zhōu mù wáng zhōu líng wáng wáng zǐ qiáo fāng zhàng shān kūn wú shān hàn tài shàng huáng hàn wǔ dì qīng yù qìng lǐ fū rén jí guāng qiú xi dú guó guì gōng xī hú qú wáng hàn xuān dì liú biǎo
周穆王周灵王王子乔方丈山昆吾山汉太上皇汉武帝轻玉罄李夫人吉光裘西毒国桂宫西胡渠王汉宣帝刘表
zhōu mù wáng zhōu mù wáng shí xī róng xiàn yù bēi guāng zhào yī shì
周穆王周穆王时,西戎献玉杯,光照一室。
zhì bēi yú zhōng tíng míng rì shuǐ mǎn
置杯于中庭,明日水满。
bēi xiāng ér gān měi sī xiān rén zhī qì yě
杯香而甘美,斯仙人之器也。
chū shí zhōu jì
(出《十洲记》)
zhōu líng wáng
周灵王
zhōu líng wáng èr shí sān nián qǐ kūn yáng tái
周灵王二十三年起昆阳台。
qú xū guó lái xiàn yù luò tuó gāo wǔ chǐ hǔ pò fèng huáng gāo liù chǐ huǒ jì jìng gāo sān chǐ àn zhōng shì wù rú zhòu xiàng jìng zé yǐng yīng shēng
渠胥国来献玉骆驼高五尺,琥珀凤凰高六尺,火齐镜高三尺,暗中视物如昼,向镜则影应声。
zhōu rén jiàn zhī rú shén
周人见之如神。
líng wáng mò bù zhī suǒ zhī
灵王末,不知所之。
chū wáng zǐ nián shí yí jì
(出《王子年拾遗记》)
wáng zǐ qiáo
王子乔
wáng zǐ qiáo mù zài jīng líng zhàn guó shí yǒu rén dào fā zhī
王子乔墓在京陵,战国时,有人盗发之。
dōu wú jiàn wéi yǒu yī jiàn xuán zài kuàng zhōng
都无见,惟有一剑悬在圹中。
yù qǔ ér jiàn zuò lóng hǔ zhī shēng suì bù gǎn jìn
欲取而剑作龙虎之声,遂不敢近。
é ér jìng fēi shàng tiān
俄而径飞上天。
shén xiān jīng yún zhēn rén qù shì duō yǐ jiàn dài
《神仙经》云:真人去世,多以剑代。
wǔ bǎi nián hòu jiàn yì néng líng huà
五百年后,剑亦能灵化。
cǐ qí yàn yě
此其验也。
chū shì shuō
(出《世说》)
fāng zhàng shān
方丈山
fāng zhàng shān yī míng luán zhì
方丈山一名峦稚。
dōng yǒu lóng chǎng qiān lǐ yù yáo wèi lín
东有龙场千里,玉瑶为林。
lóng cháng dòu cǐ chù gāo xuè rú liú shuǐ
龙常斗此处,膏血如流水。
gāo sè hēi zhě zhe de jiān níng rú qī ér yǒu zǐ guāng kě wèi bǎo qì
膏色黑者,著地坚凝如漆,而有紫光,可为宝器。
chū wáng zǐ nián shí yí jì
(出《王子年拾遗记》)
kūn wú shān
昆吾山
kūn wú shān qí xià duō chì jīn sè rú huǒ
昆吾山,其下多赤金,色如火。
xī huáng dì fá chī yóu chén bīng yú cǐ de
昔黄帝伐蚩尤,陈兵于此地。
jué shēn bǎi zhàng yóu wèi jí quán wéi jiàn huǒ guāng rú xīng
掘深百丈,犹未及泉,惟见火光如星。
dì zhōng duō dān liàn shí wèi tóng
地中多丹,炼石为铜。
tóng sè qīng ér lì quán sè chì
铜色青而利,泉色赤。
shān cǎo mù jiē jìn lì tǔ yì gāng ér jīng
山草木皆劲利,土亦刚而精。
zhì yuè wáng jù jiàn shǐ gōng rén yǐ bái niú mǎ cí kūn wú zhī shén
至越王句践,使工人以白牛马祠昆吾之神。
cǎi jīn zhù zhī yǐ chéng bā jiàn
采金铸之,以成八剑。
yī míng yǎn rì yǐ zhī zhǐ rì zé guāng zhòu àn
一名掩日,以之指日则光昼暗。
jīn yīn wù yě yīn shèng zé yáng miè
金阴物也,阴盛则阳灭。
èr míng duàn shuǐ yǐ zhī huà shuǐ kāi ér jí bù hé
二名断水,以之划水,开而即不合。
sān míng zhuǎn pò yǐ zhī zhǐ yuè zé chán tù wèi zhī cè zhuǎn
三名转魄,以之指月,则蟾兔为之侧转。
sì míng xuán jiǎn fēi niǎo yóu chóng yù chù qí rèn rú zhǎn jié yān
四名悬翦,飞鸟游虫,遇触其刃,如斩截焉。
wǔ míng jīng ní yǐ zhī fàn hǎi zé jīng ní wèi zhī shēn rù
五名惊鲵,以之泛海,则鲸鲵为之深入。
liù míng miè hún xié zhī yè xíng bù féng chī mèi
六名灭魂,挟之夜行,不逢魑魅。
qī míng què yá yǒu yāo mèi zhě jiàn zhī zé zhǐ
七名却邪,有妖魅者,见之则止。
bā míng zhēn gāng yǐ zhī qiē yù duàn jīn rú kè xuē tǔ mù yǐ
八名真刚,以之切玉断金,如刻削土木矣。
yǐ yīng bā fāng zhī qì zhù zhī zhě
以应八方之气铸之者。
chū wáng zǐ nián shí yí jì
(出《王子年拾遗记》)
hàn tài shàng huáng
汉太上皇
hàn tài shàng huáng wēi shí cháng pèi yī dāo cháng sān chǐ
汉太上皇微时,常佩一刀长三尺。
shàng yǒu míng qí zì suī nán shi yí shì yīn gāo zōng fá guǐ fāng shí zuò cǐ wù yě
上有铭,其字虽难识,疑是殷高宗伐鬼方时,作此物也。
tài shàng huáng yóu fēng pèi shān zé zhōng qióng gǔ lǐ yǒu rén ōu yě zhù
太上皇游丰沛山泽中,穷谷里有人欧冶铸。
shàng huáng xi qí bàng wèn yuē cǐ zhù hé qì
上皇息其傍,问曰:此铸何器?
gōng rén xiào ér dá yuē wèi tiān zǐ zhù jiàn wù xiè yán
工人笑而答曰:为天子铸剑,勿泄言。
shàng huáng wèi wéi xì yán liǎo wú yí sè
上皇谓为戏言,了无疑色。
gōng yuē jīn suǒ zhù tiě gāng lì nán chéng
工曰:今所铸铁,钢砺难成。
ruò de wēng yāo jiān pèi dāo zá ér yě zhī jí chéng shén qì kě yǐ kè dìng tiān xià
若得翁腰间佩刀,杂而冶之,即成神器,可以克定天下。
xīng jīng wèi fǔ zuǒ yǐ jiān sān huá
星精为辅佐,以歼三猾。
shuǐ shuāi huǒ shèng cǐ wèi yì zhào yě
水衰火盛,此为异兆也。
shàng huáng yuē yú yǒu cǐ wù míng wéi bǐ shǒu qí lì nán chóu
上皇曰:余有此物,名为匕首,其利难俦。
shuǐ duàn qiú lóng lù zhǎn hǔ sì
水断虬龙,陆斩虎兕。
chī mèi wǎng liǎng mò nán féng zhī
魑魅魍魉,莫难逢之。
xuē yù juān jīn qí rèn bù juǎn
削玉镌金,其刃不卷。
gōng rén yuē ruò bù de cǐ bǐ shǒu yǐ hé zhù suī ōu yě zhuān jīng yuè gōng dǐ è zhōng wèi bǐ qì
工人曰:若不得此匕首以和铸,虽欧冶专精,越工砥锷,终为鄙器。
shàng huáng jí jiě yāo jiān bǐ shǒu yǐ tóu yú lú zhōng
上皇即解腰间匕首,以投于炉中。
é ér yān yàn chōng tiān rì wèi zhī zhòu àn
俄而烟焰冲天,日为之昼暗。
jí hu jiàn chéng shā sān shēng xìn jì zhī
及乎剑成,杀三牲衅祭之。
zhù gōng wèn shàng huáng hé shí de cǐ bǐ shǒu
铸工问上皇:何时得此匕首。
yuē qín zhāo xiāng wáng zhī shí yú xíng féng yī yě rén yú lù
曰:秦昭襄王之时,余行,逢一野人于路。
shòu yú yún yīn shí líng wù shì shì xiāng chuán
授余云:'殷时灵物,世世相传。
shàng yǒu gǔ shū jì qí nián yuè
'上有古书,记其年月。
jí jiàn chéng gōng rén guī zhī qí míng miàn cún yè qián yí yě
及剑成,工人规之,其铭面存,叶前疑也。
gōng rén jí chí jiàn shòu shàng huáng shàng huáng yǐ cì gāo zǔ
工人即持剑授上皇,上皇以赐高祖。
gāo zǔ zhǎng pèi yú shēn yǐ jiān sān huá
高祖长佩于身,以歼三猾。
jí tiān xià yǐ dìng shòu lǚ hòu cáng yú bǎo kù zhī zhōng
及天下已定,授吕后,藏于宝库之中。
shǒu zàng zhě jiàn bái qì rú yún chū yú hù wài rú lóng shé gǎi qí kù míng yuē líng jīn cáng
守藏者见白气如云,出于户外,如龙蛇,改其库名曰灵金藏。
jí zhū lǚ shàn quán bái qì yì miè
及诸吕擅权,白气亦灭。
jí huì dì jí wèi yǐ cǐ kù zhù jìn bīng qì gǎi yuē líng jīn nèi fǔ
及惠帝即位,以此库贮禁兵器,改曰灵金内府。
chū wáng zǐ nián shí yí jì
(出《王子年拾遗记》)
yòu hàn dì xiāng chuán yǐ qín wáng xiāng chuán yǐ qín wáng wǔ zì yuán zuò wèi zòu
又汉帝相传以秦王(相传以秦王五字原作□为□奏□。
jù míng chāo běn gǎi bǔ
据明抄本改补。
zǐ yīng suǒ fèng bái yù xǐ gāo zǔ zhǎn bái shé jiàn
)子婴所奉白玉玺,高祖斩白蛇剑。
jiàn shàng jiē yòng qī cǎi zhū shàng jiē yòng qī sì zì jí zhū zì yuán kòng quē jù huáng běn bǔ
剑上皆用七采珠(上皆用七四字及珠字原空缺,据黄本补。
jiǔ huá yù yǐ wéi shì zá cè wǔ sè liú lí wèi jiàn xiá
)九华玉以为饰,杂厕五色琉璃为剑匣。
jiàn zài shì zhōng qí guāng shì zhōng qí guāng sì zì yuán kòng quē jù huáng běn bǔ
剑在室中其光(室中其光四字原空缺,据黄本补。
jǐng yóu zhào yú wài yǔ tǐng jiàn bù shū shū yuán zuò mèi jù míng chāo běn gǎi
)景犹照于外,与挺剑不殊(殊原作昧,据明抄本改。
shí èr nián yī jiā mó lóng rèn shàng cháng ruò shuāng shàng cháng ruò shuāng sì zì yuán kòng quē jù míng chāo běn bǔ
)十二年一加磨龙,刃上常若霜(上常若霜四字原空缺,据明抄本补。
xuě
)雪。
kāi xiá bǎn qiào zhé yǒu fēng qì guāng cǎi shè rén
开匣板鞘,辄有风气,光彩射人。
chū yǒu yáng zá zǔ
(出《酉阳杂俎》)
hàn wǔ dì
汉武帝
sūn shì shì zì yuán quē jù míng chāo běn bǔ
孙氏(氏字原缺,据明抄本补。
yìng ruì tú yún yún yuán zuò liù jù míng chāo běn gǎi
)《应瑞图》云:(云原作六,据明抄本改。
shén dǐng zhě wén zhì jīng yě
)神鼎者文质精也。
zhī jí xiōng zhī cún wáng
知吉凶,知存亡。
néng qīng néng zhòng néng xi néng xíng
能轻能重,能息能行。
bù zhuó zì fèi bù jí zì mǎn zhōng shēng wǔ wèi
不灼自沸,不汲自满,中生五味。
wáng zhě xìng zé chū shuāi zé qù
王者兴则出,衰则去。
shuō yuàn yún xiào wǔ shí fén yīn rén de bǎo dǐng xiàn zhī gān quán gōng qún chén bì hè
《说苑》云:孝武时,汾阴人得宝鼎,献之甘泉宫,群臣毕贺。
shàng shòu yuē bì xià de zhōu dǐng
上寿曰:陛下得周鼎。
shì zhōng wú qiū shòu wáng yuē fēi zhōu dǐng
侍中吾丘寿王曰:非周鼎。
shàng zhào wèn zhī yǒu shuō zé shēng wú shuō zé sǐ
上召问之:有说则生,无说则死。
shòu wáng duì yuē zhōu dé zhě shǐ yú tiān shòu chéng yú wén wǔ xiǎn yú zhōu gōng
寿王对曰:周德者,始于天授,成于文武,显于周公。
dé zé shàng chàng yú tiān xià lòu sān quán
德泽上畅于天,下漏三泉。
shàng tiān bào yìng dǐng wèi zhōu chū
上天报应,鼎为周出。
jīn hàn jì zhōu dé xiǎn xíng liù hé hé tóng zhì bì xià zhī shēn ér yú shèng tiān ruì bìng zhì
今汉继周,德□显行,六合和同,至陛下之身而逾盛,天瑞并至。
xī qín shǐ huáng qīn qiú dǐng yú péng chéng ér bù dé tiān zhāo yǒu dé shén bǎo zì zhì
昔秦始皇亲求鼎于彭城而不得,天昭有德,神宝自至。
cǐ tiān suǒ yǐ yí hàn nǎi hàn dǐng fēi zhōu dǐng yě
此天所以遗汉,乃汉鼎,非周鼎也。
shàng yuē shàn
上曰:善。
wèi wén dì diǎn lùn yì yún mò zǐ yuē xī xià hòu qǐ shǐ fēi lián zhé jīn yǐ jīng shén yú kūn wú
魏文帝《典论》亦云:墨子曰,昔夏后启使飞廉折金,以精神于昆吾。
shǐ wēng yǐ zhuó zì ruò zhī guī dǐng chéng
使翁乙灼自若之龟,鼎成。
sì dìng ér fāng bù zhuó zì pēng bù jǔ zì miè bù qiān zì xíng
四定而方,不灼自烹,不举自灭,不迁自行。
shí yí lù yún zhōu mò dà luàn jiǔ dǐng fēi rù tiān chí
《拾遗录》云:周末大乱,九鼎飞入天池。
mò shì shū lùn yún rù sì shuǐ shēng zhuǎn miù yān
《末世书论》云,入泗水,声转谬焉。
chū xiǎo shuō
(出《小说》)
qīng yù qìng
轻玉磬
hàn wǔ dì qǐ zhāo xiān gé yú gān quán gōng xi qí shàng xuán fú jīn qīng yù zhī qìng
汉武帝起招仙阁于甘泉宫西,其上悬浮金轻玉之磬。
fú jīn zhě zì fú shuǐ shàng
浮金者,自浮水上。
qīng yù zhě qí zhì zhēn míng ér qīng yě
轻玉者,其质贞明而轻也。
chū dòng míng jì
(出《洞冥记》)
lǐ fū rén
李夫人
hàn wǔ dì hàn wǔ dì yuán zuò xīn jù míng chāo běn gǎi bǔ
汉武帝(汉武帝原作□□辛,据明抄本改补。
guò lǐ fū rén jiù qǔ yù zān shuān tóu
)过李夫人,就取玉簪拴头。
míng chāo běn shuān zuò sāo zì cǐ gōng zì cǐ gōng yuán zuò bái bǐ yán jù míng chāo běn gǎi
(明抄本拴作搔)自此宫(自此宫原作白比言,据明抄本改。
rén sāo sāo yuán zuò jiǎn jù míng chāo běn gǎi
)人搔(搔原作检,据明抄本改。
tóu jiē yòng yù wèi zhī wèi zhī èr zì chù yuán kòng quē sān zì jù míng chāo běn bǔ
)头皆用玉,为之(为之二字处原空缺三字,据明抄本补。
guì yān
)贵焉。
fu yǐ xiàng yá wèi bì cì lǐ fū rén
夫以象牙为篦,赐李夫人。
chū xiǎo shuō
(出《小说》)
jí guāng qiú
吉光裘
hàn wǔ dì wǔ dì yuán zuò wáng jù míng chāo běn gǎi bǔ
汉武帝(武帝原作王□,据明抄本改补。
shí xī chéng xiàn jí guāng qiú
)时,西成献吉光裘。
rù shuǐ shù rì bù rú rù huǒ bù jiāo
入水数日不濡,入火不焦。
yuán fèng yuán fèng èr zì yuán kòng quē jù huáng běn bǔ
元凤(元凤二字原空缺,据黄本补。
bù dào zhī míng chāo běn wú yuán fèng bù dào sì zì zhī zuò shàng shí fú cǐ qiú yǐ shì cháo yān
)不道之(明抄本无元凤不道四字,之作上)时服此裘,以视朝焉。
chū shí zhōu jì míng chāo běn zuò chū xī jīng zá jì
(出《十洲记》,明抄本作出《西京杂记》)
xi dú guó
西毒国
hàn wǔ dì shí xi dú guó xiàn lián huán jī
汉武帝时,西毒国献连环羁。
jiē yǐ bái yù zuò zhī mǎ nǎo shí wèi lēi bái guāng liú lí wèi ān
皆以白玉作之,玛瑙石为勒,白光琉璃为鞍。
ān zài àn shì zhōng cháng zhào shí yú zhàng qí guāng rú zhòu
安在暗室中,尝照十余丈,其光如昼。
chū xī jīng zá jì
(出《西京杂记》)
guì gōng
桂宫
hàn wǔ dì wèi qī bǎo chuáng zá bǎo àn zá bǎo píng fēng zá bǎo zhàng shè yú guì gōng
汉武帝为七宝床、杂宝案、杂宝屏风、杂宝帐,设于桂宫。
shí rén wèi zhī sì bǎo gōng
时人谓之四宝宫。
chū xī jīng zá jì
(出《西京杂记》)
xī hú qú wáng
西胡渠王
hàn wǔ dì zhǒng guǒ xiān yǒu yù xiāng yáo zhàng gè yī shì xī hú qú wáng suǒ xiàn
汉武帝冢裹,先有玉箱瑶杖各一,是西胡渠王所献。
dì píng sù cháng wán zhī
帝平素常玩之。
hòu yǒu rén fú fēng méi shì mǎi dé èr wù dì zuǒ yòu shi ér rèn zhī
后有人扶风郿市买得二物,帝左右识而认之。
shuō mài zhě xíng zhuàng nǎi dì yě
说卖者形状,乃帝也。
chū yì yuàn
(出《异苑》)
hàn xuān dì
汉宣帝
hàn cǎi nǚ cháng yǐ qī yuè qī rì yè chuān qī zhēn yú kāi jīn lóu jù yǐ xí zhī
汉采女常以七月七日夜,穿七针于开襟楼,俱以习之。
xuān dì bèi shōu xì jùn dǐ yù
汉宣帝被捕,关押在郡中王府的私狱里。
bì shàng yóu dài shǐ liáng dì hé cǎi wǎn zhuǎn sī shéng xì yuān dú guó bǎo jìng yī méi dà rú bā zhū qián
臂上犹带史良娣合采婉转丝绳,系身毒国宝镜一枚,大如八铢钱。
jiù chuán cǐ jìng zhào jiàn yāo mèi de pèi zhī zhě wèi tiān shén suǒ fú gù xuān dì cóng wēi huò jì
旧传此镜照见妖魅,得佩之者,为天神所福,故宣帝从危获济。
jí jí dà wèi měi chí cǐ jìng gǎn yān yí chén
及即大位,每持此镜,感咽移辰。
cháng yǐ hǔ pò sì shèng zhī jiān yǐ qī lǐ zhī chéng
常以琥珀笥盛之,缄以戚里织成。
yī yuē xié wén zhī chéng
一曰斜纹织成。
xuān dì bēng bù zhī suǒ zài
宣帝崩,不知所在。
chū xī jīng zá jì
(出《西京杂记》)
liú biǎo
刘表
liú biǎo kuà yǒu nán tǔ zǐ dì jiāo guì bìng hǎo jiǔ
刘表跨有南土,子弟骄贵,并好酒。
wèi sān jué dà yuē bó yǎ shòu qī shēng cì yuē zhòng yǎ shòu liù shēng cì yuē jì yǎ shòu wǔ shēng
为三爵:大曰伯雅受七升,次曰仲雅受六升,次曰季雅受五升。
chū wèi wén diǎn lùn
(出《魏文典论》)