奇经八脉考 · 李时珍 · Chapter 8 of 18

阳跷脉·二跷为病

PinyinModern Translation
Size

qín yuè rén nàn jīng yuē yīn luò zhě yīn qiāo zhī luò

秦越人难经曰:阴络者,阴跷之络;

yīn luò zhě yáng qiāo zhī luò

阴络者,阳跷之络。

yīn qiāo wèi bìng yáng huǎn ér yīn jí

阴跷为病,阳缓而阴急;

yáng qiāo wèi bìng yīn huǎn ér yáng jí

阳跷为病,阴缓而阳急。

wáng shū hé mài jīng yuē yīn qiāo mài jí dāng cóng nèi huái yǐ shàng jí wài huái yǐ shàng huǎn

王叔和脉经曰:阴跷脉急,当从内踝以上急,外踝以上缓;

yáng qiāo mài jí dāng cóng wài huái yǐ shàng jí nèi huái yǐ shàng huǎn

阳跷脉急,当从外踝以上急,内踝以上缓。

yòu yuē cùn kǒu mài qián bù zuǒ yòu dàn zhě yáng qiāo yě

又曰:寸口脉前部左右弹者,阳跷也。

dòng kǔ yāo bèi tòng chā wèi diān xián jiāng pū yáng míng è fēng piān kū bì shēn tǐ qiáng

动苦腰背痛,叉为癫痫僵仆羊鸣,恶风偏枯、 痹、身体强。

yòu yuē wēi sè wèi fēng xián bìng qǔ yáng qiāo zài wài huái shàng sān cùn zhí jué gǔ shì xué

又曰:微涩为风痫,并取阳跷,在外踝上三寸,直绝骨是穴。

fù yáng xué yě

(附阳穴也)

yòu yuē cùn kǒu mài hòu bù zuǒ yòu dàn zhě yīn qiāo yě

又曰:寸口脉后部左右弹者,阴跷也。

dòng kǔ diān xián hán rè pí fū yín bì yòu wèi shǎo fù tòng lǐ jí yāo jí kuān xià xiāng lián yīn zhōng tòng nán zǐ yīn shàn nǚ zǐ lòu xià bù zhǐ

动苦癫痫、寒热,皮肤淫痹,又为少腹痛,里急,腰及髋下相连,阴中痛,男子阴疝,女子漏下不止。

kuān bì gǔ yě

(髋,髀骨也。

yāo xià xué yě

,腰下穴也)

yòu yuē diān xián yuán bù zhī suǒ kǔ liǎng qiāo zhī xià nán yáng nǚ yīn

又曰∶癫痫螈,不知所苦,两跷之下,男阳女阴。

zhāng jié gǔ yuē qiāo zhě jié jí yě

张洁古曰:跷者,捷疾也。

èr mài qǐ yú zú shǐ rén qiāo jié yě

二脉起于足,使人跷捷也。

yáng qiāo zài jī ròu zhī shàng yáng mài suǒ xíng tōng guàn liù fǔ zhǔ chí zhū biǎo gù míng wéi yáng qiāo zhī luò

阳跷在肌肉之上,阳脉所行,通贯六腑,主持诸表,故名为阳跷之络;

yáng qiāo zài jī ròu zhī xià yīn mài suǒ xíng tōng guàn wǔ zàng zhǔ chí zhū lǐ gù míng wéi yīn qiāo zhī luò

阳跷在肌肉之下,阴脉所行,通贯五脏,主持诸里,故名为阴跷之络。

yīn qiāo wèi bìng yīn jí zé yīn jué jìng zhí wǔ luò bù tōng biǎo hé lǐ bìng

阴跷为病,阴急则阴厥胫直,五络不通,表和里病;

yáng qiāo wèi bìng yáng jí zé kuáng zǒu mù bù mèi biǎo bìng lǐ hé

阳跷为病,阳急则狂走目不昧,表病里和。

yīn bìng zé rè kě jiǔ zhào hǎi yáng líng quán zài xī xià yī cùn wài lián xiàn zhōng zú shǎo yáng zhī hé yě jīn bìng zhì cǐ yáng bìng zé hán kě zhēn fēng chí fēng fǔ

阴病则热,可灸照海、阳陵泉,(在膝下一寸外廉陷中,足少阳之合也,筋病治此)阳病则寒,可针风池、风府。

fēng fǔ zài xiàng hòu rù fà jì yī cùn dà jīn nèi wǎn wǎn zhōng dū mài tài yáng yáng wéi zhī huì yě

(风府在项后入发际一寸,大筋内宛宛中,督脉,太阳、阳维之会也)

yòu yuē zài yáng biǎo zhě dāng hàn zhī zài yīn lǐ zhě dāng xià zhī

又曰:在阳表者当汗之,在阴里者当下之。

yòu yuē diān xián zhòu fā jiǔ yáng qiāo yè fèi jiǔ yīn qiāo

又曰∶癫痫昼发灸阳跷,夜发灸阴跷。

sù wèn yāo tòng lùn yuē yāo tòng bù kě jǔ zhě shēn mài pū cān jǔ zhī

素问腰痛论曰∶腰痛不可举者,申脉、仆参举之。

tài yáng zhī xué yáng qiāo zhī běn yě yòu yuē huì yīn zhī mài lìng rén yāo tòng tòng shàng tà tà rán hàn chū hàn gàn lìng rén yù yǐn yǐn yǐ yù zǒu cì zhí yáng zhī mài shàng sān

(太阳之穴,阳跷之本也)又曰:会阴之脉,令人腰痛,痛上漯漯然汗出,汗干令人欲饮,饮已欲走,刺直阳之脉上三。

zài qiāo shàng xià wǔ cùn héng jū shì qí shèng zhě chū xuè

在跷上下五寸横居,视其盛者,出血。

wáng qǐ xuán yún zú tài yáng zhī mài xún yāo xià huì yú hòu yīn gù yuē huì yīn

王启玄云:足太阳之脉,循腰下会于后阴,故曰会阴。

zhí yáng zhī mài xié jí xià xíng guàn tún zhì xún guò wài huái zhī hòu tiáo zhí ér xíng zhě gù yuē zhí yáng zhī mài yě

直阳之脉,挟脊下行,贯臀至,循,过外踝之后,条直而行者,故曰直阳之脉也。

qiāo wèi yáng qiāo suǒ shēng shēn mài xué yě

跷,为阳跷所生,申脉穴也。

qiāo shàng xià nǎi chéng jīn xué yě jí zhōng yāng rú wài xiàn zhě zhōng yě

跷上下,乃承筋穴也,即中央如外陷者中也。

tài yáng mài qì suǒ fā jìn zhēn cì dàn shì qí liǎng zhōng yāng yǒu xuè luò chéng mǎn zhě nǎi cì zhī chū xuè

太阳脉气所发,禁针刺,但视其两中央有血络盛满者,乃刺之出血。

yòu yuē chāng yáng zhī mài lìng rén yāo tòng tòng yǐn yīng mù mù huāng mù huāng rán shén zé fǎn zhé shé juǎn bù néng yán

又曰:昌阳之脉,令人腰痛,痛引膺,目(目巟)(目巟)然,甚则反折,舌卷不能言。

cì nèi jīn wèi sān zài nèi huái shàng dà jīn qián tài yīn hòu shàng huái èr cùn suǒ

刺内筋为三,在内踝上,大筋前,太阴后,上踝二寸所。

wáng qǐ xuán yún yīn qiāo qǐ yú rán gǔ zhī hòu shàng nèi huái zhī shàng xún yīn gǔ rù yīn ér xún fù rù xiōng lǐ quē pén shàng chū rén yíng zhī qián rù nèi lián zhǔ mù nèi huì yú tài yáng yáng qiāo ér shàng xíng gù bìng zhuàng rú cǐ

王启玄云:阴跷起于然谷之后,上内踝之上,循阴股入阴,而循腹入胸里、缺盆,上出人迎之前,入内廉,属目内,会于太阳、阳跷而上行,故病状如此。

nèi jīn jí yīn qiāo zhī jiāo xìn xué yě

内筋,即阴跷之,交信穴也。

sù wèn miào cì lùn yuē yá kè yú zú yáng qiāo zhī mài lìng rén mù tòng cóng nèi shǐ

素问缪刺论曰:邪客于足阳跷之脉,令人目痛,从内始。

cì wài huái zhī xià bàn cùn suǒ gè èr jí shēn mài yě zuǒ cì yòu yòu cì zuǒ rú rén xíng shí lǐ qǐng ér yǐ

刺外踝之下半寸所各二,(即申脉也)左刺右,右刺左,如人行十里顷而已。

líng shū jīng yuē mù zhōng chì tòng cóng nèi shǐ qǔ zhī yīn qiāo

灵枢经曰目中赤痛,从内始,取之阴跷。

jiāo xìn xué yě

(交信穴也)

yòu yuē fēng jìng fǎn zhé xiān qǔ zú tài yáng jí zhōng jí xuè luò chū xuè ruò zhōng yǒu hán yá qǔ yīn qiāo jí sān máo shàng jí xuè luò chū xuè

又曰:风痉反折,先取足太阳及中及血络出血,若中有寒邪,取阴跷及三毛上及血络出血。

li bīn hú yuē zú tài yáng jīng gǔ xué yě

李濒湖曰:足太阳,京骨穴也。

zài zú wài cè xiǎo zhǐ běn jié hòu dà gǔ xià chì bái jì xiàn zhōng zhēn sān fēn jiǔ qī zhuàng

在足外侧小指本节后大骨下,赤白际陷中,针三分,灸七壮。

zhōng wěi zhōng xué yě

中,委中穴也。

zài qū xī hòu héng wén zhōng zhēn sān fēn

在曲膝后横文中,针三分。

yīn qiāo qǔ jiāo xìn xué jiàn qián

阴跷取交信穴,见前。

sān máo dà dūn xué yě

三毛,大敦穴也。

zài zú dà zhǐ wài cè sān máo zhōng gān mài zhī jǐng yě

在足大指外侧三毛中,肝脉之井也。

zhēn sān fēn jiǔ sān zhuàng

针三分,灸三壮。

xuè luò zhě shì qí chù yǒu luò mài chéng mǎn zhě chū qí xuè yě

血络者,视其处有络脉盛满者,出其血也。

yòu yuē yīn qiāo yáng qiāo yīn yáng xiāng jiāo yáng rù yīn yīn chū yáng jiāo yú mù ruì

又曰∶阴跷、阳跷,阴阳相交,阳入阴,阴出阳,交于目锐。

yáng qì shèng zé mù yīn qì shèng zé míng mù rè jué qǔ zú tài yáng shǎo yáng

阳气盛则目,阴气盛则瞑目,热厥取足太阳、少阳。

jiǎ yǐ jīng yuē rén bìng mù bì bù dé shì zhě wèi qì liú yú yīn bù dé xíng yú yáng liú yú yīn zé yīn qì shèng yīn qì shèng zé yīn qiāo mǎn bù dé rù yú yáng zé yáng qì xū gù mù bì yě

甲乙经曰∶人病目闭不得视者,卫气留于阴,不得行于阳,留于阴则阴气盛,阴气盛则阴跷满,不得入于阳则阳气虚,故目闭也。

bìng mù bù dé míng zhě wèi qì bù dé rù yú yīn cháng liú yú yáng liú yú yáng zé yáng qì mǎn yáng qì mǎn zé yáng qiāo shèng bù dé rù yú yīn zé yīn qì xū gù mù bù míng yě

病目不得瞑者,卫气不得入于阴,常留于阳,留于阳则阳气满,阳气满则阳跷盛,不得入于阴则阴气虚,故目不瞑也。

líng shū yuē wǔ gǔ rù yú wèi yě qí zāo pò jīn yè zōng qì wèi sān suì

灵枢曰∶五谷入于胃也,其糟粕、津液、宗气为三隧。

gù zōng qì jī yú xiōng zhōng chū yú hóu lóng yǐ guàn xīn fèi ér xíng hū xī yān

故宗气积于胸中,出于喉咙,以贯心肺而行呼吸焉。

yíng qì zhě mì qí jīn yè zhù zhī yú mài huà ér wèi xuè yǐ róng sì mò nèi zhù wǔ zàng liù fǔ yǐ yīng kè shù yān

营气者,泌其津液,注之于脉,化而为血,以荣四末,内注五脏六腑,以应刻数焉。

wèi qì zhě chū qí hàn qì zhī jí ér xiān yú sì mò fēn ròu pí fū zhī jiān ér bù xiū yān

卫气者,出其悍气之疾,而先于四末分肉皮肤之间,而不休焉。

zhòu rì xíng yú yáng yè xíng yú yīn cháng cóng zú shǎo yīn fēn jiān xíng yú wǔ zàng liù fǔ

昼日行于阳,夜行于阴,常从足少阴分间,行于五脏六腑。

jīn jué qì kè yú wǔ zàng liù fǔ zé wèi qì dú wèi qí wài xíng yú yáng bù dé rù yú yīn xíng yú yáng zé yáng qì shèng yáng qì shèng zé yáng qiāo xiàn bù dé rù yú yīn zé yīn qì xū gù mù bù míng yě

今厥气客于五脏六腑,则卫气独卫其外,行于阳不得入于阴,行于阳则阳气盛,阳气盛则阳跷陷,不得入于阴则阴气虚,故目不瞑也。

zhì dāng bǔ qí bù zú xiè qí yǒu yú yǐ tōng qí dào ér qù qí yá yǐn yǐ bàn xià tāng yī jīng yīn yáng yǐ tōng qí wò lì zhì

治当补其不足,泻其有余,以通其道而去其邪,饮以半夏汤一荆,阴阳已通,其卧立至。

qí fāng yòng liú shuǐ qiān lǐ yǐ wài zhě bā shēng yáng zhī wàn biàn qǔ qí qīng wǔ shēng zhǔ zhī chuī yǐ wěi xīn huǒ fèi zhì shú mǐ yī shēng zhì bàn xià wǔ hé xú chuī lìng zhì yī shēng bàn qù qí zǐ yǐn zhī yī xiǎo bēi rì sān shāo yì yǐ zhī wèi dù

其方用流水千里以外者八升,扬之万遍,取其清五升煮之,炊以苇薪火,沸,置秫米一升、治半夏五合,徐炊令至一升半,去其滓,饮汁一小杯,日三,稍益以知为度。

gù qí bìng xīn fā zhě

故其病新发者。

fù bēi zé wò hàn chū zé yǐ jiǔ zhě sān yǐn ér yǐ

复杯则卧,汗出则已,久者三饮而已。

li bīn hú yún líng shū yǒu yún zú tài yáng zhī jīn wèi mù shàng gāng zú yáng míng zhī jīn wèi mù xià gāng hán zé jīn jí mù bù hé rè zé jīn zòng mù bù kāi

李濒湖云∶灵枢有云∶足太阳之筋为目上纲,足阳明之筋为目下纲,寒则筋急目不合,热则筋纵目不开。

yòu yún zhuàng zhě xuè qì shèng jī ròu huá yíng wèi bù shī qí cháng gù zhòu jīng ér yè míng

又云∶壮者血气盛、肌肉滑,营卫不失其常,故昼精而夜瞑。

lǎo rén qì xuè shuāi qì dào sè wèi qì nèi fá gù zhòu bù jīng ér yè bù míng

老人气血衰、气道涩,卫气内伐,故昼不精而夜不瞑。

yòu yún duō wò zhě cháng wèi dà ér pí fū sè fēn ròu bù jiě wèi qì xíng chí gù yě

又云∶多卧者,肠胃大而皮肤涩,分肉不解,卫气行迟故也。

zhāng zi hé yún sī qì suǒ zhì wèi bù mián wèi shì wò

张子和云∶思气所至为不眠、为嗜卧。

cháo yuán fāng yún pí bìng kùn juàn ér shì wò dǎn bìng duō fán ér bù mián

巢元方云∶脾病困倦而嗜卧,胆病多烦而不眠。

wáng shū hé mài jīng yún shuǐ liú yè jí yǒu shēng zhě tǔ xiū gù yě rén yì yīng zhī

王叔和脉经云∶水流夜疾有声者,土休故也,人亦应之。

rén yè wò zé pí bù dòng yáo mài wèi zhī shù jí yě

人夜卧,则脾不动摇,脉为之数疾也。

yī yún pí zhī hou zài jiǎn jiǎn dòng zé zhī pí néng xiāo huà yě

一云∶脾之候在睑,睑动则知脾能消化也。

pí bìng zé jiǎn sè shì wò yǐ

脾病则睑涩嗜卧矣。

shǔ shuō jiē lùn mù bì mù bù míng suī bù yán jí èr qiāo gài yì bù lí hu yīn yáng yíng wèi xū shí zhī lǐ

数说皆论目闭目不瞑,虽不言及二跷,盖亦不离乎阴阳营卫虚实之理。

kě hù kǎo zhě yě

可互考者也。

✦ You read 阳跷脉·二跷为病

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.