孔子家语 · 佚名 · Chapter 17 of 44

哀公问政

PinyinModern Translation
Size

āi gōng wèn zhèng yú kǒng zǐ

这句话大意是:哀公问政于孔子。

kǒng zǐ duì yuē wén wǔ zhī zhèng bù zài fāng cè

这句话大意是:孔子对曰:“文武之政,布在方策。

qí rén cún zé qí zhèng jǔ

这句话大意是:其人存,则其政举;。

qí rén wáng zé qí zhèng xi

这句话大意是:其人亡,则其政息。

tiān dào mǐn shēng rén dào mǐn zhèng dì dào mǐn shù

这句话大意是:天道敏生,人道敏政,地道敏树。

fu zhèng zhě yóu pú lú yě dài huà yǐ chéng

这句话大意是:夫政者,犹蒲卢也,待化以成。

gù wéi zhèng zài yú dé rén

这句话大意是:故为政在于得人。

qǔ rén yǐ shēn xiū dào yǐ rén

这句话大意是:取人以身,修道以仁。

rén zhě rén yě qīn qīn wèi dà

这句话大意是:仁者、人也,亲亲为大;。

yì zhě yi yě zūn xián wèi dà

这句话大意是:义者、宜也,尊贤为大。

qīn qīn zhī jiào zūn xián zhī děng lǐ suǒ yǐ shēng yě

这句话大意是:亲亲之教,尊贤之等,礼所以生也。

lǐ zhě zhèng zhī běn yě

这句话大意是:礼者、政之本也。

shì yǐ jūn zǐ bù kě yǐ bù xiū shēn

现代白话:是以有德行的人不能够不修身;。

sī xiū shēn bù kě yǐ bù shì qīn

现代白话:思修身,不能够不事亲;。

sī shì qīn bù kě yǐ bù zhī rén

现代白话:思事亲,不能够不知人;。

sī zhī rén bù kě yǐ bù zhī tiān

现代白话:思知人,不能够不知天。

tiān xià zhī dá dào yǒu wǔ qí suǒ yǐ xíng zhī zhě sān

这句话大意是:天下之达道有五,其所以行之者三。

yuē jūn chén yě fù zǐ yě fū fù yě kūn dì yě péng yǒu yě

这句话大意是:曰:君臣也,父子也,夫妇也,昆弟也,朋友也。

wǔ zhě tiān xià zhī dá dào

这句话大意是:五者、天下之达道。

zhì rén yǒng sān zhě tiān xià zhī dá dé yě

这句话大意是:智、仁、勇、三者,天下之达德也。

suǒ yǐ xíng zhī zhě yī yě

这句话大意是:所以行之者一也。

huò shēng ér zhī zhī huò xué ér zhī zhī huò kùn ér zhī zhī jí qí zhī zhī yī yě

现代白话:或生而知之,或学习并且知之,或困而知之,及其知之一也。

huò ān ér xíng zhī huò lì ér xíng zhī huò miǎn qiǎng ér xíng zhī jí qí chéng gōng yī yě

这句话大意是:或安而行之,或利而行之,或勉强而行之,及其成功一也。

gōng yuē zi zhī yán měi yǐ zhì yǐ

现代白话:公曰:“子之言美了,至了!

guǎ rén shí gù bù zú yǐ chéng zhī yě

这句话大意是:寡人实固,不足以成之也。

kǒng zǐ yuē hào xué jìn hū zhì lì xíng jìn hū rén zhī chǐ jìn hū yǒng

现代白话:孔孔子说:“好学近乎智,力行近乎仁,知耻近乎勇。

zhī sī sān zhě zé zhī suǒ yǐ xiū shēn

这句话大意是:知斯三者,则知所以修身;。

zhī suǒ yǐ xiū shēn zé zhī suǒ yǐ zhì rén

这句话大意是:知所以修身,则知所以治人;。

zhī suǒ yǐ zhì rén zé néng chéng tiān xià guó jiā zhě yǐ

现代白话:知所以治人,则能成天下国家者了。

gōng yuē zhèng qí jǐn cǐ ér yǐ hu

这句话大意是:公曰:“政其尽此而已吗?

kǒng zǐ yuē fán wèi tiān xià guó jiā yǒu jiǔ jīng yuē xiū shēn yě zūn xián yě qīn qīn yě jìng dà chén yě tǐ qún chén yě zhòng shù mín yě lái bǎi gōng yě róu yuǎn rén yě huái zhū hóu yě

现代白话:孔孔子说:“凡为天下国家有九经,曰:修身也,尊贤也,亲亲也,敬大臣也,体群臣也,重庶民也,来百工也,柔远人也,怀诸侯也。

fu xiū shēn zé dào lì zūn xián zé bù huò qīn qīn zé zhū fù xiōng dì bù yuàn jìng dà chén zé bù xuàn tǐ qún chén zé shì zhī bào lǐ zhòng zhòng shù mín zé bǎi xìng quàn lái bǎi gōng zé cái yòng zú róu yuǎn rén zé sì fāng guī zhī huái zhū hóu zé tiān xià wèi zhī

这句话大意是:夫修身则道立,尊贤则不惑,亲亲则诸父兄弟不怨,敬大臣则不眩,体群臣则士之报礼重,重庶民则百姓劝,来百工则财用足,柔远人则四方归之,怀诸侯则天下畏之。

gōng yuē wèi zhī nài hé

这句话大意是:公曰:“为之奈何?

kǒng zǐ yuē zhāi jié shèng fú fēi lǐ bù dòng suǒ yǐ xiū shēn yě

现代白话:孔孔子说:“斋洁盛服,非礼不动,所以修身也;。

qù chán yuǎn sè jiàn lì ér guì dé suǒ yǐ zūn xián yě

这句话大意是:去谗远色,贱利而贵德,所以尊贤也;。

jué qí néng zhòng qí lù tóng qí hào wù suǒ yǐ dǔ qīn qīn yě

这句话大意是:爵其能,重其禄,同其好恶,所以笃亲亲也;。

guān shèng rèn shǐ suǒ yǐ jìng dà chén yě

这句话大意是:官盛任使,所以敬大臣也;。

zhōng xìn zhòng lù suǒ yǐ quàn shì yě

这句话大意是:忠信重禄,所以劝士也;。

shí shǐ báo liǎn suǒ yǐ zi bǎi xìng yě

这句话大意是:时使薄敛,所以子百姓也;。

rì xǐng yuè kǎo xì lǐn chēng shì suǒ yǐ lái bǎi gōng yě

这句话大意是:日省月考,饩廪称事,所以来百工也;。

sòng wǎng yíng lái jiā shàn ér qín bù néng suǒ yǐ suí yuǎn rén yě

这句话大意是:送往迎来,嘉善而矜不能,所以绥远人也;。

jì jué shì jǔ fèi bāng zhì luàn chí wēi cháo pìn yǐ shí hòu wǎng ér báo lái suǒ yǐ huái zhū hóu yě

这句话大意是:继绝世,举废邦,治乱持危,朝聘以时,厚往而薄来,所以怀诸侯也。

zhì tiān xià guó jiā yǒu jiǔ jīng qí suǒ yǐ xíng zhī zhě yī yě

这句话大意是:治天下国家有九经,其所以行之者一也。

fán shì yù zé lì bù yù zé fèi yán qián dìng zé bù jiá shì qián dìng zé bù kùn xíng qián dìng zé bù jí dào qián dìng zé bù qióng

这句话大意是:凡事豫则立,不豫则废,言前定则不跲,事前定则不困,行前定则不疾,道前定则不穷。

zài xià wèi bù huò yú shàng mín fú kě de ér zhì yǐ

现代白话:在下位不获于上,民弗可得而治了;。

huò yú shàng yǒu dào bù xìn yú you bù huò yú shàng yǐ

现代白话:获于上有道,不信于友,不获于上了;。

xìn yú you yǒu dào bù shùn yú qīn bù xìn yú you yǐ

现代白话:信于友有道,不顺于亲,不信于友了;。

shùn yú qīn yǒu dào fǎn zhū shēn bù chéng bù shùn yú qīn yǐ

现代白话:顺于亲有道,反诸身不诚,不顺于亲了;。

chéng shēn yǒu dào bù míng yú shàn bù chéng yú shēn yǐ

现代白话:诚身有道,不明于善,不诚于身了。

chéng zhě tiān zhī dào yě

这句话大意是:诚者、天之道也;。

chéng zhī zhě rén zhī dào yě

这句话大意是:诚之者、人之道也。

fu chéng fú miǎn ér zhōng bù sī ér de cóng róng zhōng dào shèng rén zhī suǒ yǐ dìng tǐ yě

这句话大意是:夫诚、弗勉而中,不思而得,从容中道,圣人之所以定体也。

chéng zhī zhě zé shàn ér gù zhí zhī zhě yě

这句话大意是:诚之者,择善而固执之者也。

gōng yuē zi zhī jiào guǎ rén bèi yǐ gǎn wèn xíng zhī suǒ shǐ

现代白话:”公曰:“子之教寡人备了,敢问行之所始。

kǒng zǐ yuē lì ài zì qīn shǐ jiào mín mù yě

现代白话:孔孔子说:“立爱自亲始,教民睦也;。

lì jìng zì zhǎng shǐ jiào mín shùn yě

这句话大意是:立敬自长始,教民顺也;。

jiào zhī cí mù ér mín guì yǒu qīn

这句话大意是:教之慈睦,而民贵有亲;。

jiào yǐ jìng ér mín guì yòng mìng

这句话大意是:教以敬,而民贵用命。

mín jì xiào yú qīn yòu shùn yǐ tīng mìng cuò zhū tiān xià wú suǒ bù kě

这句话大意是:民既孝于亲,又顺以听命,措诸天下,无所不可。

gōng yuē guǎ rén jì dé wén cǐ yán yě jù bù néng guǒ xíng ér huò zuì jiù

这句话大意是:公曰:“寡人既得闻此言也,惧不能果行而获罪咎。

zǎi wǒ wèn yú kǒng zǐ yuē wú wén guǐ shén zhī míng ér bù zhī suǒ wèi gǎn wèn yān

现代白话:宰我问于孔孔子说:“我闻鬼神之名,而不知所谓,敢问呢。

kǒng zǐ yuē rén shēng yǒu qì yǒu pò

现代白话:孔孔子说:“人生有气有魄。

qì zhě shén zhī shèng yě

这句话大意是:气者,神之盛也。

zhòng shēng bì sǐ sǐ bì guī tǔ cǐ wèi guǐ

这句话大意是:众生必死,死必归土,此谓鬼;。

hún qì guī tiān cǐ wèi shén

这句话大意是:魂气归天,此谓神。

hé guǐ yǔ shén ér xiǎng zhī jiào zhī zhì yě

这句话大意是:合鬼与神而享之,教之至也。

gǔ ròu bì yú xià huà wèi yě tǔ qí qì yáng yú shàng cǐ shén zhī zhe yě

这句话大意是:骨肉弊于下,化为野土,其气扬于上,此神之著也。

shèng rén yīn wù zhī jīng zhì wèi zhī jí míng mìng guǐ shén yǐ wéi mín zhī zé ér yóu yǐ shì wèi wèi zú yě

这句话大意是:圣人因物之精,制为之极,明命鬼神,以为民之则,而犹以是为未足也。

gù zhù wèi gōng shì shè wèi zōng tiāo chūn qiū jì sì yǐ bié qīn shū jiào mín fǎn gǔ fù shǐ bù gǎn wàng qí suǒ yóu shēng yě

这句话大意是:故筑为宫室,设为宗、祧,春、秋祭祀,以别亲踈,教民反古复始,不敢忘其所由生也。

zhòng zhī fú zì cǐ gù tīng qiě sù yān

现代白话:众之服自此,故听且速呢。

jiào yǐ èr duān èr duān jì lì bào yǐ èr lǐ jiàn shè cháo shì fán liáo dàn xiāng suǒ yǐ bào qì yě

这句话大意是:教以二端,二端既立,报以二礼:建设朝事,燔燎膻、芗,所以报气也;。

jiàn shǔ jì xiū fèi gān jiā yǐ yù chàng suǒ yǐ bào pò yě

这句话大意是:荐黍稷,修肺、肝,加以郁鬯,所以报魄也。

cǐ jiào mín xiū běn fǎn shǐ chóng ài shàng xià yòng qíng lǐ zhī zhì yě

这句话大意是:此教民修本反始崇爱,上下用情,礼之至也。

jūn zǐ fǎn gǔ fù shǐ bù wàng qí suǒ yóu shēng

现代白话:有德行的人反古复始,不忘其所由生。

shì yǐ zhì qí jìng fā qí qíng jié lì cóng shì bù gǎn bù zì jìn yě cǐ zhī wèi dà jiào

这句话大意是:是以致其敬,发其情,竭力从事,不敢不自尽也,此之谓大教。

xī zhě wén wáng zhī jì yě shì sǐ rú shì shēng sī sǐ ér bù yù shēng jì rì zé bì āi chēng huì zé rú jiàn qīn sì zhī zhōng yě sī zhī shēn rú jiàn qīn zhī suǒ ài

这句话大意是:昔者,文王之祭也,事死如事生,思死而不欲生,忌日则必哀,称讳则如见亲,祀之忠也,思之深,如见亲之所爱。

jì yù jiàn qīn zhī yán sè zhě qí wéi wén wáng yǔ

这句话大意是:祭欲见亲之颜色者,其唯文王与!

shī yún míng fā bù mèi yǒu huái èr rén

这句话大意是:《诗》云:‘明发不寐,有怀二人。

zé wén wáng zhī wèi yǔ

这句话大意是:’则文王之谓与。

jì zhī míng rì míng fā bù mèi yǒu huái èr rén jìng ér zhì zhī yòu cóng ér sī zhī

这句话大意是:祭之明日,明发不寐,有怀二人,敬而致之,又从而思之。

jì zhī rì lè yǔ āi bàn xiǎng zhī bì lè yǐ zhì bì āi xiào zǐ zhī qíng yě

这句话大意是:祭之日,乐与哀半,飨之必乐,已至必哀,孝子之情也。

wén wáng wèi néng de zhī yǐ

现代白话:文王为能得之了。

✦ You read 哀公问政

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.