zǒng xù dào dé
这句话大意是:◎总叙道德。
lǎo jūn zhǐ guī yuē tài shàng zhī xiàng mò gāo hu dào dé
这句话大意是:《老君指归》曰:太上之象,莫高乎道德;。
qí cì mò dà hu shén míng
这句话大意是:其次莫大乎神明;。
qí cì mò dà hu tài hé
这句话大意是:其次莫大乎太和;。
qí cì mò chóng hu tiān dì
这句话大意是:其次莫崇乎天地;。
qí cì mò zhe hu yīn yáng
这句话大意是:其次莫著乎阴阳;。
qí cì mò míng hu dà shèng
这句话大意是:其次莫明乎大圣。
fu dào dé suǒ yǐ kě dào ér bù kě yuán yě
这句话大意是:夫道德,所以可道而不可原也。
shén míng suǒ yǐ kě cún ér bù kě shēn yě
这句话大意是:神明,所以可存而不可伸也。
tài hé suǒ yǐ kě tǐ ér bù kě huà yě
这句话大意是:太和,所以可体而不可化也。
tiān dì suǒ yǐ kě xíng ér bù kě xuān yě
这句话大意是:天地,所以可行而不可宣也。
yīn yáng suǒ yǐ kě yòng ér bù kě chuán yě
这句话大意是:阴阳,所以可用而不可传也。
dà shèng suǒ yǐ kě guān ér bù kě yán yě
这句话大意是:大圣,所以可观而不可言也。
gù dù zhī suǒ dù zhě zhī ér shù zhī suǒ shù zhě shǎo zhī zhī suǒ zhī zhě qiǎn ér wèi zhī suǒ wéi zhě báo
这句话大意是:故度之所度者知,而数之所数者少,知之所知者浅,而为之所为者薄。
zhì zhòng zhī zhòng bù kě shǔ ér zhì dà zhī dà bù kě dù
这句话大意是:至众之众不可数,而至大之大不可度。
wēi miào qióng lǐ fēi zhī zhī suǒ néng cè dà chéng zhī zhì fēi wéi zhī suǒ néng de tiān dì zhī jiān huò luàn huàn jiù fēi shì zhī suǒ néng kè yě
这句话大意是:微妙穷理,非知之所能测,大成之至,非为之所能得,天地之间祸乱患咎,非事之所能克也。
gù bù dào zhī dào bù dé zhī dé zhèng zhī yuán yě
这句话大意是:故不道之道,不德之德,政之元也;。
bù míng zhī míng wáng gōng ér gōng huà zhī gēn yě
这句话大意是:不名之名,亡功而功,化之根也。
shì gù wáng zhě yǒu wéi ér tiān xià yǒu yù qù chún ér lí hòu qīng huà ér wèi zhuó
这句话大意是:是故王者有为而天下有欲,去醇而离厚,清化而为浊。
kāi rén ěr mù shì yǐ shēng sè yǎng yǐ wǔ wèi shuō yǐ gōng dé jiào yǐ rén yì dǎo yǐ lǐ jié mín rú qǐn jué chū yú míng shì dēng qiū líng ér pàn bā fāng lǎn shēn chén ér jiàn rì yuè
这句话大意是:开人耳目,示以声色,养以五味,说以功德,教以仁义,导以礼节,民如寝觉出于冥室,登丘陵而盼八方,览参辰而见日月。
gù huà kě yán ér dé kě liè gōng kě chén ér míng kě bié
这句话大意是:故化可言而德可列,功可陈而名可别。
shì yǐ zhī fàng liú ér xié wěi zuò dào dé yōng bì shén míng gé jué
这句话大意是:是以知放流而邪伪作,道德壅蔽,神明隔绝。
bǎi cán méng shēng tài hé xiāo jié
这句话大意是:百残萌生,太和消竭。
tiān xià huáng huáng mí huò chí chěng shì fēi zhī jìng shī qí zì rán zhī jié
这句话大意是:天下徨徨迷惑,驰骋是非之境,失其自然之节。
qíng biàn zhì huà róu yú wàn wù
这句话大意是:情变至化,糅于万物。
cuì qiáo lí hēi yōu huàn mǎn fù bù ān qí shēng bù lè qí sú
这句话大意是:悴憔黧黑,忧患满腹,不安其生,不乐其俗。
sàng qí tiān nián jiē shāng bào nüè
这句话大意是:丧其天年,皆伤暴虐。
shì yǐ jūn chén xiāng gù ér yíng yíng fù zǐ xiāng niàn ér liàn liàn xiōng dì xiāng yōu ér qī qī mín rén kǒng jù ér xin shuāng shēn
这句话大意是:是以君臣相顾而营营,父子相念而恋恋,兄弟相忧而凄凄,民人恐惧而忄双身。
xin shuāng shēn xiāng jié sǐ bù xuán zhǒng wéi huàn huò yě
这句话大意是:忄双身相结,死不旋踵,为患祸也。
fù zǐ liàn liàn xiōng dì qī qī hūn dìng chén xǐng chū cí rù miàn wèi yāo shāng yě
这句话大意是:父子恋恋,兄弟凄凄,昏定晨省,出辞入面,为夭伤也。
chén jiàn qí jūn wǔ sè wú zhǔ jí qū lì bài xī jiān cù zhǒu qǐ shǒu xī xíng yǐ yán qí shàng zhě wèi bù xiāng qīn yě
这句话大意是:臣见其君,五色无主,疾趋力拜,翕肩促肘,稽首膝行以严其上者,为不相亲也。
gù kě dào zhī dào dào dé zhāng ér fēi zì rán yě
这句话大意是:故可道之道,道德彰而非自然也;。
kě míng zhī míng gōng míng xiǎn ér fēi sù zhēn yě
这句话大意是:可名之名,功名显而非素真也。
lǎo jūn zhǐ guī lüè lì yuē fu wù zhī suǒ yǐ shēng gōng zhī suǒ yǐ chéng bì shēng hu wú xíng xíng yóu hu wú míng
这句话大意是:《老君指归略例》曰:夫物之所以生,功之所以成,必生乎无形,形由乎无名。
wú xíng wú míng zhě wàn wù zhī zōng yě
这句话大意是:无形无名者,万物之宗也。
bù wēn bù liáng bù gōng bù shāng tīng zhī bù kě de ér wén shì zhī bù kě de ér zhāng tǐ zhī bù kě de ér zhī wèi zhī bù kě de ér cháng
这句话大意是:不温不凉,不宫不商,听之不可得而闻,视之不可得而彰,体之不可得而知,味之不可得而尝。
gù qí wèi wù yě zé hùn chéng wèi xiàng yě zé wú xíng wèi yīn yě zé xī shēng wèi wèi yě zé wú chéng
这句话大意是:故其为物也则混成,为象也则无形,为音也则希声,为味也则无呈。
gù néng wéi pǐn wù zhī zōng zhǔ bāo tōng tiān de mǐ shǐ bù jīng yě
这句话大意是:故能为品物之宗主,包通天地,靡使不经也。
ruò wēn yě zé bù néng liáng yǐ
现代白话:若温也,则不能凉了。
gōng yě zé bù néng shāng yǐ
现代白话:宫也,则不能商了。
xíng bì yǒu suǒ fēn shēng bì yǒu suǒ shǔ
这句话大意是:形必有所分,声必有所属。
gù xiàng ér xíng zhě fēi dà xiàng yě
这句话大意是:故象而形者,非大象也。
yīn ér shēng zhě fēi dà yīn yě
这句话大意是:音而声者,非大音也。
rán zé sì xiàng bù xíng zé dà xiàng wú yǐ chàng
这句话大意是:然则四象不形,则大象无以畅;。
wǔ yīn bù shēng zé dà yīn wú yǐ zhì
这句话大意是:五音不声,则大音无以至。
sì xiàng xíng ér wù wú suǒ zhǔ yān zé dà xiàng chàng yǐ
现代白话:四象形而物无所主呢,则大象畅了。
wǔ yīn shēng ér xīn wú suǒ shì yān zé dà yīn zhì yǐ
现代白话:五音声而心无所适呢,则大音至了。
gù zhí dà xiàng zé tiān xià wǎng yòng dà yīn zé fēng sú yí
这句话大意是:故执大象则天下往,用大音则风俗移。
wú xíng chàng tiān xià suī wǎng wǎng ér bù néng shì yě
这句话大意是:无形畅,天下虽往,往而不能释也;。
xī shēng zhì fēng sú suī yí yí ér bù néng biàn yě
这句话大意是:希声至,风俗虽移,移而不能辩也。
shì gù tiān shēng wǔ wù wú wù wèi yòng
这句话大意是:是故天生五物,无物为用;。
shèng xíng wǔ jiào bù yán wèi huà
这句话大意是:圣行五教,不言为化。
shì yǐ dào kě dào fēi cháng dào
这句话大意是:是以“道可道,非常道;。
míng kě míng fēi cháng míng yě
这句话大意是:名可名,非常名”也。
wǔ wù zhī mǔ bù yán bù hán bù róu bù gāng
这句话大意是:五物之母,不炎不寒,不柔不刚。
wǔ jiào zhī mǔ bù jiǎo bù mèi bù ēn bù shāng
这句话大意是:五教之母,不皦不昧,不恩不伤。
suī gǔ jīn bù tóng shí yí sú yì cǐ bù biàn yě
这句话大意是:虽古今不同,时移俗易,此不变也。
suǒ wèi zì gǔ jí jīn qí míng bù qù zhě yě
这句话大意是:所谓自古及今,其名不去者也。
tiān bù yǐ cǐ zé wù bù shēng zhì bù yǐ cǐ zé gōng bù chéng
这句话大意是:天不以此则物不生,治不以此则功不成。
gù gǔ jīn tōng zhōng shǐ tóng
这句话大意是:故古今通,终始同。
zhí gǔ kě yǐ yù jīn zhèng jīn kě yǐ zhī gǔ shǐ cǐ suǒ wèi cháng zhě yě
现代白话:执古能够御今,证今能够知古始,此所谓常者也。
wú jiǎo mèi zhī zhuàng wēn liáng zhī xiàng gù zhī cháng yuē míng yě
这句话大意是:无皎昧之状,温凉之象,故知常曰明也。
wù shēng gōng chéng mò bù yóu hu cǐ gù yǐ yuè zhòng fǔ
这句话大意是:物生功成,莫不由乎此,故以阅众甫。
fu bēn diàn zhī jí yóu bù zú yǐ yī shí zhōu
这句话大意是:夫奔电之疾,犹不足以一时周;。
yù fēng zhī xíng yóu bù zú yǐ yī xī qī
这句话大意是:御风之行,犹不足以一息期。
shàn sù zài bù jí shàn zhì zài bù xíng
这句话大意是:善速在不疾,善至在不行。
gù kě dào zhī shèng wèi zú yǐ guān tiān dì
这句话大意是:故可道之盛,未足以官天地;。
yǒu xíng zhī jí wèi zú yǐ fǔ wàn wù
这句话大意是:有形之极,未足以府万物。
shì gù tàn zhī zhě bù néng jǐn hu sī měi yǒng zhī zhě bù néng chàng hu sī hóng
这句话大意是:是故叹之者不能尽乎斯美,咏之者不能畅乎斯弘。
míng zhī bù néng dāng chēng zhī bù néng jì
这句话大意是:名之不能当,称之不能既。
míng bì yǒu suǒ fēn chēng bì yǒu suǒ yóu
这句话大意是:名必有所分,称必有所由。
yǒu fèn zé yǒu bù jiān yǒu yóu zé yǒu bù jìn
这句话大意是:有分则有不兼,有由则有不尽。
bù jiān zé dà shū qí zhēn bù jìn zé bù kě yǐ míng
现代白话:不兼则大殊其真,不尽则不能够名。
cǐ kě yǎn ér míng yě
这句话大意是:此可演而明也。
fu dào yě zhě qǔ hu wàn wù zhī suǒ yóu yě
这句话大意是:夫道也者,取乎万物之所由也。
xuán yě zhě qǔ hu yōu míng zhī suǒ chū yě
这句话大意是:玄也者,取乎幽冥之所出也。
shēn yě zhě qǔ hu tàn zé ér bù kě jiū yě
这句话大意是:深也者,取乎探赜而不可究也。
dà yě zhě qǔ hu mí lún ér bù kě jí yě
这句话大意是:大也者,取乎弥纶而不可极也。
yuǎn yě zhě qǔ hu miǎn miǎo ér bù kě jí yě
这句话大意是:远也者,取乎缅邈而不可及也。
wēi yě zhě qǔ hu yōu wēi ér bù kě dǔ yě
这句话大意是:微也者,取乎幽微而不可睹也。
rán zé dào xuán shēn dà miào yuǎn zhī yán gè yǒu qí yì wèi jǐn qí jí zhě yě
这句话大意是:然则道玄深大妙远之言,各有其义,未尽其极者也。
rán mí lún wú jí bù kě míng xì
这句话大意是:然弥纶无极,不可名细;。
wēi miào wú xíng bù kě míng dà
这句话大意是:微妙无形,不可名大。
shì yǐ jīng yún zì zhī yuē dào wèi zhī yuē xuán ér bù míng yě
这句话大意是:是以《经》云:字之曰“道”,谓之曰“玄”,而不名也。
rán zé yán zhī zhě shī qí cháng míng zhī zhě lí qí zhēn wèi zhī zé zhì qí xìng zhí zhī zé shī qí yuán yǐ
现代白话:然则言之者失其常,名之者离其真,为之则窒其性,执之则失其原了。
shì yǐ shèng rén bù yǐ yán wéi zhǔ zé bù wéi qí cháng
这句话大意是:是以圣人不以言为主,则不违其常;。
bù yǐ míng wéi cháng zé bù lí qí zhēn
这句话大意是:不以名为常,则不离其真;。
bù yǐ wèi wéi shì zé bù bài qí xìng
这句话大意是:不以为为事,则不败其性;。
bù yǐ zhí wèi zhì zé bù shī qí yuán yǐ
现代白话:不以执为制,则不失其原了。
rán zé lǎo jūn zhī wén yù biàn ér jí zhě zé shī qí zhǐ yě
这句话大意是:然则老君之文,欲辩而诘者,则失其旨也;。
yù míng ér zé zhě zé wéi qí yì yě
这句话大意是:欲名而责者,则违其义也。
gù qí dà guī yě lùn tài shǐ zhī yuán yǐ míng zì rán zhī xìng
这句话大意是:故其大归也,论太始之原以明自然之性;。
yǎn yōu míng zhī jí yǐ dìng huò wǎng zhī mí
这句话大意是:演幽冥之极以定惑罔之迷。
yīn ér bù wéi sǔn ér bù shī chóng běn yǐ xi mò shǒu mǔ yǐ cún zi
这句话大意是:因而不为,损而不施,崇本以息末,守母以存子;。
jiàn fū qiǎo shù wèi zài wèi yǒu wú zé yú rén bì qiú zhū jǐ
这句话大意是:贱夫巧术,为在未有,无责于人,必求诸己;。
cǐ qí dà yào yě
这句话大意是:此其大要也。
ér fǎ zhě shàng hu qí tóng ér xíng yǐ jiǎn zhī
这句话大意是:而法者尚乎齐同,而形以检之;。
míng zhě shàng hu dìng zhēn ér yán yǐ zhèng zhī
这句话大意是:名者尚乎定真,而言以正之;。
rú zhě shàng hu quán ài ér yù yǐ jìn zhī
这句话大意是:儒者尚乎全爱,而誉以进之;。
mò zhě shàng hu jiǎn sè ér zhì yǐ lì zhī
这句话大意是:墨者尚乎俭啬,而智以立之;。
zá zhě shàng hu zhòng měi ér zǒng yǐ xíng zhī
这句话大意是:杂者尚乎众美,而总以行之。
fu xíng yǐ jiǎn wù qiǎo wěi bì shēng
这句话大意是:夫形以检物,巧伪必生;。
míng yǐ dìng wù lǐ shù bì shī
这句话大意是:名以定物,理恕必失;。
yù yǐ jìn wù zhēng shàng bì qǐ
这句话大意是:誉以进物,争尚必起;。
jiáo yǐ lì wù guāi wéi bì zuò
这句话大意是:矫以立物,乖违必作;。
zá yǐ xíng wù huì luàn bì xìng
这句话大意是:杂以行物,秽乱必兴。
sī jiē yòng qí zi ér qì qí mǔ wù shī suǒ zài wèi zú shǒu yě
这句话大意是:斯皆用其子而弃其母,物失所载,未足守也。
rán zhì tóng tú ér yì zhì hé zhǐ ér qū guāi ér xué zhě huò qí suǒ zhì mí qí suǒ qū
这句话大意是:然致同涂而异至,合旨而趋乖,而学者惑其所致,迷其所趋。
guān qí qí tóng zé wèi zhī fǎ dǔ qí dìng zhēn zé wèi zhī míng chá qí chún ài zé wèi zhī rú jiàn qí jiǎn sè zé wèi zhī mò jiàn qí bù xì zé wèi zhī zá
这句话大意是:观其齐同则谓之法,睹其定真则谓之名,察其纯爱则谓之儒,鉴其俭啬则谓之墨,见其不系则谓之杂。
suí qí suǒ jiàn ér zhèng míng yān shùn qí suǒ hǎo ér zhí yì yān
现代白话:随其所鉴而正名呢,顺其所好而执意呢。
gù shǐ yǒu fēn yún fèn cuò zhī lùn shū qū biàn xī zhī zhēng gài yóu sī yǐ
现代白话:故使有纷纭愤错之论,殊趋辨析之争,盖由斯了。
yòu qí wéi wén yě jǔ zhōng yǐ zhèng shǐ běn shǐ yǐ jǐn zhōng
这句话大意是:又其为文也,举终以证始,本始以尽终。
kāi ér fú dá dǎo ér fú qiān
这句话大意是:开而弗达,导而弗牵。
xún ér hòu jì qí yì tuī ér hòu jǐn qí lǐ
这句话大意是:寻而后既其义,推而后尽其理。
shàn fǎ shì shǐ yǐ shǒu qí lùn míng fu huì guī yǐ zhōng qí wén
这句话大意是:善法事始以首其论,明夫会归以终其文。
gù shǐ tóng qū ér gǎn fā yú shì zhě mò bù měi qí xīng yán zhī shǐ yīn ér yǎn yān
现代白话:故使同趋而感发于事者,莫不美其兴言之始,因而演呢;。
yì zhǐ ér dú gòu zhě mò bù shuō qí huì guī zhī zhēng yǐ wéi zhèng yān
现代白话:异旨而独构者,莫不说其会归之征,以为证呢。
fu tu suī shū bì tóng qí guī lǜ suī bǎi bì jūn qí zhì ér jǔ fu guī zhì yǐ míng zhì lǐ gù shǐ chù lèi ér sī zhě mò bù xīn qí sī zhī suǒ yīng yǐ wéi de qí yì yān
现代白话:夫涂虽殊必同其归,虑虽百必均其致,而举夫归致以明至理,故使触类而思者,莫不欣其思之所应,以为得其义呢。
fán wù zhī suǒ yǐ cún nǎi fǎn qí xíng
这句话大意是:凡物之所以存,乃反其形;。
gōng zhī suǒ yǐ kè nǎi fǎn qí míng
这句话大意是:功之所以克,乃反其名。
fu cún zhě bù yǐ cún wèi cún yǐ qí bù wàng wáng yě
这句话大意是:夫存者不以存为存,以其不忘亡也;。
ān zhě bù yǐ ān wèi ān yǐ qí bù wàng wēi yě
这句话大意是:安者不以安为安,以其不忘危也。
gù bǎo qí cún zhě wáng bù wàng wáng zhě cún
这句话大意是:故保其存者亡,不忘亡者存;。
ān qí wèi zhě wēi bù wàng wēi zhě ān
这句话大意是:安其位者危,不忘危者安。
shàn lì jǔ qiū háo shàn tīng wén léi tíng cǐ dào zhī yǔ xíng fǎn yě
这句话大意是:善力举秋毫,善听闻雷霆,此道之与形反也。
ān zhě shí ān ér yuē fēi ān zhī suǒ ān
这句话大意是:安者实安,而曰非安之所安;。
cún zhě shí cún ér yuē fēi cún zhī suǒ cún
这句话大意是:存者实存,而曰非存之所存;。
hòu wáng shí zūn ér yuē fēi zūn zhī suǒ zūn jiē lǐ zhī dà zhě yě
这句话大意是:侯王实尊,而曰非尊之所尊,皆理之大者也。
míng hào shēng hu xíng zhuàng chēng wèi chū hū shè qiú
这句话大意是:名号生乎形状,称谓出乎涉求。
míng hào bù xū shēng chēng wèi bù xū chū
这句话大意是:名号不虚生,称谓不虚出。
gù míng hào zé dà shī qí zhǐ chēng wèi zé wèi jǐn qí jí
这句话大意是:故名号则大失其旨,称谓则未尽其极。
shì yǐ wèi xuán zé xuán zhī yòu xuán
这句话大意是:是以谓玄,则玄之又玄;。
chēng dào zé yù zhōng yǒu sì dà yě
这句话大意是:称道,则域中有四大也。
hán fēi zǐ zhǔ dào piān yuē dào zhě wàn wù zhī shǐ wù cóng dào shēng gù yuē shǐ shì fēi zhī jì yě shì fēi yīn dào zhāng gù yuē jì shì yǐ míng jūn shǒu shǐ yǐ zhī wàn wù zhī yuán zhì jì yǐ zhī shàn bài zhī duān
这句话大意是:《韩非子·主道篇》曰:道者,万物之始物从道生,故曰始,是非之纪也是非因道彰,故曰纪,是以明君守始以知万物之源,治纪以知善败之端。
gù xū jìng yǐ dài lìng chén jiāng zì biǎo yì jūn jiàn qí zhì chén yòng qí yì yǐ chēng zhī
这句话大意是:故虚静以待令,臣将自表异君见其志,臣用其意以称之。
gù yuē qù hǎo qù è chén nǎi jiàn sù
这句话大意是:故曰:去好去恶,臣乃见素;。
qù xián qù zhì chén nǎi zì bèi
这句话大意是:去贤去智,臣乃自备。
gù yǒu zhì ér bù yǐ lǜ shǐ wàn wù zhī qí chù
这句话大意是:故有智而不以虑,使万物知其处;。
yǒu xíng ér bù yǐ xián guān chén xià zhī suǒ yīn
这句话大意是:有行而不以贤,观臣下之所因;。
yǒu yǒng ér bù yǐ nù shǐ qún chén jǐn qí wǔ
这句话大意是:有勇而不以怒,使群臣尽其武。
shì gù qù zhì ér yǒu míng qù xián ér yǒu gōng qù yǒng ér yǒu qiáng
这句话大意是:是故去智而有明,去贤而有功,去勇而有强。
qún chén shǒu zhí bǎi guān yǒu cháng yīn néng ér shǐ zhī shì wèi xí cháng
这句话大意是:群臣守职,百官有常,因能而使之,是谓习常。
gù yuē jì hu qí wú wèi ér chù liáo hu mò de qí suǒ míng
这句话大意是:故曰:寂乎其无位而处,寥乎莫得其所名。
míng jūn wú wéi yú shàng qún chén sǒng jù yú xià
这句话大意是:明君无为于上,群臣悚惧于下。
míng jūn zhī dào shǐ zhì zhě jǐn qí lǜ ér jūn yīn yǐ duàn shì gù jūn bù qióng yú zhì
这句话大意是:明君之道,使智者尽其虑,而君因以断事,故君不穷于智;。
xián zhě chì qí cái jūn yīn ér rèn zhī gù jūn bù qióng yú néng
这句话大意是:贤者敕其材,君因而任之,故君不穷于能。
yǒu gōng zé jūn yǒu qí xián yǒu guò zé chén rèn qí zuì gù jūn bù qióng yú míng
这句话大意是:有功则君有其贤,有过则臣任其罪,故君不穷于名。
shì gù bù xián ér wèi xián zhě shī bù zhì ér wèi zhì zhě zhèng
这句话大意是:是故不贤而为贤者师,不智而为智者正。
chén yǒu qí láo jūn yǒu qí chéng gōng cǐ zhī wèi xián zhǔ zhī jīng yě
这句话大意是:臣有其劳,君有其成功,此之谓贤主之经也。
huái nán hóng liè yuē fu dào zhě fù tiān zǎi dì kuò sì fāng chāi bā jí
这句话大意是:《淮南·洪烈》曰:“夫道者覆天载地,廓四方,拆八极;。
gāo bù kě jì shēn bù kě cè
这句话大意是:高不可际,深不可测;。
bāo guǒ tiān dì bǐng shòu wú xíng
这句话大意是:包裹天地,禀授无形;。
yuán liú quán bó chōng ér xú yíng
这句话大意是:原流泉浡,冲而徐盈;。
hùn hùn gǔ gǔ zhuó ér xú qīng
这句话大意是:混混汩汩,浊而徐清。
gù zhí zhī ér sāi yú tiān dì héng zhī ér mí yú sì hǎi shī zhī wú qióng ér wú suǒ zhāo xī
这句话大意是:故植之而塞于天地,横之而弥于四海,施之无穷而无所朝夕;。
shū zhī mì yú liù hé juǎn zhī bù yíng yú yī wò
这句话大意是:舒之幎于六合,卷之不盈于一握。
yuē ér néng zhāng yōu ér néng míng ruò ér néng qiáng róu ér néng gāng
这句话大意是:约而能张,幽而能明,弱而能强,柔而能刚;。
héng sì wéi ér hán yīn yáng hóng yǔ zhòu ér zhāng sān guāng
这句话大意是:横四维而含阴阳,纮宇宙而章三光;。
shén nào ér gē shén xiān ér wēi
这句话大意是:甚淖而滒,甚纤而微。
shān yǐ zhī gāo yuān yǐ zhī shēn
这句话大意是:山以之高,渊以之深;。
shòu yǐ zhī zǒu niǎo yǐ zhī fēi
这句话大意是:兽以之走,鸟以之飞;。
rì yuè yǐ zhī míng xīng chén yǐ zhī xíng
这句话大意是:日月以之明,星辰以之行;。
lín yǐ zhī yóu fèng yǐ zhī xiáng
这句话大意是:麟以之游,凤以之翔。
tài gǔ èr huáng dé dào zhī bǐng lì yú zhōng yāng
这句话大意是:太古二皇,得道之柄,立于中央;。
shén yǔ huà yóu yǐ fǔ sì fāng
这句话大意是:神与化游,以抚四方。
shì gù néng tiān yùn de zhì lún zhuàn ér wú fèi shuǐ liú ér bù zhǐ yǔ wàn wù zhōng shǐ
这句话大意是:是故能天运地滞,轮转而无废,水流而不止,与万物终始。
fēng xīng yún zhēng shì wú bù yīng
这句话大意是:风兴云蒸,事无不应;。
léi shēng yǔ jiàng bìng yīng wú qióng
这句话大意是:雷声雨降,并应无穷;。
guǐ chū diàn rù lóng xīng luán jí
这句话大意是:鬼出电入,龙兴鸾集;。
jūn xuán gū zhuǎn zhōu ér fù zā
这句话大意是:钧旋毂转,周而复匝;。
yǐ diāo yǐ zuó hái fǎn yú pǔ
这句话大意是:已雕已琢,还反于朴。
wú wéi wèi zhī ér hé yú dào wú wéi yán zhī ér tōng hu dé
这句话大意是:无为为之而合于道,无为言之而通乎德;。
tián yú wú qín ér de yú hé yǒu wàn bù tóng ér biàn yú xìng
这句话大意是:恬愉无矜而得于和,有万不同而便于性;。
shén tuō yú qiū háo zhī mò ér dà yǔ yǔ zhòu zhī zǒng
这句话大意是:神托于秋毫之末,而大与宇宙之总。
qí dé yōu tiān dì ér hé yīn yáng jié sì shí ér diào wǔ xíng
这句话大意是:其德优天地而合阴阳,节四时而调五行;。
jù shù fù yù wàn wù qún shēng
这句话大意是:句俞复育,万物群生;。
rùn yú cǎo mù jìn yú jīn shí
这句话大意是:润于草木,浸于金石;。
qín shòu shuò dà háo máo rùn zé
这句话大意是:禽兽硕大,毫毛润泽;。
yǔ yì fèn yě jiǎo gé shēng yě shòu tāi bù dú niǎo luǎn bù xù
这句话大意是:羽翼奋也,角觡生也,兽胎不㱩,鸟卵不殈;。
fù wú sàng zi zhī yōu xiōng wú kū dì zhī āi
这句话大意是:父无丧子之忧,兄无哭弟之哀;。
tóng zǐ bù gū fù rén bù shuāng hóng zī bù chū zéi xīng bù xíng
这句话大意是:童子不孤,妇人不孀,虹姿不出,贼星不行;。
hán dé zhī suǒ zhì
这句话大意是:含德之所致。
fu tài shàng zhī dào shēng wàn wù ér bù yǒu chéng huà xiàng ér fú zǎi
这句话大意是:夫太上之道,生万物而不有,成化象而弗宰。
qí xíng huì xī wà fēi rú dòng dài ér hòu shēng mò zhī zhī dé
这句话大意是:跂行喙息,腽飞蠕动,待而后生,莫之知德;。
dài zhī hòu sǐ mò zhī néng yuàn
这句话大意是:待之后死,莫之能怨。
dé yǐ lì zhě bù néng yù yòng ér bài zhě bù néng fēi
这句话大意是:得以利者不能誉,用而败者不能非;。
shōu jù xù jī ér bù jiā fù bù shī bǐng shòu ér bù yì pín
这句话大意是:收聚畜积而不加富,布施禀授而不益贫;。
zhōu xuán ér bù kě jiū xiān wēi ér bù kě qín
这句话大意是:周旋而不可究,纤微而不可勤;。
lèi zhī ér bù gāo duò zhī ér bù píng
这句话大意是:累之而不高,堕之而不平;。
yì zhī ér bù zhòng sǔn zhī ér bù guǎ
这句话大意是:益之而不众,损之而不寡;。
zhuó zhī ér bù báo shā zhī ér bù cán
这句话大意是:斫之而不薄,杀之而不残;。
záo zhī ér bù shēn tián zhī ér bù qiǎn
这句话大意是:凿之而不深,填之而不浅。
hū xī huǎng xī bù kě wèi xiàng xī
这句话大意是:惚兮恍兮,不可为象兮;。
huǎng xī hū xī yòng bù qū xī
这句话大意是:恍兮惚兮,用不屈兮;。
yōu xī míng xī yīng wú xíng xī
这句话大意是:幽兮冥兮,应无形兮;。
suì xī dòng xī bù xū dòng xī
这句话大意是:邃兮洞兮,不虚动兮;。
yǔ róu gāng juǎn shū xī
这句话大意是:与柔刚卷舒兮;。
yǔ yīn yáng fǔ yǎng xī
这句话大意是:与阴阳俯仰兮。
gé xiān gōng wǔ qiān wén jīng xù yuē lǎo jūn tǐ zì rán ér rán shēng hu tài wú zhī xiān qǐ hu wú yīn jīng lì tiān dì zhōng shǐ bù kě chēng zài
这句话大意是:葛仙公《五千文经序》曰:老君体自然而然,生乎太无之先,起乎无因,经历天地终始,不可称载;。
qióng hu wú qióng jí hu wú jí yě
这句话大意是:穷乎无穷,极乎无极也。
yǔ dà dào ér lún huà wèi tiān dì ér lì gēn
这句话大意是:与大道而轮化,为天地而立根。
bù qì yú shí fāng bào dào dé zhī zhì chún
这句话大意是:布气于十方,抱道德之至纯。
hào hào dàng dàng bù kě míng yě
这句话大意是:浩浩荡荡,不可名也。
huàn hu qí yǒu wén zhāng wēi hu qí yǒu chéng gōng yuān hu qí bù kě liàng táng táng hu wèi shén míng zhī zōng
这句话大意是:焕乎其有文章,巍乎其有成功,渊乎其不可量,堂堂乎为神明之宗。
sān guāng chí yǐ lǎng zhào tiān dì bǐng zhī de shēng qián kūn yùn yǐ tǔ jīng
这句话大意是:三光持以朗照,天地禀之得生,乾坤运以吐精。
gāo ér wú mín guì ér wú wèi fù zǎi wú qióng
这句话大意是:高而无民,贵而无位,覆载无穷。
shì gù bā fāng zhū tiān pǔ hóng dà dào
这句话大意是:是故八方诸天,普弘大道。
kāi pì yǐ qián fù xià wèi guó shī dài dài bù xiū rén mò néng zhī zhī
这句话大意是:开辟已前,复下为国师,代代不休,人莫能知之。
jiàng chéng wàn wù ér bù yán wǒ wèi xuán zhī dé yě
这句话大意是:匠成万物而不言我,为玄之德也。
gù zhòng shèng suǒ gòng zōng
这句话大意是:故众圣所共宗。
dào zūn dé guì fu mò zhī jué ér cháng zì rán wéi lǎo shì hu
这句话大意是:道尊德贵,夫莫之爵而常自然,惟老氏乎!
zhōu shí fù tuō shén li mǔ pōu zuǒ yè ér shēng shēng jí hào rán hào yuē lǎo zi
这句话大意是:周时复托神李母,剖左腋而生,生即皓然,号曰“老子”。
lǎo zi zhī hào yīn xuán ér chū zài tiān dì zhī xiān wú shuāi lǎo zhī qī gù yuē lǎo zi
这句话大意是:老子之号,因玄而出,在天地之先,无衰老之期,故曰老子。
shì rén wèi lǎo zi dāng shǐ yú zhōu dài
这句话大意是:世人谓老子当始于周代。
lǎo zi zhī hào shǐ yú wú shù zhī jié yǎo yǎo míng míng miǎo miǎo jiǔ yuǎn yǐ
现代白话:老子之号,始于无数之劫,窈窈冥冥,眇邈久远了。
zhōu shì shì shuāi dà dào bù xíng xi yóu tiān xià
这句话大意是:周室世衰,大道不行,西游天下。
guān lìng yǐn xǐ yuē dà dào jiāng yǐn hu yuàn wèi wǒ zhù shū
这句话大意是:关令尹喜曰:“大道将隐乎,愿为我著书。
yú shì zuò dào dé èr piān wǔ qiān wén shàng xià jīng yān
现代白话:”于是作《道德》二篇五千文上下经呢。
lǎo jūn jiè wén yún lǎo jūn shēng xuán hóng shèng táng
这句话大意是:《老君戒文》云:老君生玄洪圣堂。
ěr shí wèi yǒu tiān dì rì yuè shǒu wú suǒ pān zú wú suǒ niè xuán shēn ér chù bù duò bù là
现代白话:你时未有天地日月,手无所攀,足无所蹑,悬身而处,不堕不落;。
shēn zhe sān guāng zhī yī zhào yú xū máng rú jīn rì yuè zhī guāng yě
这句话大意是:身著三光之衣,照于虚芒,如今日月之光也。
hùn yuán huáng dì shèng jì xù yuē yuán fu dà dào xuán jì lǐ jí wú wéi
这句话大意是:《混元皇帝圣纪序》曰:原夫大道玄寂,理极无为;。
shàng dé chōng xū yì gāi zhòng miào
这句话大意是:上德冲虚,义该众妙。
shì yǐ jīng níng zhēn yī fēi jiǎ wù yǐ chēng shēng
这句话大意是:是以精凝真一,非假物以称生;。
xíng jié jiǔ kōng bù dài yǒu ér chéng tǐ
这句话大意是:形结九空,不待有而成体。
hán shén tài hùn yù cuì yōu yuán huǎng hū dì xiān xī wēi zhì jí
这句话大意是:含神太混,毓粹幽原,恍惚帝先,希微至极。
gù néng zhēn róng jīn què jiào yì bù yán
这句话大意是:故能真融金阙,教逸不言;。
huì huàn yù jīng cí guāng yǒu wù
这句话大意是:惠涣玉京,慈光有物。
èr yí chí yǐ fù zǎi wàn pǐn lài yǐ zī róng
这句话大意是:二仪持以覆载,万品赖以滋荣。
shén guān yīn yáng gōng chéng zào huà
这句话大意是:神冠阴阳,功成造化。
xiān tiān de ér dú lì hòu chén jié ér wú mèi
这句话大意是:先天地而独立,后尘劫而无昧。
táng kāi yuán huáng dì dào dé jīng xù yuē xī zài yuán shèng qiáng zhe xuán yán
这句话大意是:唐开元皇帝《道德经序》曰:昔在元圣,强著玄言。
quán yú zhēn zōng qǐ dí lái yì
这句话大意是:权舆真宗,启迪来裔。
yí wén chéng zài jīng yì pō guāi
这句话大意是:遗文诚在,精义颇乖。
cuō qí zhǐ guī suī shǔ yán ér yóu bìng
这句话大意是:撮其指归,虽蜀严而犹病;。
zhāi qí zhāng jù zì hé gōng ér huò lüè
这句话大意是:摘其章句,自河公而或略。
qí yú jìn wēi gù bù zú shù
这句话大意是:其余浸微,固不足数。
zé wǒ xuán yuán miào zhǐ qǐ qí jiāng zhuì
这句话大意是:则我玄元妙旨,岂其将坠?
zhèn chéng guǎ bó cháng gǎn sī wén wěi chéng yǒu hòu zhī qìng kǒng shī wú wéi zhī lǐ
这句话大意是:朕诚寡薄,常感斯文,猥承有后之庆,恐失无为之理。
měi yīn qīng yàn zhé kòu xuán guān
这句话大意是:每因清宴,辄叩玄关;。
suí suǒ yì de suì wèi jiān zhù
这句话大意是:随所意得,遂为笺注。
qǐ chéng yī jiā zhī shuō dàn bèi yí quē zhī wén
这句话大意是:岂成一家之说,但备遗阙之文。
jīn zī jué bǐ shì xún yú zhòng gōng qīng chén shù dào shì èr mén yǒu néng qǐ yǔ lèi yú bo shāng zhēn jí tóng yú zuǒ shì
这句话大意是:今兹绝笔,是询于众公卿臣庶、道释二门,有能起予类于卜商,针疾同于左氏。
kě yú nà shàn zhèn suǒ xū huái
这句话大意是:渴于纳善,朕所虚怀;。
gǒu fù sī yán bì jiā hòu shǎng
这句话大意是:苟副斯言,必加厚赏。
qiě rú yú chén zì shèng xìng fēi cǐ liú
这句话大意是:且如谀臣,自圣幸非此流。
xuán shì xiāng jīn yì yún xiǎo dào
这句话大意是:悬市相矜,亦云小道。
jì qí bù huì xián kě zhí yán
这句话大意是:既其不讳,咸可直言。
wù wèi lái zhě suǒ chī yǐ zhòng zhèn zhī bù dé
这句话大意是:勿为来者所嗤,以重朕之不德。
táng wú yún xuán gāng lùn dào piān yuē dào zhě hé yě
这句话大意是:唐吴筠《玄纲论·道篇》曰:道者何也?
xū wú zhī xì zào huà zhī gēn shén míng zhī běn tiān dì zhī yuán
这句话大意是:虚无之系,造化之根,神明之本,天地之元。
qí dà wú wài qí wēi wú nèi hào kuàng wú duān yǎo míng wú jì
这句话大意是:其大无外,其微无内,浩旷无端,杳冥无际。
zhì yōu mǐ chá ér dà míng chuí guāng zhì jìng wú xīn ér pǐn wù yǒu fāng
这句话大意是:至幽靡察而大明垂光,至静无心而品物有方。
hùn mò wú xíng jì liáo wú shēng
这句话大意是:混漠无形,寂寥无声;。
wàn xiàng yǐ zhī shēng wǔ xíng yǐ zhī chéng
这句话大意是:万象以之生,五行以之成。
shēng zhě wú jí chéng zhě yǒu kuī
这句话大意是:生者无极,成者有亏。
shēng shēng chéng chéng jīn gǔ bù yí
这句话大意是:生生成成,今古不移。
cǐ zhī wèi dào yě
这句话大意是:此之谓道也。
dé zhě hé yě
这句话大意是:德者何也?
tiān dì suǒ bǐng yīn yáng suǒ zī
这句话大意是:天地所禀,阴阳所资;。
jīng yǐ wǔ xíng wěi yǐ sì shí
这句话大意是:经以五行,纬以四时;。
mù zhī yǐ jūn xun zhī yǐ shī
这句话大意是:牧之以君,训之以师;。
yōu míng dòng zhí xián chàng qí yi
这句话大意是:幽明动植,咸畅其宜;。
zé liú wú qióng qún shēng bù zhī xiè qí gōng
这句话大意是:泽流无穷,群生不知谢其功;。
huì jiā wú jí bǎi xìng bù zhī lài qí lì
这句话大意是:惠加无极,百姓不知赖其力。
cǐ zhī wèi dé yě
这句话大意是:此之谓德也。
rán zé tōng ér shēng zhī wèi zhī dào dào gù wú míng yān
现代白话:然则通而生之谓之道,道固无名呢;。
chù ér chéng zhī wèi zhī dé dé gù wú chēng yān
现代白话:畜而成之谓之德,德固无称呢。
cháng shì lùn zhī tiān dì rén wù xiān líng guǐ shén fēi dào wú yǐ shēng fēi dé wú yǐ chéng
这句话大意是:尝试论之:天地人物、仙灵鬼神,非道无以生,非德无以成。
shēng zhě bù zhī qí shǐ chéng zhě bú jiàn qí zhōng
这句话大意是:生者不知其始,成者不见其终。
tàn ào suǒ yǐn shú kuī qí zōng
这句话大意是:探奥索隐,孰窥其宗?
rù yǒu zhī mò chū wú zhī xiān
这句话大意是:入有之末,出无之先。
mò jiū qí zhèn wèi zhī zì rán
这句话大意是:莫究其朕,谓之自然。
zì rán zhě dào dé zhī cháng tiān dì zhī gāng yě
这句话大意是:自然者,道德之常,天地之纲也。
yòu yuē dào dé zhě tiān dì zhī zǔ
这句话大意是:又曰:道德者,天地之祖;。
tiān dì zhě wàn wù zhī fù
这句话大意是:天地者,万物之父;。
dì wáng zhě sān cái zhī zhǔ
这句话大意是:帝王者,三才之主。
rán zé dào dé tiān dì dì wáng yī yě ér yǒu jīn gǔ jiāo chún zhī yì yáo jié lǐ luàn zhī shū zhě hé zāi
现代白话:然则道德、天地、帝王一也,而有今古浇淳之异,尧桀理乱之殊者何啊?
fu dào dé wú xīng shuāi rén lún yǒu pǐ tài gǔ jīn wú biàn yì qíng xìng yǒu tuī qiān
这句话大意是:夫道德无兴衰,人伦有否泰,古今无变易,情性有推迁。
gù yùn jiàng tài hu zé zhì yáng zhēn jīng jiàng ér wéi zhǔ xián liáng fǔ ér jiān xié fú yǐ
现代白话:故运将泰乎则至阳真精降而为主,贤良辅而奸邪伏了;。
shí jiāng fǒu hu zé tài yīn chún jīng shēng ér wéi zhǔ jiān xié bì ér xián liáng yǐn yǐ
现代白话:时将否乎则太阴纯精升而为主,奸邪弼而贤良隐了。
tiān dì zhī dào yīn yáng yǒu shù gù lǐ luàn zhī shū yě
这句话大意是:天地之道,阴阳有数,故理乱之殊也。
suǒ yǐ gǔ chún ér jīn jiāo zhě yì yóu rén yòu yú ér zhǎng huì yě
这句话大意是:所以古淳而今浇者,亦犹人幼愚而长慧也。
yīng r wèi hái zé shàng gǔ zhī hán chún cuì yě
这句话大意是:婴儿未孩,则上古之含纯粹也;。
jiàn yǒu suǒ biàn zé zhōng gǔ zhī shàng rén yì yě
这句话大意是:渐有所辩,则中古之尚仁义也;。
chéng tóng kě xué zé xià gǔ zhī chóng lǐ zhì yě
这句话大意是:成童可学,则下古之崇礼智也;。
zhuàng chǐ duō yù zé jì shì zhī jìng fú wěi yě
这句话大意是:壮齿多欲,则季世之竞浮伪也。
biàn huà zhī lǐ shì sú zhī yi gù yǒu jiāo chún zhī yì yě
这句话大意是:变化之理,世俗之宜,故有浇淳之异也。
hé qí suǒ yǐ yuán qí suǒ yóu zi yǐ xí jiào ér xìng yí rén yǐ suí shí ér piáo sàn
这句话大意是:核其所以,原其所由,子以习教而性移,人以随时而朴散。
suī rán fù bù kě bù jiào yú zi jūn bù kě bù lǐ yú rén
这句话大意是:虽然,父不可不教于子,君不可不理于人。
jiào zǐ zài yú yì fāng lǐ rén zài yú dào dé
这句话大意是:教子在于义方,理人在于道德。
yì fāng shī zé shī yǒu bù kě xun yě
这句话大意是:义方失则师友不可训也;。
dào dé sàng zé lǐ yuè bù néng lǐ yě
这句话大意是:道德丧,则礼乐不能理也。
suī jiā yǐ xíng fá yì yǐ biān chǔ nán zhì yú jiān rén zéi zǐ yǐ
现代白话:虽加以刑罚,益以鞭楚,难制于奸人贼子了。
shì yǐ shì tóng r yǐ wú kuáng zé bǎo yú zhōng xìn
这句话大意是:是以示童儿以无诳,则保于忠信;。
huà shí sú yǐ chún sù zé ān yú tiān hé
这句话大意是:化时俗以纯素,则安于天和。
gù fēi zhí dào dé yǐ huà rén zhě wèi wén qí zhì lǐ yě
这句话大意是:故非执道德以化人者,未闻其至理也。
táng lù xī shēng dào dé jīng chuán xù yuē dà dào yǐn shì jiào shuāi tiān xià fāng dà luàn
这句话大意是:唐陆希声《道德经传序》曰:大道隐,世教衰,天下方大乱。
dàng shì shí tiān bì shēng shèng rén
这句话大意是:当是时,天必生圣人。
shèng rén yōu sī mín zhī bù dǐ yú zhì ér fú shuāi jiù luàn zhī shù zuò zhōu zhī mò shì qí jǐ yǐ
现代白话:圣人忧斯民之不底于治,而扶衰救乱之术作,周之末世其几了。
yú shì zhòng ní chǎn sān dài zhī wén yǐ fú qí shuāi lǎo shì jù sān huáng zhī zhì yǐ jiù qí luàn qí kuí yī yě
这句话大意是:于是仲尼阐三代之文以扶其衰,老氏据三皇之质以救其乱,其揆一也。
gài zhòng ní zhī shù xìng yú wén wén yǐ zhì qíng
这句话大意是:盖仲尼之术兴于文,文以治情;。
lǎo shì zhī shù běn yú zhì zhì yǐ fù xìng
这句话大意是:老氏之术本于质,质以复性。
xìng qíng zhī jí shèng rén suǒ bù néng yì
这句话大意是:性情之极,圣人所不能异;。
wén zhì zhī biàn wàn shì suǒ bù néng yī yě
这句话大意是:文质之变,万世所不能一也。
yì yuē xiǎn zhū rén
这句话大意是:《易》曰:显诸仁。
yǐ wén wèi jiào zhī wèi yě
这句话大意是:以文为教之谓也。
wén zhī wèi jiào qí shì zhāng gù tǎn rán míng bái
这句话大意是:文之为教,其事彰,故坦然明白。
tǎn rán míng bái zé yǎ yán zhě xiáng yǐ
现代白话:坦然明白,则雅言者详了。
yì yuē cáng zhū yòng
这句话大意是:《易》曰:藏诸用。
yǐ zhì wèi jiào zhī wèi yě
这句话大意是:以质为教之谓也。
zhì zhī wèi jiào qí lǐ wēi gù shēn bù kě shi
这句话大意是:质之为教,其理微,故深不可识。
shēn bù kě shi zé wàng zuò zhě zhòng yǐ
现代白话:深不可识,则妄作者众了。
fu wéi lǎo shì zhī shù dào yǐ wéi tǐ míng yǐ wéi yòng wú wéi wú bù wèi ér gé yú huáng jí zhě yě
这句话大意是:夫惟老氏之术,道以为体,名以为用,无为无不为,而格于皇极者也。
yáng zhū zōng lǎo shì zhī tǐ shī yú bù jí yǐ zhì yú guì shēn jiàn wù
这句话大意是:杨朱宗老氏之体,失于不及,以至于贵身贱物。
zhuāng zhōu shù lǎo shì zhī yòng shī yú tài guò gù wu yù jué shèng qì zhì
这句话大意是:庄周术老氏之用,失于太过,故务欲绝圣弃智。
shēn hán shī lǎo shì zhī míng ér bì yú kē jiǎo kè jí
这句话大意是:申、韩失老氏之名,而弊于苛缴刻急。
wáng hé shī lǎo shì zhī dào ér liú yú xū wú fàng dàn
这句话大意是:王、何失老氏之道,而流于虚无放诞。
cǐ liù zǐ zhě jiē lǎo shì zhī zuì rén yě
这句话大意是:此六子者,皆老氏之罪人也。
ér shì yīn wèi lǎo shì zhī zhǐ qí guī bù hé yú zhòng ní
这句话大意是:而世因谓老氏之指,其归不合于仲尼。
gù zǐ qí míng zé yuē zhuì tí rén yì jué miè lǐ xué
这句话大意是:故訾其名,则曰槌提仁义,绝灭礼学;。
bìng qí dào zé yuē dú rèn qīng xū bù kě yǐ wèi zhì
现代白话:病其道,则曰独任清虚,不能够为治。
wū hū
这句话大意是:于戏!
shì zhī mí qí lái yuǎn yǐ
现代白话:世之迷,其来远了!
shì shǐ lǎo shì shòu wū yú qiān zǎi dào dé bù xíng yú dāng shì liáng yǒu yǐ yě
这句话大意是:是使老氏受诬于千载,道德不行于当世,良有以也。
qiě lǎo shì běn yuán tiān dì zhī shǐ lì chén gǔ jīn zhī biàn xiān míng dào dé cì shuō rén yì xià chén lǐ xué zhī shī xíng zhèng zhī fán yán qí xùn zhì ér rán ěr
这句话大意是:且老氏本原天地之始,历陈古今之变,先明道德,次说仁义,下陈礼学之失,刑政之烦,言其驯致而然耳。
qí bǐng yào zhí běn zài hu qíng xìng zhī jí
这句话大意是:其秉要执本,在乎情性之极。
gù qí dào shǐ yú shēn xīn xíng yú jiā guó zhōng yú tiān xià rú cǐ qí bèi yě ér huò zhě shàng duō yún yún qǐ bù wèi hòu wū zāi
现代白话:故其道,始于身心,形于家国,终于天下,如此其备也,而惑者尚多云云,岂不谓厚诬啊!
xī fú xī shì huà bā guà xiàng wàn wù qióng xìng mìng zhī lǐ shùn dào dé zhī hé
这句话大意是:昔伏羲氏画八卦,象万物,穷性命之理,顺道德之和。
lǎo shì yì xiān tiān de běn yīn yáng tuī xìng mìng zhī jí yuán dào dé zhī ào
这句话大意是:老氏亦先天地,本阴阳,推性命之极,原道德之奥。
cǐ yǔ fú xī tóng qí yuán yě
这句话大意是:此与伏羲同其原也。
wén wáng guān tài yì jiǔ liù zhī dòng guì gāng shàng biàn ér yào zhī yǐ zhōng
这句话大意是:文王观太《易》九六之动,贵刚尚变,而要之以中。
lǎo shì yì chá tài yì qī bā zhī zhèng zhì róu shǒu jìng ér tǒng zhī yǐ dà
这句话大意是:老氏亦察太《易》七八之正,致柔守静,而统织以大。
cǐ yǔ wén wáng tōng qí zōng yě
这句话大意是:此与文王通其宗也。
kǒng zǐ zǔ shù yáo shùn xiàn zhāng wén wǔ dǎo sī mín yǐ rén yì zhī jiào
这句话大意是:孔子祖述尧舜,宪章文武,导斯民以仁义之教。
lǎo shì yì nǐ yì fú xī mí lún huáng dì mào tiān xià yǐ dào dé zhī huà cǐ yǔ kǒng zǐ hé qí quán yě
这句话大意是:老氏亦拟议伏羲,弥纶黄帝,冒天下以道德之化,此与孔子合其权也。
cǐ sān jūn zi zhě shèng rén zhī jí yě
现代白话:此三有德行的人者,圣人之极也。
lǎo shì jiē biàn ér tōng zhī fǎn ér hé zhī yán zhì biàn zhī jī tàn zhì jīng zhī guī sī kě wèi zhì shén zhě yǐ
现代白话:老氏皆变而通之,反而合之,研至变之机,探至精之归,斯可谓至神者了。
ér wáng bì yǐ wéi shèng rén yǔ dào hé tǐ lǎo shì wèi néng tǐ dào gù yuán jí wèi zhī shàng xián yà shèng zhī rén gài tóng yú fǔ sì
这句话大意是:而王弼以为圣人与道合体,老氏未能体道,故阮籍谓之上贤亚圣之人,盖同于辅嗣。
qǐ yǐ lǎo shì jīng shì zhī jī wèi zú chōng qí suǒ yán yé
这句话大意是:岂以老氏经世之迹未足充其所言耶?
sī bù rán yě
这句话大意是:斯不然也。
wū hū
这句话大意是:于戏!
shèng rén zhī zài shì yě yǒu yǒu jī yǒu wú jī
这句话大意是:圣人之在世也,有有迹,有无迹。
gù dào zhī bù xíng yě huò wēi shēn lì pìn yǐ tiān xià wèi qí yōu
这句话大意是:故道之不行也,或危身历聘,以天下为其忧;。
huò cáng míng fēi dùn shì shì gù bù néng lèi
这句话大意是:或藏名飞遁,示世故不能累。
yǒu jī wú jì shū tú tóng guī
这句话大意是:有迹无迹,殊途同归。
sī shí dào yì zhī mén fēi tú xiāng fǎn ér yǐ
这句话大意是:斯实道义之门,非徒相反而已。
rán zé zhòng ní zhī suǒ yǐ chū lǎo shì zhī suǒ yǐ chù
这句话大意是:然则仲尼之所以出,老氏之所以处;。
lǎo shì zhī suǒ yǐ mò zhòng ní zhī suǒ yǐ yǔ gài qū shēn yǐn xiǎn zhī jí yě
这句话大意是:老氏之所以默,仲尼之所以语,盖屈伸隐显之极也。
èr zǐ ān néng shi zhī zāi
现代白话:二子安能识之啊?
sī mǎ qiān tǒng xù zhòng jiā yǐ dào dé wéi shǒu kě wèi zhī běn mò yǐ
现代白话:司马迁统序众家,以道德为首,可谓知本末了。
bān gù zuò gǔ jīn rén biǎo nǎi qū lǎo shì yú dì sān pǐn
这句话大意是:班固作《古今人表》,乃诎老氏于第三品。
suī qí míng kě qū ér dào kě biǎn hū zāi
现代白话:虽其名可诎,而道可贬乎啊?
wū hū
这句话大意是:于戏!
lǎo shì zhī shù jiàn qì yú dāng dài jiǔ yǐ sī shù zi zhě zhī yóu yě
现代白话:老氏之术,见弃于当代久了,斯数子者之由也。
qiě zhòng ní qīn jiàn lǎo shì tàn qí dào yuē yóu lóng hu
这句话大意是:且仲尼亲见老氏,叹其道曰“犹龙乎”。
cóng zhī wèn lǐ
这句话大意是:从之问礼。
chéng wú jiàn rán zhe zài jì chuán hòu shì bù néng tàn qí yì shì yǐ yì duān zhī shuō fēn rán gài mí zhī zhě bù qióng qí yuán gù fēi zhī zhě bù jìn qí zhì
这句话大意是:诚无间然,著在纪传,后世不能探其意,是以异端之说纷然,盖迷之者不穷其源,故非之者不尽其致。
ǎi
这句话大意是:噫!
sī chuán zhī bù zuò zé lǎo shì zhī zhǐ huò jī hū xi yǐ
现代白话:斯传之不作,则老氏之旨或几乎息了。
jīn gù jí qí zhì xiǎn qí wēi shǐ zhāo zhāo rán yǔ qún shèng rén yì xiāng hé
这句话大意是:今故极其致,显其微,使昭昭然与群圣人意相合。
yǒu néng tǐ qí dào yòng qí míng zhí gǔ yǐ yù jīn zhì lǐ rú fǎn zhǎng ěr
这句话大意是:有能体其道,用其名,执古以御今,致理如反掌耳。
zì xī yán lǎo shì shù zhě dú tài shǐ gōng jìn zhī
这句话大意是:自昔言老氏术者,独太史公近之;。
wèi zhì shǎo de qí dào wéi hàn wén ěr
这句话大意是:为治少得其道,唯汉文耳。
qí tā pí fù guǐ shuō jiē bù zú qǔ
这句话大意是:其他皮傅诡说,皆不足取。