闲情偶寄 · 李渔 · Chapter 34 of 36

颐养部·节色欲第四

PinyinModern Translation
Size

xíng lè zhī de shǒu shù fáng zhōng

这句话大意是:行乐之地,首数房中。

ér shì rén bù shàn chù zhī wǎng wǎng qǐ dù niàng zhēng fān wèi huò rén zhī jù

这句话大意是:而世人不善处之,往往启妒酿争,翻为祸人之具。

jí yǒu shàn yù zhě yòu wèi miǎn ruò zhī guò dù yīn yǐ shāng shēn jīng hào xuè kū mìng suí zhī jué

这句话大意是:即有善御者,又未免溺之过度,因以伤身,精耗血枯,命随之绝。

shì shàn chǔ bù shàn chù qí wèi wú yì yú rén zhě yī yě

这句话大意是:是善处不善处,其为无益于人者一也。

zhì yú yǎng shēng zhī jiā yòu yǒu jìn chà yuǎn sè zhī èr zhǒng gè chí yī jiàn shuǐ huǒ qí cí

这句话大意是:至于养生之家,又有近姹远色之二种,各持一见,水火其词。

ǎi tiān jì shēng nán hé fù shēng nǚ shǐ rén yuǎn zhī bù dé jìn zhī bù dé gōng zuì nán yǔ jìng zuò qiān gǔ bù jué zhī yí àn zāi

现代白话:噫,天既生男,何复生女,使人远之不得,近之不得,功罪难予,竟作千古不决之疑案啊!

yǔ qǐng wèi xī zhēng zhǐ bàng lì yī gōng píng zé wèi yīn yáng zhī bù kě xiāng wú yōu tiān de zhī bù kě shǐ bàn yě

这句话大意是:予请为息争止谤,立一公评,则谓阴阳之不可相无,忧天地之不可使半也。

tiān gǒu qù de fēi zhǐ wú dì yì bìng wú tiān

这句话大意是:天苟去地,非止无地,亦并无天。

jiāng hé hú hǎi zhī bù cún zé rì yuè xī zì ér cáng

这句话大意是:江河湖海之不存,则日月奚自而藏?

yǔ lù píng hé ér xiè

这句话大意是:雨露凭何而泄?

rén dàn zhī cáng rì yuè zhě de yě bù zhī shēng rì yuè zhě yì de yě

这句话大意是:人但知藏日月者地也,不知生日月者亦地也;。

rén dàn zhī xiè yǔ lù zhě de yě bù zhī shēng yǔ lù zhě yì de yě

这句话大意是:人但知泄雨露者地也,不知生雨露者亦地也。

de néng cáng tiān zhī jīng xiè tiān zhī yè ér bù wéi tiān zhī hài fǎn wèi tiān zhī zhù zhě qí gù hé jū

这句话大意是:地能藏天之精,泄天之液,而不为天之害,反为天之助者,其故何居?

zé yǐ tiān néng yòng dì ér bù wéi de suǒ yòng ěr

这句话大意是:则以天能用地,而不为地所用耳。

tiān shǐ de huì zé de bù gǎn bù huì

这句话大意是:天使地晦,则地不敢不晦;。

dài yù qí míng zé yòu bù gǎn bù míng

这句话大意是:迨欲其明,则又不敢不明。

shuǐ cáng yú de ér bù jiǎ tiān zhī fēng zé bō tāo wú jù ér qǐ

这句话大意是:水藏于地,而不假天之风,则波涛无据而起;。

tǔ fù yú de ér bù féng tiān zhī hou zé cǎo mù hé zì ér shēng

这句话大意是:土附于地,而不逢天之候,则草木何自而生?

shì tiān yě zhě yòng dì zhī wù yě

这句话大意是:是天也者,用地之物也;。

yóu nán wèi yī jiā zhī zhǔ sī chū nà tǔ rú zhī quán zhě yě

这句话大意是:犹男为一家之主,司出纳吐茹之权者也。

de yě zhě tīng tiān zhī wù yě

这句话大意是:地也者,听天之物也;。

yóu nǚ bèi yī rén zhī yòng zhí yǐn shí qǐn chǔ zhī láo zhě yě

这句话大意是:犹女备一人之用,执饮食寝处之劳者也。

guǒ ruò shì zé fáng zhōng zhī lè hé kě yī rì wú zhī

这句话大意是:果若是,则房中之乐,何可一日无之?

dàn gù qí rén zhī néng yòng yǔ fǒu wǒ néng yòng bǐ zé lì mò dà yān

现代白话:但顾其人之能用与否,我能用彼,则利莫大呢。

cān líng qí shù jiē sǐ yào yě yǐ sǐ yào liáo shēng rén yóu yǐ kū mù jiē huó shù qiú qí qì mài zhī guàn wèi yì de yě

这句话大意是:参苓芪术皆死药也,以死药疗生人,犹以枯木接活树,求其气脉之贯,未易得也。

huáng pó chà nǚ jiē huó yào yě yǐ huó yào zhì huó rén yóu yǐ cí jī bào xióng luǎn jì qí xuè mài zhī tōng bù gēng yì hu

这句话大意是:黄婆姹女皆活药也,以活药治活人,犹以雌鸡抱雄卵,冀其血脉之通,不更易吗?

fán jiè nǚ sè yǎng shēn ér fǎn shòu qí hài zhě jiē shì nán wèi nǚ yòng fǎn de wèi tiān zhě ěr

这句话大意是:凡借女色养身而反受其害者,皆是男为女用,反地为天者耳。

dǎo chí gān gē shòu rén yǐ bǐng shì bèi lù zhī rén zhī guò yǔ shā rén zhě hé yóu

这句话大意是:倒持干戈,授人以柄,是被戮之人之过,与杀人者何尤?

rén wèn zhí zi zhī jiàn zé lǎo shì bú jiàn kě yù shǐ xīn bù luàn zhī shuō bù jǐ miù hu

这句话大意是:人问:执子之见,则老氏“不见可欲,使心不乱”之说,不几谬吗?

yǔ yuē zhèng cóng cǐ shuō cān lái dàn wéi xià yī zhuǎn yǔ bú jiàn kě yù shǐ xīn bù luàn cháng jiàn kě yù yì néng shǐ xīn bù luàn

这句话大意是:予曰:正从此说参来,但为下一转语:不见可欲,使心不乱,常见可欲,亦能使心不乱。

hé yě

这句话大意是:何也?

rén néng bìng jué shì yù shǐ shēng sè huò lì bù zhì yú qián zé yòu wǒ zhě bù zhì wǒ zì bù wéi rén yòu gǒu fēi rù shān táo sú néng ruò shì hu

这句话大意是:人能摒绝嗜欲,使声色货利不至于前,则诱我者不至,我自不为人诱,苟非入山逃俗,能若是吗?

shǐ zhōng rì bú jiàn kě yù ér yù zhī yī dàn qí xīn zhī luàn yě shí bèi yú cháng jiàn kě yù zhī rén

这句话大意是:使终日不见可欲而遇之一旦,其心之乱也,十倍于常见可欲之人。

bù rú rì zài kě yù zhī zhōng yǔ ruò bèi xí chù zé shì sī kōng jiàn guàn hún xián shì yǐ xīn zhī bù luàn bù dà yì yú bú jiàn kě yù ér hū jiàn kě yù zhī rén zāi

现代白话:不如日在可欲之中,与若辈习处,则是“司空见惯浑闲事”了,心之不乱,不大异于不见可欲而忽见可欲之人啊?

lǎo zi zhī xué bì shì wú wéi zhī xué ér hū jiàn kě yù zhī rén zāi

现代白话:老子之学,避世无为之学习并且忽见可欲之人啊?

lǎo zi zhī xué bì shì wú wéi zhī xué yě

这句话大意是:老子之学,避世无为之学也;。

lì wēng zhī xué jiā jū yǒu shì zhī xué yě

这句话大意是:笠翁之学,家居有事之学也。

èr shuō bìng cún zé yóu yú fāng zhī nèi wài wú shì bù kě

这句话大意是:二说并存,则游于方之内外,无适不可。

jié kuài lè guò qíng zhī yù

这句话大意是:○节快乐过情之欲。

lè zhōng xíng lè lè mò dà yān

现代白话:乐中行乐,乐莫大呢。

shǐ nán zǐ zhì lè ér wèi fù rén zhě shàng yǒu tā shì yíng xīn zé qí wéi lè yě kě wú guò qíng zhī lǜ

这句话大意是:使男子至乐,而为妇人者尚有他事萦心,则其为乐也,可无过情之虑。

shǐ nán fù bìng chǔ jí lè zhī jìng qí wéi dì yě yòu wú yī rén yī wù jiǎo cuò qí huan cǐ wēi dào yě

这句话大意是:使男妇并处极乐之境,其为地也,又无一人一物搅挫其欢,此危道也。

jué jǐn dī fáng zhī huàn dāng kè kè lǜ zhī

这句话大意是:决尽提防之患,当刻刻虑之。

rán ér dàn néng xíng lè zhī rén jí fēi néng lǜ huàn zhī rén

这句话大意是:然而但能行乐之人,即非能虑患之人;。

dàn néng lǜ huàn zhī rén jí shì kě yǐ bù bì xíng lè zhī rén

现代白话:但能虑患之人,即是能够不必行乐之人。

cǐ lùn tú xū shè ěr

这句话大意是:此论徒虚设耳。

bì xū cǐ děng yōu lǜ lì guò yī zāo qīn cháng qí kǔ rán hòu néng xíng cǐ lè

这句话大意是:必须此等忧虑历过一遭,亲尝其苦,然后能行此乐。

ǎi qiú wèi sān zhé gōng zhī liáng yī zé náng zhōng miào yào cún zhě xiān yǐ bù ruò zǎo liú yú dì zhī wéi shàn

现代白话:噫,求为三折肱之良医,则囊中妙药存者鲜了,不若早留余地之为善。

jié yōu huàn shāng qíng zhī yù

这句话大意是:○节忧患伤情之欲。

yōu chóu kùn kǔ zhī jì wú shì yú qíng jí niàn fáng zhōng zhī lè

这句话大意是:忧愁困苦之际,无事娱情,即念房中之乐。

cǐ fēi zì hào shí shì pò zhī shǐ rán yě

这句话大意是:此非自好,时势迫之使然也。

rán yōu zhōng xíng lè jiào zhī píng shí qí hào jīng sǔn shén yě jiā bèi

这句话大意是:然忧中行乐,较之平时,其耗精损神也加倍。

hé yě

这句话大意是:何也?

tǐ suī jiāo ér xīn bù jiāo jīng wèi xiè ér qì yǐ xiè

这句话大意是:体虽交而心不交,精未泄而气已泄。

shì qiáng chóu rén yǐ huān xiào qí huān xiào zhī kǔ gèng shén yú chóu zé zhī yōu zhōng xíng lè zhī kě yǐ

这句话大意是:试强愁人以欢笑,其欢笑之苦更甚于愁,则知忧中行乐之可已。

suī rán wǒ néng yán zhī bù néng xíng zhī dàn jiào píng shí shāo jié zé kě ěr

这句话大意是:虽然,我能言之,不能行之,但较平时稍节则可耳。

jié jī bǎo fāng yīn zhī yù

这句话大意是:○节饥饱方殷之欲。

jī hán zuì bǎo sì shí jiē fēi qǔ lè zhī hou

这句话大意是:饥、寒、醉、饱四时,皆非取乐之候。

rán shǐ qíng bù néng jìn bì yù suì zhī zé hán kě wèi yě jī bù kě wèi yě

这句话大意是:然使情不能禁,必欲遂之,则寒可为也,饥不可为也;。

zuì kě wèi yě bǎo bù kě wèi yě

这句话大意是:醉可为也,饱不可为也。

yǐ hán zhī wèi kǔ zài wài jī zhī wèi kǔ zài zhōng zuì yǒu jiǔ lì zhī kě píng bǎo wú qīng shēn zhī zú jù

这句话大意是:以寒之为苦在外,饥之为苦在中,醉有酒力之可凭,饱无轻身之足据。

zǒng zhī jiāo gòu zhě zhàn yě xiāo fù zhě bù kě shǐ zhàn

这句话大意是:总之,交媾者,战也,枵腹者不可使战;。

bìng chǔ zhě mián yě guǒ fù zhě bù kě yǔ mián

这句话大意是:并处者,眠也,果腹者不可与眠。

jī bù zài cháng ér bǎo bù zài fù shì wéi xíng lè zhī shí yǐ

现代白话:饥不在肠而饱不在腹,是为行乐之时了。

jié láo kǔ chū tíng zhī yù

这句话大意是:○节劳苦初停之欲。

láo jí sī yì rén zhī qíng yě ér fēi suǒ lùn yú dān jiǔ shì sè zhī rén

这句话大意是:劳极思逸,人之情也,而非所论于耽酒嗜色之人。

shì yǒu chuǎn xī wèi dìng jí fù wēn róu xiāng zhě shì yù shǐ wǔ guān bǎi hái jīng shén qì xuè yǐ jí gǔ zhōng zhī suǐ shèn nèi zhī jīng wú yī bù láo ér hòu yǐ

这句话大意是:世有喘息未定,即赴温柔乡者,是欲使五官百骸、精神气血,以及骨中之髓、肾内之精,无一不劳而后已。

cǐ shā shēn zhī dào yě

这句话大意是:此杀身之道也。

jí fā zhī chí huǎn suī bù kě zhī zǒng wú bù tāi bìng yú nèi zhě

这句话大意是:疾发之迟缓虽不可知,总无不胎病于内者。

jié zhī zhī fǎ yǒu huǎn jí èr zhǒng néng huǎn zhě bì guò yī xī èr xī

这句话大意是:节之之法有缓急二种:能缓者,必过一夕二夕;。

bù néng huǎn zhě zé hān mián yī jiào yǐ dài yī xī hān mián èr jué yǐ dài èr xī

这句话大意是:不能缓者,则酣眠一觉以代一夕,酣眠二觉以代二夕。

wéi shuì kě yǐ xi láo yǐn shí jū chǔ jiē bù ruò yě

现代白话:惟睡能够息劳,饮食居处皆不若也。

jié xīn hūn zhà yù zhī yù

这句话大意是:○节新婚乍御之欲。

xīn hūn yàn ěr bù bì dìng zài chū qǔ fán fù rén wèi jīng yù ér zhà yù zhě jí shì xīn hūn

现代白话:新婚燕你,不必定在初娶,凡妇人未经御而乍御者,即是新婚。

wú lùn shì qī shì qiè shì bì shì jì qí wèi yàn ěr zhī qíng zé yī yě

现代白话:无论是妻是妾,是婢是妓,其为燕你之情则一也。

lè mò lè yú xīn xiāng zhī dàn guān cǐ yī xī zhī wèi huan kě dǐ xún cháng zhī shù xī jí zhī cǐ yī xī zhī suǒ hào yì kě dǐ xún cháng zhī shù xī

这句话大意是:乐莫乐于新相知,但观此一夕之为欢,可抵寻常之数夕,即知此一夕之所耗,亦可抵寻常之数夕。

néng bǎo cǐ xī bù shòu yàn ěr zhī shāng shǐ kě yǐ dào xīn hūn zhī lè

现代白话:能保此夕不受燕你之伤,始能够道新婚之乐。

bù zé kāi huāng pì mèi jì yǐ shēn rèn qí láo xiàn mèi yāo gōng yòu fù gōng chéng yì cuì

这句话大意是:不则开荒辟昧,既以身任奇劳,献媚要功,又复躬承异瘁。

zhōng shēn bù èr sè zhě hé nán zuò bèi chéng yī zhàn

这句话大意是:终身不二色者,何难作背城一战;。

hòu gōng duō bì shì zhě qǐ néng wèi bù bài gū jūn

这句话大意是:后宫多嬖侍者,岂能为不败孤军?

wēi zāi

现代白话:危啊!

wēi zāi

现代白话:危啊!

dāng chóu suǒ yǐ shàn cǐ yǐ

现代白话:当筹所以善此了。

shàn cǐ dāng yòng hé fǎ

这句话大意是:善此当用何法?

yuē jìng zhī yǐ xīn suī yuē yàn ěr xīn hūn zhǐ dāng xíng qí gù shì

现代白话:曰:“静之以心,虽曰燕你新婚,只当行其故事。

shuō dà rén zé miǎo zhī yù xīn rén zé jiù zhī

这句话大意是:“说大人,则藐之”,御新人,则旧之。

réng yǐ xún cháng nǚ zǐ xiāng shì ér dà zhì dà dòng qí xīn

这句话大意是:仍以寻常女子相视,而大致大动其心。

guò cǐ yī xī èr xī zhī hòu fǎn yǐ xīn rén shì zhī zé kě wèi jià yù yǒu fāng ér zhāng chí hé dào zhě yǐ

现代白话:过此一夕二夕之后,反以新人视之,则可谓驾驭有方,而张弛合道者了。

jié lóng dōng shèng shǔ zhī yù

这句话大意是:○节隆冬盛暑之欲。

zuì yi jié yù zhě lóng dōng ér zuì nán jié yù zhě yì shì lóng dōng

这句话大意是:最宜节欲者隆冬,而最难节欲者亦是隆冬;。

zuì jì xíng lè zhě shèng shǔ ér zuì biàn xíng lè zhě yòu shì shèng shǔ

这句话大意是:最忌行乐者盛暑,而最便行乐者又是盛暑。

hé yě

这句话大意是:何也?

dōng yè fēi rén bù ài tiē shēn wéi kǒng bù mì yǐ cuì wēi hóng zhī jì yù niàn suǒ yóu shēng yě

这句话大意是:冬夜非人不暧,贴身惟恐不密,倚翠偎红之际,欲念所由生也。

sān shí kǔ yú yī néng yī dài jiǔ xià dú xǐ qīng biàn tǎn xī luǒ chéng zhī shí chūn xīn suǒ yóu dàng yě

这句话大意是:三时苦于衤能衤戴,九夏独喜轻便,袒裼裸裎之时,春心所由荡也。

dāng cǐ èr shí quàn rén jié yù sì hū rén qíng rán fǎn cǐ jí fēi bǎo shēn zhī dào

这句话大意是:当此二时,劝人节欲,似乎人情,然反此即非保身之道。

jié zhī wéi yán míng yǒu dù yě

这句话大意是:节之为言,明有度也;。

yǒu dù zé hán shǔ bù wéi zāi wú dù zé wēn hé yì zhì lì

这句话大意是:有度则寒暑不为灾,无度则温和亦致戾。

jié zhī wéi yán shì néng shǒu yě

这句话大意是:节之为言,示能守也;。

néng shǒu zé rì yǔ zhōu xuán ér shén wàng wú shǒu zé lüè jīng diǎn zhuì ér hún yáo

这句话大意是:能守则日与周旋而神旺,无守则略经点缀而魂摇。

yóu yǒu dù ér xùn zhì néng shǒu yóu néng shǒu ér xùn zhì zì rán zé wú shí bù kān nì yù yǒu xiá jí kě lián xiāng

这句话大意是:由有度而驯至能守,由能守而驯至自然,则无时不堪昵玉,有暇即可怜香。

jiāng bǐ shì jí wèi kě fén ér guài hú shàng lì wēng zhī duō shì yǐ

现代白话:将鄙是集为可焚,而怪湖上笠翁之多事了。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →