闲情偶寄 · 李渔 · Chapter 1 of 36

词曲部·结构第一

PinyinModern Translation
Size

tián cí yī dào wén rén zhī mò jì yě

这句话大意是:填词一道,文人之末技也。

rán néng yì ér wèi cǐ yóu jué yù yú chí mǎ shì jiàn zòng jiǔ hū lú

这句话大意是:然能抑而为此,犹觉愈于驰马试剑,纵酒呼卢。

kǒng zǐ yǒu yán bù yǒu bó yì zhě hu

这句话大意是:孔子有言:“不有博弈者吗?

wèi zhī yóu xián hu yǐ

这句话大意是:为之犹贤乎已。

bó yì suī xì jù yóu xián yú bǎo shí zhōng rì wú suǒ yòng xīn

这句话大意是:”博弈虽戏具,犹贤于“饱食终日,无所用心”;。

tián cí suī xiǎo dào bù yòu xián yú bó yì hu

这句话大意是:填词虽小道,不又贤于博弈吗?

wú wèi jì wú dà xiǎo guì zài néng jīng

现代白话:我谓技无大小,贵在能精;。

cái fá xiān hóng lì yú shàn yòng

这句话大意是:才乏纤洪,利于善用。

néng jīng shàn yòng suī cùn cháng chǐ duǎn yì kě chéng míng

这句话大意是:能精善用,虽寸长尺短,亦可成名。

fǒu zé cái kuā bā dǒu xiōng hào wǔ chē wéi wén jǐn chēng diǎn guǐ zhī tán zhù shū wéi hóng fù bù zhī yòng suī duō yì xī yǐ wéi

这句话大意是:否则才夸八斗,胸号五车,为文仅称点鬼之谈,著书惟洪复瓿之用,虽多亦奚以为?

tián cí yī dào fēi tè wén rén gōng cǐ zhě zú yǐ chéng míng jí qián dài dì wáng yì yǒu yǐ běn cháo cí qǔ shàn cháng suì néng bù mǐn qí guó shì zhě

这句话大意是:填词一道,非特文人工此者足以成名,即前代帝王,亦有以本朝词曲擅长,遂能不泯其国事者。

qǐng lì yán zhī

这句话大意是:请历言之。

gāo zé chéng wáng shí fǔ zhū rén yuán zhī míng shì yě shě tián cí yī wú biǎo jiàn

这句话大意是:高则诚、王实甫诸人,元之名士也,舍填词一无表见。

shǐ liǎng rén bù zhuàn pí pá xi xiāng zé yán zhì jīn rì shuí fù zhī qí xìng zì

这句话大意是:使两人不撰《琵琶》、《西厢》,则沿至今日,谁复知其姓字?

shì zé chéng shí fu zhī chuán pí pá xi xiāng chuán zhī yě

这句话大意是:是则诚、实甫之传,《琵琶》、《西厢》传之也。

tāng ruò shì míng zhī cái rén yě shī wén chǐ dú jǐn yǒu kě guān ér qí kuài zhì rén kǒu zhě bù zài jǐn dú shī wén ér zài huán hún yī jù

这句话大意是:汤若士,明之才人也,诗文尺牍,尽有可观,而其脍炙人口者,不在尽牍诗文,而在《还魂》一剧。

shǐ ruò shì bù cǎo huán hún zé dāng rì zhī ruò shì yǐ suī yǒu ér ruò wú kuàng hòu dài hu

这句话大意是:使若士不草《还魂》,则当日之若士,已虽有而若无,况后代吗?

shì ruò shì zhī chuán huán hún chuán zhī yě

这句话大意是:是若士之传,《还魂》传之也。

cǐ rén yǐ tián cí ér dé míng zhě yě

这句话大意是:此人以填词而得名者也。

lì cháo wén zì zhī shèng qí míng gè yǒu suǒ guī hàn shǐ táng shī sòng wén yuán qǔ cǐ shì rén kǒu tóu yǔ yě

这句话大意是:历朝文字之盛,其名各有所归,“汉史”、“唐诗”、“宋文”、“元曲”,此世人口头语也。

hàn shū shǐ jì qiān gǔ bù mó shàng yǐ

现代白话:《汉书》、《史记》,千古不磨,尚了。

táng zé shī rén jì jì sòng yǒu wén shì qiàng qiàng yi qí dǐng zú wén tán wèi sān dài hòu zhī sān dài yě

这句话大意是:唐则诗人济济,宋有文士跄跄,宜其鼎足文坛,为三代后之三代也。

yuán yǒu tiān xià fēi tè zhèng xíng lǐ yuè yī wú kě zōng jí yǔ yán wén xué zhī mò tú shū hàn mò zhī wēi yì shǎo gài jiàn

这句话大意是:元有天下,非特政刑礼乐一无可宗,即语言文学之末,图书翰墨之微,亦少概见。

shǐ fēi chóng shàng cí qǔ de pí pá xi xiāng yǐ jí yuán rén bǎi zhǒng zhū shū chuán yú hòu dài zé dāng rì zhī yuán yì yǔ wǔ dài jīn liáo tóng qí mǐn miè yān néng fù sān cháo jì wěi ér guà xué shì wén rén zhī chǐ jiá zāi

现代白话:使非崇尚词曲,得《琵琶》、《西厢》以及《元人百种》诸书传于后代,则当日之元,亦与五代、金、辽同其泯灭,呢能附三朝骥尾,而挂学士文人之齿颊啊?

cǐ dì wáng guó shì yǐ tián cí ér dé míng zhě yě

这句话大意是:此帝王国事,以填词而得名者也。

yóu shì guān zhī tián cí fēi mò jì nǎi yǔ shǐ chuán shī wén tóng yuán ér yì pài zhě yě

这句话大意是:由是观之,填词非末技,乃与史传诗文同源而异派者也。

jìn rì yǎ mù cǐ dào kè yù zhuī zōng yuán rén pèi xiǎng ruò shì zhě jǐn duō ér jiū yì zuò zhě liáo liáo wèi wén jué chàng

这句话大意是:近日雅慕此道,刻欲追踪元人、配飨若士者尽多,而究意作者寥寥,未闻绝唱。

qí gù wéi hé

这句话大意是:其故维何?

zhǐ yīn cí qǔ yī dào dàn yǒu qián shū kān dú bìng wú chéng fǎ kě zōng

这句话大意是:止因词曲一道,但有前书堪读,并无成法可宗。

àn shì wú dēng yǒu yǎn jiē tóng gǔ mù wú guài hū mì tú bù dé wèn jīn wú rén bàn tú ér fèi zhě jū duō chà háo lí ér miù qiān lǐ zhě yì fù bù shǎo yě

这句话大意是:暗室无灯,有眼皆同瞽目,无怪乎觅途不得,问津无人,半途而废者居多,差毫厘而谬千里者,亦复不少也。

cháng guài tiān dì zhī jiān yǒu yī zhǒng wén zì jí yǒu yī zhǒng wén zì zhī fǎ mài zhǔn shéng zài zhī yú shū zhě bù yì ěr tí ér mìng dú yú tián cí zhì qǔ zhī shì fēi dàn lüè ér wèi xiáng yì qiě zhì zhī bù dào

这句话大意是:尝怪天地之间有一种文字,即有一种文字之法脉准绳,载之于书者,不异耳提而命,独于填词制曲之事,非但略而未详,亦且置之不道。

chuǎi mó qí gù dài yǒu sān yān yī zé wèi cǐ lǐ shén nán fēi kě yán chuán zhǐ jìng yì huì

现代白话:揣摩其故,殆有三呢:一则为此理甚难,非可言传,止境意会。

xiǎng rù yún xiāo zhī jì zuò zhě shén hún fēi yuè rú zài mèng zhōng bù zhì zhōng piān bù néng fǎn hún shōu pò

这句话大意是:想入云霄之际,作者神魂飞越,如在梦中,不至终篇,不能返魂收魄。

tán zhēn zé yì shuō mèng wéi nán fēi bù yù chuán bù néng chuán yě

这句话大意是:谈真则易,说梦为难,非不欲传,不能传也。

ruò shì zé chéng yì chéng nán chéng wèi bù kě dào yǐ

现代白话:若是,则诚异诚难,诚为不可道了。

wú wèi cǐ děng zhì lǐ jiē yán zuì shàng yī chéng fēi tián cí zhī xué jié jié jiē rú shì yě qǐ kě wèi jīng zhě nán yán ér cū zhě yì zhì fú dào hu

现代白话:我谓此等至理,皆言最上一乘,非填词之学节节皆如是也,岂可为精者难言,而粗者亦置弗道吗?

yī zé wèi tián cí zhī lǐ biàn huàn bù cháng yán dāng rú shì yòu yǒu bù dàng rú shì zhě

这句话大意是:一则为填词之理变幻不常,言当如是,又有不当如是者。

rú tián shēng dàn zhī cí guì yú zhuāng yǎ zhì jìng chǒu zhī qū wu dài huī xié cǐ lǐ zhī cháng yě

这句话大意是:如填生旦之词,贵于庄雅,制净丑之曲,务带诙谐,此理之常也。

nǎi hū yù fēng liú fàng yì zhī shēng dàn fǎn jué zhuāng yǎ wèi fēi zuò yū fǔ bù qíng zhī jìng chǒu zhuǎn yǐ huī xié wèi jì

这句话大意是:乃忽遇风流放佚之生旦,反觉庄雅为非,作迂腐不情之净丑,转以诙谐为忌。

zhū rú cǐ lèi zhě xī nán jiāo zhù

这句话大意是:诸如此类者,悉难胶柱。

kǒng yǐ yí dìng zhī chén yán wù nì gǔ jū fāng zhī zuò zhě shì yǐ níng wèi quē yí bù shēng shé zú

这句话大意是:恐以一定之陈言,误泥古拘方之作者,是以宁为阙疑,不生蛇足。

ruò shì zé cǐ zhǒng biàn huàn zhī lǐ bù dú cí qǔ wéi rán tiě kuò chí wén jiē ruò shì yě

这句话大意是:若是,则此种变幻之理,不独词曲为然,帖括持文皆若是也。

qǐ yǒu zhí sǐ fǎ wéi wén ér néng jiàn shǎng yú rén xiāng chuán yú hòu zhě hu

这句话大意是:岂有执死法为文,而能见赏于人,相传于后者吗?

yī zé wéi cóng lái míng shì yǐ shī fù jiàn zhòng zhě shí zhī jiǔ yǐ cí qǔ xiāng chuán zhě yóu bù jí shí yī gài qiān bǎi rén yī jiàn zhě yě

这句话大意是:一则为从来名士以诗赋见重者十之九,以词曲相传者犹不及什一,盖千百人一见者也。

fán yǒu néng cǐ zhě xī jiē pōu fù cáng zhū wù qiú zì mì wèi cǐ fǎ wú rén shòu wǒ wǒ qǐ dú kěn chuán rén

这句话大意是:凡有能此者,悉皆剖腹藏珠,务求自秘,谓此法无人授我,我岂独肯传人。

shǐ jiā jiā zhì qǔ hù hù tián cí zé wú lùn bái xuě yíng chē yáng chūn biàn shì táo jīn xuǎn yù zhě wèi bì bù shǐ hòu lái jū shàng ér jué kāng bǐ zài qián

这句话大意是:使家家制曲,户户填词,则无论《白雪》盈车,《阳春》遍世,淘金选玉者未必不使后来居上,而觉糠秕在前。

qiě shǐ zhōu láng jiàn chū gù qǔ zhě duō gōng chū xiá cī lìng qián rén wú kě cáng zhuō shì zì wèi hòu yì ér jiào chū wú shù féng méng huán zhí gàn gē ér hài wǒ yě bù rú réng fǎng qián rén jiān kǒu bù tí zhī wéi shì

这句话大意是:且使周郎渐出,顾曲者多,攻出瑕疵,令前人无可藏拙,是自为后羿而教出无数逢蒙,环执干戈而害我也,不如仍仿前人,缄口不提之为是。

wú chuǎi mó bù chuán zhī gù suī sān zhě bìng liè qiè kǒng cǐ yì jū duō

现代白话:我揣摩不传之故,虽三者并列,窃恐此意居多。

yǐ wǒ lùn zhī wén zhāng zhě tiān xià zhī gōng qì fēi wǒ zhī suǒ néng sī

这句话大意是:以我论之:文章者,天下之公器,非我之所能私;。

shì fēi zhě qiān gǔ zhī dìng píng qǐ rén zhī suǒ néng dào

这句话大意是:是非者,千古之定评,岂人之所能倒?

bù ruò chū wǒ suǒ yǒu gōng zhī yú rén shōu tiān xià hòu shì zhī míng xián xī wèi tóng diào

这句话大意是:不若出我所有,公之于人,收天下后世之名贤,悉为同调。

shèng wǒ zhě wǒ shī zhī réng bù shī wéi qǐ yǔ zhī gāo zú

这句话大意是:胜我者,我师之,仍不失为起予之高足;。

lèi wǒ zhě wǒ you zhī yì bù kuì wèi gōng yù zhī tā shān

这句话大意是:类我者,我友之,亦不愧为攻玉之他山。

chí cǐ wèi xīn suì bù jué yǐ shēng píng dǐ lǐ hé pán tuō chū bìng qián rén yǐ chuán zhī shū yì wèi qǔ cháng qì duǎn bié chū xiá yú shǐ rén zhī suǒ cóng wéi ér bù wéi sòng dú suǒ wù

这句话大意是:持此为心,遂不觉以生平底里,和盘托出,并前人已传之书,亦为取长弃短,别出瑕瑜,使人知所从违,而不为诵读所误。

zhī wǒ zuì wǒ lián wǒ shā wǒ xī tīng shì rén bù fù néng gù qí hòu yǐ

现代白话:知我,罪我,怜我,杀我,悉听世人,不复能顾其后了。

dàn kǒng wǒ suǒ yán zhě zì yǐ wéi shì ér wèi bì guǒ shì

这句话大意是:但恐我所言者,自以为是而未必果是;。

rén suǒ qū zhě wǒ yǐ wéi fēi ér wèi bì jǐn fēi

这句话大意是:人所趋者,我以为非而未必尽非。

dàn shǐ yī zì zhī gōng kě xiè qiān qiū zhī fá

这句话大意是:但矢一字之公,可谢千秋之罚。

ǎi yuán rén kě zuò dāng bì shì yǔ

这句话大意是:噫,元人可作,当必贳予。

tián cí shǒu zhòng yīn lǜ ér yǔ dú xiān jié gòu zhě yǐ yīn lǜ yǒu shū kě kǎo qí lǐ zhāng míng jiào zhù

这句话大意是:填词首重音律,而予独先结构者,以音律有书可考,其理彰明较著。

zì zhōng yuán yīn yùn yī chū zé yīn yáng píng zè huà yǒu chéng qū rú zhōu xíng shuǐ zhōng chē tuī àn shàng shāo zhī lǜ yóu zhě sì yù gù fàn ér bù néng yǐ

现代白话:自《中原音韵》一出,则阴阳平仄画有塍区,如舟行水中,车推岸上,稍知率由者,四欲故犯而不能了。

xiào yú jiǔ gōng èr pǔ yī chū zé hú lú yǒu yàng fěn běn zhāo rán

这句话大意是:《啸余》、《九宫》二谱一出,则葫芦有样,粉本昭然。

qián rén hū zhì qǔ wèi tián cí tián zhě bù yě yóu qí píng zhī zhōng huà yǒu dìng gé jiàn yī gé bù yī zi zhǐ yǒu hēi bái zhī fēn cóng wú chū rù zhī bì bǐ yòng yùn ér wǒ yè zhī bǐ bù yòng yùn ér wǒ zòng héng liú dàng zhī

这句话大意是:前人呼制曲为填词,填者,布也,犹棋枰之中画有定格,见一格,布一子,止有黑白之分,从无出入之弊,彼用韵而我叶之,彼不用韵而我纵横流荡之。

zhì yú yǐn shāng kè yǔ jiá yù qiāo jīn suī yuē shén ér míng zhī fěi kě yán yù yì yóu miǎn qiǎng ér zhēn zì rán gài zūn shǒu chéng fǎ zhī huà jìng yě

这句话大意是:至于引商刻羽,戛玉敲金,虽曰神而明之,匪可言喻,亦由勉强而臻自然,盖遵守成法之化境也。

zhì yú jié gòu èr zì zé zài yǐn shāng kè yǔ zhī xiān niān yùn chōu háo zhī shǐ

这句话大意是:至于结构二字,则在引商刻羽之先,拈韵抽毫之始。

rú zào wù zhī fù xíng dāng qí jīng xuè chū níng bāo tāi wèi jiù xiān wèi zhì dìng quán xíng shǐ diǎn xuè ér jù wǔ guān bǎi hái zhī shì

这句话大意是:如造物之赋形,当其精血初凝,胞胎未就,先为制定全形,使点血而具五官百骸之势。

tǎng xiān wú chéng jú ér yóu dǐng jí zhǒng zhú duàn zī shēng zé rén zhī yī shēn dāng yǒu wú shù duàn xù zhī hén ér xuè qì wèi zhī zhōng zǔ yǐ

现代白话:倘先无成局,而由顶及踵,逐段滋生,则人之一身,当有无数断续之痕,而血气为之中阻了。

gōng shī zhī jiàn zhái yì rán

这句话大意是:工师之建宅亦然。

jī zhǐ chū píng jiān jià wèi lì xiān chóu hé chǔ jiàn tīng hé fāng kāi hù dòng xū hé mù liáng yòng hé cái bì sì chéng jú liǎo rán shǐ kě huī jīn yùn fǔ

这句话大意是:基址初平,间架未立,先筹何处建厅,何方开户,栋需何木,梁用何材,必俟成局了然,始可挥斤运斧。

tǎng zào chéng yī jià ér hòu zài chóu yī jià zé biàn yú qián zhě bù biàn yú hòu shì bì gǎi ér jiù zhī wèi chéng xiān huǐ yóu zhī zhù shě dào páng jiān shù zhái zhī jiàng zī bù zú gōng yī tīng yī táng zhī yòng yǐ

现代白话:倘造成一架而后再筹一架,则便于前者,不便于后,势必改而就之,未成先毁,犹之筑舍道旁,兼数宅之匠资,不足供一厅一堂之用了。

gù zuò chuán qí zhě bù yí zú jí niān háo xiù shǒu yú qián shǐ néng jí shū yú hòu

这句话大意是:故作传奇者,不宜卒急拈毫,袖手于前,始能疾书于后。

yǒu jī shì fāng yǒu jī wén wèi yǒu mìng tí bù jiā ér néng chū qí jǐn xīn yáng wèi xiù kǒu zhě yě

这句话大意是:有奇事,方有奇文,未有命题不佳,而能出其锦心,扬为绣口者也。

cháng dú shí máo suǒ zhuàn xī qí cǎn dàn jīng yíng yòng xīn liáng kǔ ér bù dé bèi guǎn xián fù yōu mèng zhě fēi shěn yīn xié lǜ zhī nán ér jié gòu quán bù guī mó zhī wèi shàn yě

这句话大意是:尝读时髦所撰,惜其惨淡经营,用心良苦,而不得被管弦、副优孟者,非审音协律之难,而结构全部规模之未善也。

cí cǎi shì shǔ kě huǎn ér yì zhì yīn lǜ zhī qián zhě yǐ yǒu cái jì zhī fēn yě

这句话大意是:词采似属可缓,而亦置音律之前者,以有才技之分也。

wén cí shāo shèng zhě jí hào cái rén yīn lǜ jí jīng zhě zhōng wèi yì shì

这句话大意是:文词稍胜者,即号才人,音律极精者,终为艺士。

shī kuàng zhǐ néng shěn lè bù néng zuò yuè

这句话大意是:师旷止能审乐,不能作乐;。

guī nián dàn néng dù cí bù néng zhì cí

这句话大意是:龟年但能度词,不能制词。

shǐ zhī zuò yuè zhì cí zhě tóng táng wú zhī bì jū wèi xí yǐ

现代白话:使之作乐制词者同堂,我知必居未席了。

shì yǒu jí xì ér yì bù kě bù yán zhě cǐ lèi shì yě

这句话大意是:事有极细而亦不可不严者,此类是也。

jiè fěng cì

这句话大意是:○戒讽刺。

wǔ rén zhī dāo wén shì zhī bǐ jiē shā rén zhī jù yě

这句话大意是:武人之刀,文士之笔,皆杀人之具也。

dāo néng shā rén rén jǐn zhī zhī

这句话大意是:刀能杀人,人尽知之;。

bǐ néng shā rén rén zé wèi jǐn zhī yě

这句话大意是:笔能杀人,人则未尽知也。

rán bǐ néng shā rén yóu yǒu huò zhī zhī zhě

这句话大意是:然笔能杀人,犹有或知之者;。

zhì bǐ zhī shā rén jiào dāo zhī shā rén qí kuài qí xiōng gèng jiā bǎi bèi zé wèi yǒu néng zhī zhī ér míng yán yǐ jiè shì zhě

这句话大意是:至笔之杀人较刀之杀人,其快其凶更加百倍,则未有能知之而明言以戒世者。

yǔ qǐng shēn yán qí gù

这句话大意是:予请深言其故。

hé yǐ zhī zhī

现代白话:凭什么知之?

zhī zhī yú xíng rén zhī jì

这句话大意是:知之于刑人之际。

shā zhī yǔ guǎ tóng shì yī sǐ ér qīng zhòng bié yān zhě

现代白话:杀之与剐,同是一死,而轻重别呢者。

yǐ shā zhǐ yī dāo wéi shí bù jiǔ tóu luò ér shì bì yǐ

现代白话:以杀止一刀,为时不久,头落而事毕了;。

guǎ bì shù shí bǎi dāo wéi shí bì jīng shù kè sǐ ér bù sǐ tòng ér fù tòng qiú wéi tóu luò shì bì ér bù kě de zhě zhī zài jiǔ yǔ zàn zhī fēn ěr

这句话大意是:剐必数十百刀,为时必经数刻,死而不死,痛而复痛,求为头落事毕而不可得者,只在久与暂之分耳。

rán zé bǐ zhī shā rén qí wèi tòng yě qǐ zhǐ shù kè ér yǐ zāi

现代白话:然则笔之杀人,其为痛也,岂止数刻而已啊!

qiè guài chuán qí yī shū xī rén yǐ dài mù duó yīn yú fū yú fù shí zì zhī shū zhě shǎo quàn shǐ wéi shàn jiè shǐ wù è qí dào wú yóu gù shè cǐ zhǒng wén cí jiè yōu rén shuō fǎ yǔ dà zhòng qí tīng

这句话大意是:窃怪传奇一书,昔人以代木铎,因愚夫愚妇识字知书者少,劝使为善,诫使勿恶,其道无由,故设此种文词,借优人说法,与大众齐听。

wèi shàn yóu rú cǐ shōu chǎng bù shàn zhě rú cǐ jié guǒ shǐ rén zhī suǒ qū bì shì yào rén shòu shì zhī fāng jiù kǔ mǐ zāi zhī jù chū

这句话大意是:谓善由如此收场,不善者如此结果,使人知所趋避,是药人寿世之方,救苦弭灾之具出。

hòu shì kè bó zhī liú yǐ cǐ yì dào xíng nì shī jiè cǐ wén bào chóu xiè yuàn

这句话大意是:后世刻薄之流,以此意倒行逆施,借此文报仇泄怨。

xīn zhī suǒ xǐ zhě chǔ yǐ shēng dàn zhī wèi yì zhī suǒ nù zhě biàn yǐ jìng chǒu zhī xíng qiě jǔ qiān bǎi nián wèi wén zhī chǒu xíng huàn shè ér jiā yú yī rén zhī shēn shǐ lí yuán xí ér chuán zhī jǐ wèi dìng àn suī yǒu xiào zǐ cí sūn bù néng gǎi yě

这句话大意是:心之所喜者,处以生旦之位,意之所怒者,变以净丑之形,且举千百年未闻之丑行,幻设而加于一人之身,使梨园习而传之,几为定案,虽有孝子慈孙,不能改也。

ǎi qǐ qiān gǔ wén zhāng zhǐ wèi shā rén ér shè

这句话大意是:噫,岂千古文章,止为杀人而设?

yī shēng sòng dú tú bèi xíng xiōng zào niè zhī xū hu

这句话大意是:一生诵读,徒备行凶造孽之需吗?

cāng jié zào zì ér guǐ yè kū zào wù zhī xīn wèi bì fēi nì liào zhì cǐ yě

这句话大意是:苍颉造字而鬼夜哭,造物之心,未必非逆料至此也。

fán zuò chuán qí zhě xiān yào dí qù cǐ zhǒng fèi cháng wu cún zhōng hòu zhī xīn wù wèi cán dú zhī shì

这句话大意是:凡作传奇者,先要涤去此种肺肠,务存忠厚之心,勿为残毒之事。

yǐ zhī bào ēn zé kě yǐ zhī bào yuàn zé bù kě

这句话大意是:以之报恩则可,以之报怨则不可;。

yǐ zhī quàn shàn chéng è zé kě yǐ zhī qī shàn zuò è zé bù kě

这句话大意是:以之劝善惩恶则可,以之欺善作恶则不可。

rén wèi pí pá yī shū wèi jī wáng sì ér shè

这句话大意是:人谓《琵琶》一书,为讥王四而设。

yīn qí bù xiào yú qīn gù jiā yǐ rù zhuì háo mén zhì qīn è sǐ zhī shì

这句话大意是:因其不孝于亲,故加以入赘豪门,致亲饿死之事。

hé yǐ zhī zhī

现代白话:凭什么知之?

yīn pí pá èr zì yǒu sì wáng zì mào yú qí shàng zé qí yù yì kě zhī yě

这句话大意是:因“琵琶”二字,有四“王”字冒于其上,则其寓意可知也。

ǎi cǐ fēi jūn zǐ zhī yán qí dōng yě rén zhī yǔ yě

现代白话:噫,此非有德行的人之言,齐东野人之语也。

fán zuò wěi shì zhī wén zhě bì xiān yǒu kě yǐ chuán shì zhī xīn ér hòu guǐ shén xiào líng yǔ yǐ shēng huā zhī bǐ zhuàn wèi dǎo xiá zhī cí shǐ rén rén zàn měi bǎi shì liú fāng

现代白话:凡作伟世之文者,必先有能够传世之心,而后鬼神效灵,予以生花之笔,撰为倒峡之词,使人人赞美,百世流芳。

chuán fēi wén zì zhī chuán yī niàn zhī zhèng qì shǐ chuán yě

这句话大意是:传非文字之传,一念之正气使传也。

wǔ jīng sì shū zuǒ guó shǐ hàn zhū shū yǔ dà dì shān hé tóng qí bù xiǔ shì wèn dāng nián zuò zhě yǒu yī bù xiào zhī rén qīng bó zhī zǐ cè yú qí jiān hu

这句话大意是:《五经》、《四书》、《左》、《国》、《史》、《汉》诸书,与大地山河同其不朽,试问当年作者有一不肖之人、轻薄之子厕于其间吗?

dàn guān pí pá de chuán zhì jīn zé gāo zé chéng zhī wéi rén bì yǒu shàn xíng kě yǔ shì yǐ tiān shòu qí míng shǐ bù yǔ shēn jù méi qǐ cán rěn kè bó zhī tú zāi

现代白话:但观《琵琶》得传至今,则高则诚之为人,必有善行可予,是以天寿其名,使不与身俱没,岂残忍刻薄之徒啊!

jí shǐ dāng rì yǔ wáng sì yǒu xì gù yǐ bù xiào jiā zhī rán zé bǐ yǔ cài yōng wèi bì yǒu xì hé yǐ yǒu xì zhī rén zhǐ àn yù qí xìng bù míng huà qí míng ér yǐ wèi bì yǒu xì zhī rén fǎn méng lǐ dài táo jiāng zhī shí hu

现代白话:即使当日与王四有隙,故以不孝加之,然则彼与蔡邕未必有隙,凭什么有隙之人,止暗寓其姓,不明叱其名,而以未必有隙之人,反蒙李代桃僵之实吗?

cǐ xiǎn ér yì jiàn zhī shì cóng wú yī rén biàn zhī

这句话大意是:此显而易见之事,从无一人辩之。

chuàng wéi shì shuō zhě qí bù xué wú shù kě zhī yǐ

现代白话:创为是说者,其不学无术可知了。

yǔ xiàng zǐ chuán qí cháng liè shì cí yú shǒu qí lüè yún jiā shēng dàn yǐ měi míng yuán fēi shì ēn yú yǒu tuō

这句话大意是:予向梓传奇,尝埒誓词于首,其略云:加生旦以美名,原非市恩于有托;。

mǒ jìng chǒu yǐ huā ér yì shǔ diào xiào yú wú xīn

这句话大意是:抹净丑以花而,亦属调笑于无心;。

fán yǐ diǎn zhuì cí chǎng shǐ bù cén jì ér yǐ

这句话大意是:凡以点缀词场,使不岑寂而已。

dàn lǜ qī qíng yǐ nèi wú jìng bù shēng liù mìng zhī zhōng hé suǒ bù yǒu

这句话大意是:但虑七情以内,无境不生,六命之中,何所不有。

huàn shè yī shì jí yǒu yī shì zhī ǒu tóng

这句话大意是:幻设一事,即有一事之偶同;。

qiáo mìng yī míng jí yǒu yī míng zhī qiǎo hé

这句话大意是:乔命一名,即有一名之巧合。

yān zhī bù yǐ wú jī zhī lóu gé rèn wéi yǒu yàng zhī hú lú

现代白话:呢知不以无基之楼阁,认为有样之葫芦?

shì yòng lì xuè míng shén pōu xīn gào shì tǎng yǒu yī háo suǒ zhǐ gān wéi sān shì zhī àn jí lòu xiǎn zhū nán bū yīn fá

这句话大意是:是用沥血鸣神,剖心告世,倘有一毫所指,甘为三世之暗,即漏显诛,难逋阴罚。

cǐ zhǒng xuè chén yè yǐ qìn rù lí zǎo yìn zhèng huán zhōng jiǔ yǐ

现代白话:此种血忱,业已沁入梨枣,印政寰中久了。

ér hǎo shì zhī jiā yóu yǒu bù jìn xiāng liàng zhě měi guān yī jù bì wèn suǒ zhǐ hé rén

这句话大意是:而好事之家,犹有不尽相谅者,每观一剧,必问所指何人。

ǎi rú qí jǐn yǒu suǒ zhǐ zé shì cí zhī shè yǐ jīng èr shí yú nián shàng dì yǒu hè shí shì lín zhī hú bù jiàng zhī yǐ fá

这句话大意是:噫,如其尽有所指,则誓词之设,已经二十余年,上帝有赫,实式临之,胡不降之以罚?

cí yǐ shēn hòu zhī shì qiě zhì wù lùn lùn qí xiàn zài zhě nián jiāng liù shí jí dàn xī jiù mù bù wéi yāo yǐ

现代白话:兹以身后之事,且置勿论,论其现在者:年将六十,即旦夕就木,不为夭了。

xiàng yōu bó dào zhī yōu jīn qiě wǔ qí nán èr qí nǚ yùn ér wèi dàn dàn ér dài yùn zhě shàng bù yī qí rén suī jǐn shǔ jǐng shēng tún quǎn rán de cǐ yǐ wèi sāng yú bù yōu qióng mín zhī wú gào yǐ

现代白话:向忧伯道之忧,今且五其男,二其女,孕而未诞、诞而待孕者,尚不一其人,虽尽属景升豚犬,然得此以慰桑榆,不忧穷民之无告了。

nián suī mài ér jīn lì wèi shuāi shè shuǐ dēng shān shào nián chǎng wǎng wǎng zhuī yǔ fú jí

这句话大意是:年虽迈而筋力未衰,涉水登山,少年场往往追予弗及;。

mào suī qú ér jīng xuè wèi hào xún huā mì liǔ ér nǚ shì yóu rán zì jué qíng zhǎng

这句话大意是:貌虽癯而精血未耗,寻花觅柳,儿女事犹然自觉情长。

suǒ huàn zài pín pín yě fēi bìng yě

这句话大意是:所患在贫,贫也,非病也;。

suǒ shǎo zài guì guì qǐ rén rén kě xìng zhì hu

这句话大意是:所少在贵,贵岂人人可幸致吗?

shì zào wù zhī mǐn yǔ yì yún zhì yǐ

现代白话:是造物之悯予,亦云至了。

fēi mǐn qí cái fēi mǐn qí dé mǐn qí fāng cùn zhī wú tā yě

这句话大意是:非悯其才,非悯其德,悯其方寸之无他也。

shēng píng suǒ zhe zhī shū suī wú bì yú rén xīn shì dào ruò zhǐ lùn děng shēn jǐ yǔ cáo jiāo shí sù zhī qū děng qí gāo xià

这句话大意是:生平所著之书,虽无裨于人心世道,若止论等身,几与曹交食粟之躯等其高下。

shǐ qí jiān shāo fú jī xīn lüè cáng bǐ shǒu zào wù qiě zhū zi duó zhī bù xiá kěn róng zì zuò niè zhě lǎo ér bù sǐ yóu de yáng kuáng zì sì yú bǐ mò zhī lín zāi

现代白话:使其间稍伏机心,略藏匕首,造物且诛子夺之不暇,肯容自作孽者老而不死,犹得徉狂自肆于笔墨之林啊?

wú yú fā duān zhī shǐ jí yǐ fěng cì jiè rén qiě ruò áo áo zì míng dé yì zhě fēi gǎn gù zuò yè láng qiè kǒng cí rén bù jiù lì yán chū yì miù xìn pí pá wáng sì zhī shuō yīn miù chéng zhēn

现代白话:我于发端之始,即以讽刺戒人,且若嚣嚣自鸣得意者,非敢故作夜郎,窃恐词人不究立言初意,谬信“琵琶王四”之说,因谬成真。

shuí wú ēn yuàn

这句话大意是:谁无恩怨?

shuí fá láo sāo

这句话大意是:谁乏牢骚?

xī yǐ tián cí xiè fèn shì cǐ yī shū zhě fēi chǎn míng cí xué zhī shū nǎi jiào rén xíng xiǎn bō è zhī shū yě

这句话大意是:悉以填词泄愤,是此一书者,非阐明词学之书,乃教人行险播恶之书也。

shàng dì tǎo wú lǐ yǔ qí shǒu zhū hu

这句话大意是:上帝讨无礼,予其首诛吗?

xiàn shēn shuō fǎ gài wèi cǐ ěr

这句话大意是:现身说法,盖为此耳。

lì zhǔ nǎo

这句话大意是:○立主脑。

gǔ rén zuò wén yī piān dìng yǒu yī piān zhī zhǔ nǎo

这句话大意是:古人作文一篇,定有一篇之主脑。

zhǔ nǎo fēi yě jí zuò zhě lì yán zhī běn yì yě

这句话大意是:主脑非也,即作者立言之本意也。

chuán qí yì rán

这句话大意是:传奇亦然。

yī běn xì zhōng yǒu wú shù rén míng jiū jìng jù shǔ péi bīn yuán qí chū xīn zhǐ wèi yī rén ér shè

这句话大意是:一本戏中,有无数人名,究竟俱属陪宾,原其初心,止为一人而设。

jí cǐ yī rén zhī shēn zì shǐ zhì zhōng lí hé bēi huān zhōng jù wú xiàn qíng yóu wú jiū guān mù jiū jìng jù shǔ yǎn wén yuán qí chū xīn yòu zhǐ wèi yī shì ér shè

这句话大意是:即此一人之身,自始至终,离合悲欢,中具无限情由,无究关目,究竟俱属衍文,原其初心,又止为一事而设。

cǐ yī rén yī shì jí zuò chuán qí zhī zhǔ nǎo yě

这句话大意是:此一人一事,即作传奇之主脑也。

rán bì cǐ yī rén yī shì guǒ rán qí tè shí zài kě chuán ér hòu chuán zhī zé bù kuì chuán qí zhī mù ér qí rén qí shì yǔ zuò zhě xìng míng jiē qiān gǔ yǐ

现代白话:然必此一人一事果然奇特,实在可传而后传之,则不愧传奇之目,而其人其事与作者姓名皆千古了。

rú yī bù pí pá zhǐ wèi cài bó jiē yī rén ér cài bó jiē yī rén yòu zhǐ wèi chóng hūn niú fǔ yī shì qí yú jì jié jiē cóng cǐ yī shì ér shēng

这句话大意是:如一部《琵琶》,止为蔡伯喈一人,而蔡伯喈一人又止为“重婚牛府”一事,其余技节皆从此一事而生。

èr qīn zhī zāo xiōng wǔ niang zhī jìn xiào guǎi ér zhī piàn cái nì shū zhāng dà gōng zhī shū cái zhàng yì jiē yóu yú cǐ

这句话大意是:二亲之遭凶,五娘之尽孝,拐儿之骗财匿书,张大公之疏财仗义,皆由于此。

shì chóng hūn niú fǔ sì zì jí zuò pí pá jì zhī zhǔ nǎo yě

这句话大意是:是“重婚牛府”四字,即作《琵琶记》之主脑也。

yī bù xi xiāng zhǐ wèi zhāng jūn ruì yī rén ér zhāng jūn ruì yī rén yòu zhǐ wèi bái mǎ jiě wéi yī shì qí yú zhī jié jiē cóng cǐ yī shì ér shēng

这句话大意是:一部《西厢》,止为张君瑞一人,而张君瑞一人,又止为“白马解围”一事,其余枝节皆从此一事而生。

fū zǐ zhī xǔ hūn zhāng shēng zhī wàng pèi hóng niáng zhī yǒng yú zuò hé yīng yīng zhī gǎn yú shī shēn yǔ zhèng héng zhī lì zhēng yuán pèi ér bù dé jiē yóu yú cǐ

现代白话:孔子之许婚,张生之望配,红娘之勇于作合,莺莺之敢于失身,与郑恒之力争原配而不得,皆由于此。

shì bái mǎ jiě wéi sì zì jí zuò xī xiāng jì zhī zhǔ nǎo yě

这句话大意是:是“白马解围”四字,即作《西厢记》之主脑也。

yú jù jiē rán bù néng xī zhǐ

这句话大意是:余剧皆然,不能悉指。

hòu rén zuò chuán qí dàn zhī wèi yī rén ér zuò bù zhī wèi yī shì ér zuò

这句话大意是:后人作传奇,但知为一人而作,不知为一事而作。

jǐn cǐ yī rén suǒ xíng zhī shì zhú jié pū chén yǒu rú sàn jīn suì yù yǐ zuò líng chū zé kě wèi zhī quán běn zé wèi duàn xiàn zhī zhū wú liáng zhī wū

这句话大意是:尽此一人所行之事,逐节铺陈,有如散金碎玉,以作零出则可,谓之全本,则为断线之珠,无梁之屋。

zuò zhě máng rán wú xù guān zhě jì rán wú shēng yòu guài hu yǒu shí lí yuán wàng zhī ér què zǒu yě

这句话大意是:作者茫然无绪,观者寂然无声,又怪乎有识梨园,望之而却走也。

cǐ yǔ wèi jīng tí pò gù fàn zhě kǒng duō ér jīn ér hòu wú zhī xiān yǐ

现代白话:此语未经提破,故犯者孔多,而今而后,我知鲜了。

tuō kē jiù

这句话大意是:○脱窠臼。

rén wéi qiú jiù wù wéi qiú xīn

这句话大意是:“人惟求旧,物惟求新。

xīn yě zhě tiān xià shì wù zhī měi chēng yě

这句话大意是:”新也者,天下事物之美称也。

ér wén zhāng yī dào jiào zhī tā wù yóu jiā bèi yān

现代白话:而文章一道,较之他物,尤加倍呢。

jiá jiá hu chén yán wù qù qiú xīn zhī wèi yě

这句话大意是:戛戛乎陈言务去,求新之谓也。

zhì yú tián cí yī dào jiào zhī shī fù gǔ wén yòu jiā bèi yān

现代白话:至于填词一道,较之诗赋古文,又加倍呢。

fēi tè qián rén suǒ zuò yú jīn wèi jiù jí chū wǒ yī rén zhī shǒu jīn zhī shì zuó yì yǒu wèn yān

现代白话:非特前人所作,于今为旧,即出我一人之手,今之视昨,亦有问呢。

zuó yǐ jiàn ér jīn wèi jiàn yě zhī wèi jiàn zhī wèi xīn jí zhī yǐ jiàn zhī wèi jiù yǐ

现代白话:昨已见而今未见也,知未见之为新,即知已见之为旧了。

gǔ rén hū jù běn wèi chuán qí zhě yīn qí shì shén qí tè wèi jīng rén jiàn ér chuán zhī shì yǐ dé míng kě jiàn fēi qí bù chuán

这句话大意是:古人呼剧本为“传奇”者,因其事甚奇特,未经人见而传之,是以得名,可见非奇不传。

xīn jí qí zhī bié míng yě

这句话大意是:“新”即“奇”之别名也。

ruò cǐ děng qíng jié yè yǐ jiàn zhī xì chǎng zé qiān rén gòng jiàn wàn rén gòng jiàn jué wú qí yǐ yān yòng chuán zhī

现代白话:若此等情节业已见之戏场,则千人共见,万人共见,绝无奇了,呢用传之?

shì yǐ tián cí zhī jiā wu jiě chuán qí èr zì

这句话大意是:是以填词之家,务解“传奇”二字。

yù wèi cǐ jù xiān wèn gǔ jīn yuàn běn zhōng céng yǒu cǐ děng qíng jié yǔ fǒu rú qí wèi yǒu zé jí jí chuán zhī fǒu zé wǎng fèi xīn qín tú zuò xiào pín zhī fù

这句话大意是:欲为此剧,先问古今院本中,曾有此等情节与否,如其未有,则急急传之,否则枉费辛勤,徒作效颦之妇。

dōng shī zhī mào wèi bì chǒu yú xī shī zhǐ wèi xiào pín yú rén suì méng qiān gǔ zhī qiào

这句话大意是:东施之貌未必丑于西施,止为效颦于人,遂蒙千古之诮。

shǐ dāng rì nì liào zhì cǐ jí quàn zhī pěng xīn zhī bù xiè yǐ

现代白话:使当日逆料至此,即劝之捧心,知不屑了。

wú wèi tián cí zhī nán mò nán yú xǐ dí kē jiù ér tián cí zhī lòu yì mò lòu yú dào xí kē jiù

现代白话:我谓填词之难,莫难于洗涤窠臼,而填词之陋,亦莫陋于盗袭窠臼。

wú guān jìn rì zhī xīn jù fēi xīn jù yě jiē lǎo sēng suì bǔ zhī nà yī yī shì hé chéng zhī tāng yào

现代白话:我观近日之新剧,非新剧也,皆老僧碎补之衲衣,医士合成之汤药。

jí zhòng jù zhī suǒ yǒu bǐ gē yī duàn cǐ gē yī duàn hé ér chéng zhī jí shì yī zhǒng chuán qí

这句话大意是:即众剧之所有,彼割一段,此割一段,合而成之,即是一种“传奇”。

dàn yǒu ěr suǒ wèi wén zhī xìng míng cóng wú mù bù jīng jiàn zhī shì shí

这句话大意是:但有耳所未闻之姓名,从无目不经见之事实。

yǔ yún qiān jīn zhī qiú fēi yī hú zhī yè yǐ cǐ zàn shí rén xīn jù kě wèi dìng píng

这句话大意是:语云“千金之裘,非一狐之腋”,以此赞时人新剧,可谓定评。

dàn bù zhī qián rén suǒ zuò yòu cóng hé chù jí lái

这句话大意是:但不知前人所作,又从何处集来?

qǐ xi xiāng yǐ qián bié yǒu tiào qiáng zhī zhāng gǒng

这句话大意是:岂《西厢》以前,别有跳墙之张珙?

pí pá yǐ shàng lìng yǒu jiǎn fà zhī zhào wǔ niáng hu

这句话大意是:《琵琶》以上,另有剪发之赵五娘吗?

ruò shì zé hé yǐ yuán běn bù chuán ér chuán qí chāo běn yě

现代白话:若是,则凭什么原本不传,而传其抄本也?

kē jiù bù tuō nán yǔ tián cí fán wǒ tóng xīn jí yi cān zhuó

这句话大意是:窠臼不脱,难语填词,凡我同心,急宜参酌。

mì zhēn xiàn

这句话大意是:○密针线。

biān xì yǒu rú féng yī qí chū zé yǐ wán quán zhě jiǎn suì qí hòu yòu yǐ jiǎn suì zhě còu chéng

这句话大意是:编戏有如缝衣,其初则以完全者剪碎,其后又以剪碎者凑成。

jiǎn suì yì còu chéng nán còu chéng zhī gōng quán zài zhēn xiàn jǐn mì

这句话大意是:剪碎易,凑成难,凑成之工,全在针线紧密。

yī jié ǒu shū quán piān zhī pò zhàn chū yǐ

现代白话:一节偶疏,全篇之破绽出了。

měi biān yī zhé bì xū qián gù shù zhé hòu gù shù zhé

这句话大意是:每编一折,必须前顾数折,后顾数折。

gù qián zhě yù qí zhào yìng gù hòu zhě biàn yú mái fú

这句话大意是:顾前者,欲其照映,顾后者,便于埋伏。

zhào yìng mái fú bù zhǐ zhào yìng yī rén mái fú yī shì fán shì cǐ jù zhōng yǒu míng zhī rén guān shè zhī shì yǔ qián cǐ hòu cǐ suǒ shuō zhī huà jié jié jù yào xiǎng dào níng shǐ xiǎng dào ér bù yòng wù shǐ yǒu yòng ér hū zhī

这句话大意是:照映埋伏,不止照映一人、埋伏一事,凡是此剧中有名之人、关涉之事,与前此后此所说之话,节节俱要想到,宁使想到而不用,勿使有用而忽之。

wú guān jīn rì zhī chuán qí shì shì jiē xùn yuán rén dú yú mái fú zhào yìng chù shèng bǐ yī chóu

现代白话:我观今日之传奇,事事皆逊元人,独于埋伏照映处,胜彼一筹。

fēi jīn rén zhī tài gōng yǐ yuán rén suǒ cháng quán bù zài cǐ yě

这句话大意是:非今人之太工,以元人所长全不在此也。

ruò yǐ zhēn xiàn lùn yuán qǔ zhī zuì shū zhě mò guò yú pí pá

这句话大意是:若以针线论,元曲之最疏者,莫过于《琵琶》。

wú lùn dà guān jié mù bèi miù shén duō rú zi zhōng zhuàng yuán sān zài ér jiā rén bù zhī

这句话大意是:无论大关节目背谬甚多,如子中状元三载,而家人不知;。

shēn zhuì xiāng fǔ xiǎng jǐn róng huá bù néng zì qiǎn yī pū ér fù jiā bào yú lù rén

这句话大意是:身赘相府,享尽荣华,不能自遣一仆,而附家报于路人;。

zhào wǔ niáng qiān lǐ xún fu zhī shēn wú bàn wèi shěn guǒ néng quán jié yǔ fǒu qí shuí zhèng zhī

这句话大意是:赵五娘千里寻夫,只身无伴,未审果能全节与否,其谁证之?

zhū rú cǐ lèi jiē bèi lǐ fáng lún zhī shèn zhě

这句话大意是:诸如此类,皆背理妨伦之甚者。

zài qǔ xiǎo jié lùn zhī rú wǔ niang zhī jiǎn fà nǎi zuò zhě zì wèi zhī dāng rì bì wú qí shì

这句话大意是:再取小节论之,如五娘之剪发,乃作者自为之,当日必无其事。

yǐ yǒu shū cái zhàng yì zhī zhāng dà gōng zài shòu rén zhī tuō bì néng zhōng rén zhī shì wèi yǒu zuò shì bù gù ér zhì qí jiǎn fà zhě yě

这句话大意是:以有疏财仗义之张大公在,受人之托,必能终人之事,未有坐视不顾,而致其剪发者也。

rán bù jiǎn fà bù zú yǐ jiàn wǔ niang zhī xiào

这句话大意是:然不剪发,不足以见五娘之孝。

yǐ wǒ zuò pí pá jiǎn fà yī zhé yì bì bù néng shǎo dàn xū huí hù zhāng dà gōng shǐ zhī zì liú dì bù

这句话大意是:以我作《琵琶》,《剪发》一折亦必不能少,但须回护张大公,使之自留地步。

wú dú jiǎn fà zhī qū bìng wú yī zì zhào guǎn dà gōng qiě ruò yǒu xīn jī cì zhě

现代白话:我读《剪发》之曲,并无一字照管大公,且若有心讥刺者。

jù wǔ niang yún qián rì pó pó méi le kuī dà gōng zhōu jì

这句话大意是:据五娘云:“前日婆婆没了,亏大公周济。

rú jīn gōng gōng yòu sǐ wú qián zī sòng bù hǎo zài qù qiú tā zhǐ de jiǎn fà yún yún

这句话大意是:如今公公又死,无钱资送,不好再去求他,只得剪发”云云。

ruò shì zé jiǎn fà yī shì nǎi zì yuàn wèi zhī fēi shí shì pò zhī shǐ rán yě nài hé qǔ zhōng yún fēi nú kǔ yào xiào míng chuán zhǐ wéi shàng shān qín hǔ yì kāi kǒu gào rén nán

这句话大意是:若是,则剪发一事乃自愿为之,非时势迫之使然也,奈何曲中云:“非奴苦要孝名传,只为上山擒虎易,开口告人难。

cǐ èr yǔ suī shǔ héng yán rén rén kě dào dú bù yí chū wǔ niang zhī kǒu

这句话大意是:”此二语虽属恒言,人人可道,独不宜出五娘之口。

bǐ zì bù kěn gào rén hé yǐ yán qí nán yě

现代白话:彼自不肯告人,凭什么言其难也?

guān cǐ èr yǔ bù shì duì yuàn dà gōng zhī cí hu

这句话大意是:观此二语,不似怼怨大公之词吗?

rán cǐ yóu shǔ bèi hòu sī yán huò kě miǎn yú zhào gù

这句话大意是:然此犹属背后私言,或可免于照顾。

dài qí kū dào zài de dà gōng jiàn zhī xǔ sòng qián mǐ xiāng zī yǐ bèi yī qīn guān guǒ zé gǎn zhī sòng zhī dāng yǒu bù chì kǒu chū zhě yǐ nài hé qǔ zhōng yòu yún zhǐ kǒng nú shēn sǐ yě wū zì méi rén mái shuí hái nǐ ēn zhài

现代白话:迨其哭倒在地,大公见之,许送钱米相资,以备衣衾棺椁,则感之颂之,当有不啻口出者了,奈何曲中又云:“只恐奴身死也,兀自没人埋,谁还你恩债?

shì wèn gōng sǐ ér mái zhě hé rén

这句话大意是:”试问公死而埋者何人?

gū sǐ ér mái zhě hé rén

这句话大意是:姑死而埋者何人?

duì mái liàn gōng gū zhī rén ér zì yán bào lù jiāng zhì dà gōng yú hé de hu

这句话大意是:对埋殓公姑之人而自言暴露,将置大公于何地吗?

qiě dà gōng zhī xiāng zī shàng yì yě fēi tú lì yě shuí hái ēn zhài yī yǔ bù jǐ mǒ dǎo dà gōng jiāng yī bǎn rè cháng fù zhī lěng shuǐ hu

这句话大意是:且大公之相资,尚义也,非图利也,“谁还恩债”一语,不几抹倒大公,将一版热肠付之冷水吗?

cǐ děng cí qǔ xìng ér chū zì yuán rén ruò chū wǒ bèi zé qún kǒu shàn zhī bù shí zhì shēn hé de yǐ

现代白话:此等词曲,幸而出自元人,若出我辈,则群口讪之,不识置身何地了。

yǔ fēi gǎn yú chóu gǔ jì wèi cí qǔ lì yán bì shǐ rén zhī qǔ fǎ ruò niǔ yú shì sú zhī jiàn wèi shì shì dāng fǎ yuán rén wú kǒng wèi de qí yú xiān yǒu qí xiá

现代白话:予非敢于仇古,既为词曲立言,必使人知取法,若扭于世俗之见,谓事事当法元人,我恐未得其瑜,先有其瑕。

rén huò fēi zhī jí jǔ yuán rén jiè kǒu wū zhī shèng rén qiān lǜ bì yǒu yī shī

这句话大意是:人或非之,即举元人借口,乌知圣人千虑,必有一失;。

shèng rén zhī shì yóu yǒu bù kě jìn fǎ zhě kuàng qí tā hu

这句话大意是:圣人之事,犹有不可尽法者,况其他吗?

pí pá zhī kě fǎ zhě yuán duō qǐng jǔ suǒ cháng yǐ gài duǎn

这句话大意是:《琵琶》之可法者原多,请举所长以盖短。

rú zhōng qiū shǎng yuè yī zhé tóng yī yuè yě chū yú niú shì zhī kǒu zhě yán yán huān yuè

这句话大意是:如《中秋赏月》一折,同一月也,出于牛氏之口者,言言欢悦;。

chū yú bó jiē zhī kǒu zhě zì zì qī liáng

这句话大意是:出于伯喈之口者,字字凄凉。

yī zuò liǎng qíng liǎng qíng yī shì cǐ qí zhēn xiàn zhī zuì mì zhě

这句话大意是:一座两情,两情一事,此其针线之最密者。

xiá bù yǎn yú hé fáng bìng jǔ qí lüè

这句话大意是:瑕不掩瑜,何妨并举其略。

rán chuán qí yī shì yě qí zhōng yì lǐ fēn wéi sān xiàng qū yě bái yě chuān chā lián luò zhī guān mù yě

这句话大意是:然传奇一事也,其中义理分为三项:曲也,白也,穿插联络之关目也。

yuán rén suǒ cháng zhě zhǐ jū qí yī qū shì yě bái yǔ guān mù jiē qí suǒ duǎn

这句话大意是:元人所长者止居其一,曲是也,白与关目皆其所短。

wú yú yuán rén dàn shǒu qí cí zhòng shéng mò ér yǐ yǐ

现代白话:我于元人,但守其词中绳墨而已了。

jiǎn tóu xù

这句话大意是:○减头绪。

tóu xù fán duō chuán qí zhī dà bìng yě

这句话大意是:头绪繁多,传奇之大病也。

jīng liú bài shā jīng chāi jì liú zhī yuǎn bài yuè tíng shā gǒu jì zhī de chuán yú hòu zhǐ wèi yī xiàn dào dǐ bìng wú páng jiàn cè chū zhī qíng

这句话大意是:《荆》、《刘》、《拜》、《杀》(《荆钗记》、《刘知远》、《拜月亭》、《杀狗记》)之得传于后,止为一线到底,并无旁见侧出之情。

sān chǐ tóng zǐ guān yǎn cǐ jù jiē néng liǎo liǎo yú xīn pián pián yú kǒu yǐ qí shǐ zhōng wú èr shì guàn chuàn zhǐ yī rén yě

这句话大意是:三尺童子观演此剧,皆能了了于心,便便于口,以其始终无二事,贯串只一人也。

hòu lái zuò zhě bù jiǎng gēn yuán dān chóu zhī jié wèi duō yī rén kě wèi yī rén zhī shì

这句话大意是:后来作者不讲根源,单筹枝节,谓多一人可谓一人之事。

shì duō zé guān mù yì duō lìng guān chǎng zhě rú rù shān yīn dào zhōng rén rén yìng jiē bù xiá

这句话大意是:事多则关目亦多,令观场者如入山阴道中,人人应接不暇。

shū bù zhī xì chǎng jué sè zhǐ cǐ shù rén biàn huàn qiān bǎi gè xìng míng yě zhī cǐ shù rén zhuāng bàn zhǐ zài shàng chǎng zhī qín bù qín bù zài xìng míng zhī huàn bù huàn

这句话大意是:殊不知戏场脚色,止此数人,便换千百个姓名,也只此数人装扮,止在上场之勤不勤,不在姓名之换不换。

yǔ qí hū zhāng hū li lìng rén mò shi cóng lái hé rú zhǐ ban shù rén shǐ zhī pín shàng pín xià yì qí shì ér bù yì qí rén shǐ guān zhě gè chàng huái lái rú féng gù wù zhī wèi yù hu

现代白话:与其忽张忽李,令人莫识从来,怎么样只扮数人,使之频上频下,易其事而不易其人,使观者各畅怀来,如逢故物之为愈吗?

zuò chuán qí zhě néng yǐ tóu xù jì fán sì zì kè kè guān xīn zé sī lù bù fēn wén qíng zhuān yī qí wèi cí yě rú gū tóng jìn zhú zhí shàng wú zhī suī nán bǎo qí bì chuán rán yǐ yǒu jīng liú bài shā zhī shì yǐ

现代白话:作传奇者,能以“头绪忌繁”四字,刻刻关心,则思路不分,文情专一,其为词也,如孤桐劲竹,直上无枝,虽难保其必传,然已有《荆》、《刘》、《拜》、《杀》之势了。

jiè huāng táng

这句话大意是:○戒荒唐。

xī rén yún huà guǐ mèi yì huà gǒu mǎ nán

这句话大意是:昔人云:“画鬼魅易,画狗马难。

yǐ guǐ mèi wú xíng huà zhī bù shì nán yú jī kǎo

这句话大意是:”以鬼魅无形,画之不似,难于稽考。

gǒu mǎ wéi rén suǒ xí jiàn yī bǐ shāo guāi shì rén dé yǐ zhǐ zhāi

这句话大意是:狗马为人所习见,一笔稍乖,是人得以指摘。

kě jiàn shì shè huāng táng jí wén rén cáng zhuō zhī jù yě

这句话大意是:可见事涉荒唐,即文人藏拙之具也。

ér jìn rì chuán qí dú gōng yú wèi cǐ

这句话大意是:而近日传奇,独工于为此。

ǎi huó rén jiàn guǐ qí zhào bù xiáng shěn yǒu jí shì zhī jiā dòng chū chī mèi wǎng liǎng wéi shòu hu

这句话大意是:噫,活人见鬼,其兆不祥,矧有吉事之家,动出魑魅魍魉为寿吗?

yí fēng yì sú dāng zì cǐ shǐ

这句话大意是:移风易俗,当自此始。

wú wèi jù běn fēi tā jí sān dài yǐ hòu zhī sháo yě

现代白话:我谓剧本非他,即三代以后之《韶》、《》也。

yīn sú shàng guǐ yóu bù wén yǐ guài dàn bù jīng zhī shì bèi zhū shēng yuè zòu yú miào táng shěn pì miù chóng zhēn zhī shèng shì hu

这句话大意是:殷俗尚鬼,犹不闻以怪诞不经之事被诸声乐,奏于庙堂,矧辟谬崇真之盛世吗?

wáng dào běn hu rén qíng fán zuò chuán qí zhǐ dāng qiú yú ěr mù zhī qián bù dàng suǒ zhū wén jiàn zhī wài

这句话大意是:王道本乎人情,凡作传奇,只当求于耳目之前,不当索诸闻见之外。

wú lùn cí qǔ gǔ jīn wén zì jiē rán

这句话大意是:无论词曲,古今文字皆然。

fán shuō rén qíng wù lǐ zhě qiān gǔ xiāng chuán

这句话大意是:凡说人情物理者,千古相传;。

fán shè huāng táng guài yì zhě dāng rì jí xiǔ

这句话大意是:凡涉荒唐怪异者,当日即朽。

wǔ jīng sì shū zuǒ guó shǐ hàn yǐ jí táng sòng zhū dà jiā hé yī bù shuō rén qíng

这句话大意是:《五经》、《四书》、《左》、《国》、《史》、《汉》,以及唐宋诸大家,何一不说人情?

hé yī bù guān wù lǐ

这句话大意是:何一不关物理?

jí jīn jiā chuán hù sòng yǒu guài qí píng yì ér fèi zhī zhě hu

这句话大意是:及今家传户颂,有怪其平易而废之者吗?

qí xié zhì guài zhī shū yě dāng rì jǐn cún qí míng hòu shì wèi jiàn qí shí

这句话大意是:《齐谐》,志怪之书也,当日仅存其名,后世未见其实。

cǐ fēi píng yì kě jiǔ guài dàn bù chuán zhī míng yàn yú

这句话大意是:此非平易可久、怪诞不传之明验欤?

rén wèi jiā cháng rì yòng zhī shì yǐ bèi qián rén zuò jǐn jiū wēi jí wěn xiān jiè wú yí fēi hào qí yě qiú wèi píng ér bù kě de yě

这句话大意是:人谓家常日用之事,已被前人做尽,究微极稳,纤芥无遗,非好奇也,求为平而不可得也。

yǔ yuē bù rán

这句话大意是:予曰:不然。

shì jiān qí shì wú duō cháng shì wèi duō wù lǐ yì jǐn rén qíng nán jǐn

这句话大意是:世间奇事无多,常事为多,物理易尽,人情难尽。

yǒu yī rì zhī jūn chén fù zǐ jí yǒu yī rì zhī zhōng xiào jié yì

这句话大意是:有一日之君臣父子,即有一日之忠孝节义。

xìng zhī suǒ fā yù chū yù qí jǐn yǒu qián rén wèi zuò zhī shì liú zhī yǐ dài hòu rén hòu rén měng fā zhī xīn jiào zhī shèng yú xiān bèi zhě

这句话大意是:性之所发,愈出愈奇,尽有前人未作之事,留之以待后人,后人猛发之心,较之胜于先辈者。

jí jiù fù rén nǚ zǐ yán zhī nǚ dé mò guò yú zhēn fù qiān wú shén yú dù

这句话大意是:即就妇人女子言之,女德莫过于贞,妇愆无甚于妒。

gǔ lái zhēn nǚ shǒu jié zhī shì zì jiǎn fà duàn bì cì miàn huǐ shēn yǐ zhì wěn jǐng ér zhǐ yǐ

现代白话:古来贞女守节之事,自剪发、断臂、刺面、毁身,以至刎颈而止了。

jìn rì shī zhēn zhī fù jìng yǒu cháng pōu fù zì tu gān nǎo yú guì rén zhī tíng yǐ míng bù qū zhě

这句话大意是:近日失贞之妇,竟有肠剖腹,自涂肝脑于贵人之庭以鸣不屈者;。

yòu yǒu bù chí lì qì tán xiào ér zhōng qí shēn ruò lǎo nà gāo sēng zhī zuò huà zhě

这句话大意是:又有不持利器,谈笑而终其身,若老衲高僧之坐化者。

qǐ fēi wǔ lún yǐ nèi zì yǒu biàn huà bù qióng zhī shì hu

这句话大意是:岂非五伦以内,自有变化不穷之事吗?

gǔ lái dù fù zhì fu zhī tiáo zì fá guì jiè mián pěng dēng dài shuǐ yǐ zhì pū tún ér zhǐ yǐ

现代白话:古来妒妇制夫之条,自罚跪、戒眠、捧灯、戴水,以至扑臀而止了。

jìn rì dù hàn zhī liú jìng yǒu suǒ mén jué shí qiān nù yú rén shǐ zú dǎng bì huò nán qián zuò shì qí sǐ ér mò zhī jiù zhě

这句话大意是:近日妒悍之流,竟有锁门绝食,迁怒于人,使族党避祸难前,坐视其死而莫之救者;。

yòu yǒu biān pū bù jiā líng yǔ bù shè kuān rén dà dù ruò yǒu xíng cuò zhī fēng ér qí fu shè yú bù nù zhī wēi zì qiǎn qí qiè ér guī huà zhě

这句话大意是:又有鞭扑不加,囹圄不设,宽仁大度,若有刑措之风,而其夫摄于不怒之威,自遣其妾而归化者。

qǐ fēi guī kǔn yǐ nèi biàn yǒu rì yì yuè xīn zhī shì hu

这句话大意是:岂非闺阃以内,便有日异月新之事吗?

cǐ lèi fán duō bù néng méi jǔ

这句话大意是:此类繁多,不能枚举。

cǐ yán qián rén wèi jiàn zhī shì hòu rén jiàn zhī kě bèi tián cí zhì qǔ zhī yòng zhě yě

这句话大意是:此言前人未见之事,后人见之,可备填词制曲之用者也。

jí qián rén yǐ jiàn zhī shì jǐn yǒu mó xiě wèi jǐn zhī qíng miáo huà bù quán zhī tài

这句话大意是:即前人已见之事,尽有摹写未尽之情,描画不全之态。

ruò néng shè shēn chǔ dì fá yǐn gōng wēi bǐ quán xià zhī rén zì néng xiào líng yú wǒ shòu yǐ shēng huā zhī bǐ jiǎ yǐ yùn xiù zhī cháng zhì wèi zá jù shǐ rén dàn shǎng jí xīn jí yàn zhī cí ér yì wàng qí wèi jí fǔ jí chén zhī shì zhě

这句话大意是:若能设身处地,伐隐攻微,彼泉下之人,自能效灵于我,授以生花之笔,假以蕴绣之肠,制为杂剧,使人但赏极新极艳之词,而意忘其为极腐极陈之事者。

cǐ wèi zuì shàng yī chéng yǔ yǒu zhì yān ér wèi zhī dǎi yě

现代白话:此为最上一乘,予有志呢,而未之逮也。

shěn xū shí

这句话大意是:○审虚实。

chuán qí suǒ yòng zhī shì huò gǔ huò jīn yǒu xū yǒu shí suí rén niān qǔ

这句话大意是:传奇所用之事,或古或今,有虚有实,随人拈取。

gǔ zhě shū jí suǒ zài gǔ rén xiàn chéng zhī shì yě

这句话大意是:古者,书籍所载,古人现成之事也;。

jīn zhě ěr mù chuán wén dāng shí jǐn jiàn zhī shì yě

这句话大意是:今者,耳目传闻,当时仅见之事也;。

shí zhě jiù shì fū chén bù jiǎ zào zuò yǒu gēn yǒu jù zhī wèi yě

这句话大意是:实者,就事敷陈,不假造作,有根有据之谓也;。

xū zhě kōng zhōng lóu gé suí yì gòu chéng wú yǐng wú xíng zhī wèi yě

这句话大意是:虚者,空中楼阁,随意构成,无影无形之谓也。

rén wèi gǔ shì shí duō jìn shì duō xū

这句话大意是:人谓古事实多,近事多虚。

yǔ yuē bù rán

这句话大意是:予曰:不然。

chuán qí wú shí dà bàn jiē yù yán ěr

这句话大意是:传奇无实,大半皆寓言耳。

yù quàn rén wéi xiào zé jǔ yī xiào zǐ chū míng dàn yǒu yī xíng kě jì zé bù bì jǐn yǒu qí shì

这句话大意是:欲劝人为孝,则举一孝子出名,但有一行可纪,则不必尽有其事。

fán shǔ xiào qīn suǒ yīng yǒu zhě xī qǔ ér huí zhī yì yóu zhòu zhī bù shàn bù rú shì zhī shén yě yī jū xià liú tiān xià zhī è jiē guī yān

现代白话:凡属孝亲所应有者,悉取而回之,亦犹纣之不善,不如是之甚也,一居下流,天下之恶皆归呢。

qí yú biǎo zhōng biǎo jié yǔ zhǒng zhǒng quàn rén wéi shàn zhī jù lǜ tóng yú cǐ

这句话大意是:其余表忠表节,与种种劝人为善之剧,率同于此。

ruò wèi gǔ shì jiē shí zé xi xiāng pí pá tuī chū qǔ zhōng zhī zǔ yīng yīng guǒ jià jūn ruì hu

这句话大意是:若谓古事皆实,则《西厢》、《琵琶》推出曲中之祖,莺莺果嫁君瑞吗?

cài yōng zhī è piǎo qí qīn wǔ niang zhī gàn gǔ qí fu jiàn yú hé shū

这句话大意是:蔡邕之饿莩其亲,五娘之干蛊其夫,见于何书?

guǒ yǒu shí jù hu

这句话大意是:果有实据吗?

mèng zǐ yún jǐn xìn shū bù rú wú shū

这句话大意是:孟子云:“尽信书,不如无书。

gài zhǐ wǔ chéng ér yán yě

这句话大意是:”盖指《武成》而言也。

jīng shǐ qiě rán shěn zá jù hu

这句话大意是:经史且然,矧杂剧吗?

fán yuè chuán qí ér bì kǎo qí shì cóng hé lái rén jū hé de zhě jiē shuō mèng zhī chī rén kě yǐ bù dá zhě yě

现代白话:凡阅传奇而必考其事从何来、人居何地者,皆说梦之痴人,能够不答者也。

rán zuò zhě bǐng bǐ yòu bù yí jǐn zuò shì guān

这句话大意是:然作者秉笔,又不宜尽作是观。

ruò jì mù qián zhī shì wú suǒ kǎo jiū zé fēi tè shì jì kě yǐ huàn shēng bìng qí rén zhī xìng míng yì kě yǐ píng kōng niē zào shì wèi xū zé xū dào dǐ yě

现代白话:若纪目前之事,无所考究,则非特事迹能够幻生,并其人之姓名亦能够凭空捏造,是谓虚则虚到底也。

ruò yòng wǎng shì wèi tí yǐ yī gǔ rén chū míng zé mǎn chǎng jué sè jiē yòng gǔ rén niē yī xìng míng bù dé

这句话大意是:若用往事为题,以一古人出名,则满场脚色皆用古人,捏一姓名不得;。

qí rén suǒ xíng zhī shì yòu bì běn yú zǎi jí bān bān kě kǎo chuàng yī shì shí bù dé

这句话大意是:其人所行之事,又必本于载籍,班班可考,创一事实不得。

fēi yòng gǔ rén xìng zì wéi nán shǐ yǔ mǎn chǎng jué sè tóng shí gòng shì zhī wéi nán yě

这句话大意是:非用古人姓字为难,使与满场脚色同时共事之为难也;。

fēi chá gǔ rén shì shí wéi nán shǐ yǔ běn děng qíng yóu guàn chuàn hé yī zhī wéi nán yě

这句话大意是:非查古人事实为难,使与本等情由贯串合一之为难也。

yǔ jí wèi chuán qí wú shí dà bàn yù yán hé yǐ yòu yún xìng míng shì shí bì xū yǒu běn

现代白话:予即谓传奇无实,大半寓言,凭什么又云姓名事实必须有本?

yào zhī gǔ rén tián gǔ shì yì jīn rén tián gǔ shì nán

这句话大意是:要知古人填古事易,今人填古事难。

gǔ rén tián gǔ shì yóu zhī jīn rén tián jīn shì fēi qí bù lǜ bù kǎo wú kě kǎo yě

这句话大意是:古人填古事,犹之今人填今事,非其不虑不考,无可考也。

chuán zhì yú jīn zé qí rén qí shì guān zhě làn shú yú xiōng zhōng qī zhī bù dé wǎng zhī bù néng suǒ yǐ bì qiú kě jù shì wèi shí zé shí dào dǐ yě

这句话大意是:传至于今,则其人其事,观者烂熟于胸中,欺之不得,罔之不能,所以必求可据,是谓实则实到底也。

ruò yòng yī èr gǔ rén zuò zhǔ yīn wú péi kè huàn shè xìng míng yǐ dài zhī zé xū bù shì xū shí bù chéng shí cí jiā zhī chǒu tài yě qiè jì fàn zhī

这句话大意是:若用一二古人作主,因无陪客,幻设姓名以代之,则虚不似虚,实不成实,词家之丑态也,切忌犯之。

✦ You read 词曲部·结构第一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.