卷十五·姑妄听之一(3) — 阅微草堂笔记 — 纪昀

jīng shī huā mù zuì gǔ zhě shǒu gěi gū sì lǚ shì téng huā cì zé yú jiā zhī qīng tóng jiē shù bǎi nián wù yě

京师花木最古者，首给孤寺吕氏藤花，次则余家之青桐，皆数百年物也。

tóng shēn héng jìng chǐ wǔ cùn sǒng zhì gāo xiù

桐身横径尺五寸，耸峙高秀。

xià yuè tíng yuàn jiē bì sè xī chóng zhù yī kǒng yǔ zì qí nèi jiǔ ér zhōng xiǔ zhì gēn jìng yǐ kū gǎo

夏月庭院皆碧色，惜虫蛀一孔，雨渍其内，久而中朽至根，竟以枯槁。

lǚ shì zhái hòu shòu yǔ gāo tài shǒu zhào huáng yòu zhuǎn shòu chéng zhǔ shì zhèn jiǎ téng jīn yóu zài qí jià yòng liáng dòng zhī cái shǐ néng zhī zhù qí yīn fù tīng shì yī yuàn qí màn páng yǐn yòu fù xī piān shū shì yī yuàn

吕氏宅后售与高太守兆煌，又转售程主事振甲，藤今犹在，其架用梁栋之材，始能支柱，其陰覆厅事一院，其蔓旁引，又覆西偏书室一院。

吕氏宅后售与高太守兆煌，又转售程主事振甲，藤今犹在，其架用梁栋之材，始能支柱，其阴覆厅事一院，其蔓旁引，又覆西偏书室一院。

huā shí rú zǐ yún chuí de xiāng qì xí yī

花时如紫云垂地，香气袭衣。

mù táng xiào lián zài rì mù táng míng yuán lóng gēng wǔ jǔ rén zhū shí jūn zhī mèi xù yě yǔ yú tóng shòu yè yú dǒng wén kè gōng huò zì yàn kè huò yǒu rén jiè yàn kè shāng yǒng dài wú xū xī qì jīn sì shí yú nián

慕堂孝廉在日--慕堂名元龙，庚午举人，朱石君之妹婿也，与余同受业于董文恪公--或自宴客，或友人借宴客，觞咏殆无虚夕，迄今四十余年。

zài dào céng yóu yǐ fēi jiù zhǔ shū shēn lín dí zhī bēi

再到曾游，已非旧主，殊深邻笛之悲。

ní suì chóu nián zhàng cháng wèi tí yī lián yuē yī tíng fāng cǎo wéi xīn lǜ shí mǔ téng huā luò gǔ xiāng

倪穗畴年丈尝为题一联曰：一庭芳草围新绿，十亩藤花落古香。

shū fǎ jīng miào rú kě jì nù ní yì bù zhī suǒ zài yǐ

书法精妙，如渴骥怒猊，亦不知所在矣。

chén jù shān qián bèi yí jū yī zhái bān yùn jiā jù shí xiān zhì shū shí yú qiè yú tíng shì wén shù hòu xiǎo yǔ yuē sān shí yú nián cǐ jiān bú jiàn cǐ wù yě

陈句山前辈，移居一宅，搬运家具时，先置书十余箧于庭，似闻树后小语曰：三十余年，此间不见此物也。

shì zhī qù rú

视之阒如。

huò yuē bì hú yě

或曰必狐也。

jù shān diào shǒu yuē jiě zuò cǐ yǔ hú yì dà jiā

句山掉首曰：解作此语，狐亦大佳。

xiān zǔ guāng lù gōng kāng xī zhōng yú cuī zhuāng shè zhì kù sī shì zhě shěn yù bó yě

先祖光禄公，康熙中于崔庄设质库，司事者沈玉伯也。

cháng yǒu tí kuǐ lěi zhě zhì mù ǒu èr xiāng gāo jiē chǐ yú zhì zuò pō jīng qiǎo yú qī wèi shú yòu wú kě zhuǎn shòu suì wèi qì wù jiǔ zhì fèi shì zhōng

尝有提傀儡者质木偶二箱，高皆尺余，制作颇精巧，逾期未赎，又无可转售，遂为弃物，久置废室中。

yī xī yuè míng yù bó jiàn mù ǒu tiào wǔ yuàn zhōng zuò yǎn jù zhī zhuàng tīng zhī yì yī yīng shì dù qǔ yù bó gù yǒu dǎn lì shēng huà zhī yī shí bèng sàn

一夕月明，玉伯见木偶跳舞院中，作演剧之状，听之亦咿嘤似度曲，玉伯故有胆，厉声叱之，一时迸散。

cì rì jǔ huǒ fén zhī liǎo wú tā yì

次日举火焚之，了无他异。

gài wù jiǔ wèi yāo fén zhī zé jīng qì shuò sàn bù fù néng jù

盖物久为妖，焚之则精气烁散，不复能聚。

huò yǒu suǒ píng yì wèi yāo fén zhī zé shī suǒ yī fù yì bù néng líng gù wù lǐ zhī zì rán ěr

或有所凭亦为妖，焚之则失所依附，亦不能灵，固物理之自然耳。

xiàn xiàn yī lìng dài lì yì zhì yǒu ēn mò hòu juàn shǔ shàng zài shǔ lì yì wú yī cún wèn zhě

献县一令，待吏役至有恩，殁后眷属尚在署，吏役无一存问者。

qiáng hū shù rén zhì jiē zhēng níng xiāng xiàng xiàng fù nǎng shí

强呼数人至，皆狰狞相向，向复曩时。

fū rén fèn huì tòng kū jiù qián juàn ér jiǎ mèi huǎng hū jiàn lìng yǔ yuē cǐ bèi wú liáng shì qí běn fèn wú wàng qí gǎn dé yǐ dà wù rǔ zé qí fù dé bù yòu wù hu

夫人愤恚，恸哭柩前，倦而假寐，恍惚见令语曰：此辈无良，是其本分，吾望其感德，已大误，汝责其负德，不又误乎？

huò rán hū xǐng suì wú fù yuàn yóu

霍然忽醒，遂无复怨尤。

kāng xī mò zhāng gē qiáo hé jiān xiàn dì yǒu liú héng zhě héng dú qù shēng yǐ qí qiáng hàn de cǐ chēng fēi qí běn míng yě jū hé cè huì hé shuǐ bào mǎn xiǎo zhōu zhòng zài zhě wǎng wǎng piào méi

康熙末，张歌桥--河间县地，有刘横者--横读去声，以其强悍，得此称，非其本名也--居河侧，会河水暴满，小舟重载者，往往漂没。

ǒu jiàn zhōng liú yī fù bào duàn lǔ fú chén bō làng jiān hào hū qiú jiù zhòng mò gǎn yuán héng dú fèn rán yuē rǔ cáo fēi zhàng fū zāi

偶见中流一妇，抱断橹浮沉波浪间，号呼求救，众莫敢援，横独奋然曰：汝曹非丈夫哉。

wū yǒu jiàn sǐ bù jiù zhě

乌有见死不救者。

zì diào zé měng zhuī sān sì lǐ jǐ fù mò zhě shù jìng zhěng chū zhī

自掉舴艋，追三四里，几覆没者数，竟拯出之。

yuè rì shēng yī zi

越日生一子。

yuè yú héng hū bìng jí mìng qī zǐ zhì hòu shì shí shàng néng xíng lì zhòng jiē guài zhī

月余，横忽病，即命妻子治后事，时尚能行立，众皆怪之。

héng tài xī yuē wú bù qǐ yě

横太息曰：吾不起也。

wú yuán nì zhī xī huǎng hū mèng zhì yī guān fǔ lì zú dǎo rù guān chí bù shì wú yuē rǔ píng shēng jī è zhǒng zhǒng dāng yǐ jīn suì mǒu rì sǐ zhuì shǐ shēn wǔ shì shòu tú gē zhī xíng

吾援溺之夕，恍惚梦至一官府，吏卒导入，官持簿示吾曰：汝平生积恶种种，当以今岁某日死，坠豕身五世，受屠割之刑。

xìng zhuāng yī rì huó èr mìng zuò dà yīn gōng yú míng lǜ dāng yán èr jì jīn xiāo chú shòu jí yòng dǐ yè bào réng yǐ yuán zhù sǐ rì sǐ

幸妆一日活二命，作大陰功，于冥律当延二纪，今销除寿籍，用抵业报，仍以原注死日死。

幸妆一日活二命，作大阴功，于冥律当延二纪，今销除寿籍，用抵业报，仍以原注死日死。

yuán qī xiàn yǐ pò kǒng shì rén mèi mèi yí yǒu shì shàn shì fǎn cù qí shēng gù zhào ěr zhèng míng shǐ zhī qí gù

缘期限已迫，恐世人昧昧，疑有是善事，反促其生，故召尔证明，使知其故。

jīn shēng yīn guǒ bìng wán yǐ lái shēng nǔ lì kě yě

今生因果并完矣，来生努力可也。

xǐng ér xīn è zhī wèi yǐ gào rén

醒而心恶之，未以告人。

jīn jiè qī guǒ bìng shàng wàng huó hu

今届期果病，尚望活乎？

jì ér jìng rú qí yán

既而竟如其言。

cǐ jiàn shén lǐ fēn míng háo lí bù shuǎng chéng chú jìn tuì héng hé shù shì ér jì zhī wù yǐ ǒu rán bù yàn suì wèi tiān dào wú zhī yě

此见神理分明，毫厘不爽，乘除进退，恒合数世而计之，勿以偶然不验，遂谓天道无知也。

zhèng sū xiān yán yǒu yuē lín fù sī huì ér bìng qí qī zài jiā zhě sù fù qī jiā qián shù qiān nǎi qiǎn qī jī hái qī xīn rán wǎng

郑苏仙言，有约邻妇私会，而病其妻在家者，夙负妻家钱数千，乃遣妻赍还，妻欣然往。

bù yì lín fù shī qī ér qí qī nǎi tú yù qiáng bào jǐn duó yī qún zān ěr fù zhì shú cóng

不意邻妇失期，而其妻乃途遇强暴，尽夺衣裙簪珥，缚置秫丛。

jiē kè zuò liú mín mò kě zhuī jié qí fu wéi tān shǒu tài xī wú fù yī yán

皆客作流民，莫可追诘，其夫惟癱首太息，无复一言。

皆客作流民，莫可追诘，其夫惟瘫首太息，无复一言。

rén yì bù zhī lín fù shì yě

人亦不知邻妇事也。

hòu shù nián yǒu cūn ǎo zhī zǐ tiāo rén fù nǚ wèi ǎo suǒ jué fǎn fù jiè chì jǔ cǐ shì yǐ míng yīn guǒ rén nǎi shāo zhī

后数年有村媪之子，挑人妇女，为媪所觉，反覆戒饬，举此事以明因果，人乃稍知。

后数年有村媪之子，挑人妇女，为媪所觉，反复戒饬，举此事以明因果，人乃稍知。

gài cǐ rén yǔ lín fù xiāng wén shí cǐ ǎo tōng cí gù zhī zhī shěn

盖此人与邻妇相闻，实此媪通词，故知之审。

wéi lín fù xìng míng zé ǎo shǐ zhōng bù kěn xiè xìng bù bài yān

惟邻妇姓名，则媪始终不肯泄，幸不败焉。

wú sēng huì zhēn yán yǒu zhè sēng lì zhì jīng jìn shì yuàn jiān kǔ xié wèi cháng zhì xí

吴僧慧贞言，有浙僧立志精进，誓愿坚苦，胁未尝至席。

yī yè yǒu yàn nǚ kuī hù xīn zhī mó zhì rú bú jiàn wén

一夜，有艳女窥户，心知魔至，如不见闻。

nǚ gǔ huò wàn zhuàng zhōng bù néng jìn chán tà hòu yè yè bì zhì yì zhōng bù néng shǐ qǐ yī niàn

女蛊惑万状，终不能近禅榻，后夜夜必至，亦终不能使起一念。

nǚ jì qióng yáo yǔ yuē shī dìng lì rú sī wǒ gù yi duàn jué wàng xiǎng

女技穷，遥语曰：师定力如斯，我固宜断绝妄想。

suī rán shī dāo lì tiān zhōng rén yě zhī jìn wǒ zé bì bài dào gù wèi wǒ rú hǔ láng

虽然，师忉利天中人也，知近我则必败道，故畏我如虎狼。

jí nǔ lì dé dào fēi fēi xiǎng tiān yì bù guò róu jī zhe tǐ rú bào bīng xuě mèi zī dào yǎn rú jiàn chén wù bù néng lí hu sè xiàng yě

即努力得到非非想天，亦不过柔肌著体，如抱冰雪，媚姿到眼，如见尘矹，不能离乎色相也；

rú xīn dào sì chán tiān zé huā zì zhào jìng jìng bù zhī huā yuè zì yìng shuǐ shuǐ bù zhī yuè nǎi lí sè xiàng yǐ

如心到四禅天，则花自照镜，镜不知花，月自映水，水不知月，乃离色相矣；

zài dào zhū pú sà tiān zé huā yì wú huā jìng yì wú jìng yuè yì wú yuè shuǐ yì wú shuǐ nǎi wú sè wú xiāng wú lí bù lí wèi zì zài shén tōng bù kě sī yì

再到诸菩萨天，则花亦无花，镜亦无镜，月亦无月，水亦无水，乃无色无相，无离不离，为自在神通不可思议。

shī rú gǎn róng wǒ yī jìn ér zhēn kōng bù rǎn zé mó dēng qié yī yì guī yī bù fù zài rǎo ā nán yǐ

师如敢容我一近，而真空不染，则摩登伽一意皈依，不复再扰阿难矣。

sēng zì chuāi dào lì zú yǐ shèng mó tǎn rán xǔ zhī wēi yǐ fǔ mó jìng huǐ jiè tǐ ào sàng shī zhì chà chì yǐ zhōng

僧自揣道力，足以胜魔，坦然许之，偎倚抚摩，竟毁戒体，懊丧失志，侘傺以终。

fu mó ér bù lín niè ér bù zī wéi shèng rén néng zhī dà xián yǐ xià fú néng yě

夫磨而不磷，涅而不缁，惟圣人能之，大贤以下弗能也。

cǐ sēng zhōng yú yī jī suì kāi mén yī dào tiān xià zì shì kě wèi suì wéi rén suǒ bù gǎn wèi zú zhì kuì bài jué liè zhě jiē cǐ sēng yě zāi

此僧中于一激，遂开门揖盗，天下自恃可为，遂为人所不敢为，卒至溃败决裂者，皆此僧也哉。

dé shèn zhāi fú jī qí xian jiàng tán bù zuò shī zì shǔ míng yuē liú zhòng fu zhòng bù zhī wèi shuí

德慎斋扶乩，其仙降坛，不作诗，自署名曰刘仲甫，众不知为谁。

yǒu yī guó shǒu zài cè yuē shì nán sòng guó shǒu zhe yǒu qí jué sì piān zhě yě

有一国手在侧曰：是南宋国手，著有棋诀四篇者也。

gù qǐng duì yì jī pàn yuē yì zé wǒ bì fù

固请对弈，乩判曰：弈则我必负。

gù qǐng nǎi xǔ jī guǒ fù bàn zǐ

固请，乃许，乩果负半子。

zhòng yuē dà xiān qiān yì yù jiǎng chéng hòu jìn zhī míng yé

众曰：大仙谦挹，欲奖成后进之名耶？

jī pàn yuē bù rán hòu rén shì shì bù jí gǔ wéi tuī bù yǔ yì qí zé jiē shèng gǔ

乩判曰：不然，后人事事不及古，惟推步与奕棋，则皆胜古。

huò wèi yīn gǔ rén suǒ jí gèng fù jīng sī gù yǐ dào gān tóu yòu néng jìn bù shì wèi tuī bù yán fēi wéi yì qí yán yě

或谓因古人所及，更复精思，故已到竿头，又能进步，是为推步言，非为弈棋言也。

gài fēng qì rì bó rén qíng rì qiǎo qí qīng yà gōng qǔ zhī shù liǎng jī jī báo biàn huàn wàn duān dān guǐ chū qí bù liú yú dì

盖风气日薄，人情日巧，其倾轧攻取之术，两机激薄，变幻万端，砃诡出奇，不留余地。

gǔ rén bù kěn wèi zhī shì wǎng wǎng kěn wèi

古人不肯为之事，往往肯为；

gǔ rén bù gǎn mào zhī xiǎn wǎng wǎng gǎn mào

古人不敢冒之险，往往敢冒；

gǔ rén bù rěn chū zhī cè wǎng wǎng rěn chū

古人不忍出之策，往往忍出。

gù yī qiè shì shì xīn jì jiē chū gǔ rén shàng

故一切世事心计，皆出古人上。

yì qí yì xīn jì zhī yī gù sòng yuán guó shǒu zhì míng yǐ chà yí lù jīn zé chà yí lù bàn yǐ

弈棋亦心计之一，故宋元国手，至明已差一路，今则差一路半矣。

rán gǔ zhī guó shǒu jí bài bù guò yí lù jīn zhī guó shǒu huò bài zhì liǎng lù sān lù shì zé tā shi dǎo xū zhī biàn yě

然古之国手，极败不过一路，今之国手，或败至两路三路，是则踏实蹈虚之辨也。

wèn yì jìng wú cháng shèng fǎ hu

问弈竟无常胜法乎？

yòu pàn yuē wú cháng shèng fǎ ér yǒu cháng bù fù fǎ bù yì zé cháng bù fù yǐ

又判曰：无常胜法，而有常不负法，不弈则常不负矣。

pū wěi yǐ sù huì de zuò guǐ xiān shì wài xián shēn míng xīn dōu jǐn féng chǎng zuò xì shèng bài hé guān

仆猥以夙慧，得作鬼仙，世外闲身，名心都尽，逢场作戏，胜败何关。

ruò dāng jú zhě jiǎo zhēng dé shī shàng shèn zhān zāi

若当局者，角争得失，尚慎旃哉。

sì zuò yǒu jīng lì shì gù zhě duō kuì rán tài xī

四座有经历世故者，多喟然太息。

jì cāng zhōu yán yǒu hú jū mǒu shì shū lóu zhōng shù shí nián yǐ wèi zhěng lǐ juàn zhóu qū zhú chóng shǔ shàn cáng jué zhě bù jí yě

季沧洲言，有狐居某氏书楼中，数十年矣，为整理卷轴，驱逐虫鼠，善藏砄者不及也。

néng yú rén yǔ ér zhōng bú jiàn qí xíng

能与人语，而终不见其形。

bīn kè yàn jí huò xū zhì yī xí yì chū xiāng chóu zuò cí qì tián yǎ ér tán yán wēi zhòng wǎng wǎng qīng qí zuò rén

宾客宴集，或虚置一席，亦出相酬酢，词气恬雅，而谈言微中，往往倾其座人。

yī rì jiǔ jiū xuān shāng zhèng yuē gè yán suǒ wèi wú lǐ zhě fá fēi suǒ dú wèi zhě yì fá

一日酒纠宣觞政，约各言所畏，无理者罚，非所独畏者亦罚。

yǒu yún wèi jiǎng xué zhě yǒu yún wèi míng shì zhě yǒu yún wèi fù rén zhě yǒu yún wèi guì guān zhě yǒu yún wèi shàn yú zhě yǒu yún wèi guò qiān zhě yǒu yún wèi lǐ fǎ zhōu mì zhě yǒu yún wèi jiān mò shèn zhòng yù yán bù yán zhě

有云畏讲学者，有云畏名士者，有云畏富人者，有云畏贵官者，有云畏善谀者，有云畏过谦者，有云畏礼法周密者，有云畏缄默慎重，欲言不言者。

zuì hòu wèn hú zé yuē wú wèi hú

最后问狐，则曰：吾畏狐。

zhòng huá xiào yuē rén wèi hú kě yě jūn wèi tóng lèi hé suǒ wèi qǐng fú dà bái

众哗笑曰：人畏狐可也，君为同类，何所畏，请浮大白。

hú shěn yuē tiān xià wéi tóng lèi kě wèi yě

狐哂曰：天下惟同类可畏也。

fu ōu yuè zhī rén yǔ xī dí bù zhēng de

夫瓯越之人，与奚狄不争地；

jiāng hǎi zhī rén yǔ chē mǎ bù zhēng lù

江海之人，与车马不争路。

lèi bù tóng yě fán zhēng chǎn zhě bì tóng fù zhī zǐ fán zhēng chǒng zhě bì tóng fu zhī qī fán zhēng quán zhě bì tóng guān zhī shì fán zhēng lì zhě bì tóng shì zhī gǔ shì jìn zé xiāng ài xiāng ài zé xiāng zhá ěr

类不同也，凡争产者必同父之子，凡争宠者必同夫之妻，凡争权者必同官之士，凡争利者必同市之贾，势近则相碍，相碍则相轧耳。

qiě shè zhì zhě méi yǐ zhì bù méi yǐ jī wù

且射雉者媒以雉，不媒以鸡鹜；

bǔ lù zhě yóu yǐ lù bù yóu yǐ yáng shǐ

捕鹿者由以鹿，不由以羊豕。

fán fǎn jiàn nèi yìng yì bì yǐ tóng lèi fēi qí tóng lèi bù néng tóu qí hǎo ér rù cì qí xì ér dǐ yě

凡反间内应，亦必以同类，非其同类不能投其好而入，伺其隙而抵也。

yóu shì yǐ sī hú ān dé bù wèi hú hu

由是以思，狐安得不畏狐乎？

zuò yǒu jīng lì xiǎn zǔ zhě duō chēng qí zhōng lǐ

座有经历险阻者，多称其中理。

dú yī kè zhuó jiǔ hú qián yuē jūn yán chéng què rán cǐ tiān xià suǒ tóng wèi fēi jūn suǒ dú wèi réng yi fú dà bái

独一客酌酒狐前曰：君言诚确，然此天下所同畏，非君所独畏，仍宜浮大白。

nǎi yī xiào ér sàn

乃一笑而散。

yú wèi hú zhī fá shāng yīng jiǎn qí bàn gài xiāng ài xiāng zhá tiān xià jiē zhī zhī

余谓狐之罚觞应减其半，盖相碍相轧，天下皆知之。

zhì fú zhǒu yè zhī jiān ér wèi xīn fù zhī dà huàn

至伏肘腋之间，而为心腹之大患；

tuō shuǐ rǔ zhī qì ér cáng gōu jù zhī shēn móu zé bù zhī zhě huò duō yǐ

托水乳之契，而藏钩距之深谋，则不知者或多矣。

lǎo rú zhōu mào guān kǒu cāo nán yīn bù jì wéi hé xǔ rén jiǔ kùn míng chǎng liú lí kùn dùn cháng wǎng lái yú zhōu xi qíng hé huá fēng jiā

老儒周懋官，口操南音，不记为何许人，久困名场，流离困顿，尝往来于周西擎、何华峰家。

huá fēng běn yì xìng zhōu huò èr jūn zhī zú yú

华峰本亦姓周，或二君之族欤？

qián lóng chū yú shàng jí jiàn zhī yū jū zhuō dùn gǔ jūn zǐ yě

乾隆初，余尚及见之，迂拘拙钝，古君子也。

měi yìng shì huò yǐ bǐ huà xiǎo wù bèi tiē huò yǐ shòu ér yǐ yī èr zì bèi luò yì yǒu guò zāo chuī suǒ rú tí mù xiě yuē zì ǒu shāo xiá jí yǐ wù zuò rì zì tiē

每应试，或以笔画小误被贴，或已售而以一二字被落，亦有过遭吹索，如题目写曰字，偶稍狭即以误作日字贴；

xiě jǐ zì mò bǐ ǒu fēng jiān shàng chū jí yǐ wù zuò yǐ zì tiē yóu yì yù bù píng

写己字，末笔偶锋尖上出，即以误作已字贴，尤抑郁不平。

yī rì fén dié wén chāng cí su píng shēng wèi zuò guò è héng jiàn jǔ yì

一日，焚牒文昌祠，诉平生未作过恶，横见沮抑。

shù rì hòu mèng zhū yī lì yǐn zhì yī diàn shén jù àn yǔ yuē ěr gōng míng kǎn kě jù dú míng shén tú xié yuàn yóu bù zhī yīn guǒ

数日后梦朱衣吏引至一殿，神据案语曰：尔功名坎坷，遽渎明神，徒挟怨尤，不知因果。

ěr qián shēn běn bù yuàn lì yě yǐ ěr jiǎo xiá wǔ wén gù fá ěr jīn shēng wéi shū chī háo bù jiě shì

尔前身本部院吏也，以尔狡黠舞文，故罚尔今生为书痴，毫不解事；

yǐ ěr hǎo zhǐ zhāi wén dié suī míng zhī bù wù ér qiǎo cí duàn liàn yǐ xié zhì qǔ cái gù fá ěr jīn shēng chǔ chù yǐ zì huà jiàn chì

以尔好指摘文牒，虽明知不误，而巧词锻炼，以挟制取财，故罚尔今生处处以字画见斥。

yīn zhǐ bù shì zhī yuē ěr yǐ yuē zì jiàn tiē zhě

因指簿示之曰：尔以曰字见贴者，

cǐ guān qián shì nǎi fú jiàn zhù fáng yīn dé bù zhī qī

此官前世乃福建驻防音德布之妻，

lǎo jié fù yě

老节妇也，

yīn zī wén xiě yīn wèi yīn

因咨文写音为殷，

yì yǔ xié shēng

译语谐声，

běn wú dìng zì

本无定字，

ěr fǎn fù bó jié

尔反覆驳诘，

尔反复驳诘，

lái wǎng zài sān

来往再三，

shǐ qióng kùn gū lí

使穷困孤嫠，

suǒ de jiàn fang zhī jīn

所得建坊之金，

bù zú gōng lù fèi

不足供路费；

ěr yǐ yǐ zì jiàn tiē zhě cǐ guān qián shì yǐ zhī xiàn qǐ fú běn lì fèng sān nián líng yī yuè ěr xū suǒ bù suí gǎi qí wén sān zì wèi wǔ yī zì wèi shí yòu yǐ wǔ nián líng shí yuè yí jì yīng de bié àn chǔ fèn

尔以已字见贴者，此官前世以知县起服，本历俸三年零一月，尔需索不遂，改其文三字为五，一字为十，又以五年零十月移计，应得别案处分。

bǐ jí biàn bái zuò yuán wén cuò wù yǐ chén zhì nián yú

比及辨白，坐原文错误，已沉滞年余。

yè bào qiān chán jīn shēng xiāng yù ěr hé yuān zhī kě míng yú

业报牵缠，今生相遇，尔何冤之可鸣欤？

qí tā zhǒng zhǒng jiē yǒu sù yīn bù néng wéi ěr bèi chén yì bù kě wéi ěr yù xiè

其他种种，皆有夙因，不能为尔备陈，亦不可为尔预泄。

ěr yi wěi shùn wú gèng xiāo xiāo

尔宜委顺，无更哓哓。

tǎng qí bù xìn zé zī páo huáng guān xíng qiě yǒu yǔ ěr wéi nán zhě kě liǎo rán wù yǐ

傥其不信，则缁袍黄冠行，且有与尔为难者，可了然悟矣。

yǔ qì huī chū huò rán ér xǐng shū bù jiě zī páo huáng guān zhī yǔ

语讫挥出，霍然而醒，殊不解缁袍黄冠之语。

shí fāng yù fó sì yīn qiān xǐ bì zhī

时方寓佛寺，因迁徙避之。

zhì yǐ mǎo xiāng shì wéi zhōng yǐ nǐ dì shí sān

至乙卯乡试，闱中已拟第十三。

èr chǎng sēng dào bài fù mǔ pàn zhōng yǒu cháng yī jūn qīn zì gài yòng fu yì biǎo bù zhōng bù xiào xuē fà ér yī jūn qīn yǔ yě

二场僧道拜父母判中，有长揖君亲字，盖用傅弈表不忠不孝削发而揖君亲语也。

kǎo guān yǐ wéi cī lèi jìng chì luò

考官以为疵累，竟斥落。

fāng zhī shén yǔ bù wū cǐ qí guǎn bù zhàng chén mó jiā míng dēng tíng zǎo qiáng rén guān zhì zào kù láng zhōng zì xiáng shù yú bù zhàng zhě

方知神语不诬，此其馆步丈陈谟家--名登廷，枣强人，官制造库郎中，自详述于步丈者。

hòu bù zhī suǒ zhōng dài kǎn fū yǐ mò yǐ

后不知所终，殆坎砆以殁矣。

yú yǐ fān dài zhào yán

虞倚帆待诏言，

yǒu xuǎn rén zhāng mǒu

有选人张某，

xié yī qī yī bì zhì jīng shī

携一妻一婢至京师，

jiù jū hǎi fēng sì jiē

僦居海丰寺街，

suì yú qī bìng mò

岁余妻病殁，

yòu suì yú bì yì bào zú

又岁余婢亦暴卒，

fāng zhì mín

方治砇，

hū sì yǒu hū xī

忽似有呼吸，

jì ér mù jīng zhuàn dòng

既而目睛转动，

yǐ fù sū

已复苏，

hū xuǎn rén zhí shǒu qì yuē yī bié nián yú

呼选人执手泣曰：一别年余，

bù yì yòu xiāng jiàn

不意又相见。

xuǎn rén hài è zé yuē jūn wù yí zhān yǔ wǒ shì jūn fù jiè bì shī zài shēng yě

选人骇愕，则曰：君勿疑谵语，我是君妇，借婢尸再生也。

cǐ bì suī shì jūn jīn zhì héng yù yù bù yù jū wǒ xià shāng yú yāo ní yǐ shù yǎn wǒ

此婢虽侍君巾栉，恒郁郁不欲居我下，商于妖尼以术魇我。

wǒ suì fā bìng sǐ hún wèi shù zhě shōu píng zhōng zhèn yǐ fú zhòu mái ní ān qiáng xià jú cù hūn àn kǔ zhuàng nán yán huì ní ān qiáng pǐ jué dì zhòng zhù wū zhě ě tǔ pò píng wǒ nǎi dé chū máng máng mèi mèi mò zhī suǒ wǎng

我遂发病死，魂为术者收瓶中，镇以符咒，埋尼庵墙下，局促昏暗，苦状难言，会尼庵墙圮，掘地重筑圬者砈土破瓶，我乃得出，茫茫昧昧，莫知所往。

qié lán shén zhǐ wǒ su chéng huáng ér yǒu yǎn fǎ zhě jiē yǒu xié shén wèi chéng shè zhǎn zhuǎn chēng zhǔ yù bù néng chéng dá yú dōng yù nǎi bǔ dǎi shù zhě jū zhì de zhuàng jū bì fù ní lí

伽蓝神指我诉城隍，而有魇法者皆有邪神为城社，辗转撑拄，狱不能成，达于东狱，乃捕逮术者鞫治，得状，拘婢付泥犁。

wǒ shòu wèi jǐn shī yǐ jiǔ xiǔ gù pàn jiè bì shī zài shēng yě

我寿未尽，尸已久朽，故判借婢尸再生也。

hé jiā bēi xǐ réng yǐ zhǔ mǔ shì zhī

阖家悲喜，仍以主母事之。

ér suǒ zhǐ zuò yǎn zhī ní zé wèi xuǎn rén yù yǐ bì wèi qī gù zhà sǐ piàn shí zào zuò sī yǔ bù gù xiàn rén yú zhòng pì xiōng xiōng yù jié sòng

而所指作魇之尼，则谓选人欲以婢为妻，故诈死片时，造作斯语，不顾陷人于重辟，汹汹欲讦讼。

shì wú shí zhèng jù gàn yāo wàng zuì suì huì bù gǎn yán

事无实证，惧干妖妄罪，遂讳不敢言。

rán yǐ fān cháng sī kòu qí tóng pú jù dào fù zài shēng hòu shù jiù shì wú xiān háo chà qí yǔ yīn xíng bù yì yǔ fù wú xiān háo yì

然倚帆尝私叩其僮仆，具道妇再生后，述旧事无纤毫差，其语音行步，亦与妇无纤毫异。

yòu bì zhuō nǚ gōng ér fù shàn cì xiù yǒu jiù suǒ zhì lǚ wèi jìng bǔ chéng qí bàn wǎn rán yī shǒu zé shì fēi wěi tuō yǐ

又婢拙女红而妇善刺绣，有旧所制履未竟，补成其半，宛然一手，则似非伪托矣。

cǐ yōng zhèng mò nián shì yě

此雍正末年事也。

fàn héng zhōu shān yīn rén míng jiā xiāng jiǎ xū jìn shì guān liǔ zhōu fǔ zhī fǔ zhī zhí nǚ wèi hūn xùn jié tūn jīn huán bù sǐ zú zì tóu yú hé

范衡洲--山陰人，名家相，甲戌进士，官柳州府知府--之侄女，未婚殉节，吞金环不死，卒自投于河。

范衡洲--山阴人，名家相，甲戌进士，官柳州府知府--之侄女，未婚殉节，吞金环不死，卒自投于河。

céng tài shǒu jiā xiáng rén zēng zǐ yì yě ǒu wàng qí míng zì zhī nǚ yǐ jiù mǔ bìng fén sǐ qí shì jì shǐ mò dāng shí jiē liǎo liǎo zhī zhī

曾太守--嘉祥人，曾子裔也，偶忘其名字--之女以救母并焚死，其事迹始末，当时皆了了知之。

jīn sì shí yú nián bù néng jǔ qí xiáng yǐ

今四十余年，不能举其详矣。

qí wén yì jì yōng xíng yì wàng gù shì lǐ zhī cháng yú

奇闻易记，庸行易忘，固事理之常欤？

fù cún xìng shì jì bù mǐn yōu guāng

附存姓氏，冀不泯幽光。

kǒng zǐ jiā yǔ zài dì zǐ qī shí èr rén gù bù bì yī yī jiē jù xíng shí ěr

孔子家语载弟子七十二人，固不必一一皆具行实尔。

héng zhōu yán qí xiāng mǒu jiá shén pǔ yuàn yī shēng wú wàng wèi

蘅洲言其乡某甲，甚朴愿，一生无妄为。

yī rì zhòu qǐn mèng shù yì chí dié shè zhī qù zhì yī gōng shǔ zé míng wáng zuò táng shàng jū yǐ móu cái shā mǒu yǐ mǒu yǐ zhì yì zhí shén jiān

一日昼寝，梦数役持牒摄之去，至一公署，则冥王坐堂上，鞫以谋财杀某乙，某乙至亦执甚坚。

gài mǒu yǐ zì wài suǒ bū guī tiān wèi shǔ chèn liáng zǎo fā yù shù rén jiàn yāo chán lèi rán gòng jī shā zhī xié zī dùn qì shī àn páng

盖某乙自外索逋归，天未曙，趁凉早发，遇数人，见腰缠累然，共击杀之，携赀遁弃尸岸旁。

mǒu jiá ǒu zhào zé měng guò jiàn shī dà hài shì zhī shi wèi mǒu yǐ shàng wēi yǒu qì yīn shǔ lín lǐ bào zhì zhōu shàng yù sòng zhī guī

某甲偶棹舴艋过，见尸大骇，视之识为某乙，尚微有气，因属邻里抱置舟上，欲送之归。

mǒu yǐ chuí jué hū shāo sū zhāng mù jiàn mǒu jiá yǐ wéi zhòng duó cái qù mǒu jiá dú zài shī qì zhū jiāng yě

某乙垂绝忽稍苏，张目见某甲，以为众夺财去，某甲独载尸弃诸江也。

gù hún zhì míng sī dú sòng mǒu jiá

故魂至冥司，独讼某甲。

míng wáng jiǎn jí yún dào wèi mǒu mǒu fēi mǒu jiá

冥王检籍，云盗为某某，非某甲。

mǒu yǐ yǐ qīn jiàn gù zhēng míng lì yòu yǐ míng jí wú wù lǐ yǔ mǒu yǐ gù zhēng

某乙以亲见固争，冥吏又以冥籍无误理，与某乙固争。

míng wáng yuē míng jí wú wù lùn qí cháng yě

冥王曰：冥籍无误，论其常也。

rán ān zhī qiān bǎi wàn nián bù wù zhě bù ǒu cǐ yī wù hu

然安知千百万年不误者，不偶此一误乎？

wǒ duàn zhī bù rú rén zhì zhī yě lì yán zhī bù rú qiú zhèng zhī yě

我断之不如人质之也，吏言之不如囚证之也。

gù jū mǒu jiá

故拘某甲。

mǒu jiá jù shù zǎi sòng yì zhào yǐ yè jìng rú suǒ yán mǒu yǐ nǎi wù

某甲具述载送意，照以业镜，如所言，某乙乃悟。

mǒu jiá chū qiè guài wù jū míng wáng gào yǐ gù mǒu jiá yì wù suì bié zhì mǒu yǐ yù ér sòng mǒu jiá guī

某甲初窃怪误拘，冥王告以故，某甲亦悟，遂别治某乙狱，而送某甲归。

fu shé yù zhī míng jué zhì míng sī zhǐ yǐ

夫折狱之明决，至冥司止矣。

àn dú zhī xiáng què zhì míng sī yì zhǐ yǐ

案牍之详确，至冥司亦止矣。

ér míng wáng ruò shì bù zì xìn yě yòu ruò shì bù dàn fán yě

而冥王若是不自信也，又若是不惮烦也。

sī míng wáng suǒ yǐ wèi míng wáng yú

斯冥王所以为冥王欤。

zhòng ní bù wéi jǐ shén qǐ jǐn fáng jiǎo wǎng guò zhí zāi shèng rén zhī suǒ lǜ yuǎn yě

仲尼不为己甚，岂仅防矫枉过直哉，圣人之所虑远也。

lǎo zi yuē mín bù wèi sǐ nài hé yǐ sǐ wèi zhī

老子曰：民不畏死，奈何以死畏之。

fu mín wèi cháng bù wèi sǐ zhì zhī bì sǐ nǎi bù wèi zhì bù wèi sǐ zé wú shì bù kě wèi yǐ

夫民未尝不畏死，至知必死乃不畏，至不畏死则无事不可为矣。

xiǎo shí wén mǒu dà xìng wèi dào jié xuán shǎng gé gòu bǔ bàn suì yú xī jiù zhí yì jù yǐn fú

小时闻某大姓为盗劫，悬赏格购捕，半岁余，悉就执，亦俱引伏。

ér dà xìng hèn dào shén yǐ duō jīn lù yù zú bǎi jì kǔ zhī zhì zú bù niè de xié bú dào xí shù fù bù shǐ rú cè kù zhōng qū chóng rú rú chuài gǔ bì wéi bù jué yǐn shí shǐ wù sù sǐ ér yǐ

而大姓恨盗甚，以多金赂狱卒，百计苦之，至足不蹑地，胁不到席，束缚不使如厕，裤中蛆虫蠕蠕嘬股髀，惟不绝饮食，使勿速死而已。

dào hèn dà xìng shén sī jì qiáng jié de cái lǜ bù fēn shǒu cóng zhǎn

盗恨大姓甚，私计强劫得财，律不分首从斩。

lún jiān fù nǚ lǜ yì bù fēn shǒu cóng zhǎn

轮奸妇女，律亦不分首从斩。

èr zuì cóng yī kē duàn jūn guī yī zhǎn wàn wú jiā zhì zhé liè lǐ

二罪从一科断，均归一斩，万无加至磔裂理。

nǎi yú tíng jū shí zì gòng biàn wū qí fù nǚ guān suī bù jù yǐ lù gòng ér zhòng kǒu jiān zhí zhòng ěr gòng wén qì bù néng miè cǐ yǔ

乃于庭鞫时，自供遍污其妇女，官虽不据以录供，而众口坚执，众耳共闻，迄不能灭此语。

bù shàn dà xìng zhě yòu cóng ér fù huì wèi dào yǐ lùn sǐ zú bì zuì ér bù xī duō jīn yòu bǎi jì kǔ zhī qí xián hèn cì gǔ zhèng yǐ cǐ

不善大姓者，又从而附会，谓盗已论死，足蔽罪，而不惜多金，又百计苦之，其衔恨次骨正以此。

rén yán jí jí yì wú cóng ér biàn cǐ yí suì dà wéi mén hù diàn

人言籍籍，亦无从而辨此疑，遂大为门户玷。

huǐ yǐ wú jí

悔已无及。

fu jié dào pián lù bù néng yuàn zhǔ rén

夫劫盗骈戮，不能怨主人；

jí kǎo lüě zhuī jī zhì gù yōu xì yì bù néng yuàn zhǔ rén

即拷掠追讥，桎梏幽系，亦不能怨主人。

fǎ suǒ yīng shòu yě

法所应受也。

zhì nüè yǐ fǎ wài zé qí zhì bù gān

至虐以法外，则其志不甘。

zhì shí jī shí lì guò měng bì jī ér fǎn

掷石击石，力过猛必激而反。

qǔ yī shí zhī kuài shòu bǎi shì zhī wū qǐ fēi yǐ shèn zhī gù hu

取一时之快，受百世之污，岂非已甚之故乎？

rán zé shèng rén zhī suǒ lǜ yuǎn yǐ

然则圣人之所虑远矣。