针灸大成 · 杨继洲 · Chapter 46 of 196

卷三·杂病穴法歌(医学入门)

PinyinModern Translation
Size

zá bìng suí zhèng xuǎn zá xué réng jiān yuán hé yǔ bā fǎ

这句话大意是:杂病随症选杂穴,仍兼原合与八法。

jīng luò yuán huì bié lùn xiáng zàng fǔ shù mù dāng jǐn shǐ

这句话大意是:经络原会别论详,脏腑俞募当谨始。

gēn jié biāo běn lǐ xuán wēi sì guān sān bù shi qí chù

这句话大意是:根结标本理玄微,四关三部识其处。

shāng hán yī rì cì fēng fǔ yīn yáng fēn jīng cì dì qǔ

这句话大意是:伤寒一日刺风府,阴阳分经次第取。

shāng hán yī rì tài yáng fēng fǔ èr rì yáng míng zhī xíng sān rì shǎo yáng zhī shù sì rì tài yīn zhī jǐng wǔ rì shǎo yīn zhī shù liù rì jué yīn zhī jīng

这句话大意是:伤寒一日太阳风府,二日阳明之荥,三日少阳之俞,四日太阴之井,五日少阴之俞,六日厥阴之经。

zài biǎo cì sān yáng jīng xué zài lǐ cì sān yīn jīng xué liù rì guò jīng wèi hàn cì qī mén sān lǐ gǔ fǎ yě

这句话大意是:在表刺三阳经穴,在里刺三阴经穴,六日过经未汗,刺期门、三里,古法也。

wéi yáng zhèng jiǔ guān yuán xué wèi miào

这句话大意是:惟阳症灸关元穴为妙。

hàn tǔ xià fǎ fēi yǒu tā hé gǔ nèi guān yīn jiāo chǔ

这句话大意是:汗吐下法非有他,合谷内关阴交杵。

hàn zhēn hé gǔ rù èr fēn xíng jiǔ jiǔ shù cuō shù shí cì nán zuǒ cuō nǚ yòu cuō de hàn xíng xiè fǎ hàn zhǐ shēn wēn chū zhēn

这句话大意是:汗,针合谷入二分,行九九数,搓数十次,男左搓,女右搓,得汗行泻法,汗止身温出针。

rú hàn bù zhǐ zhēn yīn shì bǔ hé gǔ

这句话大意是:如汗不止,针阴市,补合谷。

tǔ zhēn nèi guān rù sān fēn xiān bǔ liù cì xiè sān cì háng zǐ wǔ dǎo jiù fǎ sān cì tí qì shàng xíng yòu tuī zhàn yī cì bìng rén duō hū jǐ cì jí tǔ

这句话大意是:吐,针内关入三分,先补六次,泻三次,行子午捣臼法三次,提气上行,又推战一次,病人多呼几次,即吐;。

rú tǔ bù zhǐ bǔ jiǔ yáng shù tiáo yún hū xī sān shí liù dù tǔ zhǐ xú chū zhēn jí mén xué

这句话大意是:如吐不止,补九阳数,调匀呼吸,三十六度,吐止,徐出针,急扪穴;。

tǔ bù zhǐ bǔ zú sān lǐ

这句话大意是:吐不止,补足三里。

xià zhēn sān yīn jiāo rù sān fēn nán zuǒ nǚ yòu yǐ zhēn pán xuán yòu zhuǎn liù yīn shù bì yòng kǒu bí bì qì tūn gǔ fù zhōng jiāng xiè chā yī xià qí rén jí xiè bí xī shǒu xiè sān shí liù biàn fāng kāi kǒu bí zhī qì chā zhēn jí xiè

这句话大意是:下,针三阴交入三分,男左女右,以针盘旋,右转六阴数毕,用口鼻闭气,吞鼓腹中,将泻插一下,其人即泄,鼻吸手泻三十六遍,方开口鼻之气,插针即泄;。

rú xiè bù zhǐ zhēn hé gǔ shēng jiǔ yáng shù

这句话大意是:如泄不止,针合谷,升九阳数。

fán hàn tǔ xià réng fēn yīn yáng bǔ xiè jiù liú zhù xué xíng zhī yóu miào

这句话大意是:凡汗、吐、下,仍分阴阳补泻,就流注穴行之尤妙。

yī qiè fēng hán shǔ shī yá tóu téng fā rè wài guān qǐ

这句话大意是:一切风寒暑湿邪,头疼发热外关起。

tóu miàn ěr mù kǒu bí bìng qǔ chí hé gǔ wèi zhī zhǔ

这句话大意是:头面耳目口鼻病,曲池合谷为之主。

piān zhèng tóu téng zuǒ yòu zhēn liè quē tài yuān bù yòng bǔ

这句话大意是:偏正头疼左右针,列缺太渊不用补。

tóu fēng mù xuàn xiàng liè qiáng shēn mài jīn mén shǒu sān lǐ

这句话大意是:头风目眩项捩强,申脉金门手三里。

chì yǎn yíng xiāng chū xuè qí lín qì tài chòng hé gǔ lǚ

这句话大意是:赤眼迎香出血奇,临泣太冲合谷侣。

ěr lóng lín qì yǔ jīn mén hé gǔ zhēn hòu tīng rén yǔ

这句话大意是:耳聋临泣与金门,合谷针后听人语。

zuǒ tòng zhēn yòu

这句话大意是:左痛针右。

yǎn zhǒng xuè làn xiè zú lín qì

这句话大意是:眼肿血烂,泻足临泣。

zú lín qì

这句话大意是:足临泣。

jù xiè

这句话大意是:俱泻。

bí sāi bí zhì jí bí yuān hé gǔ tài chòng suí shǒu qǔ

这句话大意是:鼻塞鼻痔及鼻渊,合谷太冲随手取。

kǒu jìn wāi xié liú xián duō de cāng jiá chē réng kě jǔ

这句话大意是:口噤㖞斜流涎多,地仓颊车仍可举。

kǒu shé shēng chuāng shé xià qiào sān léng cì xuè fēi cū lǔ

这句话大意是:口舌生疮舌下窍,三棱刺血非粗卤。

shé liè chū xuè xún nèi guān tài chòng yīn jiāo zǒu shàng bù

这句话大意是:舌裂出血寻内关,太冲阴交走上部。

shé shàng shēng tāi hé gǔ dāng shǒu sān lǐ zhì shé fēng wǔ

这句话大意是:舌上生胎合谷当,手三里治舌风舞。

yá fēng miàn zhǒng jiá chē shén hé gǔ lín qì xiè bù shù

这句话大意是:牙风面肿颊车神,合谷临泣泻不数。

èr líng èr qiāo yǔ èr jiāo tóu xiàng shǒu zú hù xiāng yǔ

这句话大意是:二陵二𫏋与二交,头项手足互相与。

liǎng jǐng liǎng shāng èr sān jiān shǒu shàng zhū fēng de qí suǒ

这句话大意是:两井两商二三间,手上诸风得其所。

shǒu zhǐ lián jiān xiāng yǐn téng hé gǔ tài chòng néng jiù kǔ

这句话大意是:手指连肩相引疼,合谷、太冲能救苦。

shǒu sān lǐ zhì jiān lián qí jí jiān xīn hòu chēng zhōng zhǔ

这句话大意是:手三里治肩连脐,脊间心后称中渚。

lěng sou zhǐ yi bǔ hé gǔ sān yīn jiāo xiè shí shí zhù

这句话大意是:冷嗽只宜补合谷,三阴交泻实时住。

jù xiè

这句话大意是:俱泻。

shé xià liǎng biān zǐ jīn

这句话大意是:舌下两边紫筋。

xiè zú lín qì

这句话大意是:泻足临泣。

huò luàn zhōng wǎn kě rù shēn sān lǐ nèi tíng xiè jǐ xǔ

这句话大意是:霍乱中脘可入深,三里内庭泻几许。

xīn tòng fān wèi cì láo gōng hán zhě shǎo zé xì shǒu zhǐ xīn tòng shǒu zhàn shǎo hǎi qiú ruò yào chú gēn yīn shì dǔ tài yuān liè quē xué xiāng lián néng qū qì tòng cì liǎng rǔ

这句话大意是:心痛翻胃刺劳宫,寒者少泽细手指.心痛手战少海求,若要除根阴市睹,太渊、列缺穴相连,能祛气痛刺两乳。

xié tòng zhǐ xū yáng líng quán fù tòng gōng sūn nèi guān ěr

现代白话:胁痛只须阳陵泉,腹痛公孙内关你。

nüè jí sù wèn fēn gè jīng wēi shì cì zhǐ shé hóng zǐ

这句话大意是:疟疾素问分各经,危氏刺指舌红紫。

rè zhě

这句话大意是:热者。

yòng bǔ

这句话大意是:用补。

zú tài yáng nüè xiān hán hòu rè hàn chū bù yǐ cì jīn mén

这句话大意是:足太阳疟,先寒后热,汗出不已,刺金门。

zú shǎo yáng nüè hán rè xīn tì hàn duō cì xiá xī

这句话大意是:足少阳疟,寒热心惕,汗多,刺侠溪。

zú yáng míng nüè hán jiǔ nǎi rè hàn chū xǐ jiàn huǒ guāng cì chōng yáng

这句话大意是:足阳明疟,寒久乃热,汗出喜见火光,刺冲阳。

zú tài yīn nüè hán rè shàn ǒu ǒu yǐ nǎi shuāi cì gōng sūn

这句话大意是:足太阴疟,寒热善呕,呕已乃衰,刺公孙。

zú shǎo yīn nüè ǒu tù shén yù bì hù cì dà zhōng

这句话大意是:足少阴疟,呕吐甚欲闭户,刺大钟。

zú jué yīn nüè shǎo fù mǎn xiǎo biàn bù lì cì tài chòng

这句话大意是:足厥阴疟,少腹满,小便不利,刺太冲。

xīn nüè cì shén mén gān nüè zhōng fēng pí nüè shāng qiū fèi nüè liè quē shèn nüè tài xī wèi nüè lì duì

这句话大意是:心疟刺神门,肝疟中封,脾疟商丘,肺疟列缺,肾疟太溪,胃疟厉兑。

wēi shì cì shǒu shí zhǐ jí shé xià zǐ zhǒng jīn chū xuè

这句话大意是:危氏刺手十指及舌下紫肿筋出血。

lì jí hé gǔ sān lǐ yi shèn zhě bì xū jiān zhōng lǚ

这句话大意是:痢疾合谷三里宜,甚者必须兼中膂。

xīn xiōng pǐ mǎn yīn líng quán zhēn dào chéng shān yǐn shí měi

这句话大意是:心胸痞满阴陵泉,针到承山饮食美,。

xiè xiè dù fù zhū bān jí sān lǐ nèi tíng gōng wú bǐ

这句话大意是:泄泻肚腹诸般疾,三里内庭功无比。

shuǐ zhǒng shuǐ fèn yǔ fù liū zhàng mǎn zhōng wǎn sān lǐ chuāi

这句话大意是:水肿水分与复溜,胀满中脘三里揣。

bái lì hé gǔ chì lì xiǎo cháng shù chì bái zú sān lǐ zhōng lǚ

这句话大意是:白痢合谷,赤痢小肠俞,赤白足三里、中膂。

zú sān lǐ

这句话大意是:足三里。

jù xiè

这句话大意是:俱泻。

shuǐ fèn xiān yòng xiǎo zhēn cì yòng dà zhēn yǐ jī líng guǎn tòu zhī shuǐ chū zhuó zhě sǐ qīng zhě shēng jí fú jǐn pí wán liǎn zhī

这句话大意是:水分先用小针,次用大针,以鸡翎管透之,水出浊者死,清者生,急服紧皮丸敛之。

rú xiāng cūn wú yào cū rén tǐ shí zhě zhēn zhī

这句话大意是:如乡村无药,粗人体实者针之;。

ruò gāo rén zé jìn zhēn

这句话大意是:若高人则禁针。

qǔ xuè fǎ xiān yòng zhēn bǔ rù dì bù shǎo tíng xiè chū rén bù shǎo tíng fù bǔ rù dì bù shǎo tíng xiè chū zhēn qí yū xuè zì chū

这句话大意是:取血法:先用针补入地部,少停泻出人部,少停复补入地部,少停泻出针,其瘀血自出。

xū zhě zhǐ yǒu huáng shuǐ chū ruò jiǎo shàng zhǒng dà yù fàng shuǐ zhě réng yòng cǐ fǎ yú fù liū xué shàng qǔ zhī

这句话大意是:虚者只有黄水出,若脚上肿大,欲放水者,仍用此法,于复溜穴上取之。

nèi jīng zhēn fù yǐ bù chán jiǎo

这句话大意是:《内经》针腹,以布缠缴。

zhēn jiā lìng yǒu pán fǎ xiān zhēn rù èr cùn wǔ fēn tuì chū èr cùn zhǐ liú wǔ fēn zài nèi pán zhī

这句话大意是:针家另有盘法:先针入二寸五分,退出二寸,只留五分在内盘之。

rú yào qǔ shàng jiāo bāo luò zhī bìng yòng zhēn tóu yíng xiàng shàng cì rù èr fēn bǔ zhī shǐ qì gōng shàng

这句话大意是:如要取上焦包络之病,用针头迎向上刺入二分补之,使气攻上;。

ruò qí xià yǒu bìng zhēn tóu xiàng xià tuì chū èr fēn xiè zhī

这句话大意是:若脐下有病,针头向下,退出二分泻之。

cǐ tè bèi gǔ fǎ chū xué bù kě qīng yòng

这句话大意是:此特备古法,初学不可轻用。

yāo tòng huán tiào wěi zhōng shén ruò lián bèi tòng kūn lún wǔ

这句话大意是:腰痛环跳委中神,若连背痛昆仑武。

yāo lián tuǐ téng wàn gǔ shēng sān lǐ jiàng xià suí bài guì

这句话大意是:腰连腿疼腕骨升,三里降下随拜跪。

yāo lián jiǎo tòng zěn shēng yī

这句话大意是:腰连脚痛怎生医?

huán tiào háng jiān yǔ fēng shì

这句话大意是:环跳行间与风市。

jiǎo xī zhū tòng xiàn háng jiān sān lǐ shēn mài jīn mén chǐ

这句话大意是:脚膝诸痛羡行间,三里申脉金门侈。

jiǎo ruò zhuàn jīn yǎn fā huā rán gǔ chéng shān fǎ zì gǔ

这句话大意是:脚若转筋眼发花,然谷承山法自古。

liǎng zú nán yí xiān xuán zhōng tiáo kǒu hòu zhēn néng bù lǚ

这句话大意是:两足难移先悬钟,条口后针能步履。

liǎng zú suān má bǔ tài xī pū cān nèi tíng pán gēn chu

这句话大意是:两足酸麻补太溪,仆参内庭盘跟楚。

bǔ wàn gǔ xiè zú sān lǐ

这句话大意是:补腕骨,泻足三里。

yòng bǔ fǎ

这句话大意是:用补法。

yòng xiè

这句话大意是:用泻。

jiǎo pán tòng xiè nèi tíng jiǎo gēn tòng xiè pū cān

这句话大意是:脚盘痛泻内庭,脚跟痛泻仆参。

jiǎo lián xié yè tòng nán dāng huán tiào yáng líng quán nèi chǔ

这句话大意是:脚连胁腋痛难当,环跳阳陵泉内杵。

lěng fēng shī bì zhēn huán tiào yáng líng sān lǐ shāo zhēn wěi

这句话大意是:冷风湿痹针环跳,阳陵三里烧针尾。

qī shàn dà dūn yǔ tài chòng wǔ lín xuè hǎi tōng nán fù

这句话大意是:七疝大敦与太冲,五淋血海通男妇。

dà biàn xū mì bǔ zhī gōu xiè zú sān lǐ xiào kě nǐ

这句话大意是:大便虚秘补支沟,泻足三里效可拟。

rè mì qì mì xiān zhǎng qiáng dà dūn yáng líng kān tiáo hù

这句话大意是:热秘气秘先长强,大敦阳陵堪调护。

xiǎo biàn bù tōng yīn líng quán sān lǐ xiè xià ruò rú zhù

这句话大意是:小便不通阴陵泉,三里泻下溺如注。

nèi shāng shí jī zhēn sān lǐ xuán jī xiāng yìng kuài yì xiāo

这句话大意是:内伤食积针三里,璇玑相应块亦消。

pí bìng qì xuè xiān hé gǔ hòu cì sān yīn zhēn yòng shāo

这句话大意是:脾病气血先合谷,后刺三阴针用烧。

shāo sān wǔ zhuàng zhī tòng jí zhǐ

这句话大意是:烧三五壮,知痛即止。

shǒu zú sān lǐ

这句话大意是:手足三里。

yī qiè nèi shāng nèi guān xué tán huǒ jī kuài tuì fán cháo

这句话大意是:一切内伤内关穴,痰火积块退烦潮。

tù xiě chǐ zé gōng wú bǐ nǜ xuè shàng xīng yǔ hé liáo

这句话大意是:吐血尺泽功无比,衄血上星与禾髎。

chuǎn jí liè quē zú sān lǐ ǒu yē yīn jiāo bù kě ráo

这句话大意是:喘急列缺足三里,呕噎阴交不可饶。

láo gōng néng zhì wǔ bān xián gèng cì yǒng quán jí ruò tiāo

这句话大意是:劳宫能治五般痫,更刺涌泉疾若挑。

shén mén zhuān zhì xīn chī dāi rén zhōng jiàn shǐ qū diān yāo

这句话大意是:神门专治心痴呆,人中间使祛癫妖。

shī jué bǎi huì yī xué měi gèng zhēn yǐn bái xiào zhāo zhāo

这句话大意是:尸厥百会一穴美,更针隐白效昭昭。

fù rén tōng jīng xiè hé gǔ sān lǐ zhì yīn cuī yùn rèn

这句话大意是:妇人通经泻合谷,三里至阴催孕妊。

sǐ tāi yīn jiāo bù kě huǎn bāo yī zhào hǎi nèi guān xún

这句话大意是:死胎阴交不可缓,胞衣照海内关寻.。

xiǎo ér jīng fēng shǎo shāng xué rén zhōng yǒng quán xiè mò shēn

这句话大意是:小儿惊风少商穴,人中涌泉泻莫深。

yōng jū chū qǐ shěn qí xué zhǐ cì yáng jīng bù cì yīn

这句话大意是:痈疽初起审其穴,只刺阳经不刺阴。

wài yòng bǐ guǎn chuī ěr

这句话大意是:外用笔管吹耳。

xū bǔ hé gǔ

这句话大意是:虚补合谷。

jù xiè

这句话大意是:俱泻。

yáng jīng wèi yōng cóng bèi chū zhě dāng cóng tài yáng jīng zhì yīn tōng gǔ shù gǔ kūn lún wěi zhōng wǔ xué xuǎn yòng

这句话大意是:阳经谓痈从背出者,当从太阳经至阴、通谷、束骨、昆仑、委中五穴选用。

cóng bìn chū zhě dāng cóng shào yáng jīng qiào yīn xiá xī lín qì yáng fǔ yáng líng quán wǔ xué xuǎn yòng

这句话大意是:从鬓出者,当从少阳经窍阴、侠溪、临泣、阳辅、阳陵泉五穴选用。

cóng zī chū zhě dāng cóng yáng míng jīng lì duì nèi tíng xiàn gǔ chōng yáng jiě xī wǔ xué xuǎn yòng

这句话大意是:从髭出者,当从阳明经厉兑、内庭、陷谷、冲阳、解溪五穴选用。

cóng xiōng chū zhě zé yǐ jué gǔ yī xué zhì zhī

这句话大意是:从胸出者,则以绝骨一穴治之。

fán yōng jū yǐ pò kāo shén shuò wàng bù jì

这句话大意是:凡痈疽已破,尻神朔望不忌。

shāng hán liú zhù fēn shǒu zú tài chòng nèi tíng kě fú chén

这句话大意是:伤寒流注分手足,太冲内庭可浮沉。

shú cǐ quán tí shǒu yào huó de hòu fāng kě dù jīn zhēn

这句话大意是:熟此筌蹄手要活,得后方可度金针。

yòu yǒu yī yán zhēn mì jué shàng bǔ xià xiè zhí qiān jīn

这句话大意是:又有一言真秘诀,上补下泻值千金。

✦ You read 卷三·杂病穴法歌(医学入门)

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.