孔子家语 · 佚名 · Chapter 26 of 44

本命解

PinyinModern Translation
Size

lǔ āi gōng wèn yú kǒng zǐ yuē rén zhī mìng yǔ xìng hé wèi yě

现代白话:鲁哀公问于孔孔子说:“人之命与性何谓也?

kǒng zǐ duì yuē fēn yú dào wèi zhī mìng

这句话大意是:孔子对曰:“分于道,谓之命;。

xíng yú yī wèi zhī xìng

这句话大意是:形于一,谓之性;。

huà yú yīn yáng xiàng xíng ér fā wèi zhī shēng

这句话大意是:化于阴阳,象形而发,谓之生;。

huà qióng shù jǐn wèi zhī sǐ

这句话大意是:化穷数尽,谓之死。

gù mìng zhě xìng zhī shǐ yě

这句话大意是:故命者,性之始也;。

sǐ zhě shēng zhī zhōng yě

这句话大意是:死者,生之终也。

yǒu shǐ zé bì yǒu zhōng yǐ

现代白话:有始则必有终了。

rén shǐ shēng ér yǒu bù jù zhě wǔ yān mù wú jiàn bù néng shí xíng bù néng yán bù néng huà

现代白话:人始生而有不具者五呢,目无见,不能食,行,不能言,不能化。

jí shēng sān yuè ér wēi xù rán hòu yǒu jiàn

这句话大意是:及生三月而微煦,然后有见;。

bā yuè shēng chǐ rán hòu néng shí

这句话大意是:八月生齿,然后能食;。

sān nián sāi hé rán hòu néng yán

这句话大意是:三年顋合,然后能言;。

shí yǒu liù ér jīng tōng rán hòu néng huà

这句话大意是:十有六而精通,然后能化。

yīn qióng fǎn yáng gù yīn yǐ yáng biàn

这句话大意是:阴穷反阳,故阴以阳变;。

yáng qióng fǎn yīn gù yáng yǐ yīn huà

这句话大意是:阳穷反阴,故阳以阴化。

shì yǐ nán zǐ bā yuè shēng chǐ bā suì ér chèn

这句话大意是:是以男子八月生齿,八岁而齓。

nǚ zǐ qī yuè shēng chǐ qī suì ér chèn shí yǒu sì ér huà

这句话大意是:女子七月生齿,七岁而齓,十有四而化。

yī yáng yī yīn jī ǒu xiāng pèi rán hòu dào hé huà chéng

这句话大意是:一阳一阴,奇偶相配,然后道合化成。

xìng mìng zhī duān xíng yú cǐ yě

这句话大意是:性命之端,形于此也。

gōng yuē nán zǐ shí liù jīng tōng nǚ zǐ shí sì ér huà shì zé kě yǐ shēng mín yǐ

现代白话:公曰:“男子十六精通,女子十四而化,是则能够生民了。

ér lǐ nán bì sān shí ér yǒu shì nǚ bì èr shí ér yǒu fu yě

这句话大意是:而礼、男必三十而有室,女必二十而有夫也。

qǐ bù wǎn zāi

现代白话:岂不晚啊?

kǒng zǐ yuē fu lǐ yán qí jí bú shì guò yě

现代白话:孔孔子说:“夫礼言其极不是过也。

nán zǐ èr shí ér guān yǒu wéi rén fù zhī duān

这句话大意是:男子二十而冠,有为人父之端;。

nǚ zǐ shí wǔ xǔ jià yǒu shì rén zhī dào

这句话大意是:女子十五许嫁,有适人之道。

yú cǐ ér wǎng zé zì hūn yǐ

现代白话:于此而往,则自婚了。

qún shēng bì cáng hu yīn ér wèi huà yù zhī shǐ

这句话大意是:群生闭藏乎阴,而为化育之始。

gù shèng rén yīn shí yǐ hé ǒu

这句话大意是:故圣人因时以合耦。

nán zǐ qióng tiān shù yě

这句话大意是:男子穷天数也。

shuāng jiàng ér fù gōng chéng jià jū zhě xíng yān

现代白话:霜降而妇功成,嫁娵者行呢。

bīng pàn ér nóng sāng qǐ hūn lǐ ér shā yú cǐ

这句话大意是:冰泮而农桑起,婚礼而杀于此。

nán zǐ zhě rèn tiān dào ér zhǎng wàn wù zhě yě

这句话大意是:男子者,任天道而长万物者也。

zhī kě wèi zhī bù kě wèi

这句话大意是:知可为,知不可为;。

zhī kě yán zhī bù kě yán

这句话大意是:知可言,知不可言;。

zhī kě xíng zhī bù kě xíng zhě yě

这句话大意是:知可行,知不可行者也。

shì gù shěn qí lún ér míng qí bié wèi zhī zhī suǒ yǐ xiào pǐ fū zhī tīng yě

这句话大意是:是故审其伦而明其别,谓之知,所以效疋夫之听也。

nǚ zǐ zhě shùn nán zǐ zhī jiào ér zhǎng qí lǐ zhě yě

这句话大意是:女子者,顺男子之教而长其理者也。

shì gù wú zhuān zhì zhī yì ér yǒu sān cóng zhī dào

这句话大意是:是故无专制之义,而有三从之道;。

yòu cóng fù xiōng

这句话大意是:幼从父兄,。

jì jià cóng fu

这句话大意是:既嫁从夫,。

sǐ cóng zǐ

这句话大意是:死从子,。

yán wú zài jiào zhī duān

这句话大意是:言无再醮之端,。

jiào lìng bù chū yú guī mén

这句话大意是:教令不出于闺门,。

shì zài gōng jiǔ shí ér yǐ

这句话大意是:事在供酒食而已,。

wú kǔn wài zhī fēi yì yě

这句话大意是:无阃外之非义也,。

bù yuè jìng ér bēn sāng

这句话大意是:不越境而奔丧,。

shì wú shàn wèi

这句话大意是:事无擅为,。

xíng wú dú chéng

这句话大意是:行无独成,。

cān zhī ér hòu dòng

这句话大意是:参知而后动,。

kě yàn ér hòu yán

这句话大意是:可验而后言,。

zhòu bù yóu tíng

这句话大意是:昼不游庭,。

yè xíng yǐ huǒ

这句话大意是:夜行以火,。

suǒ yǐ xiào shū fù zhī dé yě

这句话大意是:所以效疋妇之德也。

kǒng zǐ suì yán yuē nǚ yǒu wǔ bù qǔ nì jiā zǐ zhě luàn jiā zi zhě shì yǒu xíng rén zi zhě yǒu è jí zi zhě sàng fù zhǎng zǐ zhě

这句话大意是:孔子遂言曰:“女有五不取:逆家子者,乱家子者,世有刑人子者,有恶疾子者,丧父长子者。

fù yǒu qī chū sān bù qù

这句话大意是:妇有七出、三不去;。

qī chū zhě bù shùn fù mǔ chū zhě wú zi zhě yín pì zhě jí dù zhě è jí zhě duō kǒu shé zhě qiè dào zhě

这句话大意是:七出者:不顺父母出者,无子者,婬僻者,嫉妬者,恶疾者,多口舌者,窃盗者。

sān bù qù zhě wèi yǒu suǒ qǔ wú suǒ guī yī yě yǔ gòng gèng sān nián zhī sàng èr yě xiān pín jiàn hòu fù guì zhě sān yě

这句话大意是:三不去者:谓有所取无所归一也,与共更三年之丧二也,先贫贱后富贵者三也。

fán cǐ shèng rén suǒ yǐ shùn nán nǚ zhī jì chóng hūn yīn zhī shǐ yě

这句话大意是:凡此圣人所以顺男女之际,重婚姻之始也。

kǒng zǐ yuē lǐ zhī suǒ yǐ xiàng wǔ xíng yě fú zhī zhì yǒu wǔ děng qí yì sì shí yě gù sāng lǐ yǒu jǔ yān yǒu ēn yǒu yì yǒu jié yǒu quán

现代白话:孔孔子说:“礼之所以象五行也,服之制有五等其义四时也,故丧礼有举呢,有恩有义,有节有权。

suǒ yǐ jǔ xiàng sì shí qí ēn hòu zhě qí fú zhòng gù wèi fù mǔ zhǎn shuāi sān nián yǐ ēn zhì zhě yě

这句话大意是:所以举象四时其恩厚者其服重,故为父母斩衰三年,以恩制者也;。

mén nèi zhī zhì ēn yǎn yì mén wài zhī zhì yì yǎn ēn zī yú shì fù yǐ shì jūn ér jìng tóng zūn zūn guì guì yì zhī dà yě gù wèi jūn yì fú shuāi sān nián yǐ yì zhì zhě yě

这句话大意是:门内之治恩掩义,门外之治义掩恩,资于事父以事君而敬同,尊尊贵贵,义之大也,故为君亦服衰三年,以义制者也;。

sān rì ér shí sān yuè mù qī ér liàn huǐ bù miè xìng bù yǐ sǐ shāng shēng sàng bù guò sān nián qí shuāi bù bǔ fén mù bù xiū chú fú zhī rì gǔ sù qín shì mín yǒu zhōng yě fán cǐ yǐ jié zhì zhě yě

这句话大意是:三日而食,三月沐,期而练,毁不灭性,不以死伤生,丧不过三年,齐衰不补,坟墓不修,除服之日,鼓素琴,示民有终也,凡此以节制者也;。

zī yú shì fù yǐ shì mǔ ér ài tóng tiān wú èr rì guó wú èr jūn jiā wú èr zūn yǐ zhì zhī gù fù zài wèi mǔ qí shuāi qī zhě jiàn wú èr zūn yě

这句话大意是:资于事父以事母而爱同,天无二日,国无二君,家无二尊,以治之,故父在为母齐衰期者,见无二尊也;。

bǎi guān bèi bǎi wù jù bù yán ér shì xíng zhě fú ér qǐ yán ér hòu shì xíng zhě zhàng ér qǐ shēn zì zhí shì xíng zhě miàn gòu ér yǐ cǐ yǐ quán zhì zhě yě

这句话大意是:百官备,百物具,不言而事行者,扶而起,言而后事行者,杖而起,身自执事行者,面垢而已,此以权制者也。

qīn shǐ sǐ sān rì bù dài sān yuè bù xiè qī bēi hào sān nián yōu āi zhī shā yě shèng rén yīn shā yǐ zhì jié yě

这句话大意是:亲始死三日不怠,三月不懈,期悲号,三年忧哀之杀也,圣人因杀以制节也。

✦ You read 本命解

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.