wáng chéng xiū
王承休
wáng chéng xiū shǔ hòu zhǔ wáng yǎn huàn guān wáng chéng xiū hòu zhǔ yǐ yōu xiào xiá nì jiàn chǒng
王承休蜀后主王衍宦官王承休,后主以优笑狎暱见宠。
yǒu měi sè héng shì shǎo wáng qǐn xī jiǔ ér zhuān fáng
有美色,恒侍少王寝息,久而专房。
chéng xiū duō yǐ xié pì jiān huì zhī shì mèi qí zhǔ zhǔ yù chǒng zhī
承休多以邪僻奸秽之事媚其主,主愈宠之。
yǔ hán zhāo wèi wěn jǐng zhī jiāo suǒ móu jiē hù xiāng biǎo lǐ
与韩昭为刎颈之交,所谋皆互相表里。
chéng xiū yī rì qǐng cóng zhū jūn jiǎn xuǎn guān jiàn de xiāo yǒng shù qiān hào lóng wǔ jūn
承休一日请从诸军拣选官健,得骁勇数千,号龙武军。
chéng xiū zì wèi tǒng shuài bìng tè jiā yī liáng rì yǒu yōu gěi
承休自为统帅,并特加衣粮,日有优给。
yīn qǐ qín zhōu jié dù shǐ qiě yún yuán yǔ bì xià yú qín zhōu cǎi duō měi lì
因乞秦州节度使,且云:原与陛下于秦州采掇美丽。
dàn shuō qín zhōu zhī fēng tǔ duō chū guó sè
旦说秦州之风土,多出国色。
réng qǐng xìng tiān shuǐ
仍请幸天水。
shǎo zhǔ shén yuè jí qiǎn zhàng jié fù zhèn
少主甚悦,即遣仗节赴镇。
yīng suǒ xuǎn lóng wǔ jīng ruì bìng chōng yá duì cóng xíng
应所选龙武精锐,并充衙队从行。
dào fāng zhèn xià chē dāng rì huǐ chāi yá tíng fā dīng fū cǎi qǔ cái shí chuàng lì gōng shǔ shǐ zhái yī rú gōng diàn zhī zhì
到方镇下车,当日毁拆衙庭,发丁夫采取材石,创立公署使宅,一如宫殿之制。
jiān yǐ yán xíng jùn fǎ fù nǚ bù miǎn tǔ mù zhī yì
兼以严刑峻法,妇女不免土木之役。
yòu mì lìng qiáng qǔ mín jiān zǐ dì míng chāo běn dì zuò nǚ
又密令强取民间子弟,(明抄本弟作女。
shǐ jiào gē wǔ jì lè
)使教歌舞伎乐。
bèi huò zhě lìng huà gōng tú zhēn jí lù míng shì jí dì zhōng sòng hán zhāo
被获者,令画工图真及录名氏,急递中送韩昭。
zhāo yòu mì chéng shǎo zhǔ
昭又密呈少主。
shǎo zhǔ dǔ zhī bù jué xīn kuáng
少主睹之,不觉心狂。
suì jué xìng qín zhī jì yīn xià zhì yuē zhèn wén qián wáng xún shòu guān tǔ dì zhī cǎn shū lì dài xǐng fāng wèi lí yuán zhī xī wàng
遂决幸秦之计,因下制曰:朕闻前王巡狩,观土地之惨舒,历代省方,慰黎元之傒望。
xī qín fēng yù yuǎn zài biān yú
西秦封域,远在边隅。
xiān huáng dì huà cǐ shān hé lì nián zhēng tǎo suī guī wáng huà wèi jiā huì fēng
先皇帝画此山河,历年征讨,虽归王化,未浃惠风。
jīn gēng jià jì shǔ yǒu nián
今耕稼既属有年。
jūn mín pō wén wàng xìng yòng ān jiāng chǎng
军民颇闻望幸,用安疆场。
liáo yì shěng xún zhèn xuǎn qǔ jīn nián shí yuè sān rì xìng qín zhōu
聊议省巡,朕选取今年十月三日幸秦州。
bù gào zhōng wài xián shǐ wén zhī
布告中外,咸使闻之。
yóu shì zhōng wài qiē jiàn bù cóng
由是中外切谏不从。
mǔ hòu qì ér zhǐ zhī yǐ zhì jué shí
母后泣而止之,以至绝食。
qián qín zhōu jié dù shǐ pàn guān pú yǔ qīng kòu mǎ qì xuè shàng biǎo jiàn yuē chén wén yáo yǒu gǎn jiàn zhī gǔ shùn yǒu fěi bàng zhī mù tāng yǒu sī guò zhī shì zhōu yǒu jiè shèn zhī táo
前秦州节度使判官蒲禹卿叩马泣血,上表谏曰:臣闻尧有敢谏之鼓,舜有诽谤之木,汤有司过之士,周有诫慎之鞀。
gài gǔ zhě míng jūn kè quán dì dào yù zhī jǐ guò yào nà dǎng yán
盖古者明君,克全帝道,欲知己过,要纳谠言。
jiāng yǐn jiù ér zé gōng zhù lǐ rén ér xiū dé
将引咎而责躬,庶理人而修德。
bì xià zì chéng tiāo bǐng lù zhèng wèi dàng tiān ài wén nì ěr zhī zhōng yán měi fàn yán ér zhí jiàn
陛下自承祧秉录,正位当天,爱闻逆耳之忠言,每犯颜而直谏。
qiě xiān huáng dì xǔ chāng fā jì làng yuàn qǐ shēn lì jiān xīn yú cǎo mèi zhī zhōng shòu wēi xiǎn yú hǔ zhēng zhī jì
且先皇帝许昌发迹,阆苑起身,历艰辛于草昧之中,受危险于虎争之际。
pián zhī gē jiǎ qǐn wù fēng shuāng shēn wǔ lì ér jū zhū yuán lì zhàn gōng ér píng duō lěi
胼胝戈甲,寝寤风霜,申武力而拘诸原,立战功而平多垒。
wáng qū zhì mìng shì zhǔ qín wáng fāng de chéng jiā zhì yú kāi guó
亡躯致命,事主勤王,方得成家,至于开国。
jīn rì hóng jī bà shèng dà yè xióng chóng
今日鸿基霸盛,大业雄崇。
de jí yōng liáng jiè lián nán běi
地及雍凉,界连南北。
dé tōng wú yuè wēi dìng mán zōu
德通吴越,威定蛮陬。
jùn fǔ pō duō guān hé jiàn guǎng
郡府颇多,关河渐广。
rén wù xiù lì tǔ dì fán huá
人物秀丽,土地繁华。
dāng sì hǎi fú liè zhī qiū chéng wàn dài lóng xīng zhī yè
当四海辐裂之秋,成万代龙兴之业。
bì xià shēng jū fù guì zuò de qián kūn
陛下生居富贵,坐得乾坤。
dàn hǎo huān yú bù sī jī biàn
但好欢娱,不思机变。
chén yù wàng bì xià yǐ míng jiào ér zì jié yǐ lǐ yuè ér zì fáng
臣欲望陛下,以名教而自节,以礼乐而自防。
xún dào dé zhī guī shòu shī fū zhī xun
循道德之规,受师傅之训。
zhī shè jì zhī bù yì xiǎng jià sè zhī zuì nán
知社稷之不易,想稼穑之最难。
xī gāo zǔ zhī jī jiōng shì tài zōng zhī lín yù
惜高祖之基扃,似太宗之临御。
xián xián yì sè zī zī wèi xīn
贤贤易色,孜孜为心。
wú jī zhī yán wù tīng fú xún zhī móu wù yòng
无稽之言勿听,弗询之谋勿用。
tīng wǔ yīn ér shòu jiàn yǐ sān jìng ér zhào huái
听五音而受谏,以三镜而照怀。
shǎo zhǐ xī yú zhū chù lín tíng duō guān lǎn yú qián wáng jīng shǐ
少止息于诸处林亭,多观览于前王经史。
bié xiū shàng dé yòng bo yuǎn tú
别修上德,用卜远图。
mò qiǎn sè huāng mǔ lìng jiǔ huò
莫遣色荒,母令酒惑。
cháng qīn zhèng shì wù zì xián yóu
常亲政事,勿恣闲游。
chén qiè wén bì xià yù chū chéng dū wǎng xún biān lěi
臣窃闻陛下欲出成都,往巡边垒。
qiě tiān shuǐ de yuǎn jùn è nán xíng
且天水地远,峻恶难行。
xiǎn zhàn yī yún wēi fēng chā hàn
险栈欹云,危峰插汉。
wēi yǔ zé chuī cuī gé dào shāo ní zé jū huá shān chéng
微雨则吹摧阁道,稍泥则沮滑山程。
qǐ kě míng luán nà kān chì yù
岂可鸣銮,那堪叱驭。
yòu fù dí jīng zhǐ chǐ sāi yì huāng liáng
又复敌京咫尺,塞邑荒凉。
mín zá fán róng de duō lán zhàng
民杂蕃戎,地多岚瘴。
bié wú huá fēng yì jǐng bù kě xuǎn shèng xún yōu
别无华风异景,不可选胜寻幽。
lǒng shuǐ shēng bēi hú jiā yùn yàn
陇水声悲,胡笳韵咽。
yíng zhōng zhǐ dài jiǎ zhī tǔ chéng shàng sù zhěn gē zhī rén
营中止带甲之土,城上宿枕戈之人。
kàn tàn lǔ yú gū fēng zhāo zhāo yí lǜ
看探虏于孤峰,朝朝疑虑。
dǔ wàng qí yú jùn lǐng rì rì dī fáng
睹望旗于峻岭,日日堤防。
shì duō shān zú shuǐ zhī xiāng jí yì dòng nán ān zhī de
是多山足水之乡,即易动难安之地。
mài jī yá wú kě zhān liàn mǐ gǔ xiá hé yà lián zhī
麦积崖无可瞻恋,米谷峡何亚连知。
míng chāo běn zhī zuò rú lù yù jiē shān chéng tōng yuàn shuǐ
(明抄本知作如)路遇嗟山,程通怨水。
qín mù yǔ mǎ zhī de wěi áo jiàn wèi zhī bāng
秦穆圉马之地,隗嚣僭位之邦。
shì yǐ yī rén chū xíng bǎi sī cān cóng qiān qún wù yōng wàn zhòng xīng chí
是以一人出行,百司参从,千群雾拥,万众星驰。
dāng lù zhōu xiàn cuī cán suǒ zài guǎn yì ài shǎo zhǐ sù shàng yóu bù yì
当路州县摧残,所在馆驿隘少,止宿尚犹不易。
gòng xū gù shì wéi nán
供须固是为难。
zòng ruò jiù zhōng zhǐ huī zì pò shǔ shěng qián wù wèi miǎn yīn yī rǎo jiàn chù chù líng chí
纵若就中指挥,自破属省钱物,未免因依扰践,触处凌迟。
yǐ cǐ shāng lùn bù hé qīng dòng
以此商论,不合轻动。
qí lèi cāng lóng chū hǎi yún xíng yǔ shī
其类苍龙出海,云行雨施。
qǐ jiào làng jìng fēng tián bì jiàn shāng miáo sǔn jia
岂教浪静风恬,必见伤苗损稼。
suǒ yǐ luán yú xū zhǐ tiān bù nán yí
所以銮舆须止,天步难移。
kuàng qǐng nián dà jià zhǐ dào shān nán yóu bù guān jìn fā bīng shì
况顷年大驾,只到山南,犹不关进发兵士。
cǐ shí zhí zhì tiān shuǐ wèi shěn rú hé zhì zhǐ
此时直至天水,未审如何制止。
zì dāng chū dǎ pò liáng yuán chéng chí lǔ lüè yì níng hù kǒu
自当初打破梁原城池,掳掠义宁户口。
jié wàn zhě fēi yī zhǎn shǒu zhě shén duō
截腕者非一,斩首者甚多。
fěi wéi shēng bǐ rén xīn yì yì sǔn cí shèng dé
匪惟生彼人心,抑亦损兹圣德。
jīn qù luò jīng bù yuǎn fù wén dà jià chóng lái
今去洛京不远,复闻大驾重来。
ruò bǐ yù yǒu jì móu cǐ zé biàn xū zhēng tǎo
若彼预有计谋,此则便须征讨。
kuàng fèng xiáng jiǔ wèi jìn dí bì zhù jiān móu
况凤翔久为进敌,必贮奸谋。
qiè lǜ wàng gòu yāo cí zhì shēng xìn xì
切虑妄构妖词,致生衅隙。
yòu bì xià yǔ táng zhǔ shǐ shēn huān hǎo xìn bì jiāo chí
又陛下与唐主始申欢好,信币交驰。
dàn lǜ wén dào shèng jià qīn xíng bié huái yí jì qí bì tè chāi shǐ mìng qǐng bì xià jìng shàng huì méng
但虑闻道圣驾亲行,别怀疑忌,其必特差使命,请陛下境上会盟。
wèi shěn shèng gōng qù yǔ bù qù
未审圣躬去与不去?
ruò qù zé xiāng sì qín zhào zhēng qiáng bǐ cǐ nán qū
若去则相似秦赵争强,彼此难屈;
ruò bù qù jí biàn tóng lǔ wèi bù mù
若不去,即便同鲁卫不睦。
zhàn fá xún xìng zhuó bǐ wèi méng liào qí xiān jiàn
战伐寻兴,酌彼未萌,料其先见。
yuàn bì xià sī cǔn
愿陛下思忖。
chén fú wén zì gǔ dì wáng xǐng fāng xún shòu diào mín fá zuì zhǎn yì guān fēng rán hòu biàn guī jiǔ zhòng bié ān wàn xìng
臣伏闻自古帝王,省方巡狩,吊民伐罪,展义观风,然后便归九重,别安万姓。
jīn bì xià lèi céng yóu lì wèi wén yī jiàn jiào tiáo
今陛下累曾游历,未闻一件教条。
zhǐ yú bá shè shān chuān qū chí chí zì yuán quē jù míng chāo běn bǔ
止于跋涉山川,驱驰(驰字原缺,据明抄本补。
rén mǎ
)人马。
qín yuàn zé zhōu chuán jǐ ruò qīng chéng zé pín cǎi jiāng chén
秦苑则舟船几溺,青城则嫔采将沈。
zì qǔ jīng yōu wèi hé qiē shì
自取惊忧,为何切事?
què hái jīng niǎn bú yuè jūn mín dàn yù zhòng qíng mò zhāng dì dé
却还京辇,不悦军民,但郁众情,莫彰帝德。
yì xī xiān huáng zài rì wèi cháng wú gù xún yóu
忆昔先皇在日,未尝无故巡游。
bì xià zuǎn chéng yǐ lái shuài yì pín lí gōng quē láo xīn fèi lì yǒu hé suǒ wéi
陛下纂承已来,率意频离宫阙,劳心费力,有何所为?
cǐ jì yī qián zhěng bì yòu nǐ yuǎn bié chén jū
此际依前整跸,又拟远别宸居。
xī qín huáng zhī luán jià bù huí yáng dì zhī lóng zhōu bù fǎn
昔秦皇之鸾驾不回,炀帝之龙舟不返。
bì xià shèng yú qín dì míng shén duò huáng
陛下圣逾秦帝,明甚隋皇。
qiě wú běi zhù zhī yú yān yǒu nán yóu zhī bì
且无北筑之虞,焉有南游之弊?
kuān rén dà dù dǔ xiào shēn cí
宽仁大度,笃孝深慈。
zhī jià sè zhī jiān nán shi gǔ jīn zhī chéng bài
知稼穑之艰难,识古今之成败。
zì fáng dé shī bù zòng jīn huái
自防得失,不纵襟怀。
rěn jiào zhì què zōng yán jiāng míng chāo běn zhì què zōng yán jiāng zuò zhèng shuāi kě yán
忍教致却宗言将(明抄本致却宗言将作政衰可言。
dào duàn shǐ zhēng mín yǐ hé tuō lìng cí mǔ yǐ hé gū
)道断,使烝民以何托,令慈母以何辜。
ruò hé míng chāo běn hé zuò bù
若何(明抄本何作不。
lǜ yǐ wēi wáng dàn kǒng guāi yú rén xiào
)虑以危亡,但恐乖于仁孝。
kuàng yù jīng jīn què bǎo diàn zhū lóu nèi yuàn shàng lín qióng chí huán pǔ xiāng fēng mǎn kǎn ruì lù yíng pán
况玉京金阙,宝殿珠楼,内苑上林,琼池环圃,香风满槛,瑞露盈盘。
jūn tiān zhī lè zòu jiǔ sháo huí xuě zhī wǔ chéng bā yì
钧天之乐奏九韶,回雪之舞呈八佾。
cù shén xiān yú qīng xū zhī jìng liè gē wǔ yú làng yuàn zhī zhōng
簇神仙于清虚之境,列歌舞于阆苑之中。
rén jiān shèng zhì tiān xià suǒ wú shí huò shǎng yóu zú guān qí qù
人间胜致,天下所无,时或赏游,足观奇趣。
hé bì xū yú yuǎn sāi kàn bǐ huāng shān
何必须于远塞,看彼荒山。
bù xī shèng qū yǒu hé bì yì
不惜圣躯,有何裨益。
fāng jīn qí yáng bù shùn liáng yuán yǐ wáng
方今岐阳不顺,梁园已亡。
zhōng yuán yǒu rén dà shì wèi liǎo
中原有人,大事未了。
qiě dāng guó shēng líng shòu bì dào zéi héng xíng
且当国生灵受弊,盗贼横行。
zòng biān yán wú fēng huǒ zhī wēi ér nèi dì yǒu fù xīn zhī huàn
纵边延无峰火之危,而内地有腹心之患。
bì xià qiān nián yīng yùn yī guó chēng zūn
陛下千年膺运,一国称尊。
wén dé wǔ gōng jīng tiān wěi dì
文德武功,经天纬地。
kǎo yú yú shùn rén shén yú tāng
考逾于舜,仁甚于汤。
bǎi xíng jiē quán wàn jī bù rǎo
百行皆全,万机不扰。
cōng míng bó dá shí liàng biàn tōng
聪明博达,识量变通。
shēn fù zhì móu dú huái yīng jié
深负智谋,独怀英杰。
fāng jū dà bǎo zhèng shì shào nián
方居大宝,正是少年。
jì chéng shè jì zhī jī fù bǎ shān hé zhī xiǎn
既成社稷之基,复把山河之险。
dàn bù yuǎn tīng shēn chá jū ān lǜ wēi
但不远听深察,居安虑危。
pì sì mén yǐ qiú xián zǒng wàn bāng ér xíng shì
辟四门以求贤,总万邦而行事。
xián yǒu yī dé duān zuò jiǔ zhòng
咸有一德,端坐九重。
shǐ ēn wēi bìng xíng shǎng fá bì dāng
使恩威并行,赏罚必当。
píng fēn yǔ lù biàn jí chuāng yí
平分雨露,遍及疮痍。
lìng biǎo lǐ yǐ kuān shū shǐ zǐ sūn yǐ chāng shèng
令表里以宽舒,使子孙以昌盛。
bù lín rén zhī huì huà lì jì zhòng zhī xuán gōng
布临人之惠化,立济众之玄功。
xuǎn jiǎn xióng shī sī liang dà jì
选拣雄师,思量大计。
zhèn bǐ chī zhāng zhī shì zhuàng cí hǔ shì zhī wēi
振彼鸱张之势,壮兹虎视之威。
mò mǎ xùn bīng fēng liáng lì qì
秣马训兵,丰粮利器。
bǐ ruò shāo yǒu wēi xìn cǐ jí zhí xià píng tūn
彼若稍有微衅,此即直下平吞。
zhèng qǔ shí jī dà xíng wáng dào
正取时机,大行王道。
zì rán bǎi líng chuí yòu sì hǎi guī rén
自然百灵垂佑,四海归仁。
zhòng xīn chéng chéng tiān xià zhì lǐ
众心成城,天下治理。
jí mù shǔ dōu qiáng shèng zhū guó bù rú
即目蜀都强盛,诸国不如。
xián shì mǎn cháo shèng rén dāng jí
贤士满朝,圣人当极。
chén yuàn bǎi xìng lè yú zhēn guàn wàn shèng míng yú tài zōng
臣愿百姓乐于贞观,万乘明于太宗。
cǎi yào shí zhī yán tīng chú ráo zhī shuō
采药石之言,听刍荛之说。
ài xī shè jì yī liáo jūn mín
爱惜社稷,医疗军民。
shì zhōu wǔ è è ér chāng zhī xīn zhòu wěi wěi ér miè
似周武谔谔而昌,知辛纣唯唯而灭。
wú shì fēi jù jiàn zhī shì yǒu miàn zhé tíng zhēng zhī rén
无饰非拒谏之事,有面折廷争之人。
yīn wǒ ruì cháo yì wǒ huáng huà
因我睿朝,益我皇化。
bì xià mò jiàn jū rén chóu lěi wèi yán jīng niǎn fán huá
陛下莫见居人稠垒,谓言京辇繁华。
gài shì wài chù lìng cán zhù zhǐ bù dé
盖是外处凌残,住止不得。
suǒ yǐ jìng lái zhēn còu guì qiě tōu ān
所以竞来臻凑,贵且偷安。
jīn zhū zhōu nüè lǐ chù duō bǎi xìng shī yè yù jǐn
今诸州虐理处多,百姓失业欲尽。
huāng tián bù shǎo dào zéi chéng qún
荒田不少,盗贼成群。
qǐ bì xià guǎng bù fù xīn tè lìng wén jiàn
乞陛下广布腹心,特令闻见。
qiě shǔ guó cóng lái chuàng yè duō fá yǒng móu
且蜀国从来创业,多乏永谋。
huò dé bù jí yú liǎng cháo huò zuò bù yán yú qī dài
或德不及于两朝,或祚不延于七代。
liú shàn é jiàng yú shān ài li shì jù guī yú huán wēn
刘禅俄降于邓艾,李势遽归于桓温。
jiē wèi bù qǔ zhí yán bù xù zhèng shì
皆为不取直言,不恤政事。
bù xíng wáng dào bù niàn shēng líng
不行王道,不念生灵。
yǐ zhì guó rén zhī xīn wú yī kě bǎo
以至国人之心,无一可保。
shān hé zhī xiǎn bù zú kě píng
山河之险,不足可凭。
bì xià zhì shèng zhì míng rú yáo rú shùn
陛下至圣至明,如尧如舜。
qǐ hòu zhǔ zhī xiāng pǐ qǐ zi rén zhī bǐ lún
岂后主之相匹,岂子仁之比伦。
yǒu kuān cí zhì xiào zhī míng yǒu yuǎn jiàn zhǎng móu zhī cè
有宽慈至孝之名,有远见长谋之策。
bù xìn chǎn mèi bù zì dān huāng
不信谄媚,不恣耽荒。
chū rù ér yǒu suǒ kě zhēng dòng jìng ér wú fēi jīng jiǔ
出入而有所可征,动静而无非经久。
bì zhì wàn nián zhī yè zhōng wèi sì hǎi zhī jūn
必致万年之业,终为四海之君。
chén yuàn bì xià qiě zhù luán yú mò lí jīng guó
臣愿陛下且住銮舆,莫离京国。
hou zhōng yuán wú shì bā biǎo lái wáng
候中原无事,八表来王。
tiān xià rén xīn xián guī wǒ zhǔ
天下人心,咸归我主。
ruò qún liú fù hǎi zhòng yǐ mù dàn
若群流赴海,众蚁慕膻。
yǒu dào zì zhāng wú sī bù fú
有道自彰,无思不服。
fěi wéi yào kàn tiān shuǐ zhí kě biàn zuò cháng ān
匪惟要看天水,直可便坐长安。
shì wēi chén zhī zhì kěn jǔ guó zhī shēn yuàn
这是我这个作臣子的最大的恳求,举国上下最深切的愿望。
chén wén tiān zǐ yǒu zhèng chén qī rén suī wú dào bù shī qí tiān xià
臣闻天子有诤臣七人,虽无道,不失其天下。
shì yǐ zhé qīng dān kěn yǎng jiàn shèng míng
是以辄倾丹恳,仰谏圣明。
bù jiè guān róng bù gū duō yù
不藉官荣,不沽多誉。
qíng fēi shàn shàng lǐ zhí yōu jūn
情非讪上,理直忧君。
suī wú shé kǎn zhī néng dàn yǒu chù lín zhī zuì
虽无折槛之能,但有触鳞之罪。
bù bì zhū jí zhé kòu tiān tíng
不避诛殛,辄扣天庭。
chén sǐ rú wàn lèi zhī zhōng qù yī lóu yǐ
臣死如万类之中,去一蝼蚁。
bì xià huò quán wú cǔn duó xū xiàng biān chuí
陛下或全无忖度,须向边陲。
yí shèng mǔ yǐ yōu xīn lìng shù liáo yǐ huái lǜ
遗圣母以忧心,令庶寮以怀虑。
quán mí dé shī zì qǔ pí láo
全迷得失,自取疲劳。
shì yǒu bù yú huǐ jiāng hé zài
事有不虞,悔将何在。
chén yuàn bì xià shāo kāi jiàn lù wēi nà chén yán
臣愿陛下,稍开谏路,微纳臣言。
wù wéi shèng hòu zhī qíng qiě yǔn guó rén zhī wàng
勿违圣后之情,且允国人之望。
fǔ cún dà jì wù chū yuǎn biān
俯存大计,勿出远边。
hòu zhǔ jìng bù cóng zhī
后主竟不从之。
hán zhāo wèi yǔ qīng yuē wǒ qǔ rǔ biǎo zhāng hou qín zhōu huí rì xià yù zhú jié kān zhī
韩昭谓禹卿曰:我取汝表彰,候秦州回日,下狱逐节勘之。
wù huǐ
勿悔!
zhì shí yuè sān rì fā lí chéng dū sì rì dào hàn zhōu
至十月三日,发离成都,四日到汉州。
fèng zhōu wáng chéng jié fēi yì qí dào qín yún dōng cháo chà xìng shèng lìng gōng tǒng jūn shí yú wàn qǔ jiǔ yuè dào fèng zhōu
凤州王承捷飞驿骑到秦云:东朝差兴圣令公,统军十余万,取九月到凤州。
shǎo zhǔ dú wèi chén xià shè jì yào jū qí dōng xíng
少主独谓臣下设计,要沮其东行。
yuē zhèn qià yào qīn kàn xiàng shā yòu hé huàn hu
曰:朕恰要亲看相杀,又何患乎?
bù gù ér jìn
不顾而进。
shàng zǐ tóng shān shǎo zhǔ yǒu shī yún qiáo yán cù fàn yān yōu jìng shàng hán tiān
上梓潼山,少主有诗云:乔岩簇泛烟,幽迳上寒天。
xià kàn é méi lǐng shàng kuī huá yuè diān
下瞰峨嵋岭,上窥华岳巅。
qū chí fēi qǔ lè àn xìng wèi yōu biān
驱驰非取乐,按幸为忧边。
cǐ qù jiāng dēng zhì gē lóu lù jǐ qiān
此去将登陟,歌楼路几千。
xuān lìng cóng guān jì hé
宣令从官继和。
zhōng shū shè rén wáng rén yù hé yuē cǎi zhàng fú hán yān míng zōu zài bàn tiān
中书舍人王仁裕和曰:采杖拂寒烟,鸣驺在半天。
huáng yún shēng mǎ zú bái rì xià sōng diān
黄云生马足,白日下松巅。
shèng de ān pí sú rén fēng shàn jí biān
盛得安疲俗,仁风扇极边。
qián chéng wèn chéng jì cǐ qù shàng sān qiān
前程问成纪,此去尚三千。
chéng dū yǐn hán zhāo hàn lín xué shì li hào bì xú guāng pǔ bìng jì hé wáng qí běn
成都尹韩昭、翰林学士李浩弼、徐光浦并继和,亡其本。
zhì jiàn zhōu xi èr shí lǐ yǐ lái yè guò yī qī shān
至剑州西二十里已来,夜过一磎山。
hū wén qián hòu shù shí lǐ jūn rén xíng lǚ zhèn gé míng jīn lián shān jiào zào shēng dòng xī gǔ
忽闻前后数十里,军人行旅,振革鸣金,连山叫噪,声动溪谷。
wèn rén yún jiāng guò shuì shuì yuán zuò shì jù míng chāo běn gǎi
问人云:将过税(税原作视,据明抄本改。
rén chǎng chǎng yuán zuò shāng jù míng chāo běn gǎi
)人场,(场原作伤,据明抄本改。
jù yǒu zhì shòu bó rén shì yǐ zào zhī
)惧有鸷兽搏人,是以噪之。
qí chéng mǎ yì yì yuán zuò bù jù míng chāo běn gǎi
其乘马亦(亦原作不,据明抄本改。
páo xiào kǒng jù chuí zhī bù kěn qián jìn
)咆哮恐惧,垂之不肯前进。
zhòng zhōng yǒu rén yán yuē shì yǒu dà jià qián zhì shòu zì lù zuǒ cóng lín jiān yuè chū yú wàn rén zhōng jué jiāng yī fū ér qù
众中有人言曰:适有大驾前,鸷兽自路左丛林间跃出,于万人中攫将一夫而去。
qí rén xián dào xī dòng jiān shàng wén chàng jiù mìng zhī shēng
其人衔到溪洞间,尚闻唱救命之声。
kuàng tiān sè wèi xiǎo wú rén gǎn bǔ zhú zhě
况天色未晓,无人敢捕逐者。
lù rén wú bù liú hàn
路人无不流汗。
chí míng yǒu jūn rén xún zhī
迟明,有军人寻之。
cǎo shàng wěi qí yú hái yǐ
草上委其余骸矣。
shǎo zhǔ zhì xíng gōng gù wèn chén liáo jiē chén kǒng jù zhī shì
少主至行宫,顾问臣僚,皆陈恐惧之事。
xún mìng cóng chén lìng gè fù shī
寻命从臣令各赋诗。
wáng rén yù shī yuē jiàn yá dīng shé xuè máo xīng kuī suàn láo xīn qǐ zàn tíng
王仁裕诗曰:剑牙钉舌血毛腥,窥算劳心岂暂停。
bù yǔ tiān cháo chú huàn nàn wéi yú dāng lù shí shēng líng
不与天朝除患难,惟于当路食生灵。
cóng jiāng jiāng zì yuán quē jù míng chāo běn bǔ
从将(将字原缺,据明抄本补。
hù kǒu zī chán kǒu wèi wěi sān dīng shuì jī dīng
)户口资馋口,未委三丁税几丁。
jīn rì dì wáng qīn chū shòu bái yún yán xià hǎo cáng xíng
今日帝王亲出狩,白云岩下好藏形。
hàn xué shì li hào bì jìn shī yuē yán xià nián nián zì qǐn é shēng líng cān jìn yì rú hé
翰学士李浩弼进诗曰:岩下年年自寝讹,生灵餐尽意如何。
zhǎo yá zhòng hòu mín suí jiǎn xī hè shēn lái gǔ yǐ duō
爪牙众后民随减,溪壑深来骨已多。
tiān zǐ jì gāng yóu bèi nòng kè rén qióng dú kùn nán guò
天子纪纲犹被弄,客人穷独困难过。
cháng tú mò guài wú rén jī jǐn bèi shān wáng shuì shā tā
长途莫怪无人迹,尽被山王税杀他。
shǎo wáng lǎn cǐ èr piān dà xiào yuē cǐ èr chén zhī shī gè yǒu zhǐ yě
少王览此二篇,大笑曰:此二臣之诗,各有旨也。
zhèn yì yú mǎ shàng gòu sī sān shí yú lǐ zhōng bù jiù
朕亦于马上构思,三十余里,终不就。
yú shì mìng gè guān cóng chén
于是命各官从臣。
hàn lín xué shì xú guāng pǔ shuǐ bù yuán wài wáng xùn yì jìn shī
翰林学士徐光浦、水部员外王巽亦进诗。
zhì jiàn mén shǎo zhǔ nǎi tí yuē huǎn pèi yú shuāng jiàn xíng xíng niè shí líng
至剑门,少主乃题曰:缓辔逾双剑,行行蹑石陵。
zuò qiān xún bì lěi wèi wàn sì yī píng
作千寻壁垒,为万祀依凭。
dào dé suī wú qǔ jiāng shān cū kě jīn
道德虽无取,江山粗可矜。
huí kàn chéng quē lù yún lěi shù céng céng
回看成阙路,云垒树层层。
hòu shì chén jì chéng dū yǐn hàn zhāo hé yuē bì guān fáng wài kòu shú gǎn zhèn wēi líng
后侍臣继,成都尹翰昭和曰:闭关防外寇,孰敢振威陵。
xiǎn gù yí tiān shè shān hé zì gǔ píng
险固疑天设,山河自古凭。
sān chuān xī suǒ lài shuāng jiàn zuì kān qín
三川奚所赖,双剑最堪矜。
niǎo dào wēi tōng chù yān xiá cháo bǎi céng
鸟道微通处,烟霞巢百层。
wáng rén yù hé yuē mèng yáng céng yǒu yǔ kān zài bái yún líng
王仁裕和曰:孟阳曾有语,刊在白云陵。
lǐ dù cháng āi tuō sūn liú yì shì píng
李杜常挨托,孙刘亦恃凭。
yōng cái ān kě shǒu shàng dé shǐ kān qín
庸才安可守,上德始堪矜。
àn zhǐ cháng tiān lù nóng luán bì jǐ céng
暗指长天路,浓峦蔽几层。
yòu mìng zhì qín zhōng fù lǎo wàng xìng fù yī shǒu jìn zhī jīn wáng qí běn
又命制《秦中父老望幸赋》一首进之,今亡其本。
guò bái wèi lǐng dà yǐn hán zhāo jìn shī yuē wú wáng xún shòu wèi ān biān cǐ qù qín xiǎng shàng shù qiān
过白卫岭,成都府尹韩昭献诗一首。诗的大意是这样的:吾王巡狩为安边,此去秦亭尚数千。
yè zhào lù qí shān diàn huǒ xiǎo tōng xiāo xī shù píng yān
夜照路歧山店火,晓通消息戍瓶烟。
wèi yún wū xiá suī shén nǚ kuà fèng qín lóu shì zhé xiān
为云巫峡虽神女,跨凤秦楼是谪仙。
bā jùn shì lóng rén shì hǔ hé chóu fēi guò dà màn tiān
八骏似龙人似虎,何愁飞过大漫天。
shǎo zhǔ hé yuē xiān cháo shén wǔ lì kāi biān huà duàn fēng jiāng sì wǔ qiān
少主和曰:先朝神武力开边,画断封疆四五千。
qián wàng lǒng shān zhūn jiàn jǐ hòu píng wū xiá cháo fēng yān
前望陇山屯剑戟,后凭巫峡巢烽烟。
xuān huáng shàng zì qīn píng kòu yíng zhèng tú láo ài xué xiān
轩皇尚自亲平寇,嬴政徒劳爱学仙。
xiǎng dào wěi gōng xún shèng chù zhèng yīng yīng yǔ mù chūn tiān
想到隗宫寻胜处,正应莺语暮春天。
wáng rén yù hé yuē lóng pèi piāo yáo zhǐ jí biān dào shí yóu gèng èr sān qiān
王仁裕和曰:龙旆飘摇指极边,到时犹更二三千。
dēng gāo xiǎo tà chán yán shí mào lěng cháo chōng duàn xù yān
登高晓蹋巉岩石,冒冷朝充断续烟。
zì xué hàn huáng kāi tǔ zì bù tóng zhōu mù hǎo shén xiān
自学汉皇开土字,不同周穆好神仙。
qín mín mò qiǎn wú ēn jí dà sàn guān dōng bié yǒu tiān
秦民莫遣无恩及,大散关东别有天。
jì zhì lì zhōu zhōu yuán zuò zhōu jù xǔ běn gǎi
洎至利州,(州原作周,据许本改。
yǐ wén dōng shī xià gù zhèn yǐ
)已闻东师下固镇矣。
xún rì nèi yòu wén jīn niú bài zú sāi xiá ér zhì
旬日内,又闻金牛败卒,塞硖而至。
qí shí shǔ shī shí yú wàn zì mián hàn zhì yú shēn dù qiān yú lǐ shǒu wěi xiāng jì jiē wú xīn dòu dí
其时蜀师十余万,自绵汉至于深渡千余里,首尾相继,皆无心斗敌。
qiǎn shǐ chén bī cù zé huí qiāng cì zhī yuē qǐng huàn qǔ lóng wǔ jūn xiāng zhàn
遣使臣逼促,则回枪刺之曰:请唤取龙武军相战。
bù wéi yǒng gǎn kuàng qiě piān qǐng yī liáng
不惟勇敢,况且偏请衣粮。
wǒ děng jiǎn tuì bù kān hé néng xiāng shā
我等拣退不堪,何能相杀。
shí wú yú hé shí yuè èr shí jiǔ rì láng bèi ér guī
实无余何,十月二十九日狼狈而归。
yú zhàn gé xuán xiǎn xī yán hè zhī zhōng lián yè jì zhòu què rù chéng dū
于栈阁悬险溪岩壑之中,连夜继昼,却入成都。
kāng yán xiào yǔ wèi wáng jì zhǒng ér rù shǎo zhǔ yú shì shù jiàng
康延孝与魏王继踵而入,少主于是树降。
dōng jūn wèi rù qián wáng zōng bì shā hán zhāo shū mì shǐ sòng guāng sì jǐng jǐng sì èr zì yuán quē jù huáng běn bǔ
东军未入前,王宗弼杀韩昭、枢密使宋光嗣、景(景嗣二字原缺,据黄本补。
rùn chéng xuān huī zhōu míng chāo běn wú zhōu zì
)润澄、宣徽州(明抄本无州字。
shǐ li zhōu lù ōu yáng miǎn míng chāo běn miǎn zuò huang děng
)使李周辂、欧阳冕(明抄本冕作晃)等。
wáng chéng xiū wò ruì bīng yú tiān shuǐ bīng rèn bù jǔ
王承休握锐兵于天水,兵刃不举。
jì zhī dōng jūn rù shǔ suì yōng huī xià zhī shī jí fù nǚ hái yòu wàn yú kǒu jīn yín zēng bó yú xī fān mǎi lù guī shǔ
既知东军入蜀,遂拥麾下之师及妇女孩幼万余口,金银缯帛,于西蕃买路归蜀。
yán lù wèi zuǒ rèn lǔ duó bìng jīng xī shān dòng è xiāng jiàn ér sǐ
沿路为左衽掳夺,并经溪山,冻饿相践而死。
dài zhì shǔ cún zhě bǎi yú rén wéi yǔ tián zōng ruì děng tuō shēn ér zhì
迨至蜀,存者百余人,唯与田宗汭等脱身而至。
wèi wáng shǐ rén jí zhī yuē qīn wò ruì bīng hé de bù zhàn
魏王使人诘之曰:亲握锐兵,何得不战?
yuē dàn dài wáng shén wǔ bù gǎn dāng qí fēng
曰:惮大王神武,不敢当其锋。
yuē hé bù zǎo jiàng
曰:何不早降?
yuē gài yuán wáng shī bù rù fēng bù wú mén shū kuǎn
曰:盖缘王师不入封部,无门输款。
yuē qí chū rù fán bù jǐ xǔ rén tóng háng
曰:其初入蕃部,几许人同行?
yuē wàn yú kǒu
曰:万余口。
jīn cún zhě jǐ hé
今存者几何?
yuē cái jí bǎi shù
曰:才及百数。
wèi wáng yuē rǔ kě shǎng cǐ wàn rén zhī mìng
魏王曰:汝可赏此万人之命。
suì jǐn zhǎn zhī
遂尽斩之。
shǔ shī bù zhàn zuò qǔ wáng miè zhě gài chéng xiū hán zhāo zhī suǒ zhì yě
蜀师不战,坐取亡灭者,盖承休、韩昭之所致也。
rén duō bù zhī zhī
人多不知之。
chū wáng shì wén jiàn lù
(出《王氏闻见录》)