jīng mài yǔ mài qì
经脉与脉气
mài nǎi xuè mài qì xuè zhī xiān xuè zhī suì dào qì xī yīng yān
脉乃血脉，气血之先，血之隧道，气息应焉。
qí xiàng fǎ de xuè zhī fǔ yě xīn zhī hé yě pí zhī bù yě
其象法地，血之府也，心之合也，皮之部也。
zī shǐ yú shèn zī shēng yú wèi yáng zhōng zhī yīn běn hu yíng wèi
资始于肾，资生于胃，阳中之阴，本乎营卫，
yíng zhě yīn xuè wèi zhě yáng qì yíng xíng mài zhōng wèi xíng mài wài
营者阴血，卫者阳气，营行脉中，卫行脉外，
mài bù zì xíng suí qì ér zhì qì dòng mài yīng yīn yáng zhī yì
脉不自行，随气而至，气动脉应，阴阳之义。
qì rú tuó yào xuè rú bō lán xuè mài qì xī shàng xià xún huán
气如橐钥，血如波澜，血脉气息，上下循环。
shí èr jīng zhōng jiē yǒu dòng mài wéi shǒu tài yīn cùn kǒu qǔ jué
十二经中，皆有动脉，惟手太阴，寸口取决，
cǐ jīng shǔ fèi shàng xì háng ài mài zhī dà huì xi zhī chū rù
此经属肺，上系吭嗌，脉之大会，息之出入。
yī hū yī xī sì zhì wèi xi rì yè yī wàn sān qiān wǔ bǎi
一呼一吸，四至为息，日夜一万，三千五百。
yī hū yī xī mài xíng liù cùn rì yè bā bǎi shí zhàng wéi zhǔn
一呼一吸，脉行六寸，日夜八百，十丈为准。
bīn hú mài xué bù wèi zhěn fǎ
濒湖脉学部位、诊法
chū chí mài shí lìng yǎng qí zhǎng zhǎng hòu yì gǔ shì wèi guān shàng
初持脉时，令仰其掌，掌后裔骨，是谓关上。
guān qián wèi yáng guān hòu wèi yīn yáng cùn yīn chǐ xiān hòu tuī xún
关前为阳，关后为阴，阳寸阴尺，先后推寻。
xīn gān jū zuǒ fèi pí jū yòu shèn yǔ mìng mén jū liǎng chǐ bù
心肝居左，肺脾居右，肾与命门，居两尺部。
hún pò gǔ shén jiē jiàn cùn kǒu zuǒ zhǔ sī guān yòu zhǔ sī fǔ
魂魄谷神，皆见寸口，左主司官，右主司府。
zuǒ dà shùn nán yòu dà shùn nǚ běn mìng fú mìng nán zuǒ nǚ yòu
左大顺男，右大顺女，本命扶命，男左女右。
dà qián yī fēn rén mìng zhī shàng zuǒ wéi rén yíng yòu wéi qì kǒu
大前一分，人命之上，左为人迎，右为气口。
shén mén jué duàn liǎng zài guān hòu rén wú èr mài bìng sǐ bù yù
神门决断，两在关后，人无二脉，病死不愈。
nán nǚ mài tóng wéi chǐ zé yì yáng ruò yīn shèng fǎn cǐ bìng zhì
男女脉同，惟尺则异，阳弱阴盛，反此病至。
mài yǒu qī zhěn yuē fú zhōng chén shàng xià zuǒ yòu xiāo xī qiú xún
脉有七诊，曰浮中沉，上下左右，消息求寻。
yòu yǒu jiǔ hou jǔ àn qīng zhòng sān bù fú chén gè hou wǔ dòng
又有九候，举按轻重，三部浮沉，各候五动。
cùn hou xiōng shàng guān hòu gé xià chǐ hou yú qí xià zhì gēn zōng
寸候胸上，关候膈下，尺候于脐，下至跟踪。
zuǒ mài hòu zuǒ yòu mài hòu yòu bìng suí suǒ zài bù bìng zhě fǒu
左脉候左，右脉候右，病随所在，不病者否。
bīn hú mài xué wǔ zàng píng mài
濒湖脉学五脏平脉
fú wèi xīn fèi chén wèi shèn gān pí wèi zhōng zhōu fú chén zhī jiān
浮为心肺，沉为肾肝，脾胃中州，浮沉之间。
xīn mài zhī fú fú dà ér sàn
心脉之浮，浮大而散；
fèi mài zhī fú fú sè ér duǎn
肺脉之浮，浮涩而短；
gān mài zhī chén chén ér xián zhǎng
肝脉之沉，沉而弦长；
shèn mài zhī chén chén shí ér rú
肾脉之沉，沉实而濡；
pí wèi shǔ tǔ mài yi hé huǎn mìng wèi xiāng huǒ zuǒ cùn tóng duàn
脾胃属土，脉宜和缓，命为相火，左寸同断。
chūn xián xià hóng qiū máo dōng shí
春弦夏洪，秋毛冬石；
sì jì hé huǎn shì wèi píng mài
四季和缓，是谓平脉。
tài guò shí qiáng bìng shēng yú wài bù jí xū wēi bìng shēng yú nèi
太过实强，病生于外，不及虚微，病生于内。
chūn de qiū mài sǐ zài jīn rì wǔ zàng zhǔn cǐ tuī zhī bù shī
春得秋脉，死在金日，五脏准此，推之不失。
sì shí bǎi bìng wèi qì wèi běn mài guì yǒu shén bù kě bù shěn
四时百病，胃气为本，脉贵有神，不可不审。
bīn hú mài xué biàn mài tí gāng
濒湖脉学辨脉提纲
tiáo tíng zì qì hū xī dìng xī sì zhì wǔ zhì píng hé zhī zé
调停自气，呼吸定息，四至五至，平和之则。
sān zhì wèi chí chí zé wèi lěng
三至为迟，迟则为冷；
liù zhì wéi shù shù jí rè zhèng
六至为数，数即热证。
zhuǎn chí zhuǎn lěng zhuǎn shù zhuǎn rè
转迟转冷，转数转热。
chí shù jì míng fú chén dāng bié
迟数既明，浮沉当别，
fú chén chí shù biàn nèi wài yīn
浮沉迟数，辨内外因。
wài yīn yú tiān nèi yīn yú rén
外因于天，内因于人。
tiān yǒu yīn yáng fēng yǔ huì míng rén xǐ nù yōu sī bēi kǒng jīng
天有阴阳，风雨晦冥，人喜怒忧，思悲恐惊。
wài yīn zhī fú zé wèi biǎo zhèng chén lǐ chí yīn shù zé yáng shèng
外因之浮，则为表证，沉里迟阴，数则阳盛。
nèi yīn zhī fú xū fēng suǒ wéi chén qì chí lěng shù rè hé yí
内因之浮，虚风所为，沉气迟冷，数热何疑。
fú shù biǎo rè chén shù lǐ rè fú chí biǎo xū chén chí lěng jié
浮数表热，沉数里热，浮迟表虚，沉迟冷结。
biǎo lǐ yīn yáng fēng qì lěng rè biàn nèi wài yīn mài zhèng cān bié
表里阴阳，风气冷热，辨内外因，脉证参别。
mài lǐ hào fán zǒng kuò yú sì jì dé tí gāng yǐn shēn chù lèi
脉理浩繁，总括于四，既得提纲，引申触类。
bīn hú mài xué zhū mài xíng tài
濒湖脉学诸脉形态
fú mài fǎ tiān qīng shǒu kě de fàn fàn zài shàng rú shuǐ piào mù
浮脉法天，轻手可得，泛泛在上，如水漂木。
yǒu lì hóng dà lái shèng qù yōu
有力洪大，来盛去悠；
wú lì xū dà chí ér qiě róu
无力虚大，迟而且柔；
xū shén zé sàn huàn màn bù shōu
虚甚则散，涣漫不收；
yǒu biān wú zhōng qí míng yuē kōu
有边无中，其名曰芤；
fú xiǎo wèi rú mián fú shuǐ miàn
浮小为濡，绵浮水面；
rú shén zé wēi bù rèn xún àn
濡甚则微，不任寻按。
chén mài fǎ de jìn yú jīn gǔ shēn shēn zài xià chén jí wéi fú
沉脉法地，近于筋骨，深深在下，沉极为伏；
yǒu lì wèi láo shí dà xián zhǎng
有力为牢，实大弦长；
láo shén zé shí fú fú ér qiáng
牢甚则实，幅幅而强；
wú lì wèi ruò róu xiǎo rú mián
无力为弱，柔小如绵；
ruò shén zé xì rú zhū sī rán
弱甚则细，如珠丝然。
chí mài shǔ yīn yī xī sān zhì xiǎo shǐ yú chí huǎn bù jí sì
迟脉属阴，一息三至，小驶于迟，缓不及四，
èr sǔn yī bài bìng bù kě zhì liǎng xi duó jīng mài yǐ wú qì
二损一败，病不可治，两息夺精，脉已无气。
fú dà xū sàn huò jiàn kōu gé fú xiǎo rú wēi chén xiǎo xì ruò
浮大虚散，或见芤革，浮小濡微，沉小细弱，
chí xì wèi sè wǎng lái jí nán yì sàn yī zhǐ zhǐ ér fù huán
迟细为涩，往来极难，易散一止，止而复还，
jié zé lái huǎn zhǐ ér fù lái dài zé lái huǎn zhǐ bù néng huí
结则来缓，止而复来，代则来缓，止不能回。
shù mài shǔ yáng liù zhì yī xi qī jí bā jí jiǔ zhì wéi tuō
数脉属阳，六至一息，七疾八极，九至为脱。
fú dà zhě hóng chén dà láo shí
浮大者洪，沉大牢实；
wǎng lái liú lì shì wèi zhī huá
往来流利，是谓之滑；
yǒu lì wèi jǐn dàn rú zhuǎn suǒ
有力为紧，弹如转索；
shù jiàn cùn kǒu yǒu zhǐ wèi cù
数见寸口，有止为促；
shù jiàn guān zhōng dòng mài kě hou jué jué dòng yáo zhuàng rú xiǎo dòu
数见关中，动脉可候，厥厥动摇，状如小豆。
zhǎng zé qì zhì guò yú běn wèi zhǎng ér duān zhí xián mài yīng zhǐ
长则气治，过于本位，长而端直，弦脉应指。
duǎn zé qì bìng bù néng mǎn bù bú jiàn yú guān wéi chǐ cùn hou
短则气病，不能满部，不见于关，惟尺寸候。
bīn hú mài xué zhū mài zhǔ bìng
濒湖脉学诸脉主病
yī mài yī xíng gè yǒu zhǔ bìng shù mài xiāng jiān zé jiàn zhū zhèng
一脉一形，各有主病，数脉相兼，则见诸证。
fú mài zhǔ biǎo lǐ bì bù zú yǒu lì fēng rè wú lì xuè ruò
浮脉主表，里必不足，有力风热，无力血弱。
fú chí fēng xū fú shù fēng rè fú jǐn fēng hán fú huǎn fēng shī
浮迟风虚，浮数风热，浮紧风寒，浮缓风湿，
fú xū shāng shǔ fú kōu shī xuè fú hóng xū huǒ fú wēi láo jí
浮虚伤暑，浮芤失血，浮洪虚火，浮微劳极，
fú rú yīn xū fú sàn xū jù fú xián tán yǐn fú huá tán rè
浮濡阴虚，浮散虚剧，浮弦痰饮，浮滑痰热。
chén mài zhǔ lǐ zhǔ hán zhǔ jī yǒu lì tán shí wú lì qì yù
沉脉主里，主寒主积，有力痰食，无力气郁，
chén chí xū hán chén shù rè fú chén jǐn lěng tòng chén huǎn shuǐ xù
沉迟虚寒，沉数热伏，沉紧冷痛，沉缓水蓄，
chén láo gù lěng chén shí rè jí chén ruò yīn xū chén xì bì shī
沉牢痼冷，沉实热极：沉弱阴虚，沉细痹湿，
chén xián yǐn tòng chén huá sù shí chén fú tǔ lì yīn dú jù jī
沉弦饮痛，沉滑宿食，沉伏吐利，阴毒聚积。
chí mài zhǔ zàng yáng qì fú qián yǒu lì wèi tòng wú lì xū hán
迟脉主脏，阳气伏潜，有力为痛，无力虚寒。
shù mài zhǔ fǔ zhǔ tǔ zhǔ kuáng yǒu lì wèi rè wú lì wèi chuāng
数脉主腑，主吐主狂，有力为热，无力为疮。
huá mài zhǔ tán huò shāng yú shí xià wèi xù xuè shàng wèi tǔ nì
滑脉主痰，或伤于食，下为蓄血，上为吐逆。
sè mài shǎo xuè huò zhòng dú shī fǎn wèi jié cháng zì hàn jué nì
涩脉少血，或中毒湿，反胃结肠，自汗厥逆。
xián mài zhǔ yǐn bìng shǔ dǎn gān xián shù duō rè xián chí duō hán
弦脉主饮，病属胆肝，弦数多热，弦迟多寒，
fú xián zhī yǐn chén xián xuán yǐn yáng xián tóu tòng yīn xián fù tòng
浮弦支饮，沉弦悬饮，阳弦头痛，阴弦腹痛。
jǐn mài zhǔ hán yòu zhǔ zhū tòng fú jǐn biǎo hán chén jǐn lǐ tòng
紧脉主寒，又主诸痛，浮紧表寒，沉紧里痛。
zhǎng mài qì píng duǎn mài qì bìng xì zé qì shǎo dà zé bìng jìn
长脉气平，短脉气病，细则气少，大则病进，
fú cháng fēng xián chén duǎn sù shí xuè xū mài xū qì shí mài shí
浮长风痫，沉短宿食，血虚脉虚，气实脉实。
hóng mài wèi rè qí yīn zé xū
洪脉为热，其阴则虚。
xì mài wèi shī qí xuè zé xū
细脉为湿，其血则虚。
huǎn dà zhě fēng huǎn xì zhě shī huǎn sè xuè shǎo huǎn huá nèi rè
缓大者风，缓细者湿，缓涩血少，缓滑内热。
rú xiǎo yīn xū ruò xiǎo yáng jié yáng jié wù hán yīn xū fā rè
濡小阴虚，弱小阳竭，阳竭恶寒，阴虚发热。
yáng wēi wù hán yīn wēi fā rè nán wēi xū sǔn nǚ wēi xiè xuè
阳微恶寒，阴微发热，男微虚损，女微泻血。
yáng dòng hàn chū yīn dòng fā rè wèi tòng wèi jīng bēng zhōng shī xuè
阳动汗出，阴动发热，为痛为惊，崩中失血。
xū hán xiāng bó qí míng yuē gé nán zǐ shī jīng nǚ zǐ shī xuè
虚寒相搏，其名曰革，男子失精，女子失血。
yáng shèng zé cù fèi yōng yáng dú yáng shèng zé jié zhèng jiā jī yù
阳盛则促，肺痈阳毒，阳盛则结，症痂积郁。
dài zé qì shuāi huò xiè nóng xuè shāng hán xīn jì nǚ tāi sān yuè
代则气衰，或泄脓血，伤寒心悸，女胎三月。
bīn hú mài xué zá bìng mài xiàng
濒湖脉学杂病脉象
mài zhī zhǔ bìng yǒu yi bù yí yīn yáng shùn nì xiōng jí kě tuī
脉之主病，有宜不宜，阴阳顺逆，凶吉可推。
zhòng fēng fú huǎn jí shí zé jì fú huá zhōng tán chén chí zhōng qì
中风浮缓，急实则忌，浮滑中痰，沉迟中气。
shī jué chén huá zú bù zhī rén rù zàng shēn lěng rù fǔ shēn wēn
尸厥沉滑，卒不知人，入脏身冷，入腑身温。
fēng shāng yú wèi fú huǎn yǒu hàn
风伤于卫，浮缓有汗；
hán shāng yú yíng fú jǐn wú hàn
寒伤于营，浮紧无汗；
shǔ shāng yú qì mài xū shēn rè
暑伤于气，脉虚身热；
shī shāng yú xuè mài huǎn xì sè
湿伤于血，脉缓细涩。
shāng hán rè bìng mài xǐ fú hóng chén wēi sè xiǎo zhèng fǎn bì xiōng
伤寒热病，脉喜浮洪，沉微涩小，证反必凶。
hàn hòu mài jìng shēn liáng zé ān hàn hòu mài zào rè shén bì nán
汗后脉静，身凉则安，汗后脉躁，热甚必难。
yáng bìng jiàn yīn bìng bì wēi dài yīn bìng jiàn yáng suī kùn wú hài
阳病见阴，病必危殆，阴病见阳，虽困无害。
shàng bù zhì guān yīn qì yǐ jué xià bù zhì guān yáng qì yǐ jié
上不至关，阴气已绝，下不至关，阳气已竭。
dài mài zhǐ xiē zàng jué qīng wēi
代脉止歇，脏绝倾危。
sàn mài wú gēn xíng sǔn nán yī
散脉无根，形损难医。
yǐn shí nèi shāng qì kǒu jí huá
饮食内伤，气口急滑。
láo juàn nián shāng pí mài dà ruò
劳倦年伤，脾脉大弱。
yù zhī shì qì xià shǒu mài chén chén jí zé fú sè ruò jiǔ shēn
欲知是气，下手脉沉，沉极则伏，涩弱久深。
huǒ yù duō chén huá tán jǐn shí qì sè xuè kōu shù huǒ xì shī
火郁多沉，滑痰紧食，气涩血芤，数火细湿。
huá zhǔ duō tán xián zhǔ liú yǐn rè zé huá shù hán zé xián jǐn
滑主多痰，弦主留饮，热则滑数，寒则弦紧。
fú huá jiān fēng chén huá jiān qì shí shāng duǎn jí shī liú rú xì
浮滑兼风，沉滑兼气，食伤短疾，湿留孺细。
nüè mài zì xián xián shù zhě rè xián chí zhě hán dài sàn zhě zhé
疟脉自弦，弦数者热，弦迟者寒，代散者折。
xiè xiè xià lì chén xiǎo huá ruò shí dà fú hóng fā rè zé è
泄泻下痢，沉小滑弱，实大浮洪，发热则恶。
ǒu tù fǎn wèi fú huá zhě chāng xián shù jǐn sè jié cháng zhě wáng
呕吐反胃，浮滑者昌，弦数紧涩，结肠者亡。
huò luàn zhī hou mài dài wù yà jué nì chí wēi shì zé kě pà
霍乱之候，脉代勿讶，厥逆迟微，是则可怕。
ké sòu duō fú jù fèi guān wèi chén jǐn xiǎo wēi fú rú yì zhì
咳嗽多浮，聚肺关胃，沉紧小危，浮濡易治。
chuǎn jí xī jiān fú huá zhě shùn
喘急息肩，浮滑者顺；
chén sè zhī hán sàn mài nì zhèng
沉涩肢寒，散脉逆证。
bìng rè yǒu huǒ hóng shù kě yī chén wēi wú huǒ wú gēn zhě wēi
病热有火，洪数可医，沉微无火，无根者危。
gǔ zhēng fā rè mài shù ér xū rè ér sè xiǎo bì yǔn qí qū
骨蒸发热，脉数而虚，热而涩小，必殒其躯。
láo jí zhū xū fú ruǎn wēi ruò tǔ bài shuāng xián huǒ yán jí shù
劳极诸虚，浮软微弱，土败双弦，火炎急数。
zhū bìng shī xuè mài bì jiàn kōu huǎn xiǎo kě xǐ shù dà kě yōu
诸病失血，脉必见芤，缓小可喜，数大可忧。
yū xuè nèi xù què yi láo dà chén xiǎo sè wēi fǎn chéng qí hài
瘀血内蓄，却宜牢大，沉小涩微，反成其害。
yí jīng bái zhuó wēi sè ér ruò huǒ shèng yīn xū kōu rú hóng shù
遗精白浊，微涩而弱，火盛阴虚，芤孺洪数。
sān xiāo zhī mài fú dà zhě shēng xì xiǎo wēi sè xíng tuō kě jīng
三消之脉，浮大者生，细小微涩，形脱可惊。
xiǎo biàn lín bì bí tóu sè huáng sè xiǎo wú xuè shù dà hé fáng
小便淋闭，鼻头色黄，涩小无血，数大何妨。
dà biàn zào jié xū fēn qì xuè yáng shù ér shí yīn chí ér chí
大便燥结，须分气血，阳数而实，阴迟而迟。
diān nǎi zhòng yīn kuáng nǎi chóng yáng fú hóng jí zhào chén jí xiōng yāng
癫乃重阴，狂乃重阳，浮洪吉兆，沉急凶殃。
xián mài yi xū shí jí zhě è fú yáng chén yīn huá tán shù rè
痫脉宜虚，实急者恶，浮阳沉阴，滑痰数热。
hóu bì zhī mài shù rè chí hán
喉痹之脉，数热迟寒。
chán hóu zǒu mǎ wēi fú zé nán
缠喉走马，微伏则难。
zhū fēng xuàn yūn yǒu huǒ yǒu tán zuǒ sè sǐ xuè yòu dà xū kàn
诸风眩晕，有火有痰，左涩死血，右大虚看。
tóu tòng duō xián fú fēng jǐn hán rè hóng shī xì huǎn huá jué tán
头痛多弦，浮风紧寒，热洪湿细，缓滑厥痰。
qì xū xián ruǎn xuè xū wēi sè shèn jué xián jiān zhēn tòng duǎn sè
气虚弦软，血虚微涩，肾厥弦坚，真痛短涩。
xīn fù zhī tòng qí lèi yǒu jiǔ xì chí cóng jí fú dà yán jiǔ
心腹之痛，其类有九，细迟从吉，浮大延久。
shàn qì xián jí jī jù zài lǐ
疝气弦急，积聚在里。
láo jí zhě shēng ruò jí zhě sǐ
牢急者生，弱急者死。
yāo tòng zhī mài duō chén ér xián jiān fú zhě fēng jiān jǐn zhě hán
腰痛之脉，多沉而弦，兼浮者风，兼紧者寒。
xián huá tán yǐn rú xì shèn zhe dà nǎi shèn xū chén shí shǎn nà
弦滑痰饮，濡细肾着，大乃肾虚，沉实闪肭。
jiǎo qì yǒu sì chí hán shù rè fú huá zhě fēng rú xì zhě shī
脚气有四，迟寒数热，浮滑者风，濡细者湿。
wěi bìng fèi xū mài duō wēi huǎn huò sè huò jǐn huò xì huò ruǎn
痿病肺虚，脉多微缓，或涩或紧，或细或软。
fēng hán shī qì hé ér wèi bì fú sè ér jǐn sān mài nǎi bèi
风寒湿气，合而为痹，浮涩而紧，三脉乃备。
wǔ dǎn shí rè mài bì hóng shù
五疸实热，脉必洪数；
sè wēi shǔ xū qiè jì fā kě
涩微属虚，切忌发渴。
mài de zhū chén zé qí yǒu shuǐ
脉得诸沉，责其有水；
fú qì yǔ fēng chén shí huò lǐ
浮气与风，沉石或里。
chén shù wèi yáng chén chí wèi yīn
沉数为阳，沉迟为阴；
fú dà chū ě xū xiǎo kě jīng
浮大出厄，虚小可惊。
zhàng mǎn mài xián tǔ zhì yú mù
胀满脉弦，土制于木；
shī rè shù hóng yīn hán chí ruò
湿热数洪，阴寒迟弱；
fú wèi xū mǎn jǐn zé zhōng shí
浮为虚满，紧则中实；
fú dà kě zhì xū xiǎo wēi jí
浮大可治，虚小危极。
wǔ zàng wèi jī liù fǔ wèi jù shí qiáng zhě shēng chén xì zhě sǐ
五脏为积，六腑为聚，实强者生：沉细者死。
zhōng è fù zhàng jǐn xì zhě shēng mài ruò fú dà xié qì yǐ shēn
中恶腹胀，紧细者生，脉若浮大，邪气已深。
yōng jū fú sàn wù hán fā rè ruò yǒu tòng chù yōng jū suǒ fā
痈疽浮散，恶寒发热，若有痛处，痈疽所发。
mài shù fā rè ér tòng zhě yáng
脉数发热，而痛者阳。
bù shù bù rè bù téng yīn chuāng
不数不热，不疼阴疮。
wèi kuì yōng jū bù pà hóng dà yǐ kuì yōng jū hóng dà kě pà
未溃痈疽，不怕洪大，已溃痈疽，洪大可怕。
fèi yōng yǐ chéng cùn shù ér shí
肺痈已成，寸数而实。
fèi wěi zhī xíng shù ér wú lì
肺痿之形，数而无力。
fèi yōng sè bái mài yi duǎn sè bù yí fú dà tuò hu ǒu xuè
肺痈色白，脉宜短涩，不宜浮大，唾糊呕血。
cháng yōng shí rè huá shù kě zhī shù ér bù rè guān mài kōu xū
肠痈实热，滑数可知，数而不热，关脉芤虚；
wēi sè ér jǐn wèi nóng dāng xià jǐn shù nóng chéng qiè bù kě xià
微涩而紧，未脓当下，紧数脓成，切不可下。
bīn hú mài xué fù r mài fǎ
濒湖脉学妇儿脉法
fù rén zhī mài yǐ xuè wèi běn xuè wàng yì tāi qì wàng nán yùn
妇人之脉，以血为本，血旺易胎，气旺难孕。
shǎo yīn dòng shén wèi zhī yǒu zi chǐ mài huá lì rèn shēn kě xǐ
少阴动甚，谓之有子，尺脉滑利，妊娠可喜。
huá jí bù sàn tāi bì sān yuè dàn jí bù sàn wǔ yuè kě bié
滑疾不散，胎必三月，但疾不散，五月可别。
zuǒ jí wèi nán yòu jí wèi nǚ
左疾为男，右疾为女。
nǚ fù rú jī nán fù rú fǔ
女腹如箕，男腹如釜。
yù chǎn zhī mài qí zhì lí jīng shuǐ xià nǎi chǎn wèi xià wù jīng
欲产之脉，其至离经，水下乃产，未下勿惊。
xīn chǎn zhī mài huǎn huá wèi jí shí dà xián láo yǒu zhèng zé nì
新产之脉，缓滑为吉，实大弦牢，有证则逆。
xiǎo ér zhī mài qī zhì wéi píng gèng chá sè zhèng yǔ hǔ kǒu wén
小儿之脉，七至为平，更察色证，与虎口纹。
bīn hú mài xué qí jīng bā mài zhěn fǎ
濒湖脉学奇经八脉诊法
qí jīng bā mài qí zhěn yòu bié
奇经八脉，其诊又别。
zhí shàng zhí xià fú zé wèi dū
直上直下，浮则为督，
láo zé wèi chōng jǐn zé rèn mài
牢则为冲，紧则任脉。
cùn zuǒ yòu dàn yáng qiāo kě jué
寸左右弹，阳𫏋可决；
chǐ zuǒ yòu dàn yīn qiāo kě bié
尺左右弹，阴𫏋可别。
guān zuǒ yòu dàn dài mài dāng jué
关左右弹，带脉当决。
chǐ wài xié shàng zhì cùn yīn wéi
尺外斜上，至寸阴维；
chǐ nèi xié shàng zhì cùn yáng wéi
尺内斜上，至寸阳维。
dū mài wèi bìng jí qiáng diān xián
督脉为病，脊强癫痫；
rèn mài wèi bìng qī shàn jiǎ jiān
任脉为病，七疝瘕坚；
chōng mài wèi bìng nì qì lǐ jí
冲脉为病，逆气里急；
dài zhǔ dài xià qí tòng jīng shī
带主带下，脐痛精失；
yáng wéi hán rè mù xián jiāng pū
阳维寒热，目弦僵仆；
yīn wéi xīn tòng xiōng xié cì zhù
阴维心痛，胸胁刺筑；
yáng qiāo wèi bìng yáng huǎn yīn jí
阳𫏋为病，阳缓阴急；
yīn qiāo wèi bìng yīn huǎn yáng jí
阴𫏋为病，阴缓阳急。
diān xián qì zòng hán rè huǎng hū bā mài mài zhèng gè yǒu suǒ shǔ
癫痫契疭，寒热恍惚，八脉脉证，各有所属。
píng rén wú mài yí yú wài luò xiōng wèi dì chéng yáng xī liè quē
平人无脉，移于外络，兄位弟乘，阳溪列缺。
bīn hú mài xué zhēn zàng jué mài
濒湖脉学真脏绝脉
bìng mài jì míng jí xiōng dāng bié
病脉既明，吉凶当别。
jīng mài zhī wài yòu yǒu zhēn mài
经脉之外，又有真脉。
gān jué zhī mài xún rèn zé zé
肝绝之脉，循刃责责。
xīn jué zhī mài zhuǎn dòu zào jí
心绝之脉，转豆躁疾。
pí zé què zhuó rú wū zhī lòu
脾则雀啄，如屋之漏。
rú shuǐ zhī liú rú bēi zhī fù
如水之流，如杯之覆。
fèi jué rú máo wú gēn xiāo suǒ má zi dòng yáo fú bō zhī hé
肺绝如毛，无根萧索，麻子动摇，浮波之合。
shèn mài jiāng jué zhì rú shěng kè
肾脉将绝，至如省客。
lái rú dàn shí qù rú jiě suǒ
来如弹石，去如解索。
mìng mài jiāng jué xiā yóu yú xiáng
命脉将绝，虾游鱼翔。
zhì rú yǒng quán jué zài páng guāng
至如涌泉，绝在膀胱。
zhēn mài jì xíng wèi yǐ wú qì
真脉既形，胃已无气。
cān chá sè zhèng duàn zhī yǐ yì
参察色证，断之以臆。