太平御览 · 李昉 · Chapter 203 of 1000

职官部·卷一

PinyinModern Translation
Size

zǒng xù guān

这句话大意是:○总叙官。

lǐ jì yuē yǒu yú shì guān wǔ shí xià hòu shì guān bǎi yīn èr bǎi zhōu sān bǎi tiān zǐ lì liù guān sān gōng jiǔ qīng èr shí qī dài fū bā shí yī yuán shì yǐ tīng tiān xià zhī wài zhì yǐ míng zhāng tiān xià zhī nán jiào

这句话大意是:《礼记》曰:有虞氏官五十,夏后氏官百,殷二百,周三百,天子立六官、三公、九卿、二十七大夫、八十一元士,以听天下之外治,以明章天下之男教。

yòu wáng zhì yuē tiān zǐ bǎi lǐ zhī nèi yǐ gòng guān qiān lǐ zhī nèi yǐ wéi yù

这句话大意是:又《王制》曰:天子百里之内以共官,千里之内以为御。

wèi cǐ dì zhī tián shuì suǒ gěi yě

这句话大意是:(谓此地之田税所给也)。

qiān lǐ zhī wài shè fāng bó

这句话大意是:千里之外设方伯。

wǔ guó yǐ wéi shǔ shǔ yǒu zhǎng

这句话大意是:五国以为属,属有长;。

shí guó yǐ wéi lián lián yǒu shuài

这句话大意是:十国以为连,连有帅;。

sān shí guó yǐ wéi zú zú yǒu zhèng

这句话大意是:三十国以为卒,卒有正;。

èr bǎi yī shí guó yǐ wéi zhōu zhōu yǒu bó

这句话大意是:二百一十国以为州,州有伯。

bā zhōu bā bó wǔ shí liù zhèng bǎi liù shí bā shuài sān bǎi sān shí liù zhǎng

这句话大意是:八州八伯,五十六正,百六十八帅,三百三十六长。

bā bó gè yǐ qí shǔ shǔ wū tiān zǐ zhī lǎo èr rén fēn tiān xià yǐ wéi zuǒ yòu yuē èr bó

这句话大意是:八伯各以其属,属于天子之老二人,分天下以为左右,曰二伯。

chūn qiū yuē zhāo shí qī nián tán zǐ lái cháo gōng yǔ zhī yàn

这句话大意是:《春秋》曰:昭十七年,郯子来朝,公与之宴。

zhāo gōng wèn yān yuē shǎo hào shì yǐ niǎo míng guān hé gù

现代白话:昭公问呢,曰:"少皞氏以鸟名官,为什么?

shǎo hào jīn tiān shì huáng dì zi sì xìng zhī zǔ yě

这句话大意是:"(少皞金天氏,黄帝子,巳姓之祖也。

wèn hé gù yǐ niǎo wèi guān yě

现代白话:问为什么以鸟为官也。

tán zǐ yuē wú zǔ yě wǒ zhī zhī

现代白话:)郯孔子说:"我祖也,我知之。

xī huáng dì shì yǐ yún jì gù wèi yún shī ér yún míng

这句话大意是:昔黄帝氏以云纪,故为云师而云名。

huáng dì xuān yuán shì jī xìng zhī zǔ yě

这句话大意是:(黄帝轩辕氏姬姓之祖也。

huáng dì shòu mìng yǒu yún ruì gù yǐ yún jì shì

这句话大意是:黄帝受命有云瑞,故以云纪事。

bǎi guān shī zhǎng jiē yǐ yún wéi míng hào yě

这句话大意是:百官师长皆以云为名号也)。

yán dì shì yǐ huǒ jì gù wèi huǒ shī ér huǒ míng

这句话大意是:炎帝氏以火纪,故为火师而火名。

shén nóng jiāng xìng zhī zǔ yě yǒu huǒ ruì gù yǐ huǒ jì shì míng guān yě

这句话大意是:(神农姜姓之祖也,有火瑞,故以火纪事名官也。

gòng gōng shì yǐ shuǐ jì gù wèi shuǐ shī ér shuǐ míng

这句话大意是:)共工氏以水纪,故为水师而水名。

gòng gōng yǐ zhū hóu bà jiǔ zhōu zhě zài shén nóng qián tài wú hòu yì shòu shuǐ ruì yǐ shuǐ míng guān yě

这句话大意是:(共工以诸侯霸九州者,在神农前、太吴后,亦受水瑞,以水名官也)。

tài hào shì yǐ lóng jì gù wèi lóng shī ér lóng míng

这句话大意是:太皞氏以龙纪,故为龙师而龙名。

tài hào fú xī shì fēng xìng zhī zǔ yě yǒu lóng ruì gù yǐ lóng míng guān sī yě

这句话大意是:(太皞伏羲氏,风姓之祖也,有龙瑞,故以龙名官司也。

wǒ gāo zǔ shǎo hào zhì zhī lì yě fèng niǎo shì zhì gù jì yú niǎo wèi niǎo shī ér niǎo míng

这句话大意是:)我高祖少皞挚之立也,凤鸟适至,故纪于鸟,为鸟师而鸟名。

zì zhuān xū yǐ lái bù néng jì yuǎn nǎi jì yú jìn wèi mín zhī shī ér mìng yǐ mín shì zé bù néng gù yě

这句话大意是:……自颛顼以来,不能纪远,乃纪于近,为民之师而命以民事,则不能故也。

yòu yuē guó jiā zhī bài yóu guān xié yě

这句话大意是:又曰:国家之败,由官邪也。

guān zhī shī dé chǒng lù zhāng yě

这句话大意是:官之失德,宠赂彰也。

shàng shū yáo diǎn yuē nǎi mìng xī hé qīn ruò hào tiān lì xiàng rì yuè xīng chén jìng shòu rén shí

这句话大意是:《尚书·尧典》曰:乃命羲和,钦若昊天,历象日月星辰,敬授人时。

xī shì hé shì shì zhǎng tiān dì sì shí zhī guān shǐ jìng shùn tiān dì yǐ shòu rén yě

这句话大意是:(羲氏和氏世掌天地四时之官,使敬顺天地以授人也)。

fēn mìng xī zhòng zhái yú yí yuē yáng gǔ

这句话大意是:分命羲仲,宅嵎夷,曰旸谷。

xī zhòng jū zhì dōng fāng zhī guān

这句话大意是:(羲仲居治东方之官。

zhái jū yě

这句话大意是:宅,居也。

dōng biǎo zhī de chēng yú yí

这句话大意是:东表之地称嵎夷。

yín bīn chū rì píng zhì dōng zuò

这句话大意是:)寅宾出日,平秩东作。

shǐ jìng dǎo chū rì píng jūn cì xù dōng zuò zhī shì yǐ wù nóng yě

这句话大意是:(使敬导出日,平均次序,东作之事以务农也。

shēn mìng xī shū zhái nán jiāo

这句话大意是:)申命羲叔,宅南交。

xī shū jū zhì nán fāng zhī guān

这句话大意是:(羲叔居治南方之官。

nán jiāo yán xià yǔ chūn jiāo

这句话大意是:南交言夏与春交。

píng zhì nán é jìng zhì

这句话大意是:)平秩南讹,敬致。

é huà yě

这句话大意是:(讹,化也。

píng xù nán fāng huà yù zhī shì

这句话大意是:平序南方化育之事。

jìng xíng qí jiào yǐ zhì qí gōng

这句话大意是:敬行其教,以致其功。

fēn mìng hé zhòng zhái xi yuē mèi gǔ

这句话大意是:)分命和仲,宅西,曰昧谷。

jū zhì xī fāng zhī guān

这句话大意是:(居治西方之官。

yín jiàn nà rì píng zhì xī chéng

这句话大意是:)寅饯纳日,平秩西成。

jiàn sòng yě

这句话大意是:(饯,送也。

xī fāng wàn wù chéng píng xù qí gōng zhù chéng wù yě

这句话大意是:西方万物成,平序其攻,助成物也。

shēn mìng hé shū zhái shuò fāng yuē yōu dōu

这句话大意是:)申命和叔,宅朔方,曰幽都。

píng zài shuò yì

这句话大意是:平在朔易。

dōu wèi suǒ jù yě

这句话大意是:(都,谓所聚也。

yì wèi suì gǎi yì yú běi fāng píng jūn zài chá qí zhèng yǐ shùn tiān cháng

这句话大意是:易谓岁,改易于北方,平均在察其政,以顺天常。

yǔn lí bǎi gōng shù jì xián xī

这句话大意是:)允厘百工,庶绩咸熙。

dìng sì shí chéng suì yǐ gào shí shòu shì zé zhòng gōng jiē guǎng

这句话大意是:(定四时成岁,以告时授事,则众功皆广。

yòu shùn yuē zī sì yuè

这句话大意是:又舜曰:咨,四岳!

yǒu néng fèn yōng xī dì zhī zài fèn qǐ yě

这句话大意是:有能奋庸熙帝之载,(奋,起也。

yǒu néng qǐ fā qí gōng guǎng yáo zhī shì yě

这句话大意是:有能起发其功广尧之事也。

shǐ zhái bǎi kuí liàng cǎi huì chóu

这句话大意是:)使宅百揆,亮采惠畴?

liàng xìn huì shùn yě

这句话大意是:(亮,信惠顺也。

shǐ jū bǎi kuí zhī guān xìn lì qí gōng shùn qí shì zhě shuí hu

这句话大意是:使居百揆之官,信立其功顺其事者,谁吗?

qiān yuē bó yǔ zuò sī kōng

这句话大意是:)佥曰:"伯禹作司空。

yǔ rù wèi tiān zǐ sī kōng zhì shuǐ yǒu gōng yán kě yòng yě

这句话大意是:"(禹入为天子,司空治水有功,言可用也。

dì yuē shù zī

这句话大意是:)帝曰:"俞,咨!

yǔ rǔ píng shuǐ tǔ wéi shí mào zāi

现代白话:禹,你平水土,惟时懋啊!

chēng yǔ qián gōng yǐ mìng zhī wéi jū shì bǎi kuí miǎn xíng zhī

这句话大意是:"(称禹前功以命之,惟居是百揆勉行之。

yǔ bài qǐ shǒu ràng yú jì qì jì gāo yáo

这句话大意是:)禹拜稽首,让于稷、契暨皋陶。

dì yuē shù rǔ wǎng zāi

现代白话:帝曰:"俞,你往啊!

bù xǔ qí ràng shǐ wǎng zhái bǎi kuí

这句话大意是:"(不许其让,使往宅百揆。

yòu yuē chéng wáng jì chù yīn mìng miè huái yí hái guī zài fēng zuò zhōu guān

这句话大意是:又曰:成王既黜殷命,灭淮夷,还归在丰,作《周官》。

wáng yuē ruò xī dà yóu shùn gǔ dà dào

这句话大意是:王曰:若昔大猷,(顺古大道。

zhì zhì yú wèi luàn bǎo bāng yú wèi wēi

这句话大意是:)制治于未乱,保邦于未危。

yuē táng yú jī gǔ jiàn guān wéi bǎi

这句话大意是:曰唐虞稽古,建官惟百。

nèi yǒu bǎi kuí sì yuè wài yǒu zhōu mù hòu bó

这句话大意是:内有百揆四岳,外有州牧侯伯。

shù zhèng wéi hé wàn guó xián níng

这句话大意是:庶政惟和,万国咸宁。

xià shāng guān bèi yì kè yòng yì

这句话大意是:夏商官倍,亦克用乂。

tāng yǔ jiàn guān èr bǎi yì néng yòng zhì

这句话大意是:(汤禹建官二百,亦能用治。

yán bù jí táng yú zhī qīng

这句话大意是:言不及唐虞之清。

jīn yǔ xiǎo zi zhī qín yú dé sù yè bù dǎi

这句话大意是:)今予小子祗勤于德,夙夜不逮。

lì tài shī tài fù tài bǎo cí wéi sān gōng

这句话大意是:立太师、太傅、太保,兹惟三公。

lùn dào jīng bāng xiè lǐ yīn yáng

这句话大意是:论道经邦,燮理阴阳。

shǎo shī shǎo fù shǎo bǎo yuē sān gū

这句话大意是:少师、少傅、少保,曰三孤。

èr gōng hóng huà yín liàng tiān dì jìng xìn tiān dì zhī jiào

这句话大意是:贰公弘化,寅亮天地,(敬信天地之教。

bì yú yī rén

这句话大意是:)弼予一人。

zhǒng zǎi zhǎng bāng zhì tǒng bǎi guān jūn sì hǎi

这句话大意是:冢宰掌邦治,统百官,均四海。

sī tú zhǎng bāng jiào fū wǔ diǎn rǎo zhào mín

这句话大意是:司徒掌邦教,敷五典,扰兆民。

rǎo ān yě

这句话大意是:(扰,安也。

zōng bó zhǎng bāng lǐ zhì shén rén hé shàng xià

这句话大意是:)宗伯掌邦礼,治神人,和上下。

sī mǎ zhǎng bāng zhèng tǒng liù shī píng bāng guó

这句话大意是:司马掌邦政,统六师,平邦国。

sī kòu zhǎng bāng jìn jié jiān tè xíng bào luàn

这句话大意是:司寇掌邦禁,诘奸慝,刑暴乱。

sī kōng zhǎng bāng tǔ jū sì mín shí dì lì

这句话大意是:司空掌邦土,居四民,时地利。

shì nóng gōng shāng shǐ shùn tiān shí

这句话大意是:(士农工商,使顺天时。

liù qīng fēn zhí gè lǜ qí shǔ yǐ chàng jiǔ mù fù chéng zhào mín

这句话大意是:)六卿分职,各率其属,以倡九牧,阜成兆民。

yǐ chàng dǎo jiǔ zhōu mù bó wéi zhèng dà chéng zhào mín zhī xìng mìng

这句话大意是:(以倡导九州牧伯为政大成兆民之性命。

yòu yuē jùn yì zài guān jùn dé zhì néng zhī shì jiē zài guān

这句话大意是:又曰:俊乂在官,(俊德治能之士皆在官。

bǎi liáo shī shī bǎi gōng wéi shí liáo gōng jiē guān yě shī shī xiāng shī fǎ

这句话大意是:)百僚师师,百工惟时,(僚工皆官也,师师相师法。

bǎi guān jiē shì yán zhèng wú fēi

这句话大意是:百官皆是,言政无非。

fǔ yú wǔ chén shù jì qí níng

这句话大意是:)抚于五辰,庶绩其凝。

yán wǔ guān jiē shùn wǔ xíng zhī shí zhòng gōng jiē chéng

这句话大意是:(言五官皆顺五行之时,众功皆成。

yòu yuē wú kuàng shù guān

这句话大意是:又曰:无旷庶官。

tiān shàng rén qí dài zhī

这句话大意是:天上,人其代之。

wèi fēi qí rén wèi kōng guān yán rén dài tiān lǐ guān bù kě yǐ tiān guān sī fēi qí cái

现代白话:(位非其人为空官,言人代天理官,不能够天官私非其才。

yòu yuē rèn guān wéi xián cái zuǒ yòu wéi qí rén

这句话大意是:又曰:任官惟贤材,左右惟其人。

chén wéi shàng wèi dé wéi xià wèi mín

这句话大意是:臣为上为德,为下为民。

yán fèng shàng bù dé shùn xià xùn mín bù kě guān suǒ sī rèn fēi qí rén

这句话大意是:(言奉上布德,顺下训民,不可官所私,任非其人。

yòu yuē guān bù jí sī nì wéi qí néng

这句话大意是:又曰:官不及私昵,惟其能。

bù jiā sī nì wéi néng shì guān

这句话大意是:(不加私昵,惟能是官。

jué wǎng jí è dé wéi qí xián

这句话大意是:)爵罔及恶德,惟其贤。

fēi xián bù jué

这句话大意是:(非贤不嚼。

zhōu lǐ yuē wéi wáng jiàn guó biàn fāng zhèng wèi tǐ guó jīng yě shè guān fēn zhí yǐ wéi mín jí

这句话大意是:《周礼》曰:惟王建国,辨方正位,体国经野,设官分职,以为民极。

jí zhōng yě

这句话大意是:(极,中也。

lìng tiān xià zhī rén gè de qí zhōng

这句话大意是:令天下之人,各得其中。

yòu zhōu guān yuē zōng bó yǐ jiǔ yí zhī mìng zhèng bāng guó zhī wèi yī mìng shòu zhí shòu zhí zhì zhí shì

这句话大意是:又《周官》曰:宗伯以九仪之命,正邦国之位,一命受职,(受职,治职事。

zài mìng shòu fú shòu fú shòu jì yī fú wéi shàng shì

这句话大意是:)再命受服,(受服,受祭衣服为上士。

sān mìng shòu wèi liè wèi yú wáng chén yě wáng zhī shàng shì yì sān mìng yě

这句话大意是:)三命受位,(列位于王臣也,王之上士亦三命也。

sì mìng shòu qì shòu jì qì wéi shàng dài fū yě

这句话大意是:)四命受器,(受祭器为上大夫也。

wǔ mìng cì zé zé fǎ yě

这句话大意是:)五命赐则,(则,法也。

liù mìng cì guān cǐ wáng liù mìng zhī qīng cì guān zhě shǐ de zì zhì qí chén zhì jiā rú zhū hóu yě

这句话大意是:)六命赐官,(此王六命之卿赐官者,使得自置其臣,治家如诸侯也。

qī mìng cì guó chū jiù hou bó zhī guó

这句话大意是:)七命赐国,(出就候伯之国。

bā mìng zuò mù wèi hou bó yǒu gōng dé zhě jiā mìng de zhuān zhēng fá yú zhū hóu

这句话大意是:)八命作牧,(谓候伯有功德者,加命得专征伐于诸侯。

jiǔ mìng zuò bó

这句话大意是:)九命作伯。

shàng gōng yǒu gōng dé zhě jiā mìng wèi èr bó de zhēng fá wǔ hou jiǔ bó yě

这句话大意是:(上公有功德者,加命为二伯,得征伐五候九伯也。

zhèng sī nóng yún zhǎng zhū hóu wèi fāng bó yě

这句话大意是:郑司农云:长诸侯为方伯也。

shàng shū dà chuán yuē gǔ zhě tiān zǐ sān gōng měi yī gōng sān qīng zuǒ zhī měi yī qīng sān dài fū zuǒ zhī měi yī dài fū sān yuán shì zuǒ zhī gù yǒu sān gōng jiǔ qīng èr shí qī dài fū bā shí yī yuán shì

这句话大意是:《尚书大传》曰:古者天子三公,每一公三卿佐之,每一卿三大夫佐之,每一大夫三元士佐之,故有三公、九卿、二十七大夫、八十一元士。

suǒ yǔ wèi tiān xià zhě ruò cǐ ér yǐ

这句话大意是:所与为天下者,若此而已。

zì gōng zhì yuán shì fán bǎi èr shí cǐ xià shí zhī guān yě

这句话大意是:(自公至元士凡百二十,此夏时之官也。

jiā yǔ yuē gǔ zhī yù tiān xià zhě yǐ liù guān zǒng zhì yān

现代白话:《家语》曰:古之御天下者,以六官总治呢。

zhǒng zǎi zhī guān yǐ chéng dào zhì guān suǒ yǐ chéng dào

这句话大意是:冢宰之官以成道,(治官所以成道。

sī tú zhī guān yǐ chéng dé jiào guān suǒ yǐ chéng dé

这句话大意是:)司徒之官以成德,(教官所以成德。

zōng bó zhī guān yǐ chéng rén lǐ guān suǒ yǐ chéng rén

这句话大意是:)宗伯之官以成仁,(礼官所以成仁。

sī mǎ zhī guān yǐ chéng shèng zhèng guān suǒ yǐ chéng shèng

这句话大意是:)司马之官以成圣,(政官所以成圣。

shèng tōng guān zhèng suǒ yǐ píng tōng tiān xià

这句话大意是:圣通官正,所以平通天下。

sī kòu zhī guān yǐ chéng yì xíng guān suǒ yǐ chéng yì

这句话大意是:)司寇之官以成义(刑官所以成义。

sī kōng zhī guān yǐ chéng lǐ shì guān suǒ yǐ chéng lǐ yě

这句话大意是:)司空之官以成礼,(事官所以成礼也。

fēi shì bù lì yě

这句话大意是:非事不立也。

liù guān zài shǒu yǐ wéi pèi

这句话大意是:)六官在手以为辔。

dōng guān hàn jì yuē gēng shǐ suǒ zhì guān jué duō qún xiǎo cháng ān wèi zhī yǔ yuē zào xià yǎng zhōng láng jiàng

这句话大意是:《东观汉记》曰:更始所置官爵多群小,长安为之语曰:"灶下养,中郎将;。

làn yáng wèi qí dū wèi

这句话大意是:烂羊胃,骑都尉;。

làn yáng tóu guān nèi hóu

这句话大意是:烂羊头,关内侯。

hòu hàn shū yuē jiàn wǔ liù nián zhào yuē bǎi xìng zāo nàn hù kǒu hào shǎo ér guān lì shàng fán

这句话大意是:《后汉书》曰:建武六年,诏曰:"百姓遭难,户口耗少,而官吏尚繁。

wū shì sī lì zhōu mù tiáo zòu bìng shěng yǒu sì bǎi yú xiàn lì zhí jiǎn sǔn shí zhì qí yī

这句话大意是:"于是司隶州牧条奏并省,有四百馀县吏职减损,十置其一。

hàn jiù yí yuē gǔ fǎ suī shèng yóu shì gù shè sì kē zhī pì

这句话大意是:《汉旧仪》曰:古法虽圣犹试,故设四科之辟。

yī kē yuē dé xíng gāo miào zhì jié qīng bái

这句话大意是:一科曰德行高妙,志节清白;。

èr kē yuē xué tōng xíng xiū jīng zhōng bó shì

这句话大意是:二科曰学通行修,经中博士;。

sān kē yuē míng xiǎo fǎ lìng zú yǐ jué yí néng àn zhāng fù wèn wén zhōng yù shǐ

这句话大意是:三科曰明晓法令,足以决疑,能案章覆问文中御史;。

sì kē yuē gāng yì duō lüè zāo shì bù huò míng zú yǐ zhào jiān yǒng zú yǐ jué duàn cái rèn sān fǔ

这句话大意是:四科曰刚毅多略,遭事不惑,明足以照奸,勇足以决断,才任三辅。

lìng jiē shì yǐ qí néng rán hòu guān zhī

这句话大意是:令皆试以其能,然后官之。

hòu wèi shū yuē tiān xìng yuán nián zhì bā bù dài fū sàn qí cháng shì dài zhào děng guān

这句话大意是:《后魏书》曰:天兴元年,置八部大夫、散骑常侍、待诏等官。

qí bā bù dài fū wū huáng chéng sì wéi miàn zhì yī rén yǐ nǐ bā zuò wèi zhī bā guó

这句话大意是:其八部大夫,于皇城四维面置一人,以拟八坐,谓之八国。

cháng shì shì zhí zuǒ yòu chū rù wáng mìng

这句话大意是:常侍侍直左右,出入王命。

sān nián zhì xiān rén bó shì guān diǎn zhǔ liàn bǎi yào

这句话大意是:三年,置仙人博士官,典煮炼百药。

tiān xī yuán nián bā yuè chū zhì liù yè guān zhǔn gǔ liù qīng qí zhì wǔ pǐn

这句话大意是:天锡元年八月,初置六谒官,准古六卿,其秩五品。

shǔ guān yǒu dài fū zhì liù pǐn

这句话大意是:属官有大夫,秩六品。

dài fū shǔ guān yǒu yuán shì zhì qī pǐn

这句话大意是:大夫属官有元士,秩七品。

yuán shì shǔ guān yǒu shǔ lìng zhǎng zhì bā pǐn

这句话大意是:元士属官有署令长,秩八品。

lìng zhǎng shǔ guān yǒu shǔ chéng zhì jiǔ pǐn

这句话大意是:令长属官有署丞,秩九品。

jiǔ yuè yòu jiǎn wǔ děng zhī jué shǐ fēn wéi sì yuē wáng gōng hóu zi chú bó nán èr hào

这句话大意是:九月,又减五等之爵,始分为四,曰王、公、侯、子,除伯、男二号。

chū dì yù fǎ gǔ chún zhì měi wū zhì dìng guān hào duō bù yī zhōu hàn jiù míng huò qǔ zhū shēn huò qǔ zhū wù huò yǐ mín shì jiē nǐ yuǎn gǔ yún niǎo zhī yì

这句话大意是:初,帝欲法古纯质,每于制定官号,多不依周、汉旧名,或取诸身,或取诸物,或以民事,皆拟远古云鸟之义。

zhū cáo zǒu shǐ wèi zhī fú yā qǔ fēi zhī xùn jí yě

这句话大意是:诸曹走使谓之凫鸭,取飞之迅疾也。

yǐ sì chá hou zhàn guān wèi zhī bái lù yì qǔ qí yán jǐng yuǎn wàng yě

这句话大意是:以伺察候占官谓之白鹭,亦取其延颈远望也。

zì yú zhī guān yì jiē lèi cǐ

这句话大意是:自馀之官,义皆类此。

shén ruì yuán nián chūn zhì bā dà rén guān dà rén xià zhì sān shǔ guān zǒng lǐ wàn jī gù shì hào bā gōng

这句话大意是:神瑞元年春,置八大人官,大人下置三属官,总理万机,故世号八公。

tài cháng èr nián xià zhì liù bù dà rén guān yǒu tiān de dōng xi nán běi bù jiē yǐ zhū shì wèi zhī

这句话大意是:太常二年夏,置六部大人官,有天、地、东、西、南、北部,皆以诸事为之。

dà rén zhì sān shǔ guān

这句话大意是:大人置三属官。

zì tài zǔ zhì gāo zǔ qí nèi wài bǎi guān lǚ yǒu jiǎn zhì

这句话大意是:自太祖至高祖,其内外百官,屡有减置。

huò shì chū dāng shí mù bù wéi cháng rú wàn qí fēi hóng cháng zhōng zhí yì jiāng jūn zhī tú shì yě

这句话大意是:或事出当时目,不为常,如万骑、飞鸿、常忠、直意将军之徒是也。

jiǎ yì xīn shū yuē wáng zhě guān rén yǒu liù děng yī yuē shī èr yuē you sān yuē dà chén sì yuē zuǒ yòu wǔ yuē shì yù liù yuē sī yì

这句话大意是:贾谊《新书》曰:王者,官人有六等:一曰师,二曰友,三曰大臣,四曰左右,五曰侍御,六曰厮役。

zhī zú yǐ wéi yuán quán xíng zú yǐ wèi yí biǎo wèn yān zé yīng qiú yān zé de zhě wèi zhī shī

现代白话:知足以为源泉,行足以为仪表,问呢则应,求呢则得,者,谓之师;。

zhì zú yǐ wèi lóng lì xíng zú yǐ wèi fǔ zhù míng wū jìn xián gǎn wū tuì bù xiào nèi xiāng kuāng zhèng wài xiāng yáng měi wèi zhī you

这句话大意是:智足以为礲砺,行足以为辅助,明于进贤,敢于退不肖,内相匡正,外相扬美,谓之友。

zhì zú yǐ móu guó shì xíng zú yǐ wèi mín lǜ rén zú yǐ hé shàng xià zhī xīn guó yǒu fǎ zé tuì ér shǒu zhī jūn yǒu nán zé néng sǐ zhī zhě dà chén yě

这句话大意是:智足以谋国事,行足以为民率,仁足以合上下之忻,国有法则退而守之,君有难则能死之者,大臣也。

xiū shēn zhèng xíng bù qiān wū xiāng qū yán yǔ tán shuō bù zuò wū cháo tíng zhì néng bù kùn wū shì yè fú yī jiè zhī shǐ néng hé liǎng jūn zhī xīn zhí jǐ jū qián néng jǔ jūn zhī guò shī bù nán yǐ sǐ chí zhī zhě zuǒ yòu zhī chén yě

这句话大意是:修身正行不愆于乡曲,言语谈说不怍于朝廷,智能不困于事业,服一介之使能合两君之忻,执戟居前能举君之过失,不难以死持之者,左右之臣也。

bù tān wū cái bù yín wū sè shì jūn bù gǎn yǒu èr xīn jū zé bù gǎn xiè jūn zhī móu jūn yǒu guò shī suī bù néng zhèng jiàn yǐ qí sǐ chí zhī ér chóu cuì yǒu yōu sè zhě shì yù zhī chén yě

这句话大意是:不贪于财,不淫于色,事君不敢有二心,居则不敢泄君之谋,君有过失虽不能正谏,以其死持之而愁悴有忧色者,侍御之臣也。

wéi yú zhī xíng wéi yán zhī tīng yǐ yá zì zhī jiān shì jūn zhě sī yì yě

这句话大意是:惟谀之行,惟言之听,以睚眦之间事君者,厮役也。

tōng diǎn yuē táng kāi yuán zhōng kān dìng zhí cì zhe zhī wèi gé

这句话大意是:《通典》曰:唐开元中刊定职次,著之为格。

gài shàng shū shěng yǐ tǒng huì zhòng wù jǔ chí gāng mù

这句话大意是:盖尚书省,以统会众务、举持纲目;。

mén xià shěng yǐ shì cóng xiàn tì guī bó fēi yi

这句话大意是:门下省以侍从献替,规驳非宜;。

zhōng shū shěng yǐ xiàn nà zhì cè fū yáng xuān láo

这句话大意是:中书省,以献纳制册,敷扬宣劳;。

mì shū shěng yǐ jiān lù tú shū

这句话大意是:秘书省以监录图书;。

diàn zhōng shěng yǐ gōng xiū shàn fú

这句话大意是:殿中省以供修膳服;。

nèi shì shěng yǐ chéng zhǐ fèng yǐn

这句话大意是:内侍省以承旨奉引;。

shàng shū mén xià zhōng shū mì shū diàn zhōng nèi dài fán liù shěng

这句话大意是:(尚书、门下、中书、秘书、殿中、内待凡六省。

yù shǐ tái yǐ sù qīng liáo shù

这句话大意是:)御史台以肃清僚庶。

jiǔ sì tài cháng guāng lù wèi wèi zōng zhèng tài pú dà lǐ hóng lú sī nóng tài fǔ wèi jiǔ sì

这句话大意是:九寺,(太常、光禄、卫尉、宗正、太仆、大理、鸿胪、司农、太府为九寺。

wǔ jiān shào fǔ jiāng zuò guó zǐ jūn qì dōu shuǐ wèi wǔ jiān

这句话大意是:)五监,(少府、将作、国子、军器、都水为五监。

yǐ fēn lǐ qún sī liù jūn zuǒ yòu yǔ lín zuǒ yòu lóng wǔ zuǒ yòu shén wǔ wèi liù jūn

这句话大意是:)以分理群司,六军、(左右羽林、左右龙武、左右神武为六军。

shí liù wèi zuǒ yòu wèi zuǒ yòu xiāo zuǒ yòu wǔ zuǒ yòu wēi zuǒ yòu lǐng jūn zuǒ yòu jīn wú zuǒ yòu jiān mén zuǒ yòu qiān niú wèi shí liù wèi

现代白话:)十六卫,(左右卫、左右骁、左右武、左右威、左右领军、左右金我、左右监门、左右千牛为十六卫。

yǐ yán qí jìn yù

这句话大意是:)以严其禁御。

yī zhān shì fǔ èr chūn fāng yǒu zuǒ yòu chūn fāng yòu yǒu nèi fāng zhǎng yě nèi shì

这句话大意是:一詹事府、二春坊、(有左右春坊,又有内坊掌冶内事。

sān sì shǒu lìng lǜ gēng tài pú děng sān sì

这句话大意是:)三寺、(守令,率更、太仆等三寺。

shí lǜ zuǒ yòu wèi zuǒ yòu sī yù zuǒ yòu qīng dào zuǒ yòu jiān mén zuǒ yòu nèi fán shí lǜ fǔ

这句话大意是:)十率,(左右卫、左右司御、左右清道、左右监门、左右内,凡十率府。

bǐ yòu chǔ gōng mù shǒu dū hù fēn lín jī fú

这句话大意是:)俾又储宫、牧守、督护,分临畿服。

jīng fǔ zhì mù yú fǔ zhōu zhì dōu dū dū hù tài shǒu

这句话大意是:(京府置牧,余府州置都督、都护、太守。

shuō yuàn yuē yīng hóu yǔ jiǎ zǐ zuò wén yǒu gǔ qín zhī shēng

这句话大意是:《说苑》曰:应侯与贾子坐,闻有鼓琴之声。

yīng hóu yuē jīn zhī qín yī hé bēi yě

这句话大意是:应侯曰:"今之琴一何悲也?

jiǎ zǐ yuē fu zhāng jí diào xià gù shǐ zhī bēi ěr

现代白话:"贾孔子说:"夫张急调下,故使之悲耳!

jí zhāng zhě liáng cái yě diào xià zhě guān bēi yě

这句话大意是:急张者,良材也,调下者,官卑也。

qǔ fu liáng cái ér guān bēi zhī ān néng wú bēi hu

这句话大意是:取夫良才而官卑之,安能无悲吗?

yīng hóu yuē shàn

这句话大意是:"应侯曰:"善!

zhòng cháng zi chāng yán yuē guān zhī yǒu jí yóu jiē zhī yǒu děng shēng jiē yuè děng qí bù yě luàn

这句话大意是:仲长子《昌言》曰:官之有级,犹阶之有等,升阶越等,其步也乱。

luàn dēng cháo jí bài lǐ shāng fǎ

这句话大意是:乱登朝级,败礼伤法。

shì yǐ gǔ rén zhī chū shì yě suī yǒu xián cái jiē yǐ jí cì jìn yān

现代白话:是以古人之初仕也,虽有贤才皆以级次进呢。

jiǎ shēng yǒu yán zhì guó qǔ rén wu zài qiú néng

这句话大意是:贾生有言:"治国取人,务在求能。

gù cái guó zhī wú lì qì yóu lòu yǐ qiān dāo ér wàng qí qiè bù yì shū hu

现代白话:故裁国之无利器,犹镂以铅刀而望其切,不是也很疏吗!

yáng quán wù lǐ lùn yuē lì zhě lǐ yě suǒ yǐ lǐ wàn jī píng bǎi kuí yě

这句话大意是:杨泉《物理论》曰:吏者,理也,所以理万机、平百揆也。

wǔ shì zǎi mín wù yóu shǐ láng mù yáng yīng yǎng chú yě

这句话大意是:武士宰民物,犹使狼牧羊、鹰养雏也。

shì yǐ rén zhǔ wu zài shěn guān zé rén

这句话大意是:是以人主务在审官择人。

li zhòng jí zá zòu yì yuē gǔ zhī shèng wáng jiàn guān chuí zhì suǒ yǐ tǐ guó jīng zhì ér gōng zài jiǎn yì

这句话大意是:《李重集杂奏议》曰:古之圣王建官垂制,所以体国经治,而功在简易。

zì dì wáng ér xià shì yǒu zēng sǔn

这句话大意是:自帝王而下,世有增损。

shùn mìng jiǔ guān zhōu fēn liù zhí qín cǎi gǔ zhì hàn réng qín jiù yǐ chéng xiàng rèn jiǔ qīng

这句话大意是:舜命九官,周分六职,秦采古制,汉仍秦旧,倚丞相,任九卿。

suī zhì wǔ cáo shàng shū lìng pú zhī zhí shǐ wū zhǎng fēng zòu yǐ xuān nèi wài shì rèn shàng qīng

这句话大意是:虽置五曹尚书令仆之职,始于掌封奏以宣内外,事任尚轻;。

ér jùn shǒu mù mín guān gù hàn xuān chēng suǒ yǔ wèi zhì wéi liáng èr qiān dàn

这句话大意是:而郡守牧民官,故汉宣称"所与为治,惟良二千石"。

qí yǒu shū xiào zhě zhé xǐ shū miǎn lì huò cì jué jìn zhì lǐ yù fēng hòu de wèi zhì dà tǐ suǒ yǐ yuǎn zōng sān dài yě

这句话大意是:其有殊效者,辄玺书勉励,或赐爵进秩,礼遇丰厚,得为治大体,所以远踪三代也。

jí zhì dōng jīng suī jiàn yōu xiǎn lìng pú chū wèi jùn shǒu zhōng lí yì huáng xiāng hú guǎng shì yě

这句话大意是:及至东京,虽渐优显,令仆出为郡守,锺离意、黄香、胡广是也。

jùn shǒu rù wèi sān gōng yú yán dì wǔ lún bào yù shì yě

这句话大意是:郡守入为三公,虞延、第五伦、鲍昱是也。

zì wèi cháo míng shǒu dù jī mǎn chǒng tián yù hú zhì děng jùn huò èr shí nián huò zhì zhōng èr qiān dàn jiǎ jié yóu bù qù jùn huò hái bù yì fāng

这句话大意是:自魏朝名守杜畿、满宠、田预、胡质等郡,或二十年,或秩中二千石,假节犹不去郡,或还不易方。

cǐ yì gǔ rén gǒu shàn qí shì suī mò shì bù xǐ guān zhī yì yě

这句话大意是:此亦古人"苟善其事,虽没世不徙官"之义也。

hàn wèi yǐ lái nèi guān zhī guì wū jīn zuì lóng

这句话大意是:汉魏以来,内官之贵于今最隆。

tài shǐ yǐ qián duō yǐ sàn guān bǔ tái láng yì jìng bǔ huáng mén zhōng shū láng ér jīn jiē shù děng ér hòu zhì zhòng zhí lǜ yì rú cǐ

这句话大意是:太始以前,多以散官补台郎,亦径补黄门中书郎,而今皆数等而后至,众职率亦如此。

ling chi zhī sú wèi jiǔ dǔ shàng zhī fēng wèi qià bǎi shì děng jí suì duō qiān bǔ zhuǎn xǐ rú liú néng fǒu wú yǐ zhe chù zhì bù dé zhāng cǐ wèi zhì zhī dà bì yě

这句话大意是:陵迟之俗未久,笃尚之风未洽,百事等级遂多,迁补转徙如流,能否无以著,黜陟不得彰,此为治之大弊也。

hàn fǎ guān rén bù dé zhēn zhì jīng fáng wèi wèi jùn tài shǒu yǐ bā bǎi shí jū zhī

这句话大意是:汉法,官人不得真秩,京房为魏郡太守,以八百石居之。

wèi chū yòng qīng pín xiān yì shì shǒu bù chēng zé jì yǐ zuǒ qiān

这句话大意是:魏初用轻贫,先亦试守,不称,则继以左迁。

rán zé jùn cái dēng jìn wú néng jiàng tuì cǐ zé suǒ wèi yǒu zhī bì shì ér shǐ rén yǐ qì zhě yě

这句话大意是:然则俊才登进,无能降退,此则所谓有知必试而使人以器者也。

chén yǐ wéi jīn yi bìng jùn shǒu děng jí shǐ tóng gǔ zhě míng shì shǒu zuǒ qiān zhī lì guān rén zhī lǐ jǐn zé shì bì liàng néng ér shòu jué yǐ

现代白话:臣以为今宜并郡守等级,使同古者,明试守左迁之例,官人之理尽,则士必量能而受爵了。

huán wēn jí lüè biǎo yuē jīn tiān xià fēn bēng sāng luàn tiǎn cuì suī dào lóng zhōng xìng ér hù kǒu diāo guǎ jìn fāng hàn shí bù dàng yī jùn zhī mín

这句话大意是:《桓温集·略表》曰:今天下分崩,丧乱殄瘁,虽道隆中兴,而户口凋寡,近方汉时不当一郡之民。

mín hù jì shǎo zé shì bù duō ér dāng bì tóng gǔ zhì

这句话大意是:民户既少,则势不多而当必同古制。

bǎi guān bèi zhí shí fēi dà yì

这句话大意是:百官备职,实非大易;。

suí shí zhī yi qiě shè guān yǐ lǐ wù

这句话大意是:随时之宜,且设官以理务。

wu guǎ zé guān shěng guān shěng yǐ guó zhì zé zhí xiǎn ér rén qīng

这句话大意是:务寡则官省,官省以国治,则职显而人清。

gù guāng wǔ chū xìng duō suǒ bìng shěng

这句话大意是:故光武初兴,多所并省;。

zhū gě liàng xiāng shǔ jiǎn cái bìng guān

这句话大意是:诸葛亮相蜀,简才并官。

cǐ jiē dá zhì zhī chéng guī jīn rì zhī suǒ xiān yě

这句话大意是:此皆达治之成规,今日之所先也。

yi cóng quán zhì bìng guān shěng zhí

这句话大意是:宜从权制,并官省职。

yú wèi mén xià sān xǐng mì shū zhù zuò tōng kě jiǎn bàn

这句话大意是:愚谓门下三省、秘书、著作,通可减半。

gǔ yǐ jiǔ qīng zōng shì bù zhuān shàng shū gù chóng jiǔ jí yě

这句话大意是:古以九卿综事,不专尚书,故重九棘也。

jīn shì guī nèi tái zé jiǔ qīng wèi xū shè zhī wèi wéi tài cháng tíng wèi zhí bù kě quē

这句话大意是:今事归内台,则九卿为虚设之位,惟太常、廷尉职不可阙。

qí zhū yuán wài sàn guān jí jūn fǔ cān zuǒ zhí wú suǒ zhǎng zhě jiē bìng ruò chē jià jiāo miào jí tián zhī shǔ

这句话大意是:其诸员外散官及军府参佐职无所掌者,皆并若车驾、郊庙、籍田之属。

fán zhū dà shì yú lǐ yi zhì zhě lín shí quán jiān shì qì zé bà zhí

这句话大意是:凡诸大事于礼宜置者,临时权兼,事讫则罢职。

jì bìng zé guān shǎo ér cái jīng zhí lǐ zé wú hài mín ér zhì dào kāng yǐ

现代白话:既并则官少而才精,职理则无害民而治道康了。

✦ You read 职官部·卷一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.