闲情偶寄 · 李渔 · Chapter 9 of 36

演习部·授曲第三

PinyinModern Translation
Size

shēng yīn zhī dào yōu miǎo nán zhī

这句话大意是:声音之道,幽渺难知。

yǔ zuò yī shēng liǔ qī jiāo wú shù zhōu láng suī wèi néng rú qǔ zi xiàng gōng shēn dōu tōng xiǎn rán lùn qí shēng píng zhì zuò sāi mǎn rén jiān yì lèi cǐ jūn zhī bù kě shōu shí

这句话大意是:予作一生柳七,交无数周郎,虽未能如曲子相公身都通显,然论其生平制作,塞满人间,亦类此君之不可收拾。

rán jiū jìng yú shēng yīn zhī dào wèi cháng jǐn jiě suǒ néng jiě zhě bù guò cí xué zhī zhāng jù yīn lǐ zhī pí máo bǐ zhī guān chǎng ǎi rén lüè gāo cùn xǔ rén zàn měi ér wǒ xiān zhī wǒ zēng chǒu ér rén hé zhī jǔ shì bù chá suì qún rán xǔ wèi zhī yīn

这句话大意是:然究竟于声音之道未尝尽解,所能解者,不过词学之章句,音理之皮毛,比之观场矮人,略高寸许,人赞美而我先之,我憎丑而人和之,举世不察,遂群然许为知音。

ǎi yīn qǐ yì zhī zhě zāi

现代白话:噫,音岂易知者啊?

rén wèn jì bù zhī yīn hé yǐ zhì qǔ

现代白话:人问:既不知音,凭什么制曲?

yǔ yuē niàng jiǔ zhī jiā bù bì jǐn zhī jiǔ mèi rán shú duō shuǐ shǎo zé chún qū hǎo jīng zé xiāng liè cǐ lǐ zé yì ān yě

这句话大意是:予曰:酿酒之家,不必尽知酒昧,然秫多水少则醇Ο,曲好ろ精则香冽,此理则易谙也;。

cǐ lǐ jì ān zé dù kāng bù nán wéi yǐ

现代白话:此理既谙,则杜康不难为了。

zào gōng zào shǐ zhī rén wèi bì jǐn xián jué shí rán qū ér jìn zhě lì yú shǐ zhí ér ruì zhě yí yú gǔ cǐ dào zé yì míng yě

这句话大意是:造弓造矢之人,未必尽娴决拾,然曲而劲者利于矢,直而锐者宜于鹄,此道则易明也;。

jì míng cǐ dào jí shì wèi gōng rén shǐ rén kě yǐ

现代白话:既明此道,即世为弓人矢人可了。

suī rán shān mín shàn bá shuǐ mín shàn shè shù shū zé qiǎo zhě yì zhuō yè jiǔ zé cū zhě yì jīng

这句话大意是:虽然,山民善跋,水民善涉,术疏则巧者亦拙,业久则粗者亦精;。

tián guò shù shí zhǒng xīn cí xī fù yōu rén tīng qí gē yǎn jìn zhū zhě chì jìn mò zhě hēi kuàng wèi zhū mò suǒ cóng chū zhě hu

这句话大意是:填过数十种新词,悉付优人,听其歌演,近朱者赤,近墨者黑,况为朱墨所从出者吗?

cū zhě zì rán fú ěr jīng zhě zì néng yú shén shì qí zhōng shū mài yì shāo biàn yǐ

现代白话:粗者自然拂耳,精者自能娱神,是其中菽麦亦稍辨了。

yǔ yún gēng dāng wèn nú zhī dāng fǎng bì

这句话大意是:语云:“耕当问奴,织当访婢。

yǔ suī bù mǐn yì qǔ zhōng zhī lǎo nú gē zhōng zhī xiá bì yě

这句话大意是:”予虽不敏,亦曲中之老奴,歌中之黠婢也。

qǐng shù suǒ zhī yǐ bèi cái zé

这句话大意是:请述所知,以备裁择。

jiě míng qū yì

这句话大意是:○解明曲意。

chàng qǔ yi yǒu qǔ qíng qǔ qíng zhě qǔ zhōng zhī qíng jié yě

这句话大意是:唱曲宜有曲情,曲情者,曲中之情节也。

jiě míng qíng jié

这句话大意是:解明情节,。

zhī qí yì zhī suǒ zài

这句话大意是:知其意之所在,。

zé chàng chū kǒu shí

这句话大意是:则唱出口时,。

yǎn rán cǐ zhǒng shén qíng

这句话大意是:俨然此种神情,。

wèn zhě shì wèn

这句话大意是:问者是问,。

dá zhě shì dá

这句话大意是:答者是答,。

bēi zhě àn rán hún xiāo ér bù zhì fǎn yǒu xǐ sè

这句话大意是:悲者黯然魂消而不致反有喜色,。

huan zhě yí rán zì dé ér bú jiàn shāo yǒu cuì róng

这句话大意是:欢者怡然自得而不见稍有瘁容,。

qiě qí shēng yīn chǐ jiá zhī jiān

这句话大意是:且其声音齿颊之间,。

gè zhǒng jù yǒu fèn bié

这句话大意是:各种俱有分别,。

cǐ suǒ wèi qǔ qíng shì yě

这句话大意是:此所谓曲情是也。

wú guān jīn shì xué qū zhě shǐ zé sòng dú jì zé gē yǒng gē yǒng jì chéng ér shì bì yǐ

现代白话:我观今世学曲者,始则诵读,继则歌咏,歌咏既成而事毕了。

zhì yú jiǎng jiě èr zì fēi tè fèi ér bù xíng yì qiě cóng wú cǐ lì

这句话大意是:至于讲解二字,非特废而不行,亦且从无此例。

yǒu zhōng rì chàng cǐ qū zhōng nián chàng cǐ qū shèn zhì yī shēng chàng cǐ qū ér bù zhī cǐ qū suǒ yán hé shì suǒ zhǐ hé rén kǒu chàng ér xīn bù chàng kǒu zhōng yǒu qū ér miàn shàng shēn shàng wú qū cǐ suǒ wèi wú qíng yǔ méng tóng bèi shū tóng yī miǎn qiǎng ér fēi zì rán zhě yě

这句话大意是:有终日唱此曲,终年唱此曲,甚至一生唱此曲,而不知此曲所言何事,所指何人,口唱而心不唱,口中有曲而面上身上无曲,此所谓无情,与蒙童背书,同一勉强而非自然者也。

suī qiāng bǎn jí zhèng hóu shé chǐ yá jí qīng zhōng shì dì èr dì sān děng cí qǔ fēi dēng fēng zào jí zhī jì yě

这句话大意是:虽腔板极正,喉舌齿牙极清,终是第二、第三等词曲,非登峰造极之技也。

yù chàng hǎo qū zhě bì xiān qiú míng shī jiǎng míng qū yì

这句话大意是:欲唱好曲者,必先求明师讲明曲义。

shī huò bù jiě bù fáng zhuǎn xún wén rén de qí yì ér hòu chàng

这句话大意是:师或不解,不妨转询文人,得其义而后唱。

chàng shí yǐ jīng shén guàn chuàn qí zhōng wù qiú kù xiāo

这句话大意是:唱时以精神贯串其中,务求酷肖。

ruò shì zé tóng yī chàng yě tóng yī qū yě qí zhuǎn qiāng huàn zì zhī jiān bié yǒu yī zhǒng shēng kǒu jǔ mù huí tóu zhī jì lìng shì yī fù shén qíng jiào zhī shí yōu zì rán jiǒng bié

这句话大意是:若是,则同一唱也,同一曲也,其转腔换字之间,别有一种声口,举目回头之际,另是一副神情,较之时优,自然迥别。

biàn sǐ yīn wèi huó qū huà gē zhě wéi wén rén zhī zài néng jiě èr zì jiě zhī shí yì dà yǐ zāi

现代白话:变死音为活曲,化歌者为文人,只在能解二字,解之时义大了啊!

diào shú zì yīn

这句话大意是:○调熟字音。

diào píng zè bié yīn yáng xué gē zhī shǒu wu yě

这句话大意是:调平仄,别阴阳,学歌之首务也。

rán shì shàng gē tóng jiě cǐ èr shì zhě bǎi bù dé yī

这句话大意是:然世上歌童解此二事者,百不得一。

bù guò kǒu chuán xīn shòu yī yàng hú lu qiú qí shī bù shèn miù zé xí ér chá yì kě yǐ hùn guò yī shēng

现代白话:不过口传心授,依样葫芦,求其师不甚谬,则习而察,亦能够混过一生。

dú yǒu bì bù kě shǎo zhī yī shì jiào yīn yáng píng zè wèi shāo nán yòu bù dé yīn qí nán ér hū shì zhě zé wèi chū kǒu shōu yīn èr jué qiào

这句话大意是:独有必不可少之一事,较阴阳平仄为稍难,又不得因其难而忽视者,则为“出口”、“收音”二诀窍。

shì jiān yǒu yī zì jí yǒu yī zì zhī tóu suǒ wèi chū kǒu zhě shì yě

这句话大意是:世间有一字,即有一字之头,所谓出口者是也;。

yǒu yí dìng jí yǒu yī zì zhī wěi suǒ wèi shōu yīn zhě shì yě

这句话大意是:有一定,即有一字之尾,所谓收音者是也。

wěi hòu yòu yǒu yú yīn shōu shā cǐ zì fāng néng liǎo jú

这句话大意是:尾后又有余音,收煞此字,方能了局。

pì rú chuī xiāo xìng xiāo zhū xiāo zì běn yīn wèi xiāo qí chū kǒu zhī zì tóu yǔ shōu yīn zhī zì wěi bìng bù shì xiāo

这句话大意是:譬如吹箫、姓萧诸“箫”字,本音为箫,其出口之字头与收音之字尾,并不是“箫”。

ruò chū kǒu zuò xiāo shōu yīn zuò xiāo qí zhōng jiān yī duàn zhèng yīn bìng bù shì xiāo ér fǎn wéi bié yī zì zhī yīn yǐ

现代白话:若出口作“箫”,收音作“箫”,其中间一段正音并不是“箫”,而反为别一字之音了。

qiě chū kǒu zuò xiāo qí yīn yī xiè ér jǐn qū zhī huǎn zhě rú hé jiē de xià bǎn

这句话大意是:且出口作“箫”,其音一泄而尽,曲之缓者,如何接得下板?

gù bì yǒu yī zì wèi zhī tóu yǐ bèi chū kǒu zhī yòng yǒu yí dìng wèi zhī wěi yǐ bèi shōu yīn zhī yòng yòu yǒu yī zì wèi yú yīn yǐ bèi shā bǎn zhī yòng

这句话大意是:故必有一字为之头,以备出口之用,有一定为之尾,以备收音之用,又有一字为余音,以备煞板之用。

zì tóu wèi hé

这句话大意是:字头为何?

xi zì shì yě

这句话大意是:“西”字是也。

zì wěi wèi hé

这句话大意是:字尾为何?

yāo zì shì yě

这句话大意是:“夭”字是也。

wěi hòu yú yīn wèi hé

这句话大意是:尾后余音为何?

wū zì shì yě

这句话大意是:“乌”字是也。

zì zì jiē rán bù néng méi jì

这句话大意是:字字皆然,不能枚纪。

xián suǒ biàn é děng shū zài cǐ pō xiáng yuè zhī zì dé

这句话大意是:《弦索辨讹》等书载此颇详,阅之自得。

yào zhī cǐ děng zì tóu zì wěi jí yú yīn nǎi tiān zào dì shè zì rán ér rán fēi hòu rén niǔ niē chéng zhě yě dàn guān qiē zì zhī fǎ jí zhī zhī yǐ

现代白话:要知此等字头、字尾及余音,乃天造地设,自然而然,非后人扭捏成者也,但观切字之法,即知之了。

piān hǎi zì huì děng shū zhú zì zài yǒu zhù jiǎo yǐ liǎng zì qiē chéng yī zì

这句话大意是:《篇海》、《字汇》等书,逐字载有注脚,以两字切成一字。

qí liǎng zì zhě shàng yī zì jí wéi zì tóu chū kǒu zhě yě

这句话大意是:其两字者,上一字即为字头,出口者也;。

xià yī zì jí wéi zì wěi shōu yīn zhě yě

这句话大意是:下一字即为字尾,收音者也;。

dàn bù jí yú yīn zhī yī zì ěr

这句话大意是:但不及余音之一字耳。

wú cǐ shàng xià èr zì qiè bù chū zhōng jiān yī zì qí wèi tiān zào dì shè kě zhī

这句话大意是:无此上下二字,切不出中间一字,其为天造地设可知。

cǐ lǐ bù míng rú hé chàng qǔ

这句话大意是:此理不明,如何唱曲?

chū kǒu yī cuò jí chà miù dào dǐ chàng cǐ zì ér é wèi bǐ zì kě shǐ zhī yīn zhě tīng hu

这句话大意是:出口一错,即差谬到底,唱此字而讹为彼字,可使知音者听吗?

gù jiào qū bì xiān shěn yīn

这句话大意是:故教曲必先审音。

jí shǐ bù néng jǐn jiě yì xū jiǎng míng cǐ yì shǐ zhī zì yǒu tóu wěi yǐ jí yú yīn zé bù gǎn qīng yì kāi kǒu měi zì bì xún jiǔ zhī zì néng guàn shú

这句话大意是:即使不能尽解,亦须讲明此义,使知字有头尾以及余音,则不敢轻易开口,每字必询,久之自能惯熟。

qū yǒu wù zhōu láng gù

这句话大意是:“曲有误,周郎顾。

gǒu míng cǐ dào jí yù zuì kè zhī zhōu láng yì bù néng fú qíng ér zuǒ gù yǐ

现代白话:”苟明此道,即遇最刻之周郎,亦不能拂情而左顾了。

zì tóu zì wěi jí yú yīn jiē wèi màn qǔ ér shè yī zì yī bǎn huò yī zì shù bǎn zhě jiē bù kě wú

这句话大意是:字头、字尾及余音,皆为慢曲而设,一字一板或一字数板者,皆不可无。

qí kuài bǎn qū zhǐ yǒu zhèng yīn bù jí tóu wěi

这句话大意是:其快板曲,止有正音,不及头尾。

huǎn yīn zhǎng qū zhī zì ruò wú tóu wěi fēi zhǐ bù hé yùn chàng zhě yì dà fèi jīng shén dàn kàn qīng jīn zàn lǐ zhī fǎ jí zhī zhī yǐ

现代白话:缓音长曲之字,若无头尾,非止不合韵,唱者亦大费精神,但看青衿赞礼之法,即知之了。

bài xìng èr zì jiē shǔ cháng yīn

这句话大意是:“拜”、“兴”二字皆属长音。

bài zì chū kǒu yǐ zhì shōu yīn bì sì qí rén yī bì ér guì guì bì ér bài wéi shí shén jiǔ

这句话大意是:“拜”字出口以至收音,必俟其人揖毕而跪,跪毕而拜,为时甚久。

ruò zhǐ chàng yī bài zì dào dǐ zé qí yīn yī xiè ér jǐn bù dàng xiē ér bù dé bù xiē shī bīn xiàng zhī tǐ yǐ

现代白话:若止唱一“拜”字到底,则其音一泄而尽,不当歇而不得不歇,失傧相之体了。

de qí qiào zhě yǐ bù ài èr zì dài zhī

这句话大意是:得其窍者,以“不”“爱”二字代之。

bù nǎi bài zhī tóu ài nǎi bài zhī wěi zhōng jiān qià hǎo shì yī bài zì

这句话大意是:“不”乃“拜”之头,“爱”乃“拜”之尾,中间恰好是一“拜”字。

yǐ yī zì ér yán shù guǐ zé qì lì bù zú

这句话大意是:以一字而延数晷,则气力不足;。

fēn wéi sān zì jí yǒu yú yǐ

现代白话:分为三字,即有余了。

xìng zì yì rán yǐ xī yīn èr zì dài zhī

这句话大意是:“兴”字亦然,以“希”“因”二字代之。

zàn lǐ qiě rán kuàng yú chàng qǔ

这句话大意是:赞礼且然,况于唱曲?

wǎn pì qǔ yù yǐ zhì yú cǐ zǒng chū yī piàn kǔ xīn

这句话大意是:婉譬曲喻,以至于此,总出一片苦心。

shěn lè zhū gōng dìng xū lián wǒ

这句话大意是:审乐诸公,定须怜我。

zì tóu zì wěi jí yú yīn jiē xū yǐn ér bù xiàn shǐ tīng zhě wén zhī dàn yǒu qí yīn bìng wú qí zì shǐ chēng shàn yòng tóu wěi zhě

这句话大意是:字头、字尾及余音,皆须隐而不现,使听者闻之,但有其音,并无其字,始称善用头尾者;。

yī yǒu zì jì zé zhān ní dài shuǐ yǒu bù rú wú yǐ

现代白话:一有字迹,则沾泥带水,有不如无了。

zì jì mó hú

这句话大意是:○字忌模糊。

xué chàng zhī rén wù lùn qiǎo zhuō zhǐ kàn yǒu kǒu wú kǒu

这句话大意是:学唱之人,勿论巧拙,只看有口无口;。

tīng qū zhī rén màn jiǎng jīng cū xiān wèn yǒu zì wú zì

这句话大意是:听曲之人,慢讲精粗,先问有字无字。

zì cóng kǒu chū yǒu zì jí yǒu kǒu

这句话大意是:字从口出,有字即有口。

rú chū kǒu bù fēn míng yǒu zì ruò wú zì shì shuō huà yǒu kǒu chàng qǔ wú kǒu yǔ yǎ rén hé yì zāi

现代白话:如出口不分明,有字若无字,是说话有口,唱曲无口,与哑人何异啊?

yǎ rén yì néng chàng qǔ tīng qí hū háo zhī shēng jí kě jiàn yǐ

现代白话:哑人亦能唱曲,听其呼号之声即可见了。

cháng yǒu chàng wán yī qǔ tīng zhě zhǐ wén qí shēng biàn bù chū yī zì zhě lìng rén mèn shā

这句话大意是:常有唱完一曲,听者止闻其声,辨不出一字者,令人闷杀。

cǐ fēi chàng qǔ zhī liào xuǎn cái zhě rèn qí jiù fēi běn yōu zhī zuì yě

这句话大意是:此非唱曲之料,选材者任其咎,非本优之罪也。

shé běn shēng chéng shì nán qiáng zào rán yú kāi kǒu xué qū zhī chū xiān néng jìng qí chǐ jiá shǐ chū kǒu zhī jì zì zì fēn míng rán hòu shǐ gōng qiāng bǎn cǐ huí tiān dà lì wú yì diǎn tiě chéng jīn rán bǎi zhòng yù yī bù néng duō yě

这句话大意是:舌本生成,似难强造,然于开口学曲之初,先能净其齿颊,使出口之际,字字分明,然后使工腔板,此回天大力,无异点铁成金,然百中遇一,不能多也。

qū yán fēn hé

这句话大意是:○曲严分合。

tóng chǎng zhī qū dìng yi tóng chǎng dú chàng zhī qū hái xū dú chàng cí yì fēn míng bù kě fàn yě

这句话大意是:同场之曲,定宜同场,独唱之曲,还须独唱,词意分明,不可犯也。

cháng yǒu shù rén dēng chǎng měi rén yī zhī zhī qū ér zhòng kǒu tóng shēng yǐ chū zhī zhě zài shòu qū zhī rén yuán yǒu qiǎn shēn èr yì qiǎn zhě lǜ qí lěng jìng gù yǐ fā yuè jiàn zhǎng

这句话大意是:常有数人登场,每人一只之曲,而众口同声以出之者,在授曲之人,原有浅深二意:浅者虑其冷静,故以发越见长;。

shēn zhě shì bù cēn cī yù yǐ xī rú jiàn hǎo

这句话大意是:深者示不参差,欲以翕如见好。

cháng jiàn pí pá

这句话大意是:尝见《琵琶。

shǎng yuè yī zhé zì cháng kōng wàn lǐ yǐ zhì jǐ chù hán yī zhī wèi chéng jù zuò hé chàng zhī qū dì tīng qí shēng rú chū yī kǒu wú gāo dī duàn xù zhī hén zhě suī yuē liáng gōng xīn kǔ rán zuò zhě shēn xīn yú zī mái mò

这句话大意是:赏月》一折,自“长空万里”以至“几处寒衣织未成”,俱作合唱之曲,谛听其声,如出一口,无高低断续之痕者,虽曰良工心苦,然作者深心,于兹埋没。

cǐ zhé zhī miào quán zài gòng duì yuè guāng gè tán xīn shì qū jì fēn chàng shēn duàn jí kě fēn zuò shì qīng dàn zhī nèi yuán yǒu bō lán

这句话大意是:此折之妙,全在共对月光,各谈心事,曲既分唱,身段即可分做,是清淡之内原有波澜。

ruò hùn zuò tóng chǎng zé wú suǒ jiàn qí qíng yì wú kě shī qí tài yǐ

现代白话:若混作同场,则无所见其情,亦无可施其态了。

wéi qiào hán shēng èr qǔ kě yǐ tóng chàng dìng sì qū dìng gāi fēn chàng kuàng yǒu hé qián shù jù zhèn qǐ shén qíng yuán bù lǜ qí tài lěng

现代白话:惟“峭寒生”二曲能够同唱,定四曲定该分唱,况有“合前”数句振起神情,原不虑其太冷。

tā jù lèi cǐ zhě shén duō jǔ yī kě yǐ gài bǎi

现代白话:他剧类此者甚多,举一能够概百。

xì chǎng zhī qū suī shǔ yī rén ér kě yǐ tóng chàng zhě wéi xíng lù chū shī děng jù bù wèn cí lǐ yì tóng jiē kě shǐ zhòng shēng hé yī

现代白话:戏场之曲,虽属一人而能够同唱者,惟行路出师等剧,不问词理异同,皆可使众声合一。

chǎng miàn shì nào qū shēng yì yi nào jìng zhī zé xiāng fǎn yǐ

现代白话:场面似闹,曲声亦宜闹,静之则相反了。

luó gǔ jì zá

这句话大意是:○锣鼓忌杂。

xì chǎng luó gǔ jīn jié suǒ guān dāng qiāo bù qiāo bù dàng qiāo bǎi qiāo yǔ yi zhòng ér qīng yi qīng fǎn zhòng zhě jūn zú lìng xì wén jiǎn jià

这句话大意是:戏场锣鼓,筋节所关,当敲不敲,不当敲百敲,与宜重而轻,宜轻反重者,均足令戏文减价。

cǐ zhōng yì jù zhì lǐ fēi lǎo yú yōu mèng zhě bù zhī

这句话大意是:此中亦具至理,非老于优孟者不知。

zuì jì zài yào jǐn guān tóu hū rán dǎ duàn

这句话大意是:最忌在要紧关头,忽然打断。

rú shuō bái wèi liǎo zhī jì qǔ diào chū qǐ zhī shí héng qiāo luàn dǎ gài què shēng yīn shǐ tīng bái zhě shǎo tīng shù jù yǐ zhì qián hòu qíng shì bù lián shěn yīn zhě wèi wén qǐ diào bù zhī yǐ hòu suǒ chàng hé qū

这句话大意是:如说白未了之际,曲调初起之时,横敲乱打,盖却声音,使听白者少听数句,以致前后情事不连,审音者未闻起调,不知以后所唱何曲。

dǎ duàn qǔ wén zuì yóu kě shù mǒ shā bīn bái qíng lǐ nán róng

这句话大意是:打断曲文,罪犹可恕,抹杀宾白,情理难容。

yǔ guān chǎng měi jiàn cǐ děng gù wèi jiē chū

这句话大意是:予观场每见此等,故为揭出。

yòu yǒu yì chū xì wén jiāng le zhǐ yú shù jù bīn bái wèi wán ér cǐ wèi wán zhī shù jù yòu xì guān jiàn suǒ zài nǎi xì fáng luó gǔ zǎo yǐ cuī cù shōu chǎng shǐ shuō yǔ bù shuō tóng zhě shū kě tòng hèn

这句话大意是:又有一出戏文将了,止余数句宾白未完,而此未完之数句,又系关键所在,乃戏房锣鼓早已催促收场,使说与不说同者,殊可痛恨。

gù jí xú qīng zhòng zhī jiān bù kě bù jí jiǎng yě

这句话大意是:故疾徐轻重之间,不可不急讲也。

chǎng shàng zhī rén jiāng yào shuō bái jiàn luó gǔ wèi xiē yi shǎo tíng yǐ dài zhī bù zé guò nán zhuān wěi qū bái luó gǔ jūn fēn qí jiù yǐ

现代白话:场上之人将要说白,见锣鼓未歇,宜少停以待之,不则过难专委,曲白锣鼓,均分其咎了。

chuī hé yí dī

这句话大意是:○吹合宜低。

sī zhú ròu sān yīn xiàng jiē gū xíng dú lì wèi yǒu hé yòng zhī zhě hé zhī zì jìn nián shǐ

这句话大意是:丝、竹、肉三音,向皆孤行独立,未有合用之者,合之自近年始。

sān lài qí míng tiān rén hé yī yì jīn shēng yù zhèn zhī yí yì yě wèi cháng bù jiā

这句话大意是:三籁齐鸣,天人合一,亦金声玉振之遗意也,未尝不佳;。

dàn xū yǐ ròu wéi zhǔ ér sī zhú fù zhī shǐ bù chū zì rán zhě yì jiàn jìn zì rán shǐ yǒu zhǔ xíng kè suí zhī miào

这句话大意是:但须以肉为主,而丝竹副之,使不出自然者,亦渐近自然,始有主行客随之妙。

ěr lái xì fáng chuī hé zhī shēng jiē gāo yú chǎng shàng zhī qū fǎn yǐ sī zhú wéi zhǔ ér qū shēng hé zhī shì zuò kè fēi wéi tīng gē ér lái nǎi tīng gǔ lè ér zhì yǐ

现代白话:迩来戏房吹合之声,皆高于场上之曲,反以丝竹为主,而曲声和之,是座客非为听歌而来,乃听鼓乐而至了。

cóng lái míng yōu jiào qū zǒng shǐ shēng yǔ lè qí xiāo dí gāo yī zì qū yì gāo yī zì xiāo dí dī yī zì qū yì dī yī zì

这句话大意是:从来名优教曲,总使声与乐齐,箫笛高一字,曲亦高一字,箫笛低一字,曲亦低一字。

rán xiāng tóng zhī zhōng jí yǒu gāo dī qīng zhòng zhī bié yǐ qí jiào qū zhī chū jí yǐ xiāo dí dài kǒu yǐn zhī shǐ chàng yuán xì shēng suí xiāo dí fēi yǐ xiāo dí suí shēng xí jiǔ chéng xìng yí dào shēng shàng bù zhī bù jué ér yǐ qū suí xiāo dí yǐ

现代白话:然相同之中,即有高低轻重之别,以其教曲之初,即以箫笛代口,引之使唱,原系声随箫笛,非以箫笛随声,习久成性,一到声上,不知不觉而以曲随箫笛了。

zhèng zhī dāng yòng hé fǎ

这句话大意是:正之当用何法?

yuē jiā cháng lǐ qǔ bù yòng chuī hé zhǐ yú chǎng shàng yòng zhī zé yǒu chuī hé yì chàng wú chuī hé yì chàng bù kào chuī hé wéi zhǔ

这句话大意是:曰:家常理曲,不用吹合,止于场上用之,则有吹合亦唱,无吹合亦唱,不靠吹合为主。

pì zhī xiǎo ér xué xíng zhōng rì yǐ qiáng kào bì shě cǐ bù néng jǔ bù yī dàn qù qí qiáng bì piān shǐ dú xíng xíng guò yī cì liǎng cì zé suī jiàn qiáng bì ér bù kào yǐ

现代白话:譬之小儿学行,终日倚墙靠壁,舍此不能举步,一旦去其墙壁,偏使独行,行过一次两次,则虽见墙壁而不靠了。

yǐ yǔ jiàn lùn zhī hé xiāo hé dí zhī shí dāng bǐ qū dī yī zì qū shēng gāo yú chuī hé zé sī zhú zhī shēng yì biàn wéi ròu xún qí fù hè zhī hén ér bù dé yǐ

现代白话:以予见论之,和箫和笛之时,当比曲低一字,曲声高于吹合,则丝竹之声亦变为肉,寻其附和之痕而不得了。

zhèng yīn zhī fǎ yǒu guò cǐ zhě hu

这句话大意是:正音之法,有过此者吗?

rán cǐ fǎ bù yí gài xíng dāng shì chàng qū zhī rén zhī běn lǐng

这句话大意是:然此法不宜概行,当视唱曲之人之本领。

rú yī bān zhī zhōng yǒu yī èr hóu yīn zuì liàng zhě yǐ cǐ fǎ xíng zhī qí yú zhōng rén yǐ xià zhī cái jù zhào cháng gé

这句话大意是:如一班之中,有一二喉音最亮者,以此法行之,其余中人以下之材,俱照常格。

tǎng bù fēn gāo xià yī lì jǔ xíng zé liáng fǎ bù zhōng ér guài yǔ lì yán zhī wù yǐ

现代白话:倘不分高下,一例举行,则良法不终,而怪予立言之误了。

chuī hé zhī shēng chǎng shàng kě shǎo jiào qǔ xué chàng zhī shí bì bù kě shǎo yǐ qí néng dài shī kǒu ér sī róng zhù biàn huà zhī quán yě

这句话大意是:吹合之声,场上可少,教曲学唱之时,必不可少,以其能代师口,而司熔铸变化之权也。

hé zé

这句话大意是:何则?

bù yòng xiāo dí zhǐ píng kǒu shòu zé shī chàng yī biàn tú yì chàng yī biàn shī zhù kǒu ér tú yì zhù kǒu cōng huì zhě shù biàn jí shú zī zhì shāo dùn zhě fēi shù shí bǎi biàn bù néng yǐ shī tú zhī jiān wú yī zhuǎn xiāng shòu shòu zhī rén yě

这句话大意是:不用箫笛,止凭口授,则师唱一遍,徒亦唱一遍,师住口而徒亦住口,聪慧者数遍即熟,资质稍钝者,非数十百遍不能,以师徒之间无一转相授受之人也。

zì yǒu cǐ wù zhǐ xū shī jiào shù biàn chǐ yá shāo lì jí yǒu xiāo dí yǐn zhī

这句话大意是:自有此物,只须师教数遍,齿牙稍利,即有箫笛引之。

suí xiāo suí dí zhī jì ruò yuē wú shī zé qīng zhòng bìng xú zhī jiān yuán yǒu fǎ mài zhǔn shéng yǐn rén guī yú shèng dì

这句话大意是:随箫随笛之际,若曰无师,则轻重病徐之间,原有法脉准绳,引人归于胜地;。

ruò yuē yǒu shī zé shī kǒu bìng wú yī zì yǐ jiāng cǐ qū jiāo fù qí tú

这句话大意是:若曰有师,则师口并无一字,已将此曲交付其徒。

xiān zé rén suí xiāo dí hòu zé xiāo dí suí rén shì jīn chán tuō qiào zhī fǎ yě

这句话大意是:先则人随箫笛,后则箫笛随人,是金蝉脱壳之法也。

yǔ gōng zhī sī xué shè yú yǐn gōng zhī tā

这句话大意是:“庾公之斯,学射于尹公之他;。

yǐn gōng zhī tā xué shè yú wǒ

这句话大意是:尹公之他,学射于我。

xiāo dí èr wù jí qǔ zhōng zhī yǐn gōng tā yě

这句话大意是:”箫笛二物,即曲中之尹公他也。

dàn yǔ gōng zhī sī yǔ zǐ zhuó rú zǐ xī wèi jiàn miàn ér jīn tóng zài yī táng ěr

这句话大意是:但庾公之斯与子濯孺子,昔未见面,而今同在一堂耳。

ruò shì zé chuī hé zhī lì jù kě shǎo zāi

现代白话:若是,则吹合之力讵可少啊?

yǔ kǒng cǐ shū yī chū hào shì zhě guò tīng yǔ fāng yán miù shì xiāo dí wèi kě qì gù fù bǔ lùn jí cǐ

这句话大意是:予恐此书一出,好事者过听予方言,谬视箫笛为可弃,故复补论及此。

✦ You read 演习部·授曲第三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.