针灸大成 · 杨继洲 · Chapter 29 of 196

卷一·难经

PinyinModern Translation
Size

yī nán yuē shí èr jīng jiē yǒu dòng mài

这句话大意是:一难曰:十二经皆有动脉。

dú qǔ cùn kǒu yǐ jué wǔ zàng liù fǔ sǐ shēng jí xiōng zhī fǎ hé wèi yě

这句话大意是:独取寸口,以决五脏六腑死生吉凶之法,何谓也?

shí èr jīng jiē yǒu dòng mài zhě rú shǒu tài yīn mài dòng zhōng fǔ yún mén tiān fǔ xiá bái

这句话大意是:十二经皆有动脉者,如手太阴脉动:中府、云门、天府、侠白;。

shǒu yáng míng mài dòng hé gǔ yáng xī

这句话大意是:手阳明脉动:合谷、阳溪;。

shǒu shǎo yīn mài dòng jí quán

这句话大意是:手少阴脉动:极泉;。

shǒu tài yáng mài dòng tiān chuāng

这句话大意是:手太阳脉动:天窗;。

shǒu jué yīn mài dòng láo gōng

这句话大意是:手厥阴脉动:劳宫;。

shǒu shǎo yáng mài dòng ěr hé liáo

这句话大意是:手少阳脉动:耳禾髎;。

zú tài yīn mài dòng jī mén chōng mén

这句话大意是:足太阴脉动:箕门、冲门;。

zú yáng míng mài dòng chōng yáng dà yíng rén yíng qì chōng

这句话大意是:足阳明脉动:冲阳、大迎、人迎、气冲;。

zú shǎo yīn mài dòng tài xī yīn gǔ

这句话大意是:足少阴脉动:太溪、阴谷;。

zú tài yáng mài dòng wěi zhōng

这句话大意是:足太阳脉动:委中;。

zú jué yīn mài dòng tài chòng wǔ lǐ yīn lián

这句话大意是:足厥阴脉动:太冲、五里、阴廉;。

zú shǎo yáng mài dòng xià guān tīng huì zhī lèi yě

这句话大意是:足少阳脉动:下关、听会之类也。

wèi zhī jīng zhě yǐ róng wèi zhī liú xíng jīng cháng bù xī zhě ér yán

这句话大意是:谓之经者,以荣卫之流行经常不息者而言;。

wèi zhī mài zhě yǐ xuè lǐ zhī fēn mào xíng tǐ zhě ér yán yě

这句话大意是:谓之脉者,以血理之分袤行体者而言也。

gù jīng zhě jìng yě mài zhě mò yě

这句话大意是:故经者径也,脉者陌也。

yuè rén zhī yì gài wèi fán cǐ shí èr jīng jīng jiē yǒu dòng mài rú shàng wén suǒ yún zhě jīn zhì bù qǔ nǎi dú qǔ cùn kǒu yǐ jué zàng fǔ sǐ shēng jí xiōng hé yé

这句话大意是:越人之意,盖谓凡此十二经,经皆有动脉,如上文所云者,今置不取,乃独取寸口以决脏腑死生吉凶何耶?

rán cùn kǒu zhě mài zhī dà huì shǒu tài yīn zhī mài dòng yě

这句话大意是:然,寸口者,脉之大会,手太阴之脉动也。

rán zhě dá cí yú fǎng cǐ

这句话大意是:然者答词,余仿此。

cùn kǒu wèi qì kǒu yě

这句话大意是:寸口,谓气口也。

jū shǒu tài yīn yú jì què xíng yī cùn zhī fēn qì kǒu zhī xià yuē guān yuē chǐ yún zhě

这句话大意是:居手太阴鱼际却行一寸之分,气口之下曰关、曰尺云者。

ér róng wèi zhī xíng yú yáng zhě èr shí wǔ dù xíng yú yīn zhě yì èr shí wǔ dù chū rù yīn yáng cān jiāo hù zhù wú shǎo jiàn duàn wǔ shí dù bì shì dàng lòu xià bǎi kè wèi yī zuì shí yòu míng rì zhī píng dàn yǐ

现代白话:而荣卫之行于阳者,二十五度,行于阴者,亦二十五度,出入阴阳,参交互注,无少间断,五十度毕,适当漏下百刻,为一晬时,又明日之平旦了。

nǎi fù huì yú shǒu tài yīn cǐ cùn kǒu suǒ yǐ wèi wǔ zàng liù fǔ zhī suǒ zhōng shǐ ér fǎ yǒu qǔ yú shì yān

现代白话:乃复会于手太阴,此寸口所以为五脏六腑之所终始,而法有取于是呢。

rén yī hū yī xī wèi yī xī měi kè yī bǎi sān shí wǔ xi měi shí bā kè jì yī qiān bā shí xi shí èr shí jiǔ shí liù kè jì yī wàn èr qiān jiǔ bǎi liù shí xi kè zhī yú fēn de wǔ bǎi sì shí xi hé yī wàn sān qiān wǔ bǎi xi yě

这句话大意是:人一呼一吸为一息、每刻一百三十五息,每时八刻,计一千八十息,十二时九十六刻,计一万二千九百六十息,刻之余分,得五百四十息,合一万三千五百息也。

yī xī mài xíng liù cùn měi èr kè èr bǎi qī shí xi mài xíng yī shí liù zhàng èr chǐ měi shí bā kè mài xíng liù shí sì zhàng bā chǐ

这句话大意是:一息脉行六寸,每二刻二百七十息,脉行一十六丈二尺,每时八刻,脉行六十四丈八尺。

róng wèi sì zhōu yú shēn shí èr shí jì jiǔ shí liù kè mài xíng qī bǎi qī shí qī zhàng liù chǐ wèi sì shí bā zhōu shēn

这句话大意是:荣卫四周于身,十二时,计九十六刻,脉行七百七十七丈六尺,为四十八周身;。

kè zhī yú fēn xíng èr zhōu shēn de sān shí èr zhàng sì chǐ zǒng zhī wèi wǔ shí dù zhōu shēn mài de bā bǎi yī shí zhàng yě

这句话大意是:刻之余分,行二周身,得三十二丈四尺,总之为五十度周身,脉得八百一十丈也。

cǐ hū xī zhī xi mài xíng zhī shù zhōu shēn zhī dù hé zhòu yè bǎi kè zhī xiáng yě

这句话大意是:此呼吸之息,脉行之数,周身之度,合昼夜百刻之详也。

xíng yáng xíng yīn wèi xíng zhòu xíng yè

这句话大意是:行阳行阴,谓行昼行夜。

qī nán yuē jīng yán shǎo yáng zhī zhì zhà dà zhà xiǎo zhà duǎn zhà zhǎng

这句话大意是:七难曰:经言少阳之至,乍大乍小,乍短乍长;。

yáng míng zhī zhì fú dà ér duǎn

这句话大意是:阳明之至,浮大而短;。

tài yáng zhī zhì hóng dà ér zhǎng

这句话大意是:太阳之至,洪大而长;。

tài yīn zhī zhì jǐn dà ér zhǎng

这句话大意是:太阴之至,紧大而长;。

shǎo yīn zhī zhì jǐn xì ér wēi

这句话大意是:少阴之至,紧细而微;。

jué yīn zhī zhì chén duǎn ér dūn

这句话大意是:厥阴之至,沉短而敦。

cǐ liù zhě shì píng mài yá

这句话大意是:此六者,是平脉邪?

jiāng bìng mài yá

这句话大意是:将病脉邪?

rán jiē wáng mài yě

这句话大意是:然,皆王脉也。

liù mài zhě zhī wáng shuō jiàn xià wén

这句话大意是:六脉者之王,说见下文。

qí qì yǐ hé yuè gè wáng jǐ rì

这句话大意是:其气以何月各王几日?

rán dōng zhì zhī hòu de jiǎ zǐ shǎo yáng wáng fù de jiǎ zǐ yáng míng wáng fù de jiǎ zǐ tài yáng wáng fù de jiǎ zǐ tài yīn wáng fù de jiǎ zǐ shǎo yīn wáng fù de jiǎ zǐ jué yīn wáng wáng gè liù shí rì liù liù sān bǎi liù shí rì yǐ chéng yī suì

这句话大意是:然,冬至之后,得甲子少阳王,复得甲子阳明王,复得甲子太阳王,复得甲子太阴王,复得甲子少阴王,复得甲子厥阴王,王各六十日,六六三百六十日,以成一岁。

cǐ sān yáng sān yīn zhī wáng shí rì dà yào yě

这句话大意是:此三阳三阴之王时日大要也。

shàng wén yán sān yáng sān yīn zhī wáng mài cǐ yán sān yáng sān yīn zhī wáng shí dāng qí shí zé jiàn qí mài yě

这句话大意是:上文言三阳、三阴之王脉,此言三阳三阴之王时,当其时,则见其脉也。

liú wēn shū yuē zhì zhēn yào dà lùn yún jué yīn zhī zhì qí mài xián shǎo yīn zhī zhì qí mài gōu tài yīn zhī zhì qí mài chén shǎo yáng zhī zhì dà ér fú yáng míng zhī zhì duǎn ér sè

这句话大意是:刘温舒曰:“至真要大论云:「厥阴之至其脉弦,少阴之至其脉钩,太阴之至其脉沉,少阳之至大而浮,阳明之至短而涩。

tài yáng zhī zhì dà ér zhǎng

这句话大意是:太阳之至大而长。

yì suí tiān dì zhī qì juǎn shū yě

这句话大意是:」亦随天地之气卷舒也。

rú chūn xián xià hóng qiū máo dōng shí zhī lèi zé wǔ yùn liù qì sì shí yì jiē yīng zhī ér jiàn yú mài ěr

这句话大意是:如春弦、夏洪、秋毛、冬石之类,则五运六气四时亦皆应之,而见于脉耳。

ruò píng rén qì xiàng lùn tài yáng mài zhì hóng dà ér zhǎng shǎo yáng mài zhì zhà shù zhà shū zhà duǎn zhà zhǎng yáng míng mài zhì fú dà ér duǎn

这句话大意是:若平人气象论:「太阳脉至洪大而长,少阳脉至乍数乍疏,乍短乍长,阳明脉至浮大而短。

nàn jīng yǐn zhī yǐ lùn sān yīn sān yáng zhī mài zhě yǐ yīn yáng shǐ shēng zhī qiǎn shēn ér yán zhī yě

这句话大意是:」《难经》引之以论三阴,三阳之脉者,以阴阳始生之浅深而言之也。

shí èr nán yuē jīng yán wǔ zàng mài yǐ jué yú nèi yòng zhēn zhě fǎn shí qí wài wǔ zàng mài yǐ jué yú wài yòng zhēn zhě fǎn shí qí nèi

这句话大意是:十二难曰:经言五脏脉已绝于内,用针者反实其外,五脏脉已绝于外,用针者反实其内。

nèi wài zhī jué hé yǐ bié zhī

现代白话:内外之绝,凭什么别之?

rán wǔ zàng mài yǐ jué yú nèi zhě shèn gān qì yǐ jué yú nèi yě ér yī fǎn bǔ qí xīn fèi

这句话大意是:然,五脏脉已绝于内者,肾肝气已绝于内也,而医反补其心肺;。

wǔ zàng mài yǐ jué yú wài zhě qí xīn fèi mài yǐ jué yú wài yě ér yī fǎn bǔ qí shèn gān

这句话大意是:五脏脉已绝于外者,其心肺脉已绝于外也,而医反补其肾肝。

yáng jué bǔ yīn yīn jué bǔ yáng shì wèi shí shí xū xū sǔn bù zú ér yì yǒu yú

这句话大意是:阳绝补阴,阴绝补阳,是谓实实虚虚,损不足而益有余。

rú cǐ sǐ zhě yī shā zhī ěr

这句话大意是:如此死者,医杀之耳。

líng shū yún fán jiāng yòng zhēn bì xiān zhěn mài shì qì zhī jù yì nǎi kě yǐ zhì yě

现代白话:《灵枢》云:“凡将用针,必先诊脉,视气之剧易,乃能够治也。

yòu yún suǒ wèi wǔ zàng zhī qì yǐ jué yú nèi zhě mài kǒu qì nèi jué bù zhì fǎn qǔ qí wài zhī bìng chù yǔ yáng jīng zhī hé yǒu liú zhēn yǐ zhì yáng qì yáng qì zhì zé nèi zhòng jié zhòng jié zé sǐ

这句话大意是:”又云:“所谓五脏之气,已绝于内者,脉口气内绝不至,反取其外之病处,与阳经之合,有留针以致阳气,阳气至则内重竭,重竭则死。

qí sǐ yě wú qì yǐ dòng gù jìng

这句话大意是:其死也,无气以动,故静;。

suǒ wèi wǔ zàng zhī qì yǐ jué yú wài zhě mài kǒu qì wài jué bù zhì fǎn qǔ qí sì mò zhī shū yǒu liú zhēn yǐ zhì qí yīn qì yīn qì zhì zé yáng qì fǎn rù rù zé nì nì zé sǐ yǐ

现代白话:所谓五脏之气,已绝于外者,脉口气外绝不至,反取其四末之输,有留针以致其阴气、阴气至则阳气反入,入则逆,逆则死了。

qí sǐ yě yīn qì yǒu yú gù zào

这句话大意是:其死也,阴气有余,故躁。

cǐ líng shū yǐ mài kǒu nèi wài yán yīn yáng yě

这句话大意是:”此《灵枢》以脉口内外言阴阳也。

yuè rén yǐ xīn fèi shèn gān nèi wài bié yīn yáng qí lǐ yì yóu shì yě

这句话大意是:越人以心、肺、肾、肝内外别阴阳,其理亦由是也。

èr shí èr nán yuē jīng yán mài yǒu shì dòng yǒu suǒ shēng bìng

这句话大意是:二十二难曰:经言脉有是动,有所生病。

yī mài biàn wéi èr bìng zhě hé yě

这句话大意是:一脉变为二病者,何也?

rán jīng yán shì dòng zhě qì yě suǒ shēng bìng zhě xuè yě yá zài qì qì wéi shì dòng

这句话大意是:然,经言是动者气也,所生病者血也,邪在气,气为是动;。

yá zài xuè xuè wèi suǒ shēng bìng

这句话大意是:邪在血,血为所生病。

qì zhǔ xù zhī xuè zhǔ rú zhī qì liú ér bù xíng wéi qì xiān bìng xuè yōng ér bù rú wèi xuè hòu bìng yě gù xiān wéi shì dòng hòu suǒ shēng yě

这句话大意是:气主昫之,血主濡之,气留而不行,为气先病,血壅而不濡,为血后病也,故先为是动,后所生也。

sān shí wǔ nán yuē wǔ zàng gè yǒu suǒ fǔ jiē xiāng jìn ér xīn fèi dú qù dà cháng xiǎo cháng yuǎn zhě hé wèi yě

这句话大意是:三十五难曰:五脏各有所腑,皆相近,而心、肺独去大肠、小肠远者,何谓也?

rán jīng yán xīn róng fèi wèi tōng xíng yáng qì gù jū zài shàng

这句话大意是:然,经言心荣肺卫,通行阳气,故居在上。

dà cháng xiǎo cháng chuán yīn qì ér xià gù jū zài xià suǒ yǐ xiāng qù ér yuǎn yě

这句话大意是:大肠,小肠传阴气而下,故居在下,所以相去而远也。

sì shí nán yuē jīng yán gān zhǔ sè xīn zhǔ chòu pí zhǔ wèi fèi zhǔ shēng shèn zhǔ yè

这句话大意是:四十难曰:经言肝主色,心主臭,脾主味,肺主声,肾主液。

bí zhě fèi zhī hou ér fǎn zhī xiāng chòu ěr zhě shèn zhī hou ér fǎn wén shēng qí yì hé yě

这句话大意是:鼻者肺之候,而反知香臭,耳者肾之候,而反闻声,其义何也?

rán fèi zhě xī fāng jīn yě jīn shēng yú sì sì zhě nán fāng huǒ yě huǒ zhě xīn xīn zhǔ chòu gù lìng bí zhī xiāng chòu

这句话大意是:然,肺者,西方金也,金生于巳,巳者,南方火也,火者心,心主臭,故令鼻知香臭。

shèn zhě běi fāng shuǐ yě

这句话大意是:肾者,北方水也。

shuǐ shēng yú shēn shēn zhě xī fāng jīn jīn zhě fèi fèi zhǔ shēng gù lìng ěr wén shēng

这句话大意是:水生于申,申者,西方金,金者肺,肺主声,故令耳闻声。

sì míng chén shì yuē chòu zhě xīn suǒ zhǔ bí zhě fèi zhī qiào xīn zhī mài shàng fèi gù lìng bí néng zhī xiāng chòu yě

这句话大意是:四明陈氏曰:“臭者心所主,鼻者肺之窍,心之脉上肺,故令鼻能知香臭也。

shēng zhě fèi suǒ zhǔ ěr zhě shèn zhī qiào shèn zhī mài shàng fèi gù lìng ěr néng wén shēng yě

这句话大意是:声者肺所主,耳者肾之窍,肾之脉上肺,故令耳能闻声也。

yú àn yuè rén cǐ shuō gài yǐ wǔ háng xiāng shēng zhī yì ér yán qiě jiàn qí xiāng yīn ér wèi yòng yě

这句话大意是:愚按越人此说,盖以五行相生之义而言,且见其相因而为用也。

sì shí sān nán yuē rén bù shí yǐn qī rì ér sǐ zhě hé yě

这句话大意是:四十三难曰:人不食饮,七日而死者,何也?

rán rén wèi zhōng dāng yǒu liú gǔ èr dòu shuǐ yī dòu wǔ shēng

这句话大意是:然,人胃中当有留谷二斗,水一斗五升。

gù píng rén rì zài zhì qīng yī xíng èr shēng bàn rì zhōng wǔ shēng qī rì wǔ qī sān dòu wǔ shēng ér shuǐ gǔ jǐn yǐ

现代白话:故平人日再至圊,一行二升半,日中五升,七日,五七三斗五升,而水谷尽了。

gù píng rén bù shí yǐn qī rì ér sǐ zhě shuǐ gǔ jīn yè jù jǐn jí sǐ yǐ

现代白话:故平人不食饮七日而死者,水谷津液俱尽,即死了。

shuǐ qù zé róng sàn gǔ xiāo zé wèi wáng róng sàn wèi wáng shén wú suǒ yī gù sǐ

这句话大意是:水去则荣散,谷消则卫亡,荣散卫亡,神无所依,故死。

sì shí liù nán yuē lǎo rén wò ér bú mèi shào zhuàng mèi ér bù wù zhě hé yě

这句话大意是:四十六难曰:老人卧而不寐,少壮寐而不寤者,何也?

rán jīng yán shào zhuàng zhě xuè qì shèng jī ròu huá qì dào tōng róng wèi zhī xíng bù shī yú cháng gù zhòu rì jīng yè bù wù yě

这句话大意是:然,经言少壮者血气盛,肌肉滑,气道通,荣卫之行,不失于常,故昼日精,夜不寤也。

lǎo rén xuè qì shuāi jī ròu bù huá róng wèi zhī dào sè gù zhòu rì bù néng jīng yè bù dé mèi yě

这句话大意是:老人血气衰,肌肉不滑,荣卫之道涩,故昼日不能精,夜不得寐也。

lǎo wò bú mèi shǎo mèi bù wù xì hu róng wèi xuè qì zhī yǒu yú bù zú yě

这句话大意是:老卧不寐,少寐不寤,系乎荣卫血气之有余,不足也。

sì shí qī nán yuē rén miàn dú néng nài hán zhě hé yě

这句话大意是:四十七难曰:人面独能耐寒者,何也?

rán rén tóu zhě zhū yáng zhī huì yě zhū yīn mài jiē zhì jǐng xiōng zhōng ér hái dú zhū yáng mài jiē shàng zhì tóu ěr gù lìng miàn nài hán yě

这句话大意是:然,人头者,诸阳之会也,诸阴脉皆至颈胸中而还,独诸阳脉皆上至头耳,故令面耐寒也。

sì shí jiǔ nàn yuē yǒu zhèng jīng zì bìng yǒu wǔ yá suǒ shāng hé yǐ bié zhī

现代白话:四十九难曰:有正经自病,有五邪所伤,凭什么别之?

rán yōu chóu sī lǜ zé shāng xīn

这句话大意是:然,忧愁思虑则伤心;。

xíng hán yǐn lěng zé shāng fèi

这句话大意是:形寒饮冷则伤肺;。

huì nù qì nì shàng ér bù xià zé shāng gān

这句话大意是:恚怒气逆,上而不下,则伤肝;。

yǐn shí láo juàn zé shāng pí

这句话大意是:饮食劳倦则伤脾;。

jiǔ zuò shī dì qiáng lì rù shuǐ zé shāng shèn

这句话大意是:久坐湿地,强力入水则伤肾。

shì zhèng jīng zhī zì bìng yě

这句话大意是:是正经之自病也。

hé wèi wǔ yá

这句话大意是:何谓五邪?

rán yǒu zhòng fēng yǒu shāng shǔ yǒu yǐn shí láo juàn yǒu shāng hán yǒu zhōng shī cǐ zhī wèi wǔ yá

这句话大意是:然,有中风,有伤暑,有饮食劳倦,有伤寒,有中湿,此之谓五邪。

xiè shì yuē yǐn shí láo juàn zì shì èr shì yǐn shí de zhě jī bǎo shī shí cǐ wài yá shāng yě

这句话大意是:谢氏曰:“饮食劳倦,自是二事,饮食得者,饥饱失时,此外邪伤也。

láo juàn de zhě láo xíng lì ér zhì juàn dài cǐ zhèng jīng zì bìng yě

这句话大意是:劳倦得者,劳形力而致倦怠,此正经自病也。

jiǎ lìng xīn bìng hé yǐ zhī zhòng fēng de zhī

现代白话:假令心病,凭什么知中风得之?

rán qí sè dāng chì

这句话大意是:然,其色当赤。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

gān zhǔ sè zì rù wèi qīng rù xīn wèi chì rù pí wèi huáng rù fèi wèi bái rù shèn wèi hēi

这句话大意是:肝主色,自入为青,入心为赤,入脾为黄,入肺为白,入肾为黑。

gù zhī gān yá rù xīn dāng chì sè

这句话大意是:故知肝邪入心当赤色。

qí bìng shēn rè xié xià mǎn tòng qí mài fú dà ér xián

这句话大意是:其病身热胁下满痛,其脉浮大而弦。

hé yǐ zhī shāng shǔ de zhī

现代白话:凭什么知伤暑得之?

rán dāng è chòu

这句话大意是:然,当恶臭。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

xīn zhǔ chòu zì rù wèi jiāo chòu rù pí wèi xiāng chòu rù gān wèi sāo chòu rù shèn wèi fǔ chòu rù fèi wèi xīng chòu

这句话大意是:心主臭,自入为焦臭,入脾为香臭,入肝为臊臭,入肾为腐臭,入肺为腥臭。

gù zhī xīn bìng dāng è chòu

这句话大意是:故知心病当恶臭。

qí bìng shēn rè ér fán xīn tòng qí mài fú dà ér sàn

这句话大意是:其病身热而烦,心痛,其脉浮大而散。

hé yǐ zhī yǐn shí láo juàn de zhī

现代白话:凭什么知饮食劳倦得之?

rán dāng xǐ kǔ wèi yě

这句话大意是:然,当喜苦味也。

xū wèi bù yù shí shí wèi yǐn shí

这句话大意是:虚为不欲食,实为饮食。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

pí zhǔ wèi rù gān wèi suān rù xīn wèi kǔ rù fèi wèi xīn rù shèn wèi xián zì rù wèi gān gù zhī pí yá rù xīn wèi xǐ kǔ wèi yě

这句话大意是:脾主味,入肝为酸,入心为苦,入肺为辛,入肾为咸,自入为甘,故知脾邪入心,为喜苦味也。

qí bìng shēn rè ér tǐ zhòng shì wò sì zhī bù shōu qí mài fú dà ér huǎn

这句话大意是:其病身热而体重嗜卧,四肢不收,其脉浮大而缓。

hé yǐ zhī shāng hán de zhī

现代白话:凭什么知伤寒得之?

rán dāng zhān yán wàng yǔ

这句话大意是:然,当谵言妄语。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

fèi zhǔ shēng rù gān wèi hū rù xīn wéi yán rù pí wèi gē rù shèn wèi shēn zì rù wèi kū gù zhī fèi yá rù xīn wèi zhān yán wàng yǔ yě

这句话大意是:肺主声,入肝为呼,入心为言,入脾为歌,入肾为呻,自入为哭,故知肺邪入心,为谵言妄语也。

qí bìng shēn rè sǎ sǎ wù hán shén zé chuǎn hāi qí mài fú dà ér sè

这句话大意是:其病身热,洒洒恶寒,甚则喘咳,其脉浮大而涩。

hé yǐ zhī zhōng shī de zhī

现代白话:凭什么知中湿得之?

rán dāng xǐ hàn chū bù kě zhǐ

这句话大意是:然,当喜汗出不可止。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

shèn zhǔ shī rù gān wèi qì rù xīn wèi hàn rù pí wèi xián rù fèi wèi tì zì rù wèi tuò

这句话大意是:肾主湿,入肝为泣,入心为汗,入脾为涎,入肺为涕,自入为唾。

gù zhī shèn yá rù xīn wèi hàn chū bù kě zhǐ yě

这句话大意是:故知肾邪入心,为汗出不可止也。

qí bìng shēn rè ér shǎo fù tòng zú jìng hán ér nì

这句话大意是:其病身热而少腹痛,足胫寒而逆。

qí mài chén rú ér dà cǐ wǔ yá zhī fǎ yě

这句话大意是:其脉沉濡而大,此五邪之法也。

cǐ piān yuè rén gài yán yīn yáng zàng fǔ jīng luò zhī piān xū piān shí zhě yě

这句话大意是:此篇越人盖言阴阳脏腑经络之偏虚偏实者也。

yóu piān shí yě gù nèi yá de ér shēng

这句话大意是:由偏实也,故内邪得而生;。

yóu piān xū yě gù wài xié de ér rù

这句话大意是:由偏虚也,故外邪得而入。

wǔ shí nán yuē bìng yǒu xū xié yǒu shí yá yǒu wēi xié yǒu zéi yá yǒu zhèng yá hé yǐ bié zhī

现代白话:五十难曰:病有虚邪,有实邪,有微邪,有贼邪,有正邪,凭什么别之?

rán cóng hòu lái zhě wèi xū xié cóng qián lái zhě wèi shí yá cóng suǒ bù shèng lái zhě wèi zéi yá cóng suǒ shèng lái zhě wèi wēi xié zì bìng zhě wèi zhèng xié

这句话大意是:然,从后来者为虚邪,从前来者为实邪,从所不胜来者为贼邪,从所胜来者为微邪,自病者为正邪。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

jiǎ lìng xīn bìng zhòng fēng de zhī wèi xū xié shāng shǔ de zhī wèi zhèng xié yǐn shí láo juàn de zhī wèi shí yá shāng hán de zhī wèi wēi xié zhōng shī de zhī wèi zéi yá

这句话大意是:假令心病,中风得之为虚邪,伤暑得之为正邪,饮食劳倦得之为实邪,伤寒得之为微邪,中湿得之为贼邪。

wǔ xíng zhī dào shēng wǒ zhě xiū qí qì xū yě jū wú zhī hòu ér lái wèi yá gù yuē xū xié

现代白话:五行之道,生我者休,其气虚也,居我之后而来为邪,故曰虚邪;。

wǒ shēng zhě xiāng qì fāng shí yě jū wú zhī qián ér lái wèi yá gù yuē shí yá

现代白话:我生者相,气方实也,居我之前而来为邪,故曰实邪。

zhèng xié zé běn jīng zì bìng zhě yě

这句话大意是:正邪,则本经自病者也。

wǔ shí yī nán yuē bìng yǒu yù de wēn zhě yǒu yù de hán zhě yǒu yù de jiàn rén zhě yǒu bù yù de jiàn rén zhě ér gè bù tóng bìng zài hé zàng fǔ yě

这句话大意是:五十一难曰:病有欲得温者,有欲得寒者,有欲得见人者,有不欲得见人者,而各不同,病在何脏腑也?

rán bìng yù de hán ér yù jiàn rén zhě bìng zài fǔ yě

这句话大意是:然,病欲得寒而欲见人者,病在腑也;。

bìng yù de wēn ér bù yù jiàn rén zhě bìng zài zàng yě

这句话大意是:病欲得温而不欲见人者,病在脏也。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

fǔ zhě yáng yě yáng bìng yù de hán yòu yù jiàn rén

这句话大意是:腑者阳也,阳病欲得寒,又欲见人;。

zàng zhě yīn yě yīn bìng yù de wēn yòu yù bì hù dú chǔ è wén rén shēng gù yǐ bié zhī zàng fǔ zhī bìng yě

这句话大意是:脏者阴也,阴病欲得温,又欲闭户独处,恶闻人声,故以别知脏腑之病也。

wǔ shí èr nán yuē fǔ zāng fā bìng gēn běn děng fǒu

这句话大意是:五十二难曰:腑脏发病,根本等否?

rán bù děng yě

这句话大意是:然,不等也。

qí bù děng nài hé

这句话大意是:其不等奈何?

rán zāng bìng zhě zhǐ ér bù yí qí bìng bù lí qí chù

这句话大意是:然,脏病者,止而不移,其病不离其处;。

fǔ bìng zhě fǎng fú bēn xiàng shàng xià xíng liú jū chǔ wú cháng

这句话大意是:腑病者,仿佛贲向,上下行流,居处无常。

gù yǐ cǐ zhī zàng fǔ gēn běn bù tóng yě

这句话大意是:故以此知脏腑根本不同也。

wǔ shí wǔ nán yuē bìng yǒu jī yǒu jù hé yǐ bié zhī

现代白话:五十五难曰:病有积、有聚,凭什么别之?

rán jī zhě yīn qì yě jù zhě yáng qì yě

这句话大意是:然,积者阴气也,聚者阳气也。

gù yīn chén ér fú yáng fú ér dòng

这句话大意是:故阴沉而伏,阳浮而动。

qì zhī suǒ jī míng yuē jī qì zhī suǒ jù míng yuē jù

这句话大意是:气之所积,名曰积,气之所聚,名曰聚。

gù jī zhě wǔ zàng suǒ shēng jù zhě liù fǔ suǒ chéng yě

这句话大意是:故积者五脏所生,聚者六腑所成也。

jī zhě yīn qì yě qí shǐ fā yǒu cháng chǔ qí tòng bù lí qí bù shàng xià yǒu suǒ zhōng shǐ zuǒ yòu yǒu suǒ qióng chǔ

这句话大意是:积者,阴气也,其始发有常处,其痛不离其部,上下有所终始,左右有所穷处;。

jù zhě yáng qì yě qí shǐ fā wú gēn běn shàng xià wú suǒ liú zhǐ qí tòng wú cháng chù wèi zhī jù

这句话大意是:聚者,阳气也,其始发无根本,上下无所留止,其痛无常处,谓之聚。

gù yǐ shì bié zhī jī jù yě

这句话大意是:故以是别知积聚也。

wǔ shí liù nán yuē wǔ zàng zhī jī gè yǒu míng hu

这句话大意是:五十六难曰:五脏之积,各有名吗?

yǐ hé yuè hé rì de zhī

这句话大意是:以何月,何日得之?

rán gān zhī jī míng yuē féi qì

这句话大意是:然,肝之积名曰肥气。

zài zuǒ xié xià rú fù bēi yǒu tóu zú

这句话大意是:在左胁下,如复杯,有头足。

jiǔ bù yù lìng rén fā ké nì jiē nüè lián suì bù yǐ

这句话大意是:久不愈,令人发咳逆痎疟,连岁不已。

yǐ jì xià wù sì rì de zhī

这句话大意是:以季夏戊巳日得之。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

fèi bìng chuán yú gān gān dāng chuán pí pí jì xià shì wáng wáng bù shòu yá gān fù yù hái fèi fèi bù kěn shòu gù liú jié wèi jī

这句话大意是:肺病传于肝,肝当传脾,脾季夏适王,王不受邪,肝复欲还肺,肺不肯受,故留结为积。

gù zhī féi qì yǐ jì xià wù sì rì de zhī

这句话大意是:故知肥气以季夏戊巳日得之。

shèng yě

这句话大意是:盛也。

xīn zhī jī míng yuē fú liáng

这句话大意是:心之积名曰伏梁。

qǐ qí shàng dà rú bì shàng zhì xīn xià

这句话大意是:起脐上,大如臂,上至心下。

jiǔ bù yù lìng rén bìng fán xīn

这句话大意是:久不愈,令人病烦心。

yǐ qiū gēng xīn rì de zhī

这句话大意是:以秋庚辛日得之。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

shèn bìng chuán xīn xīn dāng chuán fèi fèi yǐ qiū shì wáng wáng bù shòu yá xīn fù yù hái shèn shèn bù kěn shòu gù liú jié wèi jī

这句话大意是:肾病传心,心当传肺,肺以秋适王,王不受邪,心复欲还肾,肾不肯受,故留结为积。

gù zhī fú liáng yǐ qiū gēng xīn rì de zhī

这句话大意是:故知伏梁以秋庚辛日得之。

fú ér bù dòng rú liáng mù rán

这句话大意是:伏而不动,如梁木然。

pí zhī jī míng yuē pǐ qì

这句话大意是:脾之积名曰痞气。

zài wèi wǎn fù dà rú pán

这句话大意是:在胃脘,覆大如盘。

jiǔ bù yù lìng rén sì zhī bù shōu fā huáng dǎn yǐn shí bù wéi jī fū

这句话大意是:久不愈,令人四肢不收,发黄疸,饮食不为肌肤。

yǐ dōng rén guǐ rì de zhī

这句话大意是:以冬壬癸日得之。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

gān bìng chuán pí pí dāng chuán shèn shèn yǐ dōng shì wáng wáng bù shòu yá pí fù yù hái gān gān bù kěn shòu gù liú jié wèi jī

这句话大意是:肝病传脾,脾当传肾,肾以冬适王,王不受邪,脾复欲还肝,肝不肯受,故留结为积。

gù zhī pǐ qì yǐ dōng rén guǐ rì de zhī

这句话大意是:故知痞气以冬壬癸日得之。

pǐ sāi bù tōng

这句话大意是:痞塞不通。

fèi zhī jī míng yuē xī bēn

这句话大意是:肺之积名曰息贲。

zài yòu xié xià fù dà rú bēi jiǔ bù yǐ lìng rén sǎ xī hán rè ér hāi fā fèi yōng

这句话大意是:在右胁下,覆大如杯,久不已,令人洒淅寒热而咳,发肺痈。

yǐ chūn jiǎ yǐ rì de zhī

这句话大意是:以春甲乙日得之。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

xīn bìng chuán fèi fèi dāng chuán gān gān yǐ chūn shì wáng wáng bù shòu yá fèi fù yù hái xīn xīn bù kěn shòu gù liú jié wèi jī

这句话大意是:心病传肺,肺当传肝,肝以春适王,王不受邪,肺复欲还心,心不肯受,故留结为积。

gù zhī xī bēn yǐ chūn jiǎ yǐ rì de zhī

这句话大意是:故知息贲以春甲乙日得之。

huò xi huò bēn

这句话大意是:或息或贲。

shèn zhī jī míng yuē bēn tún

这句话大意是:肾之积名曰贲豚。

fā yú shǎo fù shàng zhì xīn xià ruò tún zhuàng huò shàng huò xià wú shí

这句话大意是:发于少腹,上至心下,若豚状,或上或下无时。

jiǔ bù yǐ lìng rén chuǎn nì gǔ wěi shǎo qì yǐ xià bǐng dīng rì de zhī

这句话大意是:久不已,令人喘逆,骨痿、少气,以夏丙丁日得之。

hé yǐ yán zhī

现代白话:凭什么言之?

pí bìng chuán shèn shèn dāng chuán xīn xīn yǐ xià shì wáng wáng bù shòu yá shèn fù yù hái pí pí bù kěn shòu gù liú jié wèi jī

这句话大意是:脾病传肾,肾当传心,心以夏适王,王不受邪,肾复欲还脾,脾不肯受,故留结为积。

gù zhī bēn tún yǐ xià bǐng dīng rì de zhī

这句话大意是:故知贲豚以夏丙丁日得之。

cǐ wǔ jī zhī yào fǎ yě

这句话大意是:此五积之要法也。

ruò tún zhī bēn bù cháng dìng yě

这句话大意是:若豚之贲,不常定也。

tún xìng zào gù míng zhī

这句话大意是:豚性躁,故名之。

wǔ shí jiǔ nàn yuē kuáng diān zhī bìng hé yǐ bié zhī

现代白话:五十九难曰:狂癫之病,凭什么别之?

rán kuáng jí zhī shǐ fā shǎo wò ér bù jī zì gāo xián yě zì biàn zhì yě zì jù guì yě wàng xiào hǎo gē lè wàng xíng bù xiū shì yě

这句话大意是:然,狂疾之始发,少卧而不饥,自高贤也,自辨智也,自倨贵也,妄笑好歌乐,妄行不休是也。

diān jí shǐ fā yì bù lè jiāng pū zhí shì qí mài sān bù yīn yáng jù shèng shì yě

这句话大意是:癫疾始发,意不乐,僵仆直视,其脉三部阴阳俱盛是也。

liù shí nán yuē tóu xīn zhī bìng yǒu jué tòng yǒu zhēn tòng hé wèi yě

这句话大意是:六十难曰:头、心之病,有厥痛,有真痛,何谓也?

rán shǒu sān yáng zhī mài shòu fēng hán fú liú ér bù qù zhě zé míng jué tóu tòng

这句话大意是:然,手三阳之脉受风寒,伏留而不去者,则名厥头痛;。

rù lián zài nǎo zhě míng zhēn tóu tòng

这句话大意是:入连在脑者,名真头痛。

qí wǔ zàng qì xiāng gān míng jué xīn tòng

这句话大意是:其五脏气,相干,名厥心痛;。

qí tòng shén dàn zài xīn shǒu zú qīng zhě jí míng zhēn xīn tòng

这句话大意是:其痛甚,但在心,手足青者,即名真心痛。

qí zhēn tóu xīn tòng zhě dàn fā xī sǐ xī fā dàn sǐ

这句话大意是:其真头、心痛者,旦发夕死,夕发旦死。

xié qì

这句话大意是:邪气。

liù shí yī nán yuē jīng yán wàng ér zhī zhī wèi zhī shén wén ér zhī zhī wèi zhī shèng wèn ér zhī zhī wèi zhī gōng qiè mài ér zhī zhī wèi zhī qiǎo hé wèi yě

这句话大意是:六十一难曰:经言望而知之谓之神,闻而知之谓之圣,问而知之谓之工,切脉而知之谓之巧,何谓也?

rán wàng ér zhī zhī zhě wàng jiàn qí wǔ sè yǐ zhī qí bìng

这句话大意是:然,望而知之者,望见其五色以知其病。

sù wèn wǔ zàng shēng chéng piān yún sè jiàn qīng rú cǎo zī huáng rú zhǐ shí hēi rú tái chì rú pēi xuè bái rú kū gǔ zhě jiē sǐ

这句话大意是:《素问》五脏生成篇云:“色见青如草滋,黄如枳实,黑如炲,赤如衃血,白如枯骨者,皆死;。

qīng rú cuì yǔ chì rú jī guān huáng rú xiè fù bái rú shǐ gāo hēi rú wū líng zhě jiē shēng

这句话大意是:青如翠羽,赤如鸡冠,黄如蟹腹,白如豕膏,黑如乌翎者,皆生。

líng shū yún qīng hēi wèi tòng huáng chì wèi rè bái wèi hán

这句话大意是:”《灵枢》云:“青黑为痛,黄赤为热,白为寒。

yòu yún chì sè chū yú liǎng quán dà rú mǔ zhǐ zhě bìng suī xiǎo yù bì zú sǐ

这句话大意是:”又云:“赤色出于两颧,大如拇指者,病虽小愈,必卒死;。

hēi sè chū yú tíng yán sè dà rú mǔ zhǐ bì bù bìng ér zú

这句话大意是:黑色出于庭(颜色),大如拇指,必不病而卒。

yòu yún zhěn xuè mài zhě duō chì duō rè duō qīng duō tòng duō hēi wéi jiǔ bì duō hēi duō chì duō qīng jiē jiàn zhě wèi hán rè shēn tòng miàn sè wēi huáng chǐ gòu huáng zhǎo jiǎ shàng huáng huáng dǎn yě

这句话大意是:”又云:“诊血脉者,多赤多热,多青多痛,多黑为久痹,多黑、多赤、多青、皆见者,为寒热身痛,面色微黄,齿垢黄,爪甲上黄,黄疸也。

yòu rú yàn chǎn fù miàn chì shé qīng mǔ huó zi sǐ miàn qīng shé chì mò chū mǔ sǐ zǐ huó chún kǒu jù qīng zǐ mǔ jù sǐ zhī lèi yě

这句话大意是:”又如验产妇,面赤舌青,母活子死,面青舌赤沫出,母死子活,唇口俱青,子母俱死之类也。

wén ér zhī zhī zhě wén qí wǔ yīn yǐ bié qí bìng

这句话大意是:闻而知之者,闻其五音以别其病。

sì míng chén shì yuē wǔ zàng yǒu shēng ér shēng yǒu yīn gān shēng hū yīn yīng jiǎo diào ér zhí yīn shēng xiāng yìng zé wú bìng jiǎo luàn zé bìng zài gān

这句话大意是:四明陈氏曰:“五脏有声,而声有音,肝声呼,音应角,调而直,音声相应则无病,角乱则病在肝;。

xīn shēng xiào yīn yìng zhēng hé ér zhǎng yīn shēng xiāng yìng zé wú bìng zhēng luàn zé bìng zài xīn pí shēng gē yīn yīng gōng dà ér hé yīn shēng xiāng yìng zé wú bìng gōng luàn zé bìng zài pí

这句话大意是:心声笑,音应征,和而长,音声相应则无病,征乱则病在心,脾声歌,音应宫,大而和,音声相应则无病,宫乱则病在脾;。

fèi shēng kū yīn yīng shāng qīng ér jìn yīn shēng xiāng yìng zé wú bìng shāng luàn zé bìng zài fèi

这句话大意是:肺声哭,音应商,轻而劲,音声相应则无病,商乱则病在肺;。

shèn shēng shēn yīn yīng yǔ chén ér shēn yīn shēng xiāng yìng zé wú bìng yǔ luàn zé bìng zài shèn

这句话大意是:肾声呻,音应羽,沉而深,音声相应则无病,羽乱则病在肾。

wèn ér zhī zhī zhě wèn qí suǒ yù wǔ wèi yǐ zhī qí bìng suǒ qǐ suǒ zài yě

这句话大意是:问而知之者,问其所欲五味,以知其病所起所在也。

líng shū yún wǔ wèi rù kǒu gè yǒu suǒ zǒu gè yǒu suǒ bìng

这句话大意是:《灵枢》云:“五味入口,各有所走,各有所病。

suān zǒu jīn duō shí zhī lìng rén lóng

这句话大意是:酸走筋,多食之,令人癃;。

xián zǒu xuè duō shí zhī lìng rén kě

这句话大意是:咸走血,多食之,令人渴;。

xīn zǒu qì duō shí zhī lìng rén dòng xīn

这句话大意是:辛走气,多食之,令人洞心。

xīn yǔ qì jù xíng gù xīn rù xīn ér yǔ hàn jù chū

这句话大意是:辛与气俱行,故辛入心而与汗俱出;。

kǔ zǒu gǔ duō shí zhī lìng rén biàn ǒu

这句话大意是:苦走骨,多食之,令人变呕;。

gān zǒu ròu duō shí zhī lìng rén mán xīn mán yīn mèn

这句话大意是:甘走肉,多食之,令人悗心(悗音闷)。

tuī cǐ zé zhī wèn qí suǒ yù wǔ wèi yǐ zhī qí bìng zhī suǒ qǐ suǒ zài yě

这句话大意是:推此,则知问其所欲五味,以知其病之所起所在也。

yuán shì yuē wèn qí suǒ yù wǔ wèi zhōng piān shì piān duō shí zhī wù zé zhī zàng qì yǒu piān shèng piān jué zhī hou yě

这句话大意是:袁氏曰:“问其所欲五味中偏嗜偏多食之物,则知脏气有偏胜偏绝之候也。

qiè mài ér zhī zhī zhě zhěn qí cùn kǒu shì qí xū shí yǐ zhī qí bìng bìng zài hé zàng fǔ yě

这句话大意是:切脉而知之者,诊其寸口,视其虚实,以知其病,病在何脏腑也。

zhěn cùn kǒu jí dì yī nán zhī yì

这句话大意是:诊寸口,即第一难之义。

wáng shì mài fǎ zàn yuē mài yǒu sān bù

这句话大意是:王氏脉法赞曰:“脉有三部,。

chǐ cùn jí guān

这句话大意是:尺、寸及关,。

róng wèi liú xíng

这句话大意是:荣卫流行,。

bù shī héng quán

这句话大意是:不失衡权,。

shèn chén xīn hóng fèi fú gān xián cǐ zì cháng jīng

这句话大意是:肾沉、心洪、肺浮、肝弦、此自常经,。

bù shī zhū qián

这句话大意是:不失铢钱,。

chū rù shēng jiàng

这句话大意是:出入升降,。

lòu kè zhōu xuán

这句话大意是:漏刻周旋,。

shuǐ xià èr kè

这句话大意是:水下二刻,。

mài yī zhōu shēn

这句话大意是:脉一周身,。

xuán fù cùn kǒu

这句话大意是:旋复寸口,。

xū shí jiàn yān

现代白话:虚实见呢。

jīng yán yǐ wài zhī zhī yuē shèng yǐ nèi zhī zhī yuē shén cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:经言以外知之曰圣,以内知之曰神,此之谓也。

yǐ wài zhī zhī wàng wén yǐ nèi zhī zhī wèn qiè yě

这句话大意是:以外知之望闻,以内知之问切也。

shén wēi miào yě

这句话大意是:神,微妙也。

shèng tōng míng yě

这句话大意是:圣,通明也。

✦ You read 卷一·难经

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.