针灸大成 · 杨继洲 · Chapter 64 of 196

卷四·素问九针论

PinyinModern Translation
Size

jiǔ zhēn shì

这句话大意是:九针式。

dì yuē zhēn zhī cháng duǎn yǒu shù hu

这句话大意是:帝曰:“针之长短有数吗?

qí bó duì yuē yī yuē chán zhēn qǔ fǎ yú jīn zhēn tóu dà mò ruì mò píng bàn cùn zú ruì zhī zhǎng yī cùn liù fēn

这句话大意是:歧伯对曰:“一曰镵针,取法于巾针,头大末锐,末平半寸卒锐之,长一寸六分。

èr yuē yuán zhēn qǔ fǎ yú xù zhēn tǒng qí shēn ér luǎn qí fēng zhēn rú luǎn xíng yuán qí mò zhǎng yī cùn liù fēn

这句话大意是:二曰圆针,取法于絮针,筒其身而卵其锋,针如卵形,圆其末,长一寸六分。

sān yuē dī zhēn qǔ fǎ yú shǔ sù zhī ruì cháng sān cùn bàn

这句话大意是:三曰𫔂针,取法于黍粟之锐,长三寸半。

sì yuē fēng zhēn qǔ fǎ yú xù zhēn tǒng qí shēn fēng qí mò rèn sān yú zhǎng yī cùn liù fēn

这句话大意是:四曰锋针,取法于絮针,筒其身锋其末,刃三隅,长一寸六分。

wǔ yuē pí zhēn qǔ fǎ yú jiàn fēng mò rú jiàn guǎng èr cùn bàn zhǎng sì cùn

这句话大意是:五曰铍针,取法于剑,锋末如剑,广二寸半,长四寸。

liù yuē yuán lì zhēn qǔ fǎ yú máo zhēn qiě yuán qiě ruì wēi dà qí mò fǎn xiǎo qí shēn yòu yuē zhōng shēn wēi dà zhǎng yī cùn liù fēn

这句话大意是:六曰圆利针,取法于牦针,且圆且锐,微大其末,反小其身,又曰中身微大,长一寸六分。

qī yuē háo zhēn qǔ fǎ yú háo máo jiān rú wén méng huì cháng sān cùn liù fēn

这句话大意是:七曰毫针,取法于毫毛,尖如蚊虻喙,长三寸六分。

bā yuē zhǎng zhēn qǔ fǎ yú qì zhēn fēng lì shēn báo zhǎng qī cùn

这句话大意是:八曰长针,取法于綦针,锋利身薄,长七寸。

jiǔ yuē dà zhēn qǔ fǎ yú fēng zhēn jiān rú tǐng qí fēng wēi yuán zhǎng sì cùn

这句话大意是:九曰大针,取法于锋针,尖如挺,其锋微圆,长四寸。

cǐ jiǔ zhēn zhī cháng duǎn yě

这句话大意是:此九针之长短也。

jiǔ zhēn tú

这句话大意是:九针图。

chán zhēn píng bàn cùn zhǎng yī cùn liù fēn tóu dà mò ruì bìng zài pí fū cì rè zhě yòng cǐ jīn zhī míng jiàn tóu zhēn shì yě

这句话大意是:镵针:平半寸,长一寸六分,头大末锐,病在皮肤,刺热者用此,今之名箭头针是也。

jiǔ zhēn shì chán zhēn

这句话大意是:九针式——镵针。

yuán zhēn qí shēn yuán fēng rú luǎn xíng zhǎng yī cùn liù fēn

这句话大意是:圆针:其身圆,锋如卵形,长一寸六分。

kāi mó fēn ròu yòng cǐ

这句话大意是:揩摩分肉用此。

jiǔ zhēn shì yuán zhēn

这句话大意是:九针式——圆针。

dī zhēn qí fēng rú shǔ sù zhī ruì cháng sān cùn wǔ fēn mài qì xū shǎo yòng cǐ

这句话大意是:𫔂针:其锋如黍粟之锐,长三寸五分,脉气虚少用此。

jiǔ zhēn shì dī zhēn

这句话大意是:九针式——𫔂针。

fēng zhēn qí rèn sān yú zhǎng yī cùn liù fēn fā gù jí cì dà zhě yòng cǐ jīn zhī suǒ wèi sān léng zhēn shì yě

这句话大意是:锋针:其刃三隅,长一寸六分,发痼疾刺大者用此,今之所谓三棱针是也。

jiǔ zhēn shì fēng zhēn

这句话大意是:九针式——锋针。

fèi zhēn yī míng pí zhēn

这句话大意是:陫针:一名铍针。

mò rú jiàn fēng guǎng èr cùn bàn zhǎng sì cùn pò yōng zhǒng chū nóng jīn míng jiàn zhēn shì yě

这句话大意是:末如剑锋,广二寸半,长四寸,破痈肿出浓,今名剑针是也。

jiǔ zhēn shì fèi zhēn

这句话大意是:九针式——陫针。

yuán lì zhēn jiān rú máo qiě yuán qiě lì qí mò wēi dà zhǎng yī cùn liù fēn qǔ bào bì cì xiǎo zhě yòng cǐ

这句话大意是:圆利针:尖如牦,且圆且利,其末微大,长一寸六分,取暴痹刺小者用此。

jiǔ zhēn shì yuán lì zhēn

这句话大意是:九针式——圆利针。

háo zhēn fǎ xiàng háo jiān rú wén méng huì cháng sān cùn liù fēn qǔ tòng bì cì hán zhě yòng cǐ

这句话大意是:毫针:法象毫,尖如蚊虻喙,长三寸六分,取痛痹刺寒者用此。

jiǔ zhēn shì háo zhēn

这句话大意是:九针式——毫针。

zhǎng zhēn fēng rú lì zhǎng qī cùn bì shēn jū gǔ jiě yāo jí jié còu zhī jiān zhě yòng cǐ jīn zhī míng tiào zhēn shì yě

这句话大意是:长针:锋如利,长七寸,痹深居骨解腰脊节腠之间者用此,今之名跳针是也。

jiǔ zhēn shì zhǎng zhēn

这句话大意是:九针式——长针。

dà zhēn yī míng fán zhēn zhǎng sì cùn fēng xū zhǒng dú jiě jī pái dú yòng cǐ

这句话大意是:大针:一名燔针,长四寸,风虚肿毒,解肌排毒用此。

jiǔ zhēn shì dà zhēn

这句话大意是:九针式——大针。

zhì zhēn fǎ

这句话大意是:制针法。

běn cǎo yún mǎ xián tiě wú dú

这句话大意是:《本草》云:“马衔铁无毒。

rì huá zi yún gǔ jiù dìng zhě hǎo huò zuò yī gōng zhēn

这句话大意是:”《日华子》云:“古旧铤者好,或作医工针。

àn běn cǎo róu tiě jí shú tiě yǒu dú gù yòng mǎ xián zé wú dú

这句话大意是:按:本草柔铁即熟铁,有毒,故用马衔则无毒。

yǐ mǎ shǔ wǔ shǔ huǒ huǒ kè jīn jiě tiě dú gù yòng yǐ zuò zhēn

这句话大意是:以马属午,属火,火克金,解铁毒,故用以作针。

gǔ yuē jīn zhēn zhě guì zhī yě

这句话大意是:古曰:“金针者,贵之也。

yòu jīn wèi zǒng míng tóng tiě jīn yín zhī shǔ jiē shì yě

这句话大意是:”又金为总名,铜、铁、金银之属皆是也。

ruò yòng jīn zhēn gèng jiā

这句话大意是:若用金针更佳。

zhǔ zhēn fǎ

这句话大意是:煮针法。

xiān jiāng tiě sī yú huǒ zhōng duàn hóng cì jié zhī huò èr cùn huò sān cùn huò wǔ cùn cháng duǎn bù jū

这句话大意是:先将铁丝于火中煅红,次截之,或二寸,或三寸,或五寸,长短不拘。

cì yǐ chán sū tu zhēn shàng

这句话大意是:次以蟾酥涂针上,。

réng rù huǒ zhōng wēi duàn

这句话大意是:仍入火中微煅,。

bù kě lìng hóng

这句话大意是:不可令红,。

qǔ qǐ

这句话大意是:取起,。

zhào qián tú sū duàn èr cì

这句话大意是:照前涂酥煅二次,。

zhì dì sān cì

这句话大意是:至第三次,。

chéng rè chā rù là ròu pí zhī lǐ ròu zhī wài

这句话大意是:乘热插入腊肉皮之里、肉之外,。

jiāng hòu yào xiān yǐ shuǐ sān wǎn jiān fèi

这句话大意是:将后药先以水三碗煎沸,。

cì rù zhēn ròu zài nèi

这句话大意是:次入针肉在内,。

zhǔ zhì shuǐ gàn

这句话大意是:煮至水干,。

qīng yú shuǐ zhōng

这句话大意是:倾于水中,。

dài lěng

这句话大意是:待冷,。

jiāng zhēn qǔ chū

这句话大意是:将针取出。

yú huáng tǔ zhōng chā bǎi yú xià sè míng fāng jiā yǐ qù huǒ dú cì yǐ tóng sī chán shàng qí zhēn jiān yào mó yuán bù kě yòng jiān rèn

这句话大意是:于黄土中插百余下,色明方佳,以去火毒,次以铜丝缠上,其针尖要磨圆,不可用尖刃。

shè xiāng wǔ fēn dǎn fán shí hú gè yī qián chuān shān jiǎ dāng guī wěi zhū shā mò yào yù jīn chuān xiōng xì xīn gè sān qián gān cǎo jié chén xiāng gè wǔ qián cí shí yī liǎng néng yǐn zhū yào rù tiě nèi

这句话大意是:麝香(五分),胆矾、石斛(各一钱),穿山甲、当归尾、朱砂、没药、郁金、川芎、细辛(各三钱),甘草节、沉香(各五钱),磁石(一两能引诸药入铁内)。

yòu fǎ yòng wū tóu bā dòu gè yī liǎng

这句话大意是:又法:用乌头、巴豆各一两,。

liú huáng má huáng gè wǔ qián

这句话大意是:硫黄、麻黄各五钱,。

mù biē zi wū méi gè shí gè

这句话大意是:木鳖子、乌梅各十个,。

tóng zhēn rù shuǐ

这句话大意是:同针入水,。

yòng cí guàn nèi zhǔ yī rì

这句话大意是:用瓷罐内煮一日,。

xǐ zé zhī

这句话大意是:洗择之,。

zài yòng zhǐ tòng mò yào rǔ xiāng dāng guī huā rǔ shí gè bàn liǎng

这句话大意是:再用止痛没药、乳香、当归、花乳石各半两,。

yòu rú qián shuǐ zhǔ yī rì

这句话大意是:又如前水煮一日,。

qǔ chū

这句话大意是:取出,。

yòng zào jiǎo shuǐ xǐ

这句话大意是:用皂角水洗,。

zài yú quǎn ròu nèi zhǔ yī rì

这句话大意是:再于犬肉内煮一日,。

réng yòng wǎ xiè dǎ mó jìng duān zhí

这句话大意是:仍用瓦屑打磨净端直,。

yòng sōng zǐ yóu tu zhī

这句话大意是:用松子油涂之,。

cháng jìn rén qì wèi miào

这句话大意是:常近人气为妙。

nuǎn zhēn

这句话大意是:暖针。

sù wèn yí piān zhù yún yòng yuán lì zhēn zhǎng zhēn wèi cì zhī shí xiān kǒu nèi wēn zhēn nuǎn ér yòng zhī

这句话大意是:《素问》遗篇注云:“用圆利针、长针,未刺之时,先口内温针,暖而用之。

yòu yuē háo zhēn yú rén jìn tǐ nuǎn zhēn zhì wēn fāng cì

这句话大意是:”又曰:“毫针于人近体,暖针至温方刺。

àn kǒu tǐ wēn zhēn yù zhēn rù jīng luò qì de wēn ér yì xíng yě

这句话大意是:按:口体温针,欲针入经络,气得温而易行也。

jīn huò tóu zhēn yú rè tāng zhōng yì cǐ yì ěr

这句话大意是:今或投针于热汤中,亦此意耳。

kǒu wēn yǔ tǐ wēn wēi yǒu bù tóng kǒu wēn zhě zhēn tóu suī rè ér bǐng shàng hán bù ruò zhe shēn wēn zhī zé zhēn tōng shēn jiē rè yǐ

现代白话:口温与体温微有不同,口温者针头虽热,而柄尚寒,不若着身温之,则针通身皆热了。

huǒ zhēn

这句话大意是:火针。

huǒ zhēn jí cuì zhēn pín yǐ má yóu zhàn qí zhēn dēng shàng shāo lìng tòng hóng yòng fāng yǒu gōng

这句话大意是:火针即淬针,频以麻油蘸其针,灯上烧令通红,用方有功。

ruò bù hóng bù néng qù bìng fǎn sǔn yú rén

这句话大意是:若不红,不能去病,反损于人。

shāo shí lìng zhēn tóu dī xià kǒng yóu rè shāng shǒu xiān lìng tā rén shāo zhēn yī zhě lín shí yòng zhī yǐ miǎn shǒu rè

这句话大意是:烧时令针头低下,恐油热伤手,先令他人烧针,医者临时用之,以免手热。

xiān yǐ mò diǎn jì xué dào shǐ zhēn shí wú chà

这句话大意是:先以墨点记穴道,使针时无差。

huǒ zhēn shén nán xū yǒu lín zhèn zhī jiāng xīn fāng kě xíng zhēn

这句话大意是:火针甚难,须有临阵之将心,方可行针。

xiān yǐ zuǒ shǒu àn xué yòu shǒu yòng zhēn qiè jì tài shēn kǒng shāng jīng luò tài qiǎn bù néng qù bìng wéi xiāo xī qǔ zhōng ěr

这句话大意是:先以左手按穴,右手用针,切忌太深,恐伤经络,太浅不能去病,惟消息取中耳。

fán xíng huǒ zhēn bì xiān ān wèi bìng rén lìng wù jīng jù jiào zhī yǔ jiǔ yì bān jiǔ zé téng jiǔ zhēn zé suǒ téng bù jiǔ yī zhēn zhī hòu sù biàn chū zhēn bù kě jiǔ liú jí yǐ zuǒ shǒu sù àn zhēn kǒng zé néng zhǐ téng

这句话大意是:凡行火针,必先安慰病人,令勿惊惧,较之与灸一般,灸则疼久,针则所疼不久,一针之后,速便出针,不可久留,即以左手速按针孔,则能止疼。

rén shēn zhū chǔ jiē kě xíng huǒ zhēn wéi miàn shàng jì zhī

这句话大意是:人身诸处皆可行火针,惟面上忌之。

huǒ zhēn bù yí zhēn jiǎo qì

这句话大意是:火针不宜针脚气,。

fǎn jiā zhǒng tòng

这句话大意是:反加肿痛,。

yi pò yōng jū fā bèi

这句话大意是:宜破痈疽发背,。

huì nóng zài nèi

这句话大意是:溃脓在内,。

wài miàn pí wú tóu zhě

这句话大意是:外面皮无头者,。

dàn àn dú shàng ruǎn chǔ yǐ huì nóng

这句话大意是:但按毒上软处以溃脓,。

qí kuò dà zhě

这句话大意是:其阔大者,。

àn tóu wěi jí zhōng yǐ mò diǎn jì

这句话大意是:按头尾及中以墨点记,。

yi xià sān zhēn

这句话大意是:宜下三针,。

jué pò chū nóng

这句话大意是:决破出脓,。

yī zhēn zhǒng shàng

这句话大意是:一针肿上,。

bù kě àn zhī

这句话大意是:不可按之,。

jí yǐ shǒu zhǐ cóng liǎng páng nà zhī

这句话大意是:即以手指从两旁捺之。

lìng nóng suí shǒu ér chū huò zhǒng dà nóng duō zhēn shí xū cè shēn huí bì kǒng nóng shè chū wū shēn yě

这句话大意是:令脓随手而出,或肿大脓多,针时须侧身回避,恐脓射出污身也。

wēn zhēn

这句话大意是:温针。

wáng jié zhāi yuē jìn yǒu wéi wēn zhēn zhě nǎi chu rén zhī fǎ

这句话大意是:王节斋曰:“近有为温针者,乃楚人之法。

qí fǎ zhēn xué shàng yǐ xiāng bái zhǐ zuò yuán bǐng tào zhēn shàng yǐ ài jiǔ zhī duō yǐ qǔ xiào

这句话大意是:其法针穴上,以香白芷作圆饼,套针上,以艾灸之,多以取效。

rán gǔ zhě zhēn zé bù jiǔ jiǔ zé bù zhēn

这句话大意是:然古者针则不灸,灸则不针。

fu zhēn ér jiā jiǔ jiǔ ér qiě zhēn cǐ hòu rén sú fǎ

这句话大意是:夫针而加灸,灸而且针,此后人俗法。

cǐ fǎ xíng yú shān yě pín jiàn zhī rén jīng luò shòu fēng hán zhì bìng zhě huò yǒu xiào zhǐ shì wēn zhēn tōng qì ér yǐ

这句话大意是:此法行于山野贫贱之人,经络受风寒致病者,或有效,只是温针通气而已。

yú xuè yi yǎn yú jí wú yǔ yě

这句话大意是:于血宜衍,于疾无与也。

gǔ zhēn fǎ zuì miào dàn jīn wú chuán kǒng bù dé jīng gāo zhī rén wù yòng zhī zé wēi zhuō chū yú qǐng kè

这句话大意是:古针法最妙,但今无传,恐不得精高之人,误用之则危拙出于顷刻。

wéi jiǔ de xué yǒu yì wú hài yǔn yí xíng zhī

这句话大意是:惟灸得穴,有益无害,允宜行之。

jìn fēng shuāi ruò zhī rén zhēn jiǔ bìng yòng yì wú fáng

这句话大意是:近风衰弱之人,针灸并用,亦无妨。

zhì zhé zhēn fǎ

这句话大意是:治折针法。

yī yòng cí shí jí xī tiě shí yǐn qí ròu zhōng zhēn jí chū

这句话大意是:一用磁石(即吸铁石)引其肉中,针即出。

yī yòng xiàng yá xiè niǎn xì shuǐ hé tu shàng jí chū

这句话大意是:一用象牙屑碾细,水和涂上即出。

yī yòng chē zhī chéng gāo zǐ tān zhǐ shàng rú qián dà rì huàn sān wǔ cì jí chū

这句话大意是:一用车脂成膏子,摊纸上如钱大,日换三五次,即出。

yī yòng niǎo líng sān wǔ zhī huǒ zhì jiāo wèi mò hǎo cù diào chéng gāo tu shàng zhǐ gài yī èr cì qí zhēn zì chū

这句话大意是:一用鸟翎三五枝,火炙焦为末,好醋调成膏,涂上,纸盖一二次,其针自出。

yī yòng xī gū nǎo zi dǎo làn tu shàng jí chū

这句话大意是:一用腊姑脑子,捣烂涂上即出。

yī yòng liú huáng yán xì diào tu shàng yǐ zhǐ huā tiē dìng jué yǎng shí zhēn jí chū

这句话大意是:一用硫黄研细,调涂上,以纸花贴定,觉痒时,针即出。

yī yòng shuāng xìng rén dǎo làn yǐ xiān zhī tiáo yún tiē zhēn chuāng shàng zhēn zì chū

这句话大意是:一用双杏仁捣烂,以鲜脂调匀,贴针疮上,针自出。

tǎng jīng luò yǒu shāng nóng xuè bù zhǐ yòng huáng qí dāng guī ròu guì mù xiāng rǔ xiāng chén xiāng bié yán lǜ dòu fěn hu wán měi wǔ shí wán rè shuǐ fú zhī

这句话大意是:倘经络有伤,脓血不止,用黄耆、当归、肉桂、木香、乳香、沉香,别研绿豆粉糊丸,每五十丸,热水服之。

✦ You read 卷四·素问九针论

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.