太平广记 · 吕文仲 · Chapter 171 of 501

卷一百七十·知人二

PinyinModern Translation
Size

yáo yuán chóng lú qí qīng xuē jì chǎng yuán huái jǐng zhāng jiǔ líng wáng qiū yáng mù dì xiōng li dān zhèng yīn miáo fū rén dù hóng jiàn dù yòu liáng sù lǚ wēn gù hé liú yǔ xī hán yù gù kuàng yú shào lǐ dé yù wéi xiù zhī rén sēng cài jīng yà zi

姚元崇卢齐卿薛季昶元怀景张九龄王丘杨穆弟兄李丹郑𬘡 苗夫人杜鸿渐杜佑梁肃吕温顾和刘禹锡韩愈顾况于邵李德裕韦岫知人僧蔡荆亚子

yáo yuán chóng

姚元崇

yáo yuán chóng yǔ zhāng shuō tóng wèi zǎi fǔ pō huái yí zǔ lǚ yǐ shì xiāng qīn zhāng xián zhī pō qiè

姚元崇与张说同为宰辅,颇怀疑阻,屡以事相侵,张衔之颇切。

yáo jì bìng jiè zhū zǐ yuē zhāng chéng xiàng yǔ wú bù yè cuàn xì shén shēn

姚既病,诫诸子曰:张丞相与吾不叶,爨隙甚深。

rán qí rén shǎo huái shē chǐ yóu hǎo fú wán

然其人少怀奢侈,尤好服玩。

wú shēn mò zhī hòu yǐ wú cháng tóng liáo dāng lái diào

吾身殁之后,以吾尝同僚,当来吊。

rǔ qí shèng chén wú píng shēng fú wán bǎo dài zhòng qì luó liè yú zhàng qián

汝其盛陈吾平生服玩,宝带重器,罗列于帐前。

ruò bù gù rǔ sù jì jiā shì jǔ zú wú lèi yǐ

若不顾,汝速计家事,举族无类矣。

mù cǐ wú shǔ wú suǒ yú

目此,吾属无所虞。

biàn dāng lù qí wán yòng zhì yú zhāng gōng réng yǐ shén dào bēi wèi qǐng

便当录其玩用,致于张公,仍以神道碑为请。

jì huò qí wén dēng shí biàn xiě jìn réng xiān lóng shí yǐ dài zhī biàn lìng juān kè

既获其文,登时便写进,仍先砻石以待之,便令镌刻。

zhāng chéng xiàng shì chí yú wǒ shù rì zhī hòu bì dāng huǐ

张丞相事迟于我,数日之后,必当悔。

ruò què zhēng bēi wén yǐ kān xuē wèi cí dāng yǐn shǐ shì qí juān kè réng gào yǐ wén shàng qì

若却征碑文,以刊削为辞,当引使视其镌刻,仍告以闻上讫。

yáo jì mò zhāng guǒ zhì mù qí wán fú sān sì

姚既殁,张果至,目其玩服三四。

yáo shì zhū gū xī rú jiào jiè

姚氏诸孤悉如教诫。

bù shù rì wén chéng xù shù gāi xiáng shí wéi jí bǐ

不数日文成,叙述该详,时为极笔。

qí lüè yuē bā zhù chéng tiān gāo míng zhī wèi liè

其略曰:八柱承天,高明之位列;

sì shí chéng suì tíng dú zhī gōng cún

四时成岁,亭毒之功存。

hòu shù rì guǒ shǐ shǐ qǔ wén běn yǐ wéi cí wèi zhōu mì yù zhòng jiā shān gǎi

后数日,果使使取文本,以为词未周密,欲重加删改。

yáo shì zhū zǐ nǎi yǐn shǐ zhě shì qí bēi nǎi gào yǐ zòu yù

姚氏诸子乃引使者示其碑,乃告以奏御。

shǐ zhě fù mìng huǐ hèn fǔ yīng yuē sǐ yáo chóng yóu néng suàn shēng zhāng shuō

使者复命,悔恨拊膺曰:死姚崇犹能算生张说。

wú jīn rì fāng zhī cái zhī bù jí yě yuǎn yǐ

吾今日方知才之不及也远矣。

chū míng huáng zá lù

(出《明皇杂录》)

lú qí qīng

卢齐卿

lú qí qīng kāi yuán chū wèi yōu zhōu cì shǐ

卢齐卿开元初为幽州刺史。

shí zhāng shǒu guī wèi guǒ yì qí qīng tè xiāng lǐ jiē

时张守圭为果毅,齐卿特相礼接。

wèi yuē shí nián nèi zhī jié dù

谓曰:十年内知节度。

guǒ rú qí yán

果如其言。

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

xuē jì chǎng

薛季昶

zuǒ xiāng chén xī liè chū jìn shì jí dì céng yú rén zhì bēi wén

左相陈希烈初进士及第,曾与人制碑文。

qí rén zé tiān shí pò jiā yīn sōu jiā zī jiàn qí wén yǐ wéi yǔ fǎn zhě tōng suǒ yóu biàn yǐ jiā zhàng sòng chén yú fǔ jiàn hé nán yǐn xuē jì chǎng chén shén sè wú jù zì biàn qí shì bǎi yú yán

其人则天时破家,因搜家资,见其文,以为与反者通,所由便以枷杖送陈于府,见河南尹薛季昶,陈神色无惧,自辩其事百余言。

xuē yǐn guān ér qí zhī biàn yǐn shàng tīng

薛尹观而奇之,便引上厅。

wèi zhī yuē gōng dāng wèi jí tái xuàn lǎo fū dāng yǐ zǐ sūn jiàn tuō ěr

谓之曰:公当位极台铉,老夫当以子孙见托耳。

hòu chén wèi guǒ zhì chéng xiàng

后陈位果至丞相。

chū dìng mìng lù

(出《定命录》)

yuán huái jǐng

元怀景

yàn gōng shuō zhī shǎo yě yuán huái jǐng zhī qí bì guì jià nǚ yǔ zhī

燕公说之少也,元怀景知其必贵,嫁女与之。

hòu zhāng zhì zǎi xiàng qí nán nǚ shù rén hūn yīn róng shèng nán shàng gōng zhǔ nǚ wèi sān pǐn fū rén

后张至宰相,其男女数人婚姻荣盛,男尚公主,女为三品夫人。

chū dìng mìng lù

(出《定命录》)

zhāng jiǔ líng

张九龄

kāi yuán èr shí yī nián ān lù shān zì fàn yáng rù zòu

开元二十一年,安禄山自范阳入奏。

zhāng jiǔ líng wèi tóng liè yuē luàn yōu zhōu zhě shì hú yě

张九龄谓同列曰:乱幽州者,是胡也。

qí hòu cóng zhāng shǒu guī shī lì jiǔ líng pàn yuē ráng jū chū jūn bì zhū zhuāng gǔ

其后从张守圭失利,九龄判曰:穰苴出军,必诛庄贾。

sūn wǔ xíng lìng yóu lù gōng pín

孙武行令,犹戮宫嫔。

shǒu guī jūn lìng ruò xíng lù shān bù yí miǎn sǐ

守圭军令若行,禄山不宜免死。

qǐng zhǎn zhī

请斩之。

xuán zōng xī qí yǒng lìng bái yī xiào mìng

玄宗惜其勇,令白衣效命。

jiǔ líng zhí zī qǐng zhū zhī

九龄执谘请诛之。

xuán zōng yuē qǐ yǐ wáng yí fu shi bù lēi yě

玄宗曰:岂以王夷甫识不勒也。

hòu zhì shǔ zhuī hèn bù cóng jiǔ líng yán mìng shǐ lèi yú mù

后至蜀,追恨不从九龄言,命使酹于墓。

chū gǎn dìng lù

(出《感定录》)

wáng qiū

王丘

kāi yuán bā nián shì láng wáng qiū bá shān yīn xiàn wèi sūn tì jìn shì wáng lěng rán bù shù nián jiē zhǎng lún gào

开元八年,侍郎王丘拔山阴县尉孙逖,进士王冷然,不数年皆掌纶诰。

shì láng cuī lín shōu cán xuǎn rén péi dūn fù yú tè qīng lú kǎi děng shí shù rén jiē rù tái shěng

侍郎崔琳收残选人裴敦复、于特卿、卢恺等十数人,皆入台省。

zhòng yǐ wéi zhī rén

众以为知人。

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

yáng mù dì xiōng

杨穆弟兄

zhēn yuán zhōng yáng shì mù shì dì xiōng rén wù qì gài bù xiāng shàng xià

贞元中,杨氏、穆氏弟兄,人物气概,不相上下。

huò yún yáng shì dì xiōng

或云:杨氏弟兄。

bīn kè jiē tóng

宾客皆同;

mù shì dì xiōng bīn kè jiē shū

穆氏弟兄,宾客皆殊。

yǐ cǐ yōu liè

以此优劣。

mù shì dì xiōng sì rén zàn zhì yuán shǎng

穆氏弟兄四人,赞、质、员、赏。

shí rén wèi zàn sú ér yǒu gé wèi lào zhì měi ér duō rén wèi sū yuán wèi tí hú shǎng wèi rǔ fǔ

时人谓赞俗而有格为酪,质美而多仁为酥,员为醍醐,赏为乳腐。

chū guó shǐ bǔ

(出《国史补》)

li dān

李丹

láng zhōng li dān diǎn háo zhōu xiāo fù chǔ shì jì jiā chǔ zhōu bái tián

郎中李丹典濠州,萧复处士寄家楚州白田。

wén dān zhī yì lái yè zhī

闻丹之义,来谒之。

qiě wú yōng bǎo zhào xiǎo zhōu wéi lǐng yī mǎo suì nǚ tóng

且无佣保,棹小舟,唯领一卯岁女僮。

shí fāng hán yī fù dān bì nǚ tóng yóu shén

时方寒,衣复单弊,女僮尤甚。

zuò yú kè cì nǚ tóng mén wài qiú huǒ liǎo shǒu qiě chí qí xuē qù

坐于客次,女僮门外求火燎手,且持其靴去。

kè lì hū yún láng zhōng qū chǔ shì

客吏忽云:郎中屈处士。

fù jí máng cuàn ér rù dān yī zhī zuò lüè huà píng sù

复即芒爨而入,丹揖之坐,略话平素。

fù hū wù zú lǐ zhī quē jué rán

复忽悟足礼之阙,矍然。

nǎi qǐ qǐ yuán zuò qǐ jù chén xiào běn gǎi dān yuē mǒu wèi jī dòng suǒ pò gāo táng cí mǔ chǔ fèn lìng rù guān tóu qīn zhī

乃启(启原作起,据陈校本改)丹曰:某为饥冻所迫,高堂慈母处分,令入关投亲知。

wú nú pú yǒu yī xiǎo nǚ tóng biàn lìng jiāng suí cān yè

无奴仆,有一小女僮,便令将随参谒。

cháo zhì cǐ tóng sì kǒng jù gōng yá shī suǒ zài

朝至此,僮𫘤恐惧公衙,失所在。

kè lì yǐ tōng qǔ xuē bù dé qù jiù tuō wéi huáng sǒng ér yǐ

客吏已通,取靴不得,去就脱,唯惶悚而已。

dān yuē xuē yǔ lǚ jiē yī shí zhī lǐ

丹曰:靴与履,皆一时之礼。

gǔ zhě jiě wà dēng xí jí tú xiǎn yǐ wéi lǐ

古者解袜登席,即徒跣以为礼。

xuē hú fú yě shǐ zì zhào wǔ líng wáng yòu yǒu hé diǎn jù

靴,胡服也,始自赵武灵王,又有何典据?

cǐ bù zú jiè jūn zǐ huái dàn qǐng shù suǒ qiú yì

此不足介君子怀,但请述所求意。

suì liú cóng róng fù yí zhǐ qū

遂留从容,复颐旨趋。

nǎi yún zú xià xiāng cái tā rì bì lǐng zhòng shì

乃云:足下相才,他日必领重事。

yú shì qiǎn shǐ yú bái tián kuì yí fù mǔ shén hòu

于是遣使于白田,馈遗复母甚厚。

yòu jiàn fù yǐ pǐ mǎ shù bó fù hòu jìng wèi xiāng

又饯复以匹马束帛,复后竟为相。

chū qián quān zi

(出《干鐉子》)

zhèng yīn

郑𬘡

liú zhān zhī xiān hán shì yě

刘瞻之先,寒士也。

shí xǔ suì zài zhèng yīn zuǒ yòu zhǔ bǐ yàn

十许岁,在郑𬘡左右主笔砚。

shí bā jiǔ yīn wèi yù shǐ xún jīng bù shāng shān xiē mǎ tíng fǔ kàn shān shuǐ

十八九,𬘡为御史,巡荆部商山,歇马亭,俯瞰山水。

shí yǔ jì yán luán qí xiù quán shí shén jiā

时雨霁,岩峦奇秀,泉石甚佳。

yīn zuò jiǔ qǐ xíng wǔ liù lǐ

𬘡坐久,起行五六里。

yuē cǐ shèng gài bù néng yín yǒng bì wǎn hé fáng

曰:此胜概,不能吟咏,必晚何妨?

què fǎn yú tíng yù tí shī

却返于亭,欲题诗。

gù jiàn yī jué rǎn hàn shàng shī

顾见一绝,染翰尚湿。

yīn dà yà qí jiā jué

𬘡大讶其佳绝。

shí nán běi wú xíng rén

时南北无行人。

zuǒ yòu yuē dàn xiàng lái liú jǐng zài hòu xíng èr sān lǐ

左右曰:但向来刘景在后行二三里。

gōng xì zhī yuē mò shì ěr fǒu

公戏之曰:莫是尔否?

jǐng bài yuē shí jiàn shì yù yín shǎng qǐ yǔ zhé yǒu yù tí

景拜曰:实见侍御吟赏起予,辄有寓题。

yǐn jiù yòu bài

引咎又拜。

gōng zī jiē jiǔ zhī ér qù

公咨嗟久之而去。

bǐ huí jīng quē jiè zǐ dì hán hàn yǐ xià yuē liú jǐng tā rì yǒu jī cái wén xué bì chāo yì

比回京阙,戒子弟涵、瀚已下曰:刘景他日有奇才,文学必超异。

zì cǐ kě lìng yǔ rǔ gòng chǔ yú xué yuàn qǐn zhuàn yī qiè wú yì ěr bèi

自此可令与汝共处于学院,寝馔一切,无异尔辈。

wú yì bù fù zhǐ shǐ

吾亦不复指使。

zhì sān shù nián suǒ chéng wén zhāng jiē cí lǐ yōu zhuàng

至三数年,所成文章,皆辞理优壮。

fán zài jǔ chéng míng gōng zhào pì fǎ sì xué shěng qīng jí

凡再举成名,公召辟法寺学省清级。

nǎi shēng zhān jí dì zuò xiāng

乃生瞻,及第作相。

chū zhī tián lù

(出《芝田录》)

miáo fū rén

苗夫人

zhāng yán shǎng lěi dài tái xuàn

张延赏累代台铉。

mǔ yàn bīn kè xuǎn zǐ xù mò yǒu rù yì zhě

母宴宾客,选子婿,莫有入意者。

qí qī miáo shì tài zǎi miáo jìn qīng zhī nǚ yě

其妻苗氏,太宰苗晋卿之女也。

fū rén yǒu jiàn shén bié yīng ruì tè xuǎn wéi gāo xiù cái yuē cǐ rén zhī guì wú yǐ bǐ chóu

夫人有鉴,甚别英锐,特选韦皋秀才曰:此人之贵,无以比俦。

jì yǐ nǚ qī zhī

既以女妻之。

bù èr sān suì yǐ wéi láng xìng dù gāo kuò bù jū xiǎo jié zhāng gōng shāo huǐ zhī zhì bù chǐ lǐ

不二三岁,以韦郎性度高廓,不拘小节,张公稍悔之,至不齿礼。

yī mén bì pú jiàn jiàn qīng dài

一门婢仆,渐见轻怠。

wéi miáo shì dài zhī cháng hòu

唯苗氏待之常厚。

qí yú zhòng duō shì zhī míng chāo běn qí yú zhòng duō shì zhī zuò qí yú jiàn shì yì kuài ér bù néng zhì è yě

其于众,多视之(明抄本其于众多视之作其余贱视),悒快而不能制遏也。

zhāng shì chuí qì ér yán yuē wéi láng qī chǐ zhī qū xué jiān wén wǔ qǐ yǒu chén zhì ér jiā wèi zūn bēi jiàn qiào

张氏垂泣而言曰:韦郎七尺之躯,学兼文武,岂有沉滞儿家,为尊卑见诮。

liáng shí shèng jìng hé rěn xū zhì hu

良时胜境,何忍虚掷乎?

wéi nǎi gào gào yuán zuò wǔ jù míng chāo běn gǎi cí dōng yóu

韦乃告(告原作武,据明抄本改)辞东游。

qī qìng zhuāng lián zèng sòng

妻罄妆奁赠送。

yán shǎng xǐ qí wǎng yě jìn jìn yuán zuò jǐn jù míng chāo běn gǎi yǐ qī tuó wù

延赏喜其往也,赆(赆原作尽,据明抄本改)以七驮物。

měi zhī yī yì zé fù dì yī duò ér hái

每之一驿,则附递一驮而还。

xíng jīng qī yì suǒ sòng zhī wù jǐn guī zhī yǐ

行经七驿,所送之物,尽归之矣。

qí suǒ yǒu zhě qīng hé shì suǒ zèng zhuāng lián jí bù náng shū cè ér yǐ

其所有者,清河氏所赠妆奁及布囊书策而已。

yán shǎng mò zhī cè yě

延赏莫之测也。

hòu quán lǒng yòu jūn shì huì dé zōng xíng xìng fèng tiān xī miàn zhī gōng dú jū qí shàng

后权陇右军事,会德宗行幸奉天,西面之功,独居其上。

shèng jià xuán fù zhī rì zì jīn wú chí jié xi chuān yǐ dài yán shǎng

圣驾旋复之日,自金吾持节西川,以代延赏。

nǎi gǎi yì xìng míng yǐ shū zuò hán yǐ gāo zuò áo mò gǎn yán zhī yě

乃改易姓名,以书作韩,以皋作翱,莫敢言之也。

zhì tiān huí yì qù fǔ chéng sān shí lǐ shàng huáng xuán jià

至天回驿,去府城三十里(上皇旋驾。

yīn yǐ wéi míng yǒu rén tè bào yán shǎng yuē tì xiàng gōng zhě jīn wú wéi gāo jiāng jūn fēi hán áo yě

因以为名),有人特报延赏曰:替相公者,金吾韦皋将军,非韩翱也。

miáo fū rén yuē ruò shì wéi gāo bì wéi láng yě

苗夫人曰:若是韦皋,必韦郎也。

yán shǎng xiào yuē tiān xià tóng xìng míng zhě hé xiàn bǐ wéi shēng yīng yǐ wěi qì gōu hè qǐ néng chéng wú wèi hu

延赏笑曰:天下同姓名者何限,彼韦生应已委弃沟壑,岂能乘吾位乎?

fù nǚ zhī yán bù zú yún ěr chū yǒu wū zǎn yù zhě měi shù huò chóng qí yán duō zhōng

妇女之言,不足云尔(初,有巫昝妪者,每述祸崇,其言多中。

cháng yún xiàng gōng dāng zhí zhī shén jiàn jiǎn wéi láng yōng cóng zhī shén rì zēng

常云:相公当直之神渐减,韦郎拥从之神日增。

jiē yǐ yāo wàng zhī yán bù fù zài zhào

皆以妖妄之言,不复再召)。

miáo fū rén yòu yuē wéi láng bǐ suī pín jiàn qì líng xiāo hàn

苗夫人又曰:韦郎比虽贫贱,气凌霄汉。

měi yǐ xiàng gōng suǒ tán wèi cháng yī yán qū mèi yīn ér jiàn yóu

每以相公所谈,未尝一言屈媚,因而见尤。

chéng shì lì gōng bì cǐ rén yě

成事立功,必此人也。

lái zǎo rù zhōu fāng zhī bù wù

来早入州,方知不误。

yán shǎng yōu tì mò gǎn zhān shì yuē wú bù shí rén

延赏忧惕,莫敢瞻视,曰:吾不识人。

xī mén ér chū fán shì jiù shí bì pú céng wú lǐ zhě xī zāo wéi gōng bàng shā

西门而出,凡是旧时婢仆,曾无礼者,悉遭韦公棒杀。

tóu yú shǔ jiāng

投于蜀江。

dú miáo shì fū rén wú kuì yú wéi láng

独苗氏夫人无愧于韦郎。

xián zāi hu

贤哉乎!

xián zāi hu

贤哉乎!

wéi gōng shì fèng wài gū guò yú bù sù zhī shí

韦公侍奉外姑,过于布素之时。

hǎi nèi guì mén bù gǎn hū yú pín jiàn zhī xù

海内贵门,不敢忽于贫贱之婿。

suǒ yǐ guō yuán shī yuē xuān fù cóng zhōu yòu shì qín xī xián shuí shǎo chū fēng chén

所以郭圆诗曰:宣父从周又适秦,昔贤谁少出风尘。

dāng shí shén yà zhāng yán shǎng bù shí wéi gāo shì guì rén

当时甚讶张延赏,不识韦皋是贵人。

chū yún xī you yì

(出《云溪友议》)

dù hóng jiàn

杜鸿渐

chéng xiàng dù hóng jiàn shì hào zhī rén

丞相杜鸿渐,世号知人。

jiàn mǎ suì li bào zhēn lú xīn zhōu qǐ lù xiāng zhì zhāng chéng xiàng hóng jìng li xiāng fán jiē yún bìng wèi jiàng xiàng

见马燧、李抱贞、卢新州杞、陆相贽、张丞相弘靖、李相蕃,皆云并为将相。

jì ér jìn rán

既而尽然。

xǔ guō zhī tú yòu hé yǐ jiā yě

许郭之徒,又何以加也。

chū jiā huà lù

(出《嘉话录》)

dù yòu

杜佑

tài sī tú dù gōng jiàn zhāng xiāng hóng jìng yuē bì wèi zǎi xiàng

太司徒杜公,见张相弘靖曰:必为宰相。

guì rén duō zhī rén yě rú cǐ

贵人多知人也如此。

chū jiā huà lù

(出《嘉话录》)

liáng sù

梁肃

táng zhēn yuán zhōng li yuán bīn hán yù li jiàng cuī qún tóng nián jìn shì

唐贞元中,李元宾、韩愈、李绛、崔群同年进士。

xiān shì sì jūn zǐ zhī dìng jiāo jiǔ yǐ gòng yóu liáng bǔ quē sù zhī mén

先是,四君子之定交久矣,共游梁补阙肃之门。

jū èr suì sù wèi zhī miàn ér sì xián zào sù duō yǐ mǐ bù xié xíng

居二岁,肃未之面,而四贤造肃多矣,靡不偕行。

sù yì zhī

肃异之。

yī dàn yán jiē guān děng jù yǐ wén xué wèi suǒ chēng fù jiǎng yǐ jiāo yóu zhī dào

一旦延接,观等俱以文学为所称,复奖以交游之道。

rán sù sù yǒu rén lún zhī jiàn

然肃素有人伦之鉴。

guān děng jì qù fù zhǐ jiàng qún yuē gōng děng wén xíng xiāng qì tā rì jiē zhèn dà míng

观等既去,复止绛、群曰:公等文行相契,他日皆振大名。

rán èr jūn zǐ wèi jí rén chén miǎn zhān miǎn zhān

然二君子位极人臣,勉旃,勉旃。

hòu èr xián guǒ rú suǒ yán

后二贤果如所言。

chū zhí yán

(出《摭言》)

lǚ wēn

吕温

chū li shēn fù jiàn cháng yǐ gǔ fēng qiú zhī lǚ wēn

初,李绅赴荐,常以古风求知吕温。

wēn wèi yuán wài láng qí zhào jí dì gōng yuē wú guān li èr shí xiù cái zhī wén qī rén bì wèi qīng xiàng

温谓员外郎齐照及弟恭曰:吾观李二十秀才之文,期人必为卿相。

guǒ rú qí yán

果如其言。

shī yuē chūn zhòng yī lì sù qiū chéng wàn kē zǐ

诗曰:春种一粒粟,秋成万颗子。

sì hǎi wú xián tián nóng fū yóu è sǐ

四海无闲田,农夫犹饿死。

chú hé rì dāng wǔ hàn dī hé xià tǔ

锄禾日当午,汗滴禾下土。

shéi zhī pán zhōng cān lì lì jiē xīn kǔ

谁知盘中餐,粒粒皆辛苦。

chū yún xī you yì

(出《云溪友议》)

gù hé

顾和

zhāng xuán zhī gù fū shì gù hé zhōng wài sūn

张玄之、顾敷是顾和中外孙。

jiē shǎo ér cōng huì

皆少而聪慧。

hé bìng zhī zhī ér cháng wèi gù shèng qīn zhòng piān zhì zhāng pō bù yàn

和并知之,而常谓顾胜,亲重偏至,张颇不厌。

yú shí zhāng nián jiǔ suì gù nián qī suì hé jù yǔ zhì sì zhōng jiàn fú bān ní huán xiàng dì zǐ yǒu qì zhě bù qì zhě

于时张年九岁,顾年七岁,和俱与至寺中,见佛般泥洹像,弟子有泣者,不泣者。

hé yǐ wèn èr sūn

和以问二孙。

xuán zhī wèi bǐ qīn gù qì bǐ bù qīn gù bù qì

玄之谓:彼亲故泣,彼不亲故不泣。

fū yuē bù rán yóu wàng qíng gù bù qì bù néng wàng qíng gù qì

敷曰:不然,由忘情故不泣,不能忘情故泣。

chū shì shuō xīn shū

(出《世说新书》)

liú yǔ xī

刘禹锡

liú yǔ xī yuē jì lóng xié dàn dàn rén qí fù nù zhī

刘禹锡曰:季龙挟弹弹人,其父怒之。

qí mǔ yuē jiàn dú xū xū yuán zuò suī jù chén xiào běn gǎi zǒu chē pò yuán liáng mǎ xū yì yāng fěng jià rán hòu néng fù zhòng zhì yuǎn

其母曰:健犊须(须原作虽,据陈校本改)走车破辕,良马须逸鞅泛驾,然后能负重致远。

dà yán tóng zhì bù qí bù huì bì fēi yì qì dìng yǐ

大言童稚,不奇不惠,必非异器定矣。

chū jiā huà lù

(出《嘉话录》)

hán yù

韩愈

lǐ hè yǐ gē shī yè lì bù hán yù

李贺以歌诗谒吏部韩愈。

shí wéi guó zǐ bó shì fēn sī shí sòng kè chū guī jí kùn

时为国子博士分司,时送客出归,极困。

mén rén chéng juàn jiě dài xuán dú zhī

门人呈卷,解带旋读之。

shǒu piān yàn mén tài shǒu xíng yún hēi yún yā chéng chéng yù cuī jiǎ guāng xiàng rì jīn lín kāi

首篇《雁门太守行》云:黑云压城城欲摧,甲光向日金鳞开。

què chā dài jí mìng yāo zhī

却插带,急命邀之。

chū yún xī you yì míng chāo běn zuò chū yōu xián gǔ chuī

(出《云溪友议》,明抄本作出《幽闲鼓吹》)

gù kuàng

顾况

shàng shū bái jū yì yìng jǔ chū zhì jīng yǐ shī yè zhù zuò gù kuàng

尚书白居易应举,初至京,以诗谒著作顾况。

kuàng dǔ xìng míng shú shì bái gōng yuē mǐ jià fāng guì jū yì fú yì

况睹姓名,熟视白公曰:米价方贵,居亦弗易。

nǎi pī juàn shǒu piān yuē lí lí yuán shàng cǎo yī suì yī kū róng

乃披卷,首篇曰:离离原上草,一岁一枯荣。

yě huǒ shāo bù jìn chūn fēng chuī yòu shēng

野火烧不尽,春风吹又生。

què jiē shǎng yuē dào de gè yǔ jū jí yì yǐ

却嗟赏曰:道得个语,居即易矣。

yīn wèi zhī yán yù shēng míng dà zhèn

因为之延誉,声名大振。

chū yōu xián gǔ chuī

(出《幽闲鼓吹》)

yú shào

于邵

yú shào xìng xiào tì nèi háng xiū jié lǎo ér mí dǔ

于邵性孝悌,内行修洁,老而弥笃。

chū fán zé cháng jǔ xián liáng fāng zhèng yī jiàn yú jīng shī yuē jiàng xiàng zhī cái yě

初,樊泽尝举贤良方正,一见于京师,曰:将相之材也。

bù wǔ nián zé wèi jié dù shǐ cuī yuán hàn jìn wǔ shí shǐ jǔ jìn shì

不五年,泽为节度使,崔元翰近五十,始举进士。

shào yì qí wén zhuó shǒu jiǎ kē

邵异其文,擢首甲科。

qiě yuē bù shí nián sī gào mìng

且曰:不十年司诰命。

jìng rú qí yán

竟如其言。

dú gū shòu jǔ bó xué hóng cí lì bù kǎo wèi dì yī zài zhōng shū shēng jiǎ kē rén chēng yǔn dàng

独孤绶举博学宏词,吏部考为第一,在中书,升甲科,人称允当。

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

lǐ dé yù

李德裕

zhōng lìng bái mǐn zhōng fāng jū láng shǔ wèi yǒu zhī zhě

中令白敏中方居郎署,未有知者。

wéi zhū yá xiāng lǐ dé yù tè yǐ guó qì zhòng zhī yú shì jìn shēn jiān duō suǒ yán yù

唯朱崖相李德裕特以国器重之,于是缙绅间多所延誉。

rán ér zī yòng bù chōng wú yǐ zhī fèng liáo yǒu

然而资用不充,无以祗奉僚友。

yī dàn xiàng guó yí qián shí wàn bǐ wèi jiǔ yáo zhī bèi

一旦,相国遗钱十万,俾为酒肴之备。

yuē shěng gé míng shì shù rén kè rì tóng guò qí dì

约省阁名士数人,克日同过其第。

shí qiū mù chén yīn shè xún lín lì

时秋暮沉阴,涉旬霖沥。

hè bá rèn jù tán lù rèn zuò jì yuán wài fǔ ba qiú guān wèi suì jiāng yù chū báo yóu

贺跋任(《剧谈录》任作惎)员外府罢,求官未遂,将欲出薄游。

yǔ bái gōng tóng nián dēng dì léi jū jiù mén gào bié

与白公同年登第,羸驹就门告别。

hūn zhě yǐ sì cháo kè nǎi yǐ tā qù duì zhī

阍者以俟朝客,乃以他去对之。

hè bá zhù chē liú shū bèi shù jī yóu zhī yì

贺跋驻车留书,备述羁游之意。

bái lǎn shū yuē zhàng fū chù qióng dá dāng yǒu shí mìng

白览书曰:丈夫处穷达,当有时命。

gǒu bù cái zhě yǐ jiǎo xìng qǔ róng wèi zú wèi fā shēn zhī dào qǐ de jiā chù yǐn zhuàn zhǐ yāo dāng lù háo guì

苟不才者,以侥幸取容,未足为发身之道,岂得家畜饮馔,止邀当路豪贵。

nǎng shí dēng dì pín jiāo jīn rì bì mén bù jiē zòng shǐ biàn jū róng xiǎn yòu ān dé bù kuì yú huái

曩时登第贫交,今日闭门不接,纵使便居荣显,又安得不愧于怀?

jù lìng pú zhě mìng hè bá huí chē suì yǐ bēi pán tóng fèi

遽令仆者命贺跋回车,遂以杯盘同费。

é ér suǒ yuē cháo kè lián qí ér zhì hūn hūn yuán zuò jiān jù míng chāo běn gǎi zhě jù chén yǔ hè bá cóng róng wú bù wǎn è ér qù qù yuán zuò bù jù míng chāo běn xǔ kè běn gǎi

俄而所约朝客,联骑而至,阍(阍原作间,据明抄本改)者具陈与贺跋从容,无不惋愕而去(去原作不,据明抄本、许刻本改)。

yì rì yú sī dì yè jiàn

翌日,于私第谒见。

xiàng guó xún cháo shì lái zhě wèi shuí

相国询朝士来者为谁?

bái gōng duì yǐ bīn kè wèi zhì

白公对以宾客未至。

shì yǒu tóng nián chū jīng fǎng bié mǐn qí lóng zhōng wěi kùn bù rěn qì zhī liú yǐn shù bēi suì quē zhī jiē

适有同年出京访别,悯其龙钟委困,不忍弃之,留饮数杯,遂阙祗接。

jì fù chuī xū zhī yì gān cóng qiǎn chì zhī zuì

既负吹嘘之意,甘从谴斥之罪。

xiàng guó chēng huan yú shí yún cǐ shì zhēn gǔ rén zhī dào

相国称欢逾时云:此事真古人之道。

yóu cí guì dá kě yǐ jī quàn jiāo bó

由兹贵达,可以激劝浇薄。

bù xún rì hè bá zì shǐ xià píng shì xiān shòu měi guān

不旬日,贺跋自使下评事,先授美官。

bái gōng yǐ kù bù láng zhōng rù wèi hàn lín xué shì

白公以库部郎中入为翰林学士。

wèi yú sān zài biàn bǐng jūn héng

未窬三载,便秉钧衡。

qí hòu wǔ zhèn fān fāng zài jū láng miào

其后五镇藩方,再居廊庙。

dǎo yì huái rén shǐ zhōng yī zhì

蹈义怀仁,始终一致。

liú fāng chuán sù shì lín měi zhī

流芳传素,士林美之。

dà chū zhōng míng chāo běn chū zhōng zuò zhōng chū biān bǐ bù níng tǔ bō yóu zì qū qiáng

大初中(明抄本初中作中初),边鄙不宁,吐蕃尤恣屈强。

xuān zōng huáng dì jué yú zhì tǎo yán yīng xiān wèn zǎi chén

宣宗皇帝决于致讨,延英先问宰臣。

gōng shǒu zòu xīng shī suì wèi tǒng shuài lǜ yán biān fān zhèn bīng shì shù wàn gǔ xíng ér qián

公首奏兴师,遂为统帅,率沿边藩镇兵士数万,鼓行而前。

shí quǎn róng liè zhèn yú míng chāo běn zuò píng chuān yǐ shēng qí mǎ shù qiān pǐ fú cáng shān gǔ

时犬戎列阵于(明抄本作平)川,以生骑马数千匹,伏藏山谷。

jì ér de yú dié zhě suì shè qí bīng dài zhī

既而得于牒者,遂设奇兵待之。

yǒu fán zhōng qiú shuài yī fēi rōng qiú xì bǎo zhuāng dài

有蕃中酋帅,衣绯茸裘,系宝装带。

suǒ chéng bái mǎ jùn yì wú bǐ

所乘白马,骏异无比。

fēng dí wèi jiāo yáng biān chū yú zhèn miàn zhě shù sì pín zhào hàn jūn dòu jiāng

锋镝未交,扬鞭出于阵面者数四,频召汉军斗将。

bái gōng jiè bīng shì wú de ér yīng zhī

白公诫兵士无得而应之。

é ér zhù jūn zhǐ huī bèi bèi yuán zuò jiē jù míng chāo běn xǔ běn gǎi wǒ shī bǎi yú bù ér lì

俄而驻军指挥,背(背原作皆,据明抄本、许本改)我师百余步而立。

yǒu lù zhōu xiǎo jiàng xiāo yǒng shàn shè chí mǎ wān hú ér chū lián fā liǎng jiàn jiē zhōng xiàng

有潞州小将骁勇善射,驰马弯弧而出,连发两箭,皆中项。

yuè mǎ ér qián chōu duǎn jiàn bó yú ān shàng yǐ shǒu fú jiā rú dòu ōu zhī zhuàng

跃马而前,抽短剑,踣于鞍上,以手扶挟,如斗欧之状。

fán jūn dàn hū zào zhù zhī yú ān tuō fēi qiú jiě jīn dài duó mǎ ér hái

蕃军但呼噪助之,于鞍脱绯裘,解金带,夺马而还。

shī lǚ lǚ yuán zuò xuán jù míng chāo běn gǎi wú bù fèn yǒng

师旅(旅原作旋,据明抄本改)无不奋勇。

jì ér dà zhàn shā mò lǔ zhèn wǎ jiě chéng shèng zhuī bēn jǐ jí hēi shān zhī xià

既而大战沙漠,虏阵瓦解,乘胜追奔,几及黑山之下。

suǒ huò tuó mǎ zī zhòng bù kě shèng jì

所获驼马辎重,不可胜计。

shù shǒu ér jiàng sì sān wàn rén

束手而降四三万人。

xiān shì hé huáng jùn jiè zài xiōng nú zhě zì cǐ xī wèi táng tǔ

先是河湟郡界在匈奴者,自此悉为唐土。

xuān zōng chū lǎn jié shū yún wǒ zhī mǐn zhōng bì tiǎn xiōng chǒu

宣宗初览捷书云:我知敏中必殄凶丑。

bái gōng kǎi xuán yǔ tóng liè zǎi fǔ fǔ zì yuán kōng quē jù míng chāo běn bǔ jìn shī yún yī zhào huáng chéng sì hǎi bān chǒu róng wú shù shù shēn hái

白公凯旋,与同列宰辅(辅字原空阙,据明抄本补)进诗云:一诏皇城四海颁,丑戎无数束身还。

shù lóu chuī dí rén xiū zhàn mù yě sī fēng mǎ zì xián

戍楼吹笛人休战,牧野嘶风马自闲。

hé shuǐ jiǔ pán shōu shù qū lǒng shān qiān lǐ zhū guān

河水九盘收数曲,陇山千里诸关。

xī biān běi sāi jīn wú shì wèi bào dōng nán yí yǔ mán

西边北塞今无事,为报东南夷与蛮。

mǎ xiāng zhí shī yún shùn dé yáo rén huà quǎn róng xǔ tí hé lǒng kuǎn huáng fēng

马相植诗云:舜德尧仁化犬戎,许提河陇款皇风。

zhǐ huī wén wǔ jiē shén suàn huī tuò qián kūn shì shèng gōng

指挥文武皆神算,恢拓乾坤是圣功。

sì shuài yǒu zhēng wú hàn mǎ qī guān suī shù yǐ tāo gōng

四帅有征无汗马,七关虽戍已韬弓。

tiān liú cǐ shì hái yīng zhǔ bù zài tā nián zài dà zhōng

天留此事还英主,不在他年在大中。

wèi xiāng fú shī yún xiāo guān xīn fù jiù shān chuān gǔ shù qín yuán jǐng xiàng xiān

魏相扶诗云:萧关新复旧山川,古戍秦原景象鲜。

róng lǔ qǐ xiáng guī huì huà huáng wēi jiàn bèi shè xīng shān

戎虏乞降归惠化,皇威渐被慑腥膻。

qióng lú yuǎn shù yān chén miè shén wǔ guāng yáng zhú bó chuán

穹庐远戍烟尘灭,神武光扬竹帛传。

zuǒ rèn jǐn zhī gē dì zé cóng zī bù gēng bèi sān biān

左衽尽知歌帝泽,从兹不更备三边。

cuī xiāng xuàn shī yún biān chuí wàn lǐ zhù ēn bō yǔ zhòu qún fāng qià kǎi gē

崔相铉诗云:边陲万里注恩波,宇宙群方洽凯歌。

yǒu dì míng wáng zhēng jiě biàn yuǎn fāng róng lěi jǐn tóu gē

有地名王争解辫,远方戎垒尽投戈。

yān chén yǒng xi sān qiū shù ruì qì yáo qīng jiǔ zhé hé

烟尘永息三秋戍,瑞气遥清九折河。

gòng ǒu shèng míng qiān zǎi yùn gèng guān sú fù yǔ shí hé

共偶圣明千载运,更观俗阜与时和。

chū jù tán lù

(出《剧谈录》)

wéi xiù

韦岫

táng chéng xiàng lú xié dà zhōng chū jǔ jìn shì

唐丞相卢携,大中初,举进士。

fēng mào bù yáng yǔ yì bù zhèng hū xié wèi huì

风貌不扬,语亦不正,呼携为慧。

gài shé duǎn yě

盖舌短也。

wéi shì kūn dì jiē qīng wǔ zhī dú shàng shū xiù jiā jìng wèi kūn dì yuē lú suī rén wù shén lòu guān qí wén zhāng yǒu shǒu wěi

韦氏昆弟皆轻侮之,独尚书岫加敬,谓昆弟曰:卢虽人物甚陋,观其文章有首尾。

sī rén yě yǐ cǐ bo zhī tā rì bì wèi dà yòng hu

斯人也,以此卜之,他日必为大用乎?

ěr hòu lú guǒ cè míng jìng dēng láng miào jiǎng bá xiù zhì fú jiàn guān chá shǐ

尔后卢果策名,竟登廊庙,奖拔岫至福建观察使。

xiàng shí qīng bó zhū dì lǜ bù zhǎn fēn

向时轻薄诸弟,率不展分。

suǒ wèi yǐ mào shī rén zhě qí wéi zhū jì hu

所谓以貌失人者,其韦诸季乎?

chū běi mèng suǒ yán

(出《北梦琐言》)

zhī rén sēng

知人僧

táng lìng gōng wéi zhāo dù shǎo pín jù cháng yī zuǒ jiē sēng lù jìng guāng tài shī suí sēng zhāi zhōu

唐令公韦昭度少贫窭,常依左街僧录净光太师,随僧斋粥。

jìng guāng yǒu rén lún zhī jiàn héng qì zhòng zhī

净光有人伦之鉴,恒器重之。

chū zhí yán

(出《摭言》)

cài jīng

蔡荆

táng cài jīng shàng shū wèi tiān dé jūn shǐ yá qián yǒu xiǎo jiàng gù gù yuán zuò yán jù míng chāo běn gǎi yàn lǎng yàn huī zhī shǐ yuàn zhái shì mǎi

唐蔡荆尚书为天德军使,衙前有小将顾(顾原作颜,据明抄本改)彦朗、彦晖,知使院宅市买。

jīng yǒu zhī rén zhī jiàn

荆有知人之鉴。

huò yī rì bǐ qí zǐ shū xiàng yǐ xià bèi jiǔ zhuàn yú shān tíng zhào èr gù cì yàn

或一日,俾其子叔向以下,备酒馔于山亭,召二顾赐宴。

jīng é yì jí xí yuē lìng wù qǐ

荆俄亦即席,约令勿起。

èr gù huáng huò mò yù qí yì

二顾惶惑,莫谕其意。

jīng miǎn zhī yuē gōng dì xiōng jù yǒu fēng hóu zhī xiāng shàn zì bǎo ài

荆勉之曰:公弟兄俱有封侯之相,善自保爱。

tā nián yuàn yǐ zǐ sūn xiāng yī

他年愿以子孙相依。

yīn zēng qí zhí jí

因增其职级。

jì huáng kòu fàn quē gù yàn lǎng lǐng běn jūn tóng lì shōu fù gōng chú dōng chuān jiā shǐ xiāng

洎黄寇犯阙,顾彦朗领本军,同立收复功,除东川,加使相。

cài shū xiàng xiōng dì wǎng yī zhī qǐng shū xiàng wèi jié dù fù shǐ réng yǐ zhàng rén xíng bài zhī

蔡叔向兄弟往依之,请叔向为节度副使,仍以丈人行拜之。

jūn fǔ dà shì jiē zī móu yān

军府大事,皆谘谋焉。

dà gù hōng hōng yuán zuò mèng jù míng chāo běn chén xiào běn xǔ kè běn gǎi qí dì yàn huī sì zhī yì shǐ xiāng

大顾薨(薨原作梦,据明抄本、陈校本、许刻本改),其弟彦晖嗣之,亦使相。

chū běi mèng suǒ yán

(出《北梦琐言》)

yà zi

亚子

hòu táng zhuāng zōng nián shí yī cóng jìn wáng tǎo wáng xíng yú

后唐庄宗年十一从晋王讨王行瑜。

chū lìng rù jìn xiàn jié zhāo zōng yī jiàn hài yì zhī yuē cǐ zi yǒu jī biǎo

初令入觐献捷,昭宗一见,骇异之曰:此子有奇表。

nǎi fǔ qí bèi yuē r jiāng lái zhī guó dòng wù wàng zhōng xiào yú wú jiā

乃抚其背曰:儿将来之国栋,勿忘忠孝于吾家。

nǎi cì xī chì jiǔ zhī fěi cuì pán

乃赐㶉𫛶酒卮、翡翠盘。

shí sān dú chūn qiū lüè zhī dà yì

十三读春秋,略知大义。

qí shè jué lún

骑射绝伦。

qí xīn huō rú cǎi lù shàn yán tīng nà róng wù dài liú cōng zhī bǐ yě

其心豁如,采录善言,听纳容物,殆刘聪之比也。

yòu yún zhāo zōng yuē cǐ zi kě yà qí fù

又云,昭宗曰:此子可亚其父。

shí rén hào yuē yà zi

时人号曰亚子。

chū běi mèng suǒ yán

(出《北梦琐言》)

✦ You read 卷一百七十·知人二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.