针灸大成 · 杨继洲 · Chapter 161 of 196

卷九·东垣针法(聚英)

PinyinModern Translation
Size

dōng yuán yuē huáng dì zhēn jīng wèi bìng zhě wèi wǎn dāng xīn ér tòng shàng zhī liǎng xié gé yàn bù tōng yǐn shí bù xià qǔ sān lǐ yǐ bǔ zhī

这句话大意是:东垣曰:“《黄帝针经》:‘胃病者,胃脘当心而痛,上肢两胁,膈咽不通,饮食不下,取三里以补之。

pí wèi xū ruò gǎn shī chéng wěi hàn dà xiè fáng shí

这句话大意是:’脾胃虚弱,感湿成痿,汗大泄,妨食。

sān lǐ qì chōng yǐ sān léng zhēn chū xuè ruò hàn bù jiǎn bù zhǐ zhě yú sān lǐ xué xià sān cùn shàng lián xué chū xuè

这句话大意是:三里、气冲,以三棱针出血,若汗不减、不止者,于三里穴下三寸上廉穴出血。

jìn jiǔ jì shī miàn

这句话大意是:禁酒,忌湿面。

dōng yuán yuē huáng dì zhēn jīng yún cóng xià shàng zhě yǐn ér qù zhī

这句话大意是:东垣曰:“《黄帝针经》云:‘从下上者,引而去之。

shàng qì bù zú tuī ér yáng zhī

这句话大意是:上气不足,推而扬之。

gài shang qì zhě xīn fèi shàng jiāo zhī qì yáng bìng zài yīn cóng yīn yǐn yáng qù qí xié qì yú còu lǐ pí máo yě

这句话大意是:’盖上气者,心肺上焦之气,阳病在阴,从阴引阳,去其邪气于腠理皮毛也。

yòu yún shì qián tòng zhě dāng xiān qǔ zhī

这句话大意是:又云:‘视前痛者,当先取之。

shì xiān yǐ miào cì xiè qí jīng luò zhī yōng zhě wèi xuè níng ér bù liú gù xiān qù zhī ér zhì tā bìng

这句话大意是:’是先以缪刺,泻其经络之壅者,为血凝而不流,故先去之,而治他病。

dōng yuán yuē wèi qì xià liū wǔ zàng qì jiē luàn qí wèi bìng hù xiāng chū jiàn

这句话大意是:东垣曰:“胃气下溜,五脏气皆乱,其为病互相出见。

huáng dì yuē wǔ luàn cì zhī yǒu dào hu

这句话大意是:黄帝曰:‘五乱刺之有道吗?

qí bó yuē yǒu dào yǐ lái yǒu dào yǐ qù shěn zhī qí dào shì wèi shēn bǎo

这句话大意是:’歧伯曰:‘有道以来,有道以去,审知其道,是谓身宝。

dì yuē yuàn wén qí dào

这句话大意是:’帝曰:‘愿闻其道!

qí bó yuē qì zài yú xīn zhě qǔ zhī shǒu shǎo yīn xīn zhǔ zhī shù shén mén dà líng tóng jīng dǎo qì yǐ fù qí běn wèi

这句话大意是:’歧伯曰:‘气在于心者,取之手少阴、心主之俞:神门、大陵,同精导气,以复其本位。

qì zài yú fèi zhě qǔ zhī shǒu tài yīn xíng shù yú jì tài yuān

这句话大意是:气在于肺者,取之手太阴荥、俞:鱼际、太渊。

chéng wěi zhě yǐ dǎo shī rè yǐn wèi qì chū yáng dào bù lìng shī tǔ kè shèn qí xué zài tài xī

这句话大意是:成痿者以导湿热,引胃气出阳道,不令湿土克肾,其穴在太溪。

qì zài yú cháng wèi zhě qǔ zhī zú tài yīn yáng míng

这句话大意是:气在于肠胃者,取之足太阴、阳明。

bù xià zhě qǔ zhī sān lǐ zhāng mén zhōng wǎn

这句话大意是:不下者,取之三里、章门、中脘。

yīn zú tài yīn xū zhě yú mù xué zhōng dǎo yǐn zhī yú xué zhōng yǒu yī shuō fǔ shù qù fǔ bìng yě

这句话大意是:因足太阴虚者,于募穴中导引之,于穴中有一说,腑俞去腑病也。

wèi xū ér zhì tài yīn wú suǒ bǐng zhě yú zú yáng míng zhī mù xué zhōng yǐn dǎo zhī rú qì nì wèi huò luàn zhě qǔ sān lǐ qì xià nǎi zhǐ bù xià fù zhì

这句话大意是:胃虚而致太阴无所禀者,于足阳明之募穴中引导之,如气逆为霍乱者,取三里,气下乃止,不下复治。

qì zài yú tóu qǔ zhī tiān zhù dà zhù

这句话大意是:气在于头,取之天柱、大杼。

bù zú qǔ zhī zú tài yáng xíng shù tōng gǔ shù gǔ

这句话大意是:不足,取之足太阳荥、俞:通谷、束骨。

xiān qǔ tiān zhù dà zhù bù bǔ bù xiè yǐ dǎo qì ér yǐ

这句话大意是:先取天柱、大杼,不补不泻,以导气而已。

qǔ zú tài yáng páng guāng jīng zhōng bù bǔ bù xiè shēn qǔ tōng gǔ shù gǔ dīng xīn huǒ jǐ pí tǔ xué yǐ yǐn dǎo qù zhī

这句话大意是:取足太阳膀胱经中,不补不泻,深取通谷、束骨,丁心火,己脾土穴,以引导去之。

qì zài yú bì zú qǔ zhī xiān qù xuè mài hòu qǔ qí shǒu zú yáng míng zhī xíng shù èr jiān sān jiān shēn qǔ zhī

这句话大意是:气在于臂,足取之,先去血脉,后取其手足阳明之荥、俞:二间、三间,深取之;。

nèi tíng xiàn gǔ shēn qǔ zhī

这句话大意是:内庭、陷谷,深取之。

shì qí zú bì zhī xuè luò jǐn qǔ zhī hòu zhì qí wěi jué jiē bù bǔ bù xiè cóng yīn shēn qǔ yǐn ér shàng zhī

这句话大意是:视其足臂之血络尽取之,后治其痿厥,皆不补不泻,从阴深取,引而上之。

shàng zhě chū yě qù yě

这句话大意是:上者出也,去也。

jiē yīn huǒ yǒu yú yáng qì bù zú fú nì yú dì zhōng zhě róng xuè yě

这句话大意是:皆阴火有余,阳气不足,伏匿于地中者,荣血也。

dāng cóng yīn yǐn yáng xiān yú dì zhōng shēng jǔ yáng qì cì xiè yīn huǒ nǎi dǎo qì tóng jīng zhī fǎ

这句话大意是:当从阴引阳,先于地中升举阳气,次泻阴火,乃导气同精之法。

dì yuē bǔ xiè nài hé

这句话大意是:’帝曰:‘补泻奈何?

yuē xú rù xú chū wèi zhī dǎo qì

这句话大意是:’曰:‘徐入徐出,谓之导气。

bǔ xiè wú xíng wèi zhī tóng jīng

这句话大意是:补泻无形,谓之同精。

shì fēi yǒu yú bù zú yě luàn qì zhī xiāng nì yě

这句话大意是:是非有余不足也,乱气之相逆也。

dì yuē yǔn hū zāi dào míng hū zāi wèn qǐng zhe zhī yù bǎn mìng yuē zhì luàn yě

现代白话:’帝曰:‘允乎啊道,明乎啊问,请着之玉版,命曰治乱也。

dōng yuán yuē yīn bìng zhì yáng yáng bìng zhì yīn

这句话大意是:东垣曰:“阴病治阳,阳病治阴。

yīn yáng yīng xiàng lùn yún shěn qí yīn yáng yǐ bié róu gāng yīn bìng zhì yáng yáng bìng zhì yīn dìng qí xuè mài gè shǒu qí xiāng xuè shí yí jué zhī qì xū yi dǎo yǐn zhī

这句话大意是:阴阳应象论云:‘审其阴阳,以别柔刚,阴病治阳,阳病治阴,定其血脉,各守其乡,血实宜决之,气虚宜导引之。

fu yīn bìng zài yáng zhě shì tiān wài fēng hán zhī yá chéng zhōng ér wài rù zài rén zhī bèi shàng fǔ shù zàng shù

这句话大意是:’夫阴病在阳者,是天外风寒之邪,乘中而外入,在人之背上腑俞、脏俞。

shì rén zhī shòu tiān wài kè xié yì yǒu èr shuō

这句话大意是:是人之受天外客邪,亦有二说。

zhōng yú yáng zé liú yú jīng cǐ bìng shǐ yú wài hán zhōng guī wài rè gù yǐ zhì fēng hán zhī yá zhì qí gè zàng zhī shù fēi zhǐ fēng hán ér yǐ

这句话大意是:中于阳则流于经,此病始于外寒,终归外热,故以治风寒之邪,治其各脏之俞,非止风寒而已。

liù yín shī shǔ zào huǒ

这句话大意是:六淫湿暑燥火。

jiē wǔ zàng suǒ shòu nǎi jīn gǔ xuè mài shòu yá gè yǒu bèi shàng wǔ zàng shù yǐ chú zhī

这句话大意是:皆五脏所受,乃筋骨血脉受邪,各有背上五脏俞以除之。

shāng hán yī shuō cóng zhòng jǐng zhōng bā fēng zhě yǒu fēng lùn

这句话大意是:伤寒一说从仲景,中八风者有风论。

zhòng shǔ zhě zhì zài bèi shàng xiǎo cháng shù zhōng shī zhě zhì zài wèi shù zhōng zào zhě zhì zài dà cháng shù cǐ jiē liù yín kè xié yǒu yú zhī bìng jiē xiè qí bèi zhī fǔ shù ruò bìng jiǔ chuán biàn yǒu xū yǒu shí gè suí bìng zhī chuán biàn bǔ xiè bù dìng zhì zhī zài bèi fǔ shù

这句话大意是:中暑者治在背上小肠俞,中湿者治在胃俞,中燥者治在大肠俞,此皆六淫客邪有余之病,皆泻其背之腑俞,若病久传变,有虚有实,各随病之传变,补泻不定,治只在背腑俞。

lìng yǒu shàng rè xià hán

这句话大意是:另有上热下寒。

jīng yuē yīn bìng zài yáng zhě dāng cóng yáng yǐn yīn bì xū xiān qù luò mài jīng suì zhī xuè

这句话大意是:经曰:‘阴病在阳者,当从阳引阴,必须先去络脉经隧之血。

ruò yīn zhōng huǒ wàng shàng téng yú tiān zhì liù yáng fǎn bù shuāi ér shàng chōng zhě xiān qù wǔ zàng zhī xuè luò yǐn ér xià xíng tiān qì jiàng xià zé xià hán zhī bìng zì qù yǐ

现代白话:’若阴中火旺,上腾于天,致六阳反不衰而上充者,先去五脏之血络,引而下行,天气降下,则下寒之病自去了。

shèn wù dú xiè qí liù yáng cǐ bìng yáng gāng nǎi yīn huǒ zhī yá zī zhī zhǐ qù yīn huǒ zhǐ sǔn mài luò jīng suì zhī yá wù wù yě

这句话大意是:慎勿独泻其六阳,此病阳亢,乃阴火之邪滋之,只去阴火,只损脉络经隧之邪,勿误也。

yáng bìng zài yīn zhě dāng cóng yīn yǐn yáng shì shuǐ gǔ zhī hán rè gǎn zé hài rén liù fǔ

这句话大意是:阳病在阴者,当从阴引阳,是水谷之寒热,感则害人六腑。

yòu yuē yǐn shí shī jié yòu láo yì xíng zhì yīn huǒ chéng yú kūn tǔ zhī zhōng zhì gǔ qì róng qì qīng qì wèi qì yuán qì bù dé shàng shēng zī yú liù fǔ zhī yáng qì shì wǔ yáng zhī qì xiān jué yú wài

这句话大意是:又曰:‘饮食失节,又劳役形质,阴火乘于坤土之中,致谷气、荣气、清气、胃气、元气不得上升,滋于六腑之阳气,是五阳之气先绝于外。

wài zhě tiān yě xià liú fú yú kūn tǔ yīn huǒ zhī zhōng jiē xiān yóu xǐ nù bēi yōu kǒng wèi wǔ zéi suǒ shāng ér hòu wèi qì bù xíng láo yì yǐn shí bù jié jì zhī zé yuán qì nǎi shāng dāng cóng wèi hé sān lǐ xué zhōng tuī ér yáng zhī yǐ shēn yuán qì gù yuē cóng yīn yǐn yáng

这句话大意是:’外者天也,下流伏于坤土阴火之中,皆先由喜怒悲忧恐为五贼所伤,而后胃气不行,劳役饮食不节继之,则元气乃伤,当从胃合三里穴中,推而扬之,以伸元气,故曰从阴引阳。

ruò yuán qì yù bù zú zhì zài fù shàng zhū fǔ zhī mù xué ruò chuán zài wǔ zàng wèi jiǔ qiào bù tōng suí gè qiào zhī bìng zhì qí gè zàng zhī mù xué yú fù gù yuē wǔ zàng bù píng nǎi liù fǔ yuán qì bì sè zhī suǒ shēng yě

这句话大意是:若元气愈不足,治在腹上诸腑之募穴,若传在五脏,为九窍不通,随各窍之病,治其各脏之募穴于腹,故曰五脏不平,乃六腑元气闭塞之所生也。

yòu yuē wǔ zàng bù hé jiǔ qiào bù tōng jiē yáng qì bù zú yīn qì yǒu yú gù yuē yáng bù shèng qí yīn

这句话大意是:又曰:‘五脏不和,九窍不通,皆阳气不足,阴气有余,故曰阳不胜其阴。

fán zhì fù zhī mù jiē wèi yuán qì bù zú cóng yīn yǐn yáng wù wù yě

这句话大意是:’凡治腹之募,皆为元气不足,从阴引阳,勿误也。

ruò cuò bǔ sì mò zhī shù cuò xiè sì mò zhī xíng cuò xiè zhě chà yóu shén yǐ

现代白话:若错补四末之俞,错泻四末之荥,错泻者,差尤甚了。

àn qí bó suǒ shuō zhǐ qǔ xué yú tiān shàng

这句话大意是:按歧伯所说,只取穴于天上。

tiān shàng zhě rén zhī bèi shàng wǔ zàng liù fǔ zhī shù bù dàng xiè ér xiè qǐ yǒu shēng zhě hu

这句话大意是:天上者,人之背上五脏六腑之俞,不当泻而泻,岂有生者吗?

xīng yán jí cǐ hán xīn qiè gǔ ruò liù yín kè xié jí shàng rè xià hán jīn gǔ pí ròu xuè mài zhī bìng cuò qǔ xué yú wèi zhī hé jí zhū fù zhī mù zhě bì wēi

这句话大意是:兴言及此,寒心切骨,若六淫客邪,及上热下寒,筋骨皮肉血脉之病,错取穴于胃之合,及诸腹之募者,必危。

yì qí bó zhī yán xià gōng qǐ kě bù shèn zāi

现代白话:亦歧伯之言,下工岂可不慎啊!

dōng yuán yuē sān jiāo yuán qì shuāi wáng

这句话大意是:东垣曰:“三焦元气衰王。

huáng dì zhēn jīng yún shàng qì bù zú nǎo wèi zhī bù mǎn ěr wèi zhī kǔ míng tóu wèi zhī qīng mù wéi zhī míng

这句话大意是:《黄帝针经》云:‘上气不足,脑为之不满,耳为之苦鸣,头为之倾,目为之瞑。

zhōng qì bù zú sōu biàn wèi zhī biàn cháng wèi zhī kǔ jié

这句话大意是:中气不足,溲便为之变,肠为之苦结。

xià qì bù zú zé wèi wěi jué xīn mèn bǔ zú wài huái liú zhī

这句话大意是:下气不足,则为痿厥心闷,补足外踝,留之。

dōng yuán yuē yī fù zhě qián yīn sāo chòu yòu yīn lián rì yǐn jiǔ fù zhōng bù hé qiú xiān shī zhì zhī yuē fu qián yīn zú jué yīn zhī mài luò xún yīn qì chū qí tǐng

这句话大意是:东垣曰:“一富者前阴臊臭,又因连日饮酒,腹中不和,求先师治之,曰:‘夫前阴足厥阴之脉络,循阴器出其挺。

fán chòu zhě xīn zhī suǒ zhǔ sàn rù wǔ fāng wèi wǔ chòu rù gān wèi sāo cǐ qí yī yě

这句话大意是:凡臭者,心之所主,散入五方为五臭,入肝为臊,此其一也。

dāng yú gān jīng zhōng xiè háng jiān shì zhì qí běn

这句话大意是:当于肝经中泻行间,是治其本;。

hòu yú xīn jīng zhōng xiè shǎo chōng nǎi zhì qí biāo

这句话大意是:后于心经中泻少冲,乃治其标。

✦ You read 卷九·东垣针法(聚英)

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.