀张后之功，不欲显诛之。
yè qiǎn dào rù qí dì qiè fǔ guó zhī shǒu jí yī bì ér qù
夜遣盗入其第，窃辅国之首及一臂而去。
táng dài zōng chǒng rèn chéng yuán zhèn
唐代宗宠任程元振。
tǔ bō rù kòu yuán zhèn bù yǐ wén zi yí qǐng bīng yuán zhèn bù zhào jiàn zhì shàng cāng zú xìng shǎn zhōu
吐蕃入寇，元振不以闻，子仪请兵，元振不召见，致上仓卒幸陕州。
tǔ bō rù cháng ān piāo lüè fǔ kù shì lǐ fén lú shè jīng shī zhōng xiāo rán yī kōng
吐蕃入长安，剽掠府库市里，焚庐舍，京师中萧然一空。
shàng fā shǐ zhēng zhū dào bīng li guāng bì děng jiē jì yuán zhèn jū zhōng mò yǒu zhì zhě
上发使征诸道兵，李光弼等皆忌元振居中，莫有至者。
zhōng wài qiè chǐ mò gǎn yán
中外切齿莫敢言。
tài cháng bó shì liǔ kàng shū qí mí guó wù cháo shàng yǐ yuán zhèn yǒu bǎo hù gōng dàn xuē qí guān jué fàng guī tián lǐ ér yǐ
太常博士柳伉疏其迷国误朝，上以元振有保护功，但削其官爵，放归田里而已。
guān jūn róng xuān wèi chǔ zhì shǐ yú cháo ēn zhuān diǎn jìn bīng chǒng rèn wú bǐ shì qīng cháo yě
观军容宣慰处置使鱼朝恩，专典禁兵，宠任无比，势倾朝野。
shàng lìng yuán zài wèi fāng lüè
上令元载为方略。
qín ér yì shā zhī
擒而缢杀之。
yuán zài zì zhū yú cháo ēn shàng chǒng yòng yǐ wéi zhōng shū shì láng zhuān hèng wú bǐ
元载自诛鱼朝恩，上宠用以为中书侍郎，专横无比。
xún cì zì jìn
寻赐自尽。
yǒu sī jí zài jiā cái hú jiāo zhì bā bǎi shí tā wù chēng shì
有司籍载家财，胡椒至八百石，他物称是。
táng dé zōng yuè lú qǐ zhuó wèi mén xià shì láng
唐德宗悦卢杞，擢为门下侍郎。
qǐ yù qǐ shì lì wēi yǐn péi yán líng wèi jí xián zhí xué shì qīn rèn zhī
杞欲起势立威，引裴延龄为集贤直学士，亲任之。
zèn shā yáng yán dú shàn guó bǐng zhuó luàn cháo zhèng yǐ zhì yǒu yáo lìng yán zhū cǐ zhī pàn nì
谮杀杨炎，独擅国柄，浊乱朝政，以致有姚令言、朱泚之叛逆。
chū xìng fèng tiān cǐ fù gōng wéi fèng tiān jīng yuè
出幸奉天，泚复攻围奉天经月。
li huái guāng bèi dào rù yuán bài cǐ yú lǐ quán
李怀光倍道入援，败泚于醴泉。
cǐ yǐn bīng dùn guī cháng ān
泚引兵遁归长安。
huái guāng shù yú rén yán lú qǐ zhào zàn bái zhì zhēn zhī jiān nìng qiě yuē wú jiàn shàng dāng qǐng zhū zhī
怀光数与人言卢杞、赵瓒、白志贞之奸佞，且曰：“吾见上，当请诛之。
qǐ wén ér jù zòu shàng zhào huái guāng zhí yǐn bīng zhūn biàn qiáo yǔ li shèng kè qī jìn qǔ cháng ān
”杞闻而惧，奏上，诏怀光直引兵屯便桥，与李晟刻期进取长安。
huái guāng zì yǐ shù qiān lǐ jié chéng fù nàn zhǐ chǐ bù dé jiàn tiān zi yàng yàng yǐn bīng qù
怀光自以数千里竭诚赴难，咫尺不得见天子，怏怏引兵去。
hòu shàng cóng róng yǔ li mì lùn jí wèi yǐ lái zǎi xiàng yuē lú qǐ zhōng qīng qiáng jiè rén yán qí jiān xié zhèn shū bù jué
后上从容与李泌论即位以来宰相，曰：“卢杞忠清强介，人言其奸邪，朕殊不觉。
mì yuē cǐ nǎi qǐ zhī suǒ yǐ wèi jiān xié yě
”泌曰：“此乃杞之所以为奸邪也。
tǎng bì xià jué zhī qǐ yǒu jiàn zhōng zhī luàn hū
倘陛下觉之，岂有建中之乱乎？
táng xiàn zōng yí li jiàng péi dù jù péng dǎng ér yú li jí fǔ chéng yì huáng fǔ zé bù zhī yí
唐宪宗疑李绛、裴度俱朋党，而于李吉甫、程异、皇甫则不之疑。
gài jiàng dù shù jiàn jí fǔ yì shùn cóng ē yú ér bù jué qí qī yě
盖绛、度数谏，吉甫、异、顺从阿谀，而不觉其欺也。
fàn shì yuē hàn zhī dǎng gù shǐ yú gān líng èr bù xiāng jī ér chéng yú tài xué zhū shēng xiāng yù
范氏曰：汉之党锢始于甘陵二部相讥，而成于太学诸生相誉。
táng zhī péng dǎng shǐ yú niú sēng rú li zōng mǐn duì cè ér chéng yú qián huī zhī biǎn
唐之朋党始于牛僧孺、李宗闵对策，而成于钱徽之贬。
jiē yóu zhǔ dé bù míng jūn zǐ xiǎo rén zá jìn yú cháo bù fēn xié zhèng zhōng chán chū chù zhì zhī ér tīng qí zì xiāng qīng yà yǐ yǎng chéng yě
皆由主德不明，君子小人杂进于朝，不分邪正忠谗出黜陟之，而听其自相倾轧，以养成也。
táng mù zōng shí li féng jí yòng shì suǒ qīn hòu zhě zhāng wén xīn li zhòng yán li xù zhī li yú liú qī chu jiāng zhì jí zhāng quán yú chéng xī fàn yòu yǒu cóng ér fù lì zhī zhě bā rén shí rén mù wéi bā guān shí liù zi
唐穆宗时，李逢吉用事，所亲厚者，张文新、李仲言、李续之、李虞、刘栖楚、姜治及张权舆、程昔范，又有从而附丽之者八人，时人目为八关、十六子。
yǒu suǒ qiú qǐng xiān lù guān zǐ hòu dá féng jí wú bù de suǒ yù yě
有所求请，先赂关子，后达逢吉，无不得所欲也。
táng wén zōng shí lǐ dé yù li zōng mǐn gè yǒu péng dǎng hù xiāng jì yuán
唐文宗时，李德裕、李宗闵各有朋党，互相济援。
shàng huàn zhī měi tàn yuē qù hé běi zéi yì qù cháo zhōng péng dǎng nán
上患之，每叹曰：“去河北贼易，去朝中朋党难。
táng wén zōng jiǔ nián chū sòng shēn xī huò zuì huàn guān yì héng shàng nèi bù néng kān yǔ li xun zhèng zhù móu zhū zhī
唐文宗九年，初，宋申锡获罪，宦官益横，上内不能堪，与李训、郑注谋诛之。
xun zhù yīn wáng shǒu chéng yǐ jìn xiān chú shǒu chéng zé huàn guān bù yí
训、注因王守澄以进，先除守澄，则宦官不疑。
nǎi qiǎn zhōng shǐ li hào gǔ jiù dì cì zhèn shā zhī
乃遣中使李好古就第赐鸩，杀之。
shǒu chéng chū zàng chǎn shuǐ zhèng zhù qǐng lìng nèi chén jǐn jí chǎn shuǐ sòng zàng yīn hé mén lìng qīn bīng fǔ zhī shǐ qí wú yí
守澄出葬浐水，郑注请令内臣尽集浐水送葬，因阖门令亲兵斧之，使其无遗。
xun yǔ qí dǎng móu yuē rú cǐ shì chéng zé zhù zhuān yǒu qí gōng bù ruò xiān qī zhū huàn zhě yǐ ér bìng zhù qù zhī
训与其党谋曰：“如此事成，则注专有其功，不若先期诛宦者，已而并注去之。
rén xū shàng yù zǐ chén diàn
”壬戌，上御紫宸殿。
hán yuē zòu
韩约奏；
zuǒ jīn wú tīng shì shí liu shù yè yǒu gān lù
左金吾厅事石榴树，夜有甘露。
xiān mìng zǎi xiàng liǎng shěng shì zhī
先命宰相两省视之。
xun hái zòu fēi zhēn
训还奏非真。
shàng gù chóu shì liáng shuài zhū huàn zhě wǎng shì
上顾仇士良，帅诸宦者往视。
zhì zuǒ zhàng fēng chuī mù qǐ jiàn zhí bīng zhě shén zhòng yì shàng gào biàn
至，左仗风吹幕起，见执兵者甚众，诣上告变。
xun jù hū jīn wú wèi shì shàng diàn
训遽呼金吾卫士上殿。
huàn zhě fú shàng shēng yú jué hòu diàn fú sī jí qū běi chū
宦者扶上升舆，决后殿罘罳，疾趋北出。
wèi shì zòng jī huàn guān sǐ shāng zhě shí yú rén
卫士纵击宦官，死伤者十余人。
xun zhī shì bù jì tuō zǒu
训知事不济，脱走。
shì liáng děng mìng jìn bīng chū shā jīn wú lì zú qiān liù bǎi yú rén zhū sī lì mín qiān yú rén wáng yá gǔ sù shū yuán yú jiē shōu xì zhǎn zhī
士良等命禁兵出，杀金吾吏卒千六百余人、诸司吏民千余人，王涯、贾𫗧、舒元舆皆收系，斩之。
míng rì xun zhù jiē bèi shā zú qí jiā
明日，训、注皆被杀，族其家。
zì shì tiān xià shì jiē jué yú běi sī zǎi xiàng xíng wén shū ér yǐ
自是天下事皆决于北司，宰相行文书而已。
táng xī zōng zhuān shì yóu xì yǐ huàn guān tián lìng zī wèi zhōng wèi zhèng shì yī wěi zhī hū wèi ā fù
唐僖宗专事游戏，以宦官田令孜为中尉，政事一委之，呼为阿父。
táng zhāo zōng wèi sàn qí cháng shì zhèng qǐ wèi lǐ bù shì láng tóng píng zhāng shì
唐昭宗为散骑常侍郑綮为礼部侍郎同平章事。
qǐ hǎo huī xié duō wèi xiē hòu shī jī cháo shí shì
綮好诙谐，多为歇后诗，讥嘲时事。
shàng yǐ wéi yǒu suǒ yùn mìng yǐ wéi xiāng wén zhě dà jīng táng lì wǎng gào zhī
上以为有所蕴，命以为相，闻者大惊，堂吏往告之。
qǐ xiào yuē zhū jūn dà wù shǐ tiān xià gèng wú rén wèi zhì zhèng qǐ
綮笑曰：“诸君大误，使天下更无人，未至郑綮。
lì yuē tè chū shèng yì
”吏曰：“特出圣意。
qǐ yuē guǒ rú shì nài rén xiào hé
”綮曰：“果如是，奈人笑何？
jì ér hè kè zhì qǐ yáo shǒu yán yuē xiē hòu zhèng wǔ zuò zǎi xiàng shí shì kě zhī yǐ
”既而贺客至，綮摇首言曰：“歇后郑五作宰相，时事可知矣！
lèi ràng bù huò nǎi shì shì
”累让不获，乃视事。
wèi jǐ zhì shì qù
未几，致仕去。
táng zhāo zōng èr nián wáng xíng yú hán jiàn jiàng bīng fàn quē chēng wéi zhāo dù li xī zuò xiāng bù hé zhòng xīn shā zhāo dù xī yú dū liàng yì
唐昭宗二年，王行瑜、韩建将兵犯阙，称韦昭度、李溪作相不合众心，杀昭度、溪于都亮驿。
li kè yòng jǔ bīng tǎo xíng yú zhǎn zhī
李克用举兵讨行瑜，斩之。
táng zhāo zōng yǐ cuī yìn wèi xiāng
唐昭宗以崔胤为相。
yìn yǔ shàng móu zhū huàn guān huàn guān jù
胤与上谋诛宦官，宦官惧。
zhōng wèi liú jì shù wáng zhòng xiān děng yīn móu fèi lì nǎi yǐn bīng kū rù xuān huà mén
中尉刘季述、王仲先等阴谋废立，乃引兵哭入宣化门。
jì shù nǎi fú shàng shì shǎo yáng yuàn yǐ yín wō huà dì shù shàng zuì shù shí suǒ gù zhī jiǎo zhào lì tài zǐ yù
季述乃扶上适少阳院，以银挝画地，数上罪数十，锁锢之，矫诏立太子裕。
yìn mì qiǎn rén shuō shén cè zhǐ huī shǐ sūn dé zhāo qín shù děng zhǎn zhī yíng shàng fù wèi
胤密遣人说神策指挥使孙德昭，擒述等斩之，迎上复位。
yìn yǐ huàn guān diǎn bīng zhōng wèi zhǒu yè zhī huàn nǎi chēng bèi mì zhào mìng zhū quán zhōng yǐ bīng rù tǎo
胤以宦官典兵，终为肘腋之患，乃称被密诏命朱全忠以兵入讨。
quán zhōng suì fā dà liáng
全忠遂发大梁。
zhōng wèi hán quán huì wén zhī jié dì xìng fèng xiáng
中尉韩全诲闻之，劫帝幸凤翔。
zhū quán zhōng jìn gōng fèng xiáng li mào zhēn chū zhàn lǚ bài
朱全忠进攻凤翔，李茂贞出战，屡败。
chǔ zhì yǐ jié shàng zhōu yù yī jí xiǎo huáng zǐ yī yú shì yǐ chōng shí
储峙已竭，上鬻御衣及小皇子衣于市以充食。
mào zhēn qǐng zhū hán quán huì děng yǔ quán zhōng hé bìng shā huàn guān qī shí yú rén fèng chē jià hái cháng ān
茂贞请诛韩全诲等，与全忠和，并杀宦官七十余人，奉车驾还长安。
fù yǐ cuī yìn tóng píng zhāng shì
复以崔胤同平章事。
yìn fù zòu jiǎn huàn guān zhī gēn
胤复奏剪宦官之根。
zhū quán zhōng yǐ bīng qū dì wǔ kě fàn yǐ xià shù bǎi rén yú nèi shì shěng jǐn shā zhī
朱全忠以兵驱第五可范以下数百人于内侍省，尽杀之。
chū shǐ zhě zhào suǒ zài shōu bǔ zhū zhī zhǐ huáng yī yòu ruò sān shí rén liú bèi sǎ sǎo
出使者诏所在收捕诛之，止黄衣幼弱三十人，留备洒扫。
xún quán zhōng mì biǎo cuī yìn zhuān quán zhū zhī
寻全忠密表崔胤专权，诛之。
qiān shàng zhì luò yáng shǐ jiǎng xuán huī shì zhāo zōng ér lì zhāo xuān dì yǐ cuàn zhī
迁上至洛阳，使蒋玄晖弑昭宗，而立昭宣帝以篡之。
zhōu tài shī féng dào zú
周太师冯道卒。
dào shǎo yǐ xiào jǐn zhī míng táng zhuāng zōng shì shǐ guì xiǎn zì shì lèi cháo bù lí jiàng xiàng sān gōng sān shī zhī wèi
道少以孝谨知名，唐庄宗世始贵显，自是累朝不离将相、三公、三师之位。
wéi rén qīng jiǎn kuān róng rén mò cè qí xǐ yùn huá jī duō zhì fú chén qǔ róng
为人清俭宽容，人莫测其喜愠，滑稽多智，浮沉取容。
cháng zhe cháng yuè lǎo xù zì shù lèi cháo róng yù zhī zhuàng rén jiē yǐ dé liàng tuī zhī
尝着《长乐老叙》，自述累朝荣遇之状，人皆以德量推之。
zhōu gōng dì yuán nián zhēng yuè chén qiáo bīng biàn yōng zhào kuāng yìn hái biàn zì rén hé mén rù
周恭帝元年正月，陈桥兵变，拥赵匡胤还汴，自仁和门入。
shí zǎo cháo wèi ba wén biàn qīn jūn zhǐ huī hán tōng móu lǜ zhòng yù zhī jūn xiào wáng yàn shēng zhú yān
时早朝未罢，闻变，亲军指挥韩通谋率众御之，军校王彦升逐焉。
tōng chí rù qí dì wèi jí hé mén wèi yàn shēng suǒ hài qī zǐ jù sǐ
通驰入其第，未及，阖门为彦升所害，妻子俱死。
jiàng shì yōng fàn zhì wáng pǔ děng zhì kuāng yìn liú tì ér yán liù jūn xiāng pò zhī yóu zhì děng wèi jí duì liè xiào luō yàn huán tǐng jiàn lì shēng yuē wǒ bèi wú zhǔ jīn rì bì děi tiān zǐ
将士拥范质、王溥等至，匡胤流涕而言六军相迫之由，质等未及对，列校罗彦环挺剑厉声曰：“我辈无主，今日必得天子。
zhì děng xiāng gù bù zhī suǒ wéi
”质等相顾，不知所为。
pǔ jiàng jiē xiān bài zhì bù dé yǐ yì bài suì fèng kuāng yìn rù gōng zhào bǎi guān zhì
溥降阶先拜，质不得已亦拜，遂奉匡胤入宫，召百官至。
bū shí bān dìng yóu wèi yǒu chán zhào hàn lín chéng zhǐ táo gǔ chū zhū xiù zhōng suì yòng zhī yǐ dēng jí
晡时班定，犹未有禅诏，翰林承旨陶谷出诸袖中，遂用之，以登极。
sòng tài zōng qī nián biǎn qín wáng tíng měi wèi xī jīng liú shǒu
宋太宗七年，贬秦王廷美为西京留守。
chū zhāo xuān tài hòu yí mìng tài zǔ chuán wèi yú tài zōng
初，昭宣太后遗命太祖传位于太宗。
tài zōng chuán zhī tíng měi yǐ jí dé zhāo
太宗传之廷美以及德昭。
jí dé zhāo bù dé qí sǐ dé fāng xiāng jì yāo mò tíng měi shǐ bù zì ān
及德昭不得其死，德芳相继夭殁，廷美始不自安。
chái yǔ xī yīn shàng biàn yǐ yáo zhī dì yì bù jué zhào zhào pǔ yù yǐ tài hòu yí zhǐ
柴禹锡因上变以摇之，帝意不决，召赵普谕以太后遗旨。
pǔ duì yuē tài zǔ yǐ wù bì xià qǐ róng zài wù
普对曰：“太祖已误，陛下岂容再误！
tíng měi suì dé zuì
”廷美遂得罪。
kāi bǎo huáng hòu sòng shì bēng qún chén bù chéng fú
开宝皇后宋氏崩，群臣不成服。
hàn lín xué shì wáng yǔ duì kè yán hòu cháng mǔ yí tiān xià dāng zūn yòng jiù lǐ
翰林学士王禹对客言，后尝母仪天下，当遵用旧礼。
zuò bàng shàn zé zhī chú zhōu
坐谤讪，责知滁州。
sòng zhēn zōng zhī xiāng lǚ shì yuē jǐng dé yǐ qián duō jūn zǐ xiáng fú yǐ hòu rú wáng qīn ruò zhī bì mén xiū zhāi dīng wèi zhī qián jié nèi shì léi yǔn gōng yǔ qián wéi yǎn shàn quán yú wài ér féng zhěng cáo lì yòng xiāng yǔ wèi dǎng chén yáo sōu zhī fù hè tiān shū jiē xiǎo rén yě
宋真宗之相吕氏曰：“景德以前多君子，祥符以后如王钦若之闭门修斋，丁谓之潜结内侍，雷允恭与钱惟演擅权于外，而冯拯、曹利用相与为党，陈尧叟之附和天书，皆小人也。
sòng rén zōng wèi fǔ chén yuē wáng qīn ruò jiǔ zài zhèng fǔ guān qí suǒ wèi zhēn jiān xié yě
宋仁宗谓辅臣曰：“王钦若久在政府，观其所为，真奸邪也。
wáng céng duì yuē qīn ruò yǔ dīng wèi lín tè chén péng nián liú yǒng tóng wù shí chēng wǔ guǐ jiān xié wěi chéng rú shèng yù
”王曾对曰：“钦若与丁谓、林特、陈彭年、刘永同恶，时称五鬼，奸邪伪，诚如圣谕。
sòng rén zōng cháo guó zǐ jiàn zhí jiǎng shí jiè yǐ hán qí fàn zhòng yān děng tóng shí dēng yòng ér ōu yáng xiū cài xiāng děng bìng wèi jiàn guān xià sǒng jì ba nǎi zuò qìng lì shèng dé shī yǒu yuē zhòng xián zhī jìn rú máo sī bá dà jiān zhī qù rú jù sī tuō
宋仁宗朝，国子监直讲石介以韩琦、范仲淹等同时登用，而欧阳修、蔡襄等并为谏官，夏竦既罢，乃作庆历圣德诗，有曰：“众贤之进，如茅斯拔，大奸之去，如距斯脱。
dà jiān zhǐ sǒng yě
”大奸，指竦也。
chū jiè céng zòu jì yú fù bì zé yǐ xíng yī zhōu zhī shì
初，介曾奏记于富弼，责以行伊、周之事。
xià sǒng yuàn jiè chì jǐ yù yīn shì qīng bì děng
夏竦怨介斥己，欲因是倾弼等。
nǎi shǐ nǚ nú yīn xí jiè shū xí chéng suì gǎi yī zhōu yuē yī huò yòu wěi zuò jiè wèi bì zhuàn fèi lì zhào cǎo fēi yǔ shàng wén
乃使女奴阴习介书，习成，遂改“伊、周”曰“伊、霍”，又伪作介为弼撰废立诏草，飞语上闻。
bì yǔ zhòng yān jù
弼与仲淹惧。
shì wén qì dān fá xià suì qǐng xíng biān
适闻契丹伐夏，遂请行边。
jiè yì bù zì ān nǎi qǐng wài de pú zhōu tōng pàn
介亦不自安，乃请外，得濮州通判。
sòng dù yǎn hǎo jiàn yǐn xián shì qún xiǎo xián yuàn yù shǐ zhōng chéng wáng gǒng chén zhī dǎng yóu jí zhī
宋杜衍好荐引贤士，群小咸怨，御史中丞王拱辰之党尤嫉之。
yǎn xù sū shùn qīn shí jiān jìn zòu yuàn xún qián lì sì shén yǐ jì lè yú bīn
衍婿苏舜钦时监进奏院，循前例祀神，以伎乐娱宾。
gǒng chén wén zhī yù yīn shì qīng yǎn nǎi fěng yù shǐ yú zhōu xún jǔ hé qí shì bèi chì zhě shí yú rén jiē zhī míng zhī shì
拱辰闻之，欲因是倾衍，乃讽御史鱼周询举劾其事，被斥者十余人，皆知名之士。
gǒng chén xǐ yuē wú yī wǎng dǎ jìn yǐ
拱辰喜曰：“吾一网打尽矣。
sòng shén zōng lì zhì zhì sān sī tiáo lì sī yì xíng xīn fǎ zhào chén shēng zhī wáng ān shí lǐng qí shì yǐ sū zhé lǚ huì qīng jiǎn xiáng wén zì zhāng wèi tiáo lì guān céng bù jiǎn zhèng zhōng shū wǔ fáng gōng shì
宋神宗立，制置三司条例司，议行新法，诏陈升之、王安石领其事，以苏辙、吕惠卿检详文字，章□为条例官，曾布检正中书五房公事。
lǚ huì shū ān shí shí shì sū zhé jiàn qīng miáo fǎ
吕诲疏安石十事，苏辙谏青苗法。
ān shí yù zhǐ
安石欲止。
huì jīng dōng zhuǎn yùn shǐ wáng guǎng yuān qǐ liú běn dào qián bó dài mín huò xī shì yǔ qīng miáo fǎ hé yú shì jué yì xíng yān
会京东转运使王广渊乞留本道钱帛贷民获息事，与青苗法合，于是决意行焉。
jí xiù zhōu pàn guān li dìng bèi zhào zhì jīng jí yè ān shí
及秀州判官李定被召至京，即谒安石。
ān shí lì jiàn yú shàng
安石立荐于上。
dì wèn qīng miáo fǎ hé rú dìng yuē mín shén biàn zhī
帝问青苗法何如，定曰：“民甚便之。
yú shì zhū yán xīn fǎ bù biàn zhě dì jiē bù tīng
”于是诸言新法不便者，帝皆不听。
sòng shén zōng ba céng gōng liàng
宋神宗罢曾公亮。
shí rén yǒu shēng lǎo bìng sǐ kǔ zhī yù wèi ān shí wéi shēng liàng wèi lǎo táng jiè sǐ fù bì yì lùn bù hé chēng bìng zhào wú rú ān shí hé wéi chēng kǔ kǔ ér yǐ
时人有“生老病死苦”之喻，谓安石为生，亮为老，唐介死，富弼议论不合称病，赵无如安石何，惟称“苦苦”而已。
liú shēn yuán yuē wáng ān shí zhī jìn shǐ yú céng gōng liàng lǚ huì qīng zhī jìn yì shǐ yú gōng liàng
刘深源曰：“王安石之进始于曾公亮，吕惠卿之进亦始于公亮。
gài céng gōng liàng shǐ yù jié dǎng yǐ pái hán qí ér bù zhī xiǎo rén yì jìn ér nán tuì biàn fǎ zhī huò gōng liàng kě táo qí zuì yé
盖曾公亮始欲结党以排韩琦，而不知小人易进而难退，变法之祸，公亮可逃其罪耶？
sòng shān wǎn tōng pàn níng zhōu zhī wáng ān shí de jūn zhuān zhèng nǎi tiáo shàng shí shì qiě yán bì xià de yī zhōu zhī zuǒ zuò qīng miáo miǎn yì děng fǎ mín mò bù gē wǔ shèng zé chéng bu shi zhī liáng fǎ
宋邓绾通判宁州，知王安石得君专政，乃条上时事，且言陛下得伊、周之佐，作青苗、免役等法，民莫不歌舞圣泽，成不世之良法。
fù tiē shū ān shí jí sòng qí měi yóu shì ān shí lì jiàn yú dì ér suì jí xián xiào lǐ xún wèi shì yù shǐ pàn sī nóng shì
复贴书安石，极颂其美，由是安石力荐于帝，而遂集贤校理，寻为侍御史判司农事。
xiāng rén zài dōu zhě jiē xiào qiě mà
乡人在都者，皆笑且骂。
wǎn yuē xiào mà cóng tā xiào mà hǎo guān wǒ hái wèi zhī
绾曰：“笑骂从他笑骂，好官我还为之。
sòng wáng ān shí zi pāng wéi rén lì hàn yīn kè wú gù jì xìng shén mǐn
宋王安石子雱，为人栗悍阴刻，无顾忌，性甚敏。
wèi guàn jǔ jìn shì
未冠，举进士。
yǔ fù móu yuē zhí zhèng zi suī bù yù shì ér jīng yán kě chù
与父谋曰：“执政子虽不预事，而经筵可处。
ān shí yù dì zhī zì yòng nǎi yǐ pāng suǒ zuò cè lùn tiān xià shì sān shí yú piān dá yú dì
”安石欲帝知自用，乃以雱所作策论天下事三十余篇达于帝。
shān wǎn céng bù yòu lì jiàn zhī
邓绾、曾布又力荐之。
suì zhào bài wèi chóng zhèng diàn shuō shū
遂召拜为崇政殿说书。
yī rì ān shí yǔ chéng hào yǔ pāng qiú shǒu xiǎn zú xié fù rén guàn yǐ chū wèn fù suǒ yán hé shì
一日，安石与程颢语，雱囚首跣足，携妇人冠以出，问：“父所言何事？
yuē yǐ xīn fǎ wéi rén suǒ zǔ gù yǔ chéng jūn yì zhī
”曰：“以新法为人所阻，故与程君议之。
pāng dà yán yuē xiāo hán qí fù bì zhī shǒu yú shì zé fǎ xíng yǐ
”雱大言曰：“枭韩琦、富弼之首于市，则法行矣。
ān shí jù yuē r wù yǐ
”安石遽曰：“儿误矣！
sòng zhī jiàn yuàn táng jiōng zòu shí èr shū lùn shí shì jiē liú zhōng bù chū
宋知谏院唐垧，奏十二疏论时事，皆留中，不出。
jiōng yú bǎi guān qǐ jū rì kòu bì qǐng duì yuē chén suǒ yán jiē dà chén bù fǎ qǐng yī yī chén zhī
垧于百官起居日扣陛请对曰：“臣所言皆大臣不法，请一一陈之。
suì dà shēng xuān dú jǐ liù qī shí tiáo zhì yào yǐ ān shí zhuān zuò wēi fú céng bù děng biǎo lǐ shàn quán tiān xià dàn zhī dàn ān shí wēi quán bù fù zhī yǒu bì xià
”遂大声宣读，几六七十条治要，以安石专作威福，曾布等表里擅权，天下但知惮安石威权，不复知有陛下；
wén yàn bó féng jīng zhī ér bù gǎn yán
文彦博、冯京知而不敢言；
wáng guī wáng sháo qǔ shì ān shí wú yì sī pú
王珪、王韶曲事安石，无异厮仆；
yuán jiàng xuē xiàng chén yì ān shí yí zhǐ qì shǐ wú yì jiā nú
元绛、薛向、陈绎，安石颐指气使，无异家奴；
zhāng zǎo li dìng wèi ān shí yá zhǎo zhāng shāng yīng nǎi ān shí yīng quǎn
张璪、李定为安石牙爪，张商英乃安石鹰犬；
zhì dǐ ān shí wèi lǐ lín fǔ lú qǐ
至诋安石为李林甫、卢杞。
shén zōng lǚ zhǐ zhī jiōng kāng kǎi zì ruò dú yǐ xià diàn zài bài ér tuì
神宗屡止之，垧慷慨自若，读已，下殿再拜而退。
ān shí fěng gé mén jiū qí dú luàn cháo yí biǎn cháo zhōu bié jià
安石讽阁门，纠其渎乱朝仪，贬潮州别驾。
sòng wáng ān shí bà xiāng zhī jiāng níng yīn jiàn hán jiàng lǚ huì qīng yǐ zì dài shí hào jiàng wèi chuán fǎ shā mén huì qīng wèi hù fǎ shàn shén
宋王安石罢相，知江宁，因荐韩绛、吕惠卿以自代，时号绛为传法沙门，惠卿为护法善神。
huì qīng jì dé zhì jì ān shí fù yòng suì nì bì qí tú chū ān shí sī shū yǒu wù lìng shàng zhī zhī yǔ fán kě yǐ hài ān shí zhě wú suǒ bù yòng qí zhì
惠卿既得志，忌安石复用，遂逆闭其途，出安石私书，有“勿令上知”之语，凡可以害安石者，无所不用其智。
hán jiàng zhuān chǔ zhōng shū shì duō jī liú bù jué shù yǔ huì qīng zhēng lùn dù bù néng zhì mì qǐng dì fù yòng ān shí
韩绛颛处中书，事多稽留不决，数与惠卿争论，度不能制，密请帝复用安石。
dì cóng zhī
帝从之。
ān shí chéng mìng jí bèi dào ér jìn qī rì zhì biàn jīng huì qīng xún ba
安石承命，即倍道而进，七日至汴京，惠卿寻罢。
sòng yǐ cài què cān zhī zhèng shì
宋以蔡确参知政事。
zǎi xiàng wú chōng shù wèi dì yán xīn fǎ bù biàn yù shāo qù shèn zhě què zǔ zhī fǎ suì bù biàn
宰相吴充数为帝言新法不便，欲稍去甚者，确阻之，法遂不变。
què shàn guān rén zhǔ yì yǔ shí shàng xià yǐ wáng ān shí jiàn jū dà wèi ér shì dà fū jiāo kǒu xiào mà què zì yǐ wéi dé jì
确善观人主意，与时上下，以王安石谏，居大位，而士大夫交口笑骂，确自以为得计。
sòng zhé zōng qīn zhèng yáng wèi shàng shū qǐ shào shù xiān zhèng
宋哲宗亲政，杨畏上疏，乞绍述先政。
chū lǚ dà fáng chēng wèi gǎn yán qiě xiān mì yuē wèi zhù jǐ jìng chāo qiān wèi wèi lǐ bù shì láng
初，吕大防称畏敢言，且先密约畏助己，竟超迁畏为礼部侍郎。
wèi shǒu pàn dà fáng shàng yán shén zōng gēng fǎ yǐ chuí wàn shì qǐ zǎo jiǎng qiú yǐ chéng shào shù zhī dào
畏首叛大防，上言神宗更法，以垂万世，乞早讲求，以成绍述之道。
dì jí xún yǐ gù chén shú kě zhào yòng
帝即询以故臣孰可召用。
wèi jí shū zhāng dūn lǚ huì qīng shān wēn bó li qīng chén děng dì shēn nà ér jǐn yòng zhī
畏即疏章惇、吕惠卿、邓温伯、李清臣等，帝深纳而尽用之。
dūn suì yǐn qí dǎng cài biàn lín xī huáng lǚ lái zhī shào zhāng shāng yīng zhōu zhì dí sī shàng guān jūn děng jū yào dì
惇遂引其党蔡卞、林希、黄履、来之邵、张商英、周秩、翟思、上官均等居要地，
xié móu péng jiān
协谋朋奸，
bào fù chóu yuàn
报复仇怨，
luó zhī biǎn zhé yuán yòu zǎi zhí jí liú fèng shì yǐ xià sān shí rén yǒu chà
罗织贬谪元佑宰执及刘奉世以下三十人有差，
qǐng fā sī mǎ guāng lǚ gōng zhe zhǒng
请发司马光、吕公着冢，
zhuó guān bào shī
斫棺暴尸。
dì wèn xǔ jiāng jiāng duì fēi shèng dé shì dì nǎi zhǐ
帝问许将，将对“非盛德事”，帝乃止。
yòu kǒng yuán yòu jiù chén fù qǐ jié nèi shì hǎo suí wèi zhù méi niè xuān rén yù wēi dì zhī shì zì zuò zhào shū qǐng fèi xuān rén wèi shù rén
又恐元佑旧臣复起，结内侍郝随为助，媒孽宣仁欲危帝之事，自作诏书，请废宣仁为庶人。
huáng tài hòu hào wèi wèi dì yán yuē wú rì shì chóng qìng tiān rì zài shàng cǐ yǔ hé cóng chū
皇太后号位，为帝言曰：“吾日侍崇庆，天日在上，此语曷从出？
qiě dì bì rú cǐ yì hé yǒu yú wǒ
且帝必如此，亦何有于我！
dì gǎn wù qǔ dūn biàn zòu jiù zhú fén zhī
”帝感悟，取惇、卞奏，就烛焚之。
míng rì zài jù zhuàng jiān qǐng dì yuē qīng děng bù yù zhèn rù yīng zōng miào hu
明日，再具状坚请，帝曰：“卿等不欲朕入英宗庙乎？
dǐ qí zòu yú de
”抵其奏于地。
sòng huī zōng fù zhào cài jīng wèi hàn lín xué shì
宋徽宗复召蔡京为翰林学士。
xiān shì gòng fèng guān tóng guàn shùn chéng de xìng yì sān wú fǎng shū huà jīng chǎn fù zhī
先是供奉官童贯顺承得幸，诣三吴访书画，京谄附之。
yóu shì dì shǔ yì yòng jīng
由是帝属意用京。
huì hán zhōng yàn yǔ céng bù jiāo wù bù móu yǐn jīng zì zhù gù yǒu shì mìng
会韩忠彦与曾布交恶，布谋引京自助，故有是命。
xún dì yù xiāng jīng shān xún wǔ xiàn ài mò zhù tú yán bì yù jì zhì shù shì fēi cài jīng bù kě
寻帝欲相京，邓洵武献《爱莫助图》，言必欲继志述事，非蔡京不可。
dì yǐ tú biāo wēn yì yì xīn rán qǐng xiāng jīng ér jí yì lùn zhě
帝以图标温益，益欣然请相京，而籍异论者。
yú shì shàn rén jiē bú jiàn róng
于是善人皆不见容。
fù zhuī biǎn yuán yòu dǎng jí sī mǎ guāng děng sì shí sì rén guān yǐ jīng wèi shàng shū yòu pú yè
复追贬元佑党，籍司马光等四十四人官，以京为尚书右仆射。
jīng jí yuán yòu jí yuán fú mò zhí zǎi sī mǎ guāng děng shì cóng sū shì děng wén chén chéng hào děng wǔ chén wáng xiàn kě děng huàn zhě zhāng shì liáng děng bǎi èr shí rén wéi jiān dǎng qǐng dì shū zhī kè shí yú duān lǐ mén
京籍元佑及元符末执宰司马光等、侍从苏轼等、文臣程颢等、武臣王献可等、宦者张士良等百二十人为奸党，请帝书之，刻石于端礼门。
yòu bān cài jīng suǒ shū dǎng rén bēi kè shí yú zhōu xiàn
又颁蔡京所书党人碑，刻石于州县。
sòng huī zōng chuí yì huā shí yǐ zhū miǎn lǐng yìng fèng jú huā shí gāng
宋徽宗垂意花石，以朱勔领应奉局花石纲。
fán shì zhù zhī jiā yī shí yī mù shāo kān wán zhě jí lǐng jiàn zú zhí rù qí jiā yòng huáng pà fù zhī jiā fēng shi yān zhǐ wèi yù qián zhī wù
凡士庶之家，一石一木稍堪玩者，即领健卒直入其家，用黄帊覆之，加封识焉，指为御前之物。
jí fā xíng bì chè wū jué qiáng yǐ chū
及发行，必撤屋抉墙以出。
rén bù xìng yǒu yī wù xiǎo yì gòng zhǐ wèi bù xiáng wéi kǒng shān yí zhī bù zǎo
人不幸有一物小异，共指为不祥，惟恐芟夷之不早。
yòu gāo gōng tuó shī yǐ shì tān héng líng lì zhōu xiàn dào lù yǐ mù
又篙工柁师倚势贪横，凌轹州县，道路以目。
sòng zhōng shū shì láng lín shū yú jí yīng diàn lú chàng gòng shì xìng míng bù shí zhēn àng zì
宋中书侍郎林摅于集英殿胪唱贡士姓名，不识甄、盎字。
dì xiào yuē qīng wù yé
帝笑曰：“卿误耶。
shū bù xiè ér dǐ tóng liè yù shǐ lùn chù zhī
”摅不谢而诋同列，御史论黜之。
sòng yǐ wáng fǔ wèi shǎo zǎi jiā cài jīng zi yōu kāi fǔ yí tóng sān sī èr rén yǒu chǒng jìn jiàn wú shí de yù gōng zhōng mì xì
宋以王黼为少宰，加蔡京子攸开府仪同三司，二人有宠，进见无时，得预宫中秘戏。
yōu cháng quàn dì yǐ sì hǎi wéi jiā suì shù wēi xíng
攸尝劝帝以四海为家，遂数微行。
yīn lìng yuàn yòu jiē fǎng zhè jiāng wèi bái wū jí cūn jū yě diàn duō jù zhēn qín yì shòu
因令苑囿皆仿浙江，为白屋及村居野店，多聚珍禽异兽。
dū xià měi qiū fēng jìng yè qín shòu zhī shēng sì chè wǎn ruò shān lín bēi zé zhī jiān shí zhě zhī qí bù xiáng zhī zhào
都下每秋风静夜，禽兽之声四彻，宛若山林陂泽之间，识者知其不祥之兆。
cài yōu quán shì jì yǔ fù xiāng zhá yóu shì jīng yōu gè lì mén hù suì wèi chóu dí
蔡攸权势既与父相轧，由是京、攸各立门户，遂为仇敌。
sòng huī zōng yòng tóng guàn wèi jiǎn jiào sī kōng
宋徽宗用童贯为检校司空。
guàn yǔ huáng jìng chén lú háng biǎo lǐ wéi jiān jìn fāng shì lín líng sù dà xīng dào jiào fēn chuàng diàn yǔ měi shè dà zhāi fèi mín qián shù wàn wèi zhī qiān dào huì
贯与黄径臣、卢航表里为奸，进方士林灵素，大兴道教，纷创殿宇，每设大斋，费缗钱数万，谓之千道会。
dào lù yuàn shàng zhāng cè dì wèi jiào zhǔ dào jūn huáng dì
道箓院上章，册帝为教主道君皇帝。
guàn yòu jiàn li liáng sì yú cháo yuē nǚ zhēn gōng liáo suì zhì èr dì běi shòu
贯又荐李良嗣于朝，约女真攻辽，遂至二帝北狩。
jīn rén fèng cè bǎo zhì lì zhāng bāng chāng wèi chu dì běi xiàng bài wǔ shòu cè jí wèi
金人奉册宝至，立张邦昌为楚帝，北向拜舞，受册即位。
gé mén shè rén wú gé lǜ nèi qīn shì guān shù bǎi rén jiē xiān shā qí qī zǐ fén suǒ jū jǔ yì jīn shuǐ mén wài
阁门舍人吴革率内亲事官数百人，皆先杀其妻子，焚所居，举义金水门外。
fàn qióng zhà yǔ hé móu lìng xī qì bīng zhàng nǎi cóng hòu xí zhī shā bǎi yú rén bǔ gé bìng qí zi jiē shā zhī
范琼诈与合谋，令悉弃兵仗，乃从后袭之，杀百余人，捕革并其子，皆杀之。
shì rì fēng mái rì hūn wú guāng bǎi guān cǎn jǔ bāng chāng yì biàn sè
是日风霾，日昏无光，百官惨沮，邦昌亦变色。
wéi wú gàn gàn mò chóu fàn qióng děng xīn rán yǐ wéi yǒu zuǒ mìng gōng
唯吴（干干）、莫俦、范琼等欣然，以为有佐命功。
sòng gāo dì wén jīn zhān méi hē rù tiān cháng jūn jí bèi jiǎ chéng qí chí zhì guā zhōu de xiǎo zhōu dù jiāng wéi hù shèng jūn zú shù rén jí wáng yuān zhāng jùn děng cóng xíng
宋高帝闻金粘没喝入天长军，即被甲乘骑驰至瓜州，得小舟渡江，惟护圣军卒数人，及王渊、张浚等从行。
wāng bó yàn huáng qián shàn fāng lǜ tóng liè tīng fú tú kè qín shuō fǎ huò yǒu wèn biān hào zhě yóu yǐ bù zú wèi gào zhī
汪伯彦、黄潜善方率同列听浮屠克勤说法，或有问边耗者，犹以“不足畏”告之。
táng lì dà hū yuē jià yǐ xíng yǐ
堂吏大呼曰：“驾已行矣！
èr rén xiāng gù cāng huáng cè mǎ nán chí jū mín zhēng mén ér chū sǐ zhě xiāng zhěn jí wú bù yuàn fèn
”二人相顾，仓皇策马南弛，居民争门而出，死者相枕籍，无不怨愤。
sī nóng qīng huáng è zhì jiāng shàng jūn shì yǐ wéi zuǒ xiāng qián shàn mà zhī yuē wù guó wù mín jiē rǔ zhī zuì
司农卿黄锷至江上，军士以为左相潜善，骂之曰：“误国误民，皆汝之罪！
è fāng biàn qí fēi shì ér shǒu yǐ duàn yǐ
”锷方辩其非是，而首已断矣。
hù cóng tǒng zhì miáo fu liú zhèng yàn zuò luàn fèng huáng zǐ wèi guó gōng fū jí wèi qǐng lóng tài hòu lín cháo zūn gāo zōng wèi ruì shèng rén xiào huáng dì jū xiǎn níng dà shè gǎi yuán
扈从统制苗傅、刘正彦作乱，奉皇子魏国公旉即位，请隆太后临朝，尊高宗为睿圣仁孝皇帝，居显宁，大赦，改元。
zhāng jùn nǎi cǎo xí shēng fu zhèng yàn zhī zuì yǔ hán shì zhōng zhāng jùn liú guāng shì lǚ yí hào hé bīng jìn tǎo
张浚乃草檄声傅、正彦之罪，与韩世忠、张俊、刘光世、吕颐浩合兵进讨。
fu děng yōu kǒng bù zhī suǒ wéi nǎi tīng zhū shèng fēi yán lǜ bǎi guān qǐng fù dì wèi
傅等忧恐，不知所为，乃听朱胜非言，率百官请复帝位。
qín wáng shī zhì běi què miáo liú nán zǒu qín zhū zhī
勤王师至北阙，苗、刘南走，擒诛之。
sòng gāo zōng yǐ wáng dé wèi huái xī dōu tǒng zhì tǒng liú guāng shì jūn lì qióng fù zhī
宋高宗以王德为淮西都统制，统刘光世军，郦琼副之。
qióng dé bù xiāng xià liè zhuàng jiāo sòng yú dū dū fǔ jí yù shǐ tái nǎi zhào dé hái jiàn kāng
琼、德不相下，列状交讼于都督府及御史台，乃召德还建康。
cān móu lǚ zhǐ mì zòu qǐ ba qióng bīng bǐng
参谋吕祉密奏，乞罢琼兵柄。
shū lì lòu yǔ yú qióng nù yǐ zhòng pàn jiàng liú yù
书吏漏语于琼，怒以众叛降刘豫。
zhǐ sǐ zhī
祉死之。
sòng qín guì tóng zǎi zhí rù jiàn dú liú bù chū yán yú dì yuē chén liáo wèi shǒu wěi duō chí liǎng duān bù zú yǔ duàn dà shì
宋秦桧同宰执入见，独留不出，言于帝曰：“臣僚畏首尾，多持两端，不足与断大事。
ruò bì xià jué yù jiǎng hé qǐ zhuān yǔ chén yì
若陛下决欲讲和，乞专与臣议。
dì xǔ zhī
”帝许之。
sān rì guì fù liú shēn zòu shì fù jìn qián shuō zhī dì yì bù yí suì pái zhào dǐng liú dà zhōng ér yī yì yì hé rán yóu yǐ qún chén wéi huàn
三日，桧复留身奏事，复进前说，知帝意不移，遂排赵鼎、刘大中，而一意议和，然犹以群臣为患。
zhōng shū shè rén gōu lóng rú yuān wèi guì móu yuē xiàng gōng wèi tiān xià dà jì hé bù zé rén wèi tái jiàn shǐ jìn jī qù zé shì dìng yǐ
中书舍人勾龙如渊为桧谋曰：“相公为天下大计，盍不择人为台谏，使尽击去，则事定矣。
guì dà xǐ jí zhuó rú yuān hé yì yì zhě
”桧大喜，即擢如渊，劾异议者。
wù shù yí guì shū yuē rǔ zhāo xī yǐ hé qǐng ér yuè fēi fāng wèi hé běi tú bì shā fēi shǐ kě hé
兀术遗桧书曰：“汝朝夕以和请，而岳飞方为河北图，必杀飞，使可和。
guì yì yǐ fēi bù sǐ zhōng gěng hé yì jǐ bì jí huò gù lì móu shā zhī
”桧亦以飞不死，终梗和议，己必及祸，故力谋杀之。
suì fěng zhāng jùn luō rǔ jí mò qí xiè děng jiǎo zhào shā fēi yú dà lǐ sì yù
遂讽张俊、罗汝楫、万俟卨等，矫诏杀飞于大理寺狱。
guì jū xiàng wèi fán shí jiǔ nián jié zhì jūn fù chàng hé wù guó yī shí zhōng chén liáng jiàng zhū chú lüè jìn
桧居相位凡十九年，劫制君父，倡和误国，一时忠臣良将诛锄略尽。
lín zhōng yóu xìng dà yù wū zhào fén zhāng jùn hú yín hú quán děng wǔ shí sān rén móu nì
临终犹兴大狱，诬赵汾、张浚、胡寅、胡铨等五十三人谋逆。
yù chéng ér huì bìng jí bù néng shū huò shì
狱成，而绘病亟，不能书，获释。
guì wú zi qǔ qī xiōng wáng huàn niè zǐ xī yǎng zhī
桧无子，取妻兄王焕孽子熺养之。
nán shěng zhuó xī wèi jìn shì dì yī guì yǐ wéi xián yǐ chén chéng zhī wéi shǒu yǐ qí cè zhuān zhǔ hé yì yún
南省擢熺为进士第一，桧以为嫌，以陈诚之为首，以其策专主和议云。
hòu sūn xūn xiū zhuàn shí lù yuàn zǔ fù sūn sān shì tóng lǐng shǐ zhí qián cǐ wèi zhī yǒu yě
后孙埙修撰实录院，祖、父、孙三世同领史职，前此未之有也。
sòng xiào zōng lì yǐ xīn cì yīng tóng zhī shū mì yuàn shì
宋孝宗立，以辛次膺同知枢密院事。
chū cì yīng lì jiàn hé yì wèi qín guì suǒ nù liú luò èr shí nián
初，次膺力谏和议，为秦桧所怒，流落二十年。
jí dì zhào wèi zhōng chéng ruò chéng mǐn zhī tān tāo tāng sī tuì zhī péng bǐ yè yì wèn zhī jiān wǎng jiē wèi qí yī shí lùn ba
及帝召为中丞，若成闵之贪饕，汤思退之朋比，叶义问之奸罔，皆为其一时论罢。
sī tuì zhōng shēn bǐ yú hé yì kǒng bù chéng fěng yòu zhèng yán yǐn sè lùn jùn bá hù
思退终身比于和议，恐不成，讽右正言尹穑论浚跋扈。
zhāng jùn qǐng jiě dū fǔ qù
张浚请解督府去。
cháo tíng suì jué qì dì qiú hé zhī yì
朝廷遂决弃地求和之议。
tài xué shēng zhāng guān děng qī shí èr rén shàng shū lùn sī tuì jiān xié wù guó qǐ zhǎn zhī yǐ xiè tiān xià
太学生张观等七十二人上书论思退奸邪误国，乞斩之以谢天下。
zhào biǎn yǒng zhōu yōu jù ér sǐ
诏贬永州，忧惧而死。
sòng níng zōng jí wèi hán tuō zhòu shì dìng cè gōng yù qiè guó bǐng móu yú jīng tāng yǐn li mù wèi zuǒ yòu zhèng yán zòu zhào rú yú yǐ tóng xìng jū xiàng wèi jiāng bù lì yú shè jì nǎi chū rǔ yú zhī fú zhōu cháo tíng dà quán xī guī tuō zhòu
宋宁宗即位，韩侂胄恃定策功，欲窃国柄，谋于京镗，引李沐为左右正言，奏赵如愚以同姓居相位，将不利于社稷，乃出汝愚知福州，朝廷大权悉归侂胄。
yù shǐ hú hóng qǐ jìn wěi xué zhī dǎng tuō zhòu fù mìng chén jì zǔ wū lùn zhū xī shí zuì fān zhí bà cí cuàn qí tú cài yuán dìng yú dào zhōu
御史胡纮乞禁伪学之党，侂胄复命沈继祖诬论朱熹十罪，藩职罢祠，窜其徒蔡元定于道州。
zhào shī duó zhāng fǔ chéng sōng chǎn shì tuō zhòu wén zhě mò bù bǐ zhī
赵师铎、张釜、程松谄事侂胄，闻者莫不鄙之。
tuō zhòu zhuān zhèng shí sì nián zǎi zhí shì cóng tái jiàn fān kǔn jiē qí mén wǔ zhī rén tiān zǐ gū lì yú shàng wēi xíng gōng shěng quán zhèn yǔ nèi
侂胄专政十四年，宰执、侍从、台谏、藩阃，皆其门庑之人，天子孤立于上，威行宫省，权震宇内。
qí bì qiè zhāng tán wáng chén jiē fēng jùn guó fū rén hào sì fū rén
其嬖妾张、谭、王、陈，皆封郡国夫人，号四夫人。
měi nèi yàn zé yǔ fēi pín zá zuò shì shì jiāo jù yè tíng jiē wèi zhī
每内宴则与妃嫔杂坐，恃势骄倨，掖庭皆畏之。
tuō zhòu lì zhǔ huī fù yǐ jīn rén yù zuì shǒu móu ruì yì chū shī zhōng wài yōu jù
侂胄力主恢复，以金人欲罪首谋，锐意出师，中外忧惧。
shì láng shǐ mí yuǎn rù duì lì chén wēi pò zhī shì qǐng zhū tuō zhòu yǐ ān bāng
侍郎史弥远入对，力陈危迫之势，请诛侂胄以安邦。
huáng hòu yáng shì sù yuàn tuō zhòu yì shǐ róng wáng jù shū
皇后杨氏素怨侂胄，亦使荣王具疏。
dì nǎi mìng hòu xiōng yáng cì shān yǔ mí yuǎn gòng tú zhī
帝乃命后兄杨次山与弥远共图之。
yì rì tuō zhòu rù cháo lìng diàn qián sī xià zhèn yǐ bīng sān bǎi yōng tuō zhòu zhì yù jīn yuán cè jí shā zhī xiāo qí shǒu bìng sū shī dàn zhī shǒu bì jīn rén jīn nǎi bà bīng
翼日，侂胄入朝，令殿前司夏震以兵三百，拥侂胄至玉津园侧，殛杀之，枭其首，并苏师旦之首，畀金人，金乃罢兵。
sòng shǐ mí yuǎn wèi xiāng quán shì xūn zhuó
宋史弥远为相，权势熏灼。
huáng zǐ hóng xīn bù néng píng cháng shū yú jǐ shàng yuē mí yuǎn dāng jué pèi bā qiān lǐ
皇子竑心不能平，尝书于几上，曰：“弥远当决配八千里。
mí yuǎn wén zhī dà jù
”弥远闻之，大惧。
níng zōng yǒu jí wú zi mí yuǎn jiǎo zhào lì yí wáng sì zi guì chéng wèi huáng tài zǐ gēng míng de
宁宗有疾，无子，弥远矫诏立沂王嗣子贵诚为皇太子，更名的。
dì bēng bái hòu lì de chēng yí zhào fēng hóng jì yáng jùn wáng chū jū hú zhōu xún shā zhī
帝崩，白后立的，称遗诏封竑济阳郡王，出居湖州，寻杀之。
mí yuǎn yòng liáng chéng dà mò zé li zhī xiào wèi yīng quǎn fán wǔ mí yuǎn yì zhě sān rén bì xiāng jì jī zhī
弥远用梁成大、莫泽、李知孝为鹰犬，凡忤弥远意者，三人必相继击之。
yóu shì míng rén xián shì pái chì dài jìn rén mù wéi sān xiōng
由是名人贤士排斥殆尽，人目为三凶。
dì dé mí yuǎn lì jǐ ēn chǒng zhōng qí shēn yān
帝德弥远立己，恩宠终其身焉。
sòng lǐ zōng yòng shǐ sōng zhī kāi dū fǔ jié guó yòng ér wú chéng gōng lùn zhě shén zhòng
宋理宗用史嵩之开督府，竭国用，而无成功，论者甚众。
jí yǐ fù sāng qù wèi zhào qǐ fù zhī
及以父丧去位，诏起复之。
tài xué shēng huáng kǎi bó děng bǎi sì shí rén shàng shū jiàn bù bào
太学生黄恺伯等百四十人上书谏，不报。
wǔ xué shēng liú nài zhī dì xiàng yì yòng sōng zhī suì pàn zhū shēng ér féng yíng zhī
武学生刘耐知帝向意用嵩之，遂叛诸生而逢迎之。
shí fàn zhōng lǐng xiāng shì fěng jīng yǐn zhào yǔ zhú yóu shì
时范钟领相事，讽京尹赵与逐游士。
zhū shēng wén zhī zuò juǎn táng wén yǐ cí xiān shèng
诸生闻之，作卷堂文，以辞先圣。
sōng zhī zì zhī bù wéi gōng lùn suǒ róng shàng shū qǐ zhōng sàng zhì
嵩之自知不为公论所容，上疏乞终丧制。
sòng dù zōng jí wèi yǐ jǐ wèi tài zǐ jiǎ sì dào yǒu gōng jiā shì dào tài shī fēng wèi guó gōng
宋度宗即位，以己为太子贾似道有功，加似道太师，封魏国公。
měi cháo dì bì dá bài chēng zhī yuē shī chén ér bù míng cháo chén jiē chēng wéi zhōu gōng
每朝，帝必答拜，称之曰“师臣”而不名，朝臣皆称为周公。
zhào yǐ shí yuè yī zhāo
诏以十月一朝。
shí xiāng fán wéi jí shì dào rì zuò gé lǐng qǐ lóu tái tíng xiè zuò bàn xián táng yán yǔ liú sù xiàng xiào jǐ yú zhōng qǔ gōng rén yè shì jí chāng ní yǒu měi sè zhě wèi qiè qióng shē jí yù rì sì yín lè
时襄樊围急，似道日坐葛岭，起楼台亭榭作“半闲堂”，延羽流，塑像肖己于中，取宫人叶氏及娼尼有美色者为妾，穷奢极欲，日肆淫乐。
cháng yǔ qún qiè jù de dòu xī shuài suǒ xiá kè xì zhī yuē cǐ jūn guó zhòng shì yé
尝与群妾踞地斗蟋蟀，所狎客戏之曰：“此军国重事耶？
yòu kù shì bǎo wán jiàn duō bǎo gé yī rì yī dēng wán yǒu yán biān shì zhě zhé jiā biǎn chì
”又酷嗜宝玩，建多宝阁，一日一登玩，有言边事者，辄加贬斥。
sàng shī shī dì dài wú xū rì mì bù shàng wén
丧师失地，殆无虚日，秘不上闻。
jí è zhōu jì pò zhào shì dào dū du zhū lù jūn mǎ dà kuì biǎn shì dào yú xún zhōu ān zhì
及鄂州既破，诏似道都督诸路军马，大溃，贬似道于循州安置。
jiān yā guān huì jī wèi zhèng hǔ chén zhì jiàn níng kāi yuán sì shì qiè shàng shù shí rén hǔ chén xī píng qù zhī
监押官会稽尉郑虎臣至建宁开元寺，侍妾尚数十人，虎臣悉屏去之；
yā qí bǎo yù chè jiào gài bào xíng qiū rì zhōng lìng yú jiào fū chàng háng zhōu gē xuè zhī jiǒng rǔ bèi zhì
压其宝玉，撤轿盖，暴行秋日中，令舁轿夫唱杭州歌谑之，窘辱备至。
zhì zhāng zhōu mù mián ān hǔ chén fěng lìng zì shā shì dào bù cóng
至漳州木绵庵，虎臣讽令自杀，似道不从。
hǔ chén yuē wú wèi tiān xià shā shì dào suī sǐ hé hàn
虎臣曰：“吾为天下杀似道，虽死何憾！
suì jū shì dào zhī zǐ yú bié shì jí cè shàng lā shì dào xiōng shā zhī bìn yú ān cè
”遂拘似道之子于别室，即厕上拉似道胸，杀之，殡于庵侧。
yuán shùn dì xìng róu shǎo duàn bó yán hā má xiāng jì nòng quán cháo zhèng rì wěn suì zhì yú wáng
元顺帝性柔少断，伯颜、哈麻相继弄权，朝政日紊，遂至于亡。
míng dài jiān chén
明代奸臣
míng hóng wǔ cháo hú wéi yōng lán yù
明洪武朝，胡惟庸、蓝玉；
yǒng lè cháo jì gāng
永乐朝，纪纲；
zhèng tǒng cháo wáng zhèn
正统朝，王振；
tiān shùn cháo shí hēng shí biāo cáo jí xiáng mén dá
天顺朝，石亨、石彪、曹吉祥、门达；
chéng huà cháo wāng zhí wáng yuè chén yuè dài jìn chéng huà cháo li zī shěng
成化朝，汪直、王越、陈钺、戴缙，成化朝李孜省；
hóng zhì cháo lǐ guǎng yáng péng
弘治朝，李广、杨鹏；
zhèng dé cháo liú jǐn lù wán jiāng bīn xǔ tài liú huī qián níng zhāng zhōng zhū tài
正德朝，刘瑾、陆完、江彬、许泰、刘晖、钱宁、张忠、朱泰；
jiā jìng cháo táo zhòng wén yán sōng yán shì fán dīng rǔ kuí zhào wén huá yān mào qīng luō lóng wén chóu luán lù bǐng
嘉靖朝，陶仲文、严嵩、严世蕃、丁汝夔、赵文华、鄢懋卿、罗龙文、仇鸾、陆炳；
wàn lì cháo páng bǎo liú shù
万历朝，庞保、刘戍；
tiān qǐ cháo wèi zhōng xián kè shì cuī chéng xiù tián ěr gēng
天启朝，魏忠贤、客氏、崔呈秀、田尔耕；
chóng zhēn cháo zhōu yán rú yuán chóng huàn dù xūn mǎ shì yīng
崇祯朝，周延儒、袁崇焕、杜勋、马士英。