xù bīng shàng
这句话大意是:○叙兵上。
shì běn yuē chī yóu zuò bīng
这句话大意是:《世本》曰:蚩尤作兵。
sòng xiāng zhù yuē chī yóu shén nóng chén yě
这句话大意是:(宋襄注曰:蚩尤,神农臣也。
chūn qiū yuán mìng bāo yuē chī yóu hǔ juǎn wēi wén lì bīng
这句话大意是:《春秋元命苞》曰:蚩尤,虎卷威文立兵。
sòng jūn zhù yuē juǎn shǒu yě shǒu wén wēi zì yě
这句话大意是:(宋均注曰:卷,手也,手文威字也。
shū yuē hóng fàn bā zhèng bā yuē shī
这句话大意是:《书》曰:鸿范八政,八曰师。
dà dài lǐ yuē lǔ āi gōng wèn kǒng zǐ yuē chī yóu zuò bīng yǔ
现代白话:《大戴礼》曰:鲁哀公问孔孔子说:"蚩尤作兵与?
kǒng zǐ yuē chī yóu shù rén zhī tān zhě yě
现代白话:"孔孔子说:"蚩尤,庶人之贪者也。
fǎn lì wú yì yǐ sàng jué shēn hé bīng zhī néng zuò yǔ
这句话大意是:反利无义,以丧厥身,何兵之能作与?
mín jiē shēng yě
这句话大意是:民皆生也。
zuǒ zhuàn yuē wǔ yǒu qī dé jìn bào jí bīng bǎo dà dìng gōng ān mín hé zhòng fēng cái zhě yě
这句话大意是:《左传》曰:武有七德:禁暴,戢兵,保大,定功,安民,和众,丰财者也。
yòu yuē jǔ bù shī dé shǎng bù shī láo lǎo yǒu jiā huì lǚ yǒu shī shě jiàn kě ér jìn zhī nán ér tuì jūn zhī shàn zhèng yě
这句话大意是:又曰:举不失德,赏不失劳,老有加惠,旅有施舍,见可而进,知难而退,军之善政也。
jiān ruò gōng mèi wǔ zhī shàn jīng yě
这句话大意是:兼弱攻昧,武之善经也。
yòu yuē bīng yóu huǒ yě bù jí jiāng zì fén
这句话大意是:又曰:兵犹火也,不戢将自焚。
yòu yuē shī zhí wéi zhuàng qū wèi lǎo
这句话大意是:又曰:师直为壮,曲为老。
yòu yuē shī kè zài hé bù zài zhòng
这句话大意是:又曰:师克在和,不在众。
gǔ liáng chuán yuē shàn wèi guó zhě bù shī shàn shī zhě bù zhèn shàn zhèn zhě bù zhàn shàn zhàn zhě bù sǐ
这句话大意是:《谷梁传》曰:善为国者不师,善师者不阵,善阵者不战,善战者不死。
guó yǔ yuē mù wáng jiāng zhēng quǎn róng jì gōng móu fù jiàn yuē bù kě
这句话大意是:《国语》曰:穆王将征犬戎,祭公谋父谏曰:"不可!
xiān wáng yào dé bù guān bīng
这句话大意是:先王耀德不观兵。
fu bīng jí ér shí dòng dòng zé wēi guān zé wán wán zé wú zhèn
这句话大意是:夫兵戢而时动,动则威,观则玩,玩则无震。
zhù yuē wán dú
这句话大意是:"(注曰:玩,黩。
zhèn jù yě
这句话大意是:震,惧也。
jiā yǔ yuē āi gōng wèn yuē guǎ rén yù wú guó xiǎo zé néng shǒu dà zé néng gōng qí dào ruò hé
现代白话:《家语》曰:哀公问曰:"寡人欲我国小则能守,大则能攻,其道若何?
kǒng zǐ yuē shǐ jūn cháo tíng yǒu lǐ shàng xià hé qīn tiān xià bǎi xìng jiē jūn zhī mín yě
现代白话:"孔孔子说:"使君朝廷有礼,上下和亲,天下百姓皆君之民也。
jiāng shuí gōng yān
现代白话:将谁攻呢?
gǒu wéi cǐ dào mín pàn rú guī jiē jūn zhī chóu jiāng shuí shǒu yān
现代白话:苟违此道,民叛如归,皆君之仇,将谁守呢?
gōng yuē shàn zāi
现代白话:"公曰:"善啊。
wū shì fèi zé liáng zhī jìn chí guān shì zhī shuì yǐ huì bǎi xìng
这句话大意是:"于是废泽梁之禁,驰关市之税,以惠百姓。
shǐ jì yuē fàn lǐ yún bīng zhě xiōng qì
这句话大意是:《史记》曰:范蠡云:"兵者,凶器;。
zhàn zhě nì dé
这句话大意是:战者,逆德。
hàn shū yuē bīng jiā zhě gài chū gǔ sī mǎ zhī zhí wáng guān zhī wǔ bèi yǐ
现代白话:《汉书》曰:兵家者,盖出古司马之职,王官之武备了。
hòu shì shuò jīn wèi rèn gē gé wèi jiǎ qì xiè shèn bèi
这句话大意是:后世烁金为刃,割革为甲,器械甚备。
xià jí tāng wǔ shòu mìng cì shī kè luàn ér jì bǎi xìng dòng zhī yǐ rén yì xíng zhī yǐ lǐ ràng sī mǎ fǎ shì qí yí shì yě
这句话大意是:下及汤武受命,次师克乱而济百姓,动之以仁义,行之以礼让,《司马法》是其遗事也。
zì chūn qiū chū zhì wū zhàn guó chū qí shè fú biàn zhà zhī bīng bìng zuò
这句话大意是:自春秋出至于战国,出奇设伏,变诈之兵并作。
hàn xìng zhāng liáng hán xìn xù cì bīng fǎ fán yī bǎi bā shí èr jiā shān qǔ yào yòng dìng zhe sān shí liù jiā
这句话大意是:汉兴,张良、韩信序次兵法,凡一百八十二家,删取要用,定著三十六家。
yòu xíng fǎ zhì yuē zì huáng dì yǒu zhuō lù zhī zhàn yǐ dìng huǒ zāi zhuān xū yǒu gòng gōng zhī zhèn yǐ dìng shuǐ zāi
这句话大意是:又《刑法志》曰:自黄帝有涿鹿之战以定火灾,颛顼有共工之阵以定水灾。
táng yú zhī jì zhì zhì zhī jí yóu liú gòng gōng fàng huān dōu cuàn sān miáo jí gǔn rán hòu tiān xià fú
这句话大意是:唐虞之际,至治之极,犹流共工,放欢兜,窜三苗,殛鲧,然后天下服。
xià yǒu gān hù zhī shì yīn zhōu yǐ bīng dìng tiān xià yǐ
现代白话:夏有甘扈之誓,殷、周以兵定天下了。
tiān xià jì dìng jí cáng gān gē jiào yǐ wén dé ér yóu lì sī mǎ zhī guān shè liù jūn zhī zhòng yīn jǐng tián ér zhì jūn fù yān
现代白话:天下既定,戢藏干戈,教以文德,而犹立司马之官,设六军之众,因井田而制军赋呢。
tiān zǐ jī fāng qiān lǐ tí fēng bǎi wàn jǐng chū jūn fù liù shí sì wàn jǐng róng mǎ sì wàn pǐ bīng chē wàn shèng gù chēng wàn shèng zhī zhǔ
这句话大意是:天子畿方千里,提封百万井,出军赋六十四万井,戎马四万匹,兵车万乘,故称万乘之主。
róng mǎ chē tú gān gē sù jù chūn zhèn lǚ yǐ sōu xià bá shè yǐ miáo qiū zhì bīng yǐ xiǎn dōng dà yuè yǐ shòu jiē yǐ nóng xì yǐ jiǎng wǔ shì yān
现代白话:戎马车徒干戈素具,春振旅以搜,夏拔舍以苗,秋治兵以狝,冬大阅以狩,皆以农隙以讲武事呢。
lián shī bǐ nián jiǎn chē zú zhèng sān nián jiǎn tú qún mù wǔ zài dà jiǎn chē tú cǐ xiān wáng wèi guó lì wǔ zú bīng zhī dà lüè yě
这句话大意是:连师比年简车,卒正三年简徒,群牧五载大简车徒,此先王为国立武足兵之大略也。
yòu yuē yǐ rén yì suí mín zhě wú dí wū tiān xià yě
这句话大意是:又曰:以仁义绥民者,无敌于天下也。
zhì wū qí huán jìn wén zhī bīng kě wèi rù qí yù ér jié zhì yǐ
现代白话:至于齐桓、晋文之兵,可谓入其域而节制了。
rán yóu wèi běn rén yì zhī dà tǒng yě
这句话大意是:然犹未本仁义之大统也。
gù wèi qín zhī wǔ ruì bù kě yǐ dāng huán wén zhī jié zhì
现代白话:故魏、秦之武,锐不能够当桓、文之节制;。
huán wén zhī jié zhì bù kě yǐ dāng tāng wǔ zhī rén yì
现代白话:桓、文之节制不能够当汤、武之仁义。
gù yuē shàn shī zhě bù zhèn shàn zhèn zhě bù zhàn shàn zhàn zhě bù bài shàn bài zhě bù wáng
这句话大意是:故曰:善师者不阵,善阵者不战,善战者不败,善败者不亡。
yòu yuē fu wén dé zhě dì wáng zhī lì qì
这句话大意是:又曰:夫文德者,帝王之利器;。
wēi wǔ zhě wén dé zhī fǔ zhù yě
这句话大意是:威武者,文德之辅助也。
fu wén zhī suǒ jiā zhě shēn zé wǔ zhī suǒ fú zhě dà
这句话大意是:夫文之所加者深,则武之所服者大;。
dé zhī suǒ shī zhě bó zé wēi zhī suǒ zhì zhě guǎng
这句话大意是:德之所施者博,则威之所制者广。
sān dài zhī shèng zhì wū xíng cuò bīng qǐn zhě yǐ qí běn mò yǒu xù dì wáng zhī suǒ jí gōng yě
这句话大意是:三代之盛,至于刑措兵寝者,以其本末有序,帝王之所极功也。
yòu yuē wèi xiāng yuē jiù luàn zhū bào wèi zhī yì bīng
这句话大意是:又曰:魏相曰:"救乱诛暴谓之义兵;。
dí jiā wū jǐ bù dé yǐ ér qǐ wèi zhī yìng bīng
这句话大意是:敌加于己,不得已而起,谓之应兵;。
zhēng fèn xiǎo gù bù shèng fèn nù zhě wèi zhī fèn bīng
这句话大意是:争忿小故不胜愤怒者谓之忿兵;。
lì rén tǔ dì huò bǎo zhě wèi zhī tān bīng
这句话大意是:利人土地货宝者谓之贪兵;。
shì guó jiā zhī dà jīn rén mín zhī zhòng wèi zhī jiāo bīng
这句话大意是:恃国家之大、矜人民之众,谓之骄兵。
yòu yuē zhāo cuò shàng shū yún zhàng wǔ zhī gōu qiàn chē zhī shuǐ qiàn yīn zi lián fǎn
这句话大意是:又曰:晁错上书云:"丈五之沟,堑车之水,(堑音子廉反。
líng fù qí qū jī shí xiāng jiē cǐ bù bīng zhī de chē qí wǔ bù dàng yī
这句话大意是:)陵阜崎岖,积石相接,此步兵之地,车骑五不当一。
píng yuán guǎng zé màn yǎn xiāng zhǔ cǐ chē qí zhī de bù bīng shí bù huò yī
这句话大意是:平原广泽,漫衍相属,此车骑之地,步兵十不当一。
hòu shì xiāng jí chuān gǔ fēn xiàn cǐ gōng nǔ zhī de dāo dùn sān bù dāng yī
这句话大意是:候视相及,川谷分限,此弓弩之地,刀楯三不当一。
cǎo mù méng lóng zhī yè wèi mào cǐ máo chán zhī de cháng jǐ sān bù dāng yī
这句话大意是:草木蒙茏,枝叶蔚茂,此矛鋋之地,长戟三不当一。
qióng chóng xiǎn ài zǔ ě xiāng shì cǐ dāo dùn zhī de gōng nǔ èr bù dàng yī
这句话大意是:穹崇险隘,阻厄相视,此刀楯之地,弓弩二不当一。
lǎo zi yuē shī zhī suǒ chǔ jīng jí shēng yān
现代白话:《老子》曰:师之所处,荆棘生呢。
dà jūn zhī hòu bì yǒu xiōng nián
这句话大意是:大军之后,必有凶年。
yòu yuē bīng zhě bù xiáng zhī qì fēi jūn zǐ zhī qì bù dé yǐ ér yòng zhī
现代白话:又曰:兵者,不祥之器,非有德行的人之器,不得已而用之。
yòu yuē shì yǐ jūn zǐ jū zé guì zuǒ gù jí shì shàng zuǒ sāng shì jū yòu
现代白话:又曰:是以有德行的人居则贵左,故吉事尚左,丧事居右。
shì yǐ piān jiàng jūn chù zuǒ shàng jiàng jūn chù yòu
这句话大意是:是以偏将军处左,上将军处右。
zhàn shèng yǐ sāng lǐ chù zhī yě
这句话大意是:战胜,以丧礼处之也。
yòu yuē shàn wéi shì zhě bù wǔ shàn zhàn zhě bù nù
这句话大意是:又曰:善为士者不武,善战者不怒。
yòu yuē tiān xià yǒu dào què zǒu mǎ yǐ fèn
这句话大意是:又曰:天下有道,却走马以粪;。
tiān xià wú dào róng mǎ shēng wū jiāo
这句话大意是:天下无道,戎马生于郊。
yòu yuē yǐ zhèng zhì guó yǐ qí yòng bīng
这句话大意是:又曰:以政治国,以奇用兵。
liù tāo yuē yòng bīng zhī dào shǐ rú jí léi lìng mín bù jí yǎn ěr zú diàn bù xiá míng mù
这句话大意是:《六韬》曰:用兵之道,使如疾雷,令民不及掩耳,卒电不暇瞑目。
gǔ sī mǎ bīng fǎ yuē gǔ zhě yǐ yì lǐ zhī wèi zhī zhèng zhì mín yòng bīng zhǐ luàn tǎo bào bì yǐ yì yě
这句话大意是:《古司马兵法》曰:古者,以义理之谓之正,(治民、用兵、止乱、讨暴,必以义也。
zhèng bù huò yì zé quán quán chū wū zhàn bù chū wū rén yě
这句话大意是:)正不获意则权,权出于战,不出于仁也。
fēn bù jūn qiú bù shèng wèi zhī bù huò yì
这句话大意是:(分不均、求不胜谓之不获意。
quán chuí yě píng qīng zhòng ér wèi zhī gōng
这句话大意是:权,锤也,平轻重而为之功。
yǐ sǐ yì shēng yǐ wēi wèi níng fǎn fù wǎng lái ér yǐ zhà chéng gù yuē bù chū wū rén yě
这句话大意是:以死易生,以危为宁,反复往来而以诈成,故曰不出于仁也。
shì gù shā rén ān rén shā zhī kě yě
这句话大意是:)是故杀人安人,杀之可也。
yǐ shā zhǐ shā kě yǐ shēng yě
现代白话:(以杀止杀,能够生也。
gōng qí guó ài qí mín gōng zhī kě yě
这句话大意是:)攻其国,爱其民,攻之可也。
chú mín luàn yǐ qù jūn hài
这句话大意是:(除民乱以去君害。
yǐ zhàn qù zhàn suī zhàn kě shì yě
这句话大意是:)以战去战,虽战可恃也。
gù rén jiàn qīn yì jiàn yuè zhì jiàn shì yǒng jiàn fāng xìn jiàn xìn
这句话大意是:故仁见亲,义见悦,智见恃,勇见方,信见信。
jiāng yǒu wǔ cái mín qīn yuè shì fāng ér xìn zhī
这句话大意是:(将有五材,民亲悦恃方而信之。
gù nèi de ài yān suǒ yǐ shǒu yě
现代白话:)故内得爱呢,所以守也。
wài de wēi yān suǒ yǐ zhàn yě
现代白话:外得威呢,所以战也。
lì jiā wū rén zé shǒu gù wēi jiā wū dí rén zé zhàn shèng yě
这句话大意是:(利加于人则守固,威加于敌人则战胜也。
yòu yuē zhàn dào bù wéi shí bù lì mín bìng suǒ yǐ ài wú mín yě
现代白话:又曰:战道不违时,不历民病,所以爱我民也。
chūn xià xīng shī wèi wéi shí
这句话大意是:(春夏兴师为违时。
chūn xīng shī lǔ wǔ gǔ xià xīng shī shāng rén mín
这句话大意是:春兴师虏五谷,夏兴师伤人民。
gù yì bù yú shí hán shǔ bù yì fú jī yì bù xíng suǒ yǐ ài mín yě
这句话大意是:故役不逾时,寒暑不易服,饥疫不行,所以爱民也。
bù jiā sàng bù yīn xiōng suǒ yǐ ài fu qí rén yě
这句话大意是:)不加丧,不因凶,所以爱夫其人也。
dí yǒu sàng jī yì bù jiā bīng ài bǐ mín rú jǐ mín
这句话大意是:(敌有丧、饥、疫不加兵,爱彼民如己民。
dōng xià bù xīng shī suǒ yǐ jiān ài bǐ mín yě
这句话大意是:)冬夏不兴师,所以兼爱彼民也。
dà hán shén shǔ lì shì xiè juàn
这句话大意是:(大寒甚暑,吏士懈倦。
gù guó suī dà hào zhàn bì wáng
这句话大意是:)故国虽大,好战必亡;。
tiān xià suī píng wàng zhàn bì wēi
这句话大意是:天下虽平,忘战必危。
yòu yuē tiān xià jì píng tiān zǐ dà kǎi
这句话大意是:又曰:天下既平,天子大凯。
chūn sōu qiū xiǎn zhū hóu zhèn lǚ qiū zhì bīng suǒ yǐ bù wàng zhàn yě
这句话大意是:春搜秋狝,诸侯振旅,秋治兵,所以不忘战也。
yòu yuē gǔ zhě zhú bēn bù guò bǎi bù zòng suí bù guò sān shè shì yǐ míng qí lǐ yě
这句话大意是:又曰:古者逐奔不过百步,纵绥不过三舍,是以明其礼也。
bù qióng bù néng ér āi lián shāng tòng shì yǐ míng qí rén yě
这句话大意是:不穷不能,而哀怜伤痛,是以明其仁也。
chéng liè ér gǔ shì yǐ míng qí xìn yě
这句话大意是:成列而鼓,是以明其信也。
zhēng yì bù zhēng lì shì yǐ míng qí yì yě
这句话大意是:争义不争利,是以明其义也。
yòu néng shě fú shì yǐ míng qí yǒng yě
这句话大意是:又能舍服,是以明其勇也。
zhī shǐ zhī zhōng shì yǐ míng qí zhì yě
这句话大意是:知始知终,是以明其智也。
liù dé yǐ shí hé jiào yǐ wéi mín jì zhě gǔ zhī dào yě zì gǔ zhī zhèng yě
这句话大意是:六德以时合教,以为民纪者,古之道也,自古之政也。
rén yì yǒng zhì xìn mín zhī běn suí shí ér shī wèi mín gāng jì gǔ zhī suǒ chuán zhèng dào yě
这句话大意是:(仁、义、勇、智、信,民之本,随时而施,为民纲纪,古之所传政道也。
yòu yuē xiān wáng zhī zhì shùn tiān zhī dào shè de zhī yi guān mín zhī dé ér zhèng míng zhì wù
这句话大意是:又曰:先王之治,顺天之道,设地之宜,官民之德,而正名治物。
zhèng zhě zhèng guān míng yě
这句话大意是:(正者,正官名也。
míng zhèng zé kě zhì zhī
这句话大意是:名正则可治之。
lì guó biàn zhí lì guó zhì mín fēn shǒu jìng jiè gè rèn qí zhí yě
这句话大意是:)立国辨职,(立国治民,分守境界,各任其职也。
yǐ jué fēn lù
这句话大意是:)以爵分禄。
yǐ jué wèi zūn bēi zhí qí lù zhì yě
这句话大意是:(以爵位尊卑,职其禄秩也。
zhū hóu yuè huái hǎi wài lái fú fú cóng yǐ yě
这句话大意是:)诸侯悦怀,海外来服,(服从已也。
yù mǐ ér bīng qǐn shèng dé zhī zhì yě
这句话大意是:)狱弭而兵寝,圣德之治也。
yòu yuē yǒu yú shì bù shǎng bù fá ér mín kě yòng zhì dé yě
这句话大意是:又曰:有虞氏不赏不罚,而民可用,至德也。
xià hòu shǎng ér bù fá zhì jiào yě
这句话大意是:夏后赏而不罚,至教也;。
yīn fá ér bù shǎng zhì wēi yě
这句话大意是:殷罚而不赏,至威也;。
zhōu yǐ shǎng fá dé shuāi yě
这句话大意是:周以赏罚,德衰也。
shǎng bù yú shí yù mín sù de wéi shàn zhī lì yě
这句话大意是:赏不逾时,欲民速得为善之利也;。
fá bù qiān liè yù mín dǔ bù shàn zhī hài yě
这句话大意是:罚不迁列,欲民睹不善之害也。
shǎng gōng bù yí guǐ fá è bù liè suǒ yǐ quàn shàn chéng è yù jí sù zhě yě
这句话大意是:(赏功不移晷,罚恶不列,所以劝善惩恶欲疾速者也。
yòu yuē xià hòu zhèng qí dé yě wèi yòng bīng zhī rèn gù qí bīng bù zá
这句话大意是:又曰:夏后正其德也,未用兵之刃,故其兵不杂。
shè jūn bù zhèn dí fú gù bù yòng wǔ bīng
这句话大意是:(设军不阵,敌服,故不用五兵。
yīn yì yě shǐ yòng bīng zhī rèn yǐ
现代白话:)殷,义也,始用兵之刃了。
zhèn ér bù zhàn
这句话大意是:(阵而不战。
zhōu lì yě
这句话大意是:)周,力也。
jǐn yòng bīng zhī rèn yǐ
现代白话:尽用兵之刃了。
zhōu bù jí yú xià zhī jiào tǎo bào zhēng luàn zhàn hòu shèng
这句话大意是:(周不及虞夏之教,讨暴征乱战后胜。
xià shǎng wū cháo guì shàn yě yǐ dé huà yě
这句话大意是:)夏赏于朝,贵善也(以德化也。
yīn lù wū shì wēi bù shàn yě
这句话大意是:殷戮于市,威不善也。
yǐ xíng jìn yě
这句话大意是:(以刑禁也。
zhōu shǎng wū cháo lù wū shì quàn jūn zǐ jù xiǎo rén yě
现代白话:)周赏于朝,戮于市,劝有德行的人,惧品行较差的人也。
yǐ shǎng jìn yǐ fá jìn
这句话大意是:(以赏进,以罚禁。
sān wáng zhāng qí dé yī yě
这句话大意是:)三王章其德,一也。
sān wáng jiē dào dé wén wǔ suí ér shī zhī qí zhì yī yě
这句话大意是:(三王皆道德,文武随而施之,其致一也。
yòu yuē fán zhàn kuān ér guān qí lǜ kuān zhě xiān yǐ dān ruò shì bù néng yǐ shì dí biàn huà lǜ qí lì hài dé shī suǒ zài yě
这句话大意是:又曰:凡战,宽而观其虑,(宽者,先以单弱示不能,以示敌变化,虑其利害得失所在也。
jìn tuì yǐ guān qí gù qiǎn qīng bīng zhì dí suǒ zài shì chá jìn tuì gù bèi xū wēi chù suǒ yě
这句话大意是:)进退以观其固,(遣轻兵至敌所在,视察进退固备虚危处所也。
wēi ér guān qí jù zhà méi wēi shì yǐ zhī dí kǒng bù dé shī zhī shì yě
这句话大意是:)危而观其惧,(诈没危事,以知敌恐怖得失之势也。
jìng ér guān qí dài dí jìng ér bù dòng xiāng shì lì shì zhī xiè dài
这句话大意是:)静而观其怠,(敌静而不动,相视吏士知懈怠。
dòng ér guān qí yí qīng bīng tiǎo zhàn xiāng shì dí rén zhī qí yí fǒu yě
这句话大意是:)动而观其疑,(轻兵挑战,相视敌人,知其疑否也。
xí ér guān qí zhì
这句话大意是:)袭而观其治。
yù xí dí xiān shì qí shǒu bèi wài nèi shí wǔ qì xiè xū shí zhì luàn suǒ zài yě
这句话大意是:(欲袭敌,先视其守备外内,什伍、器械,虚实治乱所在也。
yòu yuē fán zhàn yǐ qīng xíng qīng wēi
这句话大意是:又曰:凡战,以轻行,轻危;。
qīng bīng gāo lín jí zú néng zhuī bēn zhú bǐ yì zhù jìn tuì dāng xū bù qǔ shí wǔ wèi zú jié dù xíng zhǐ
这句话大意是:(轻兵高林疾足,能追奔逐,比翼助进退,当须步曲什伍为卒,节度行止。
qīng bīng wú qīng zhòng gù wēi zhī
这句话大意是:轻兵,无轻重,故危之。
yǐ chóng xíng zhòng wú gōng
这句话大意是:)以重行,重无功。
zhòng bīng chí jiān gù shǒu shí wǔ bù dé jìn tuì bù dé néng lì gù wú gōng yě
这句话大意是:(重兵持坚固守,什伍不得进退,不得能利,故无功也。
gù zhàn xiāng wéi qīng zhòng
这句话大意是:)故战相为轻重。
zhòng bīng zhǔ chí jiān gù shǒu qīng bīng zhǔ zhuī bīng qǔ lì xiāng wéi yòng yě
这句话大意是:(重兵主持坚固守,轻兵主追兵取利,相为用也。
yòu yuē mín yǒu yǒng xīn wéi dí zhī shì
这句话大意是:又曰:民有勇心,惟敌之视;。
shì zú yǒng ruì jìn tuì qián hòu lí hé zuǒ yòu jiàn shèng lì zhī xíng wéi dí suǒ zài zhé de qí biàn yě
这句话大意是:(士卒勇锐,进退前后,离合左右,见胜利之形,惟敌所在,辄得其便也。
mín yǒu wèi xīn wéi běi zhī shì
这句话大意是:)民有畏心,惟北之视。
shì zú kǒng jù gè yǒu xián yí bù qiú biàn lì huái qí běi xīn dāng ān wěn jiào dǎo kāi shì shèng xíng yǐ fú xí zhī
这句话大意是:(士卒恐惧,各有嫌疑不求便利,怀其北心,当安稳教导,开示胜形,以服习之。
liǎng xīn jiāo zhī liǎng lì ruò yī
这句话大意是:)两心交支,两利若一;。
liǎng jūn xiāng dāng bīng xiāng zhī chí gè qiú biàn lì gòng shì yī shèng zhī shì zài liǎng jūn jiān yǒu dào zhě de zhī yě
这句话大意是:(两军相当,兵相支持,各求便利共事,一胜之势在两军间有道者得之也。
liǎng wèi zhī zhí wéi quán zhī shì
这句话大意是:)两为之职,惟权之视。
wèi zhī yǐ zhī bǐ chēng qīng zhòng liàng duō shǎo dù jìn tuì zhī bǐ yǐ xū shí zhī suǒ zài yě
这句话大意是:(谓知已知彼,称轻重,量多少,度进退,知彼已虚实之所在也。
yòu yuē jūn lǚ yǐ shū wéi zhǔ shū zé rén lì zú suī jiāo bīng zhì rèn tú rén bù qū chē bù chí yě
这句话大意是:又曰:军旅以舒为主,舒则人力足,虽交兵致刃,徒人不趋,车不驰也。
zhú bēn bù yú liè shì yǐ bù luàn
这句话大意是:逐奔不逾列,是以不乱。
jūn lǚ zhī gù bù shī háng liè zhī zhèng bù jué rén mǎ zhī lì chí sù wú guò jiè mìng
这句话大意是:军旅之固,不失行列之政,不绝人马之力,迟速无过诫命。
jūn zú zhèng wèi jiān gù yě jìn tuì jí xú cóng jīn gǔ zhī shēng yě
这句话大意是:(军族政为坚固也,进退疾徐,从金鼓之声也。
yòu yuē jūn yōng bù rù guó guó yōng bù rù jūn
这句话大意是:又曰:军庸不入国,国庸不入军。
jūn yōng rù guó zé mín dé fèi guó yōng rù jūn zé mín dé ruò
这句话大意是:军庸入国则民德废,国庸入军则民德弱。
jūn guó yì yōng qiáng ruò shū rèn gù bù xiāng rù rù zé luàn yě
这句话大意是:(军国异庸,强弱殊任,故不相入,入则乱也。
gù zài guó yán wén ér yǔ wēn zài cháo gōng yǐ xùn xiū jǐ yǐ dài rén bù zhào bù zhì bù wèn bù yán nan jin yi tui
这句话大意是:)故在国言文而语温,在朝恭以逊,修己以待人,不召不至,不问不言,难进易退。
cǐ shēn xù guó yōng zhī yi
这句话大意是:(此申叙国庸之宜。
zài jūn kàng ér lì zài háng suì ér guǒ jiè zhě bù bài bīng chē bù shì chéng shàng bù qū wēi shì bù chǐ
这句话大意是:)在军抗而立,在行遂而果,介者不拜,兵车不轼,城上不趋,危事不齿。
cǐ shēn zhì jūn yōng zhī yi kàng zhě bù dài wèn yě
这句话大意是:(此申致军庸之宜抗者,不待问也。
yì zhě yǒu lǜ yú shì ér wèi bù xū lìng suì bì yě
这句话大意是:意者有虑于事而为,不须令遂必也。
guǒ shèng yě jiè zhě bù bài chē bù shì qí bù xià suǒ yǐ yuǎn qū ér luàn xíng yě shàng qū wèi jīng zhòng yě
这句话大意是:果胜也,介者不拜,车不轼,骑不下,所以远屈而乱行也,上趋为惊众也。
gù lǐ yǔ fǎ biǎo lǐ yě
这句话大意是:)故礼与法,表里也;。
wén yǔ wǔ zuǒ yòu yě
这句话大意是:文与武,左右也。
gǔ zhě xián wáng míng mín zhī dé jǐn mín zhī shàn gù wú fèi dé wú jiǎn mín shǎng wú kě shēng fá wú kě shā yě
这句话大意是:古者贤王明民之德,尽民之善,故无废德,无简民,赏无可生,罚无可杀也。
mín yǒu yī shàn chù yī shì gù néng jǐn mín zhī shàn wú sǔn dé mín néng kān qí shì gù shǎng fá wú suǒ shī
这句话大意是:(民有一善处一事,故能尽民之善,无损德,民能堪其事,故赏罚无所施。
yòu yuē fán cóng bēn wù xi dí huò zhǐ wū lù zé lǜ zhī
这句话大意是:又曰:凡从奔勿息,敌或止于路,则虑之。
zhuī dí bēn běi wú xiū xiè zé dí yú lù páng shè fú dāng guān chá fǎn fù lǜ zhī zì jǐng jiè yě
这句话大意是:(追敌奔北无休懈,则敌于路旁设伏,当观察反复虑之,自警戒也。
fán jìn dí dōu bì yǒu jìn lù tuì bì yǒu fǎn lǜ
这句话大意是:)凡近敌都,必有进路,退必有反虑。
shēn rù dí dì bì zhī jìn tuì biàn lì dào jìng tōng sāi lì hài suǒ zài bì shí cóng xū yě
这句话大意是:(深入敌地,必知进退便利道径,通塞利害所在,避实从虚也。
yòu yuē fán zhàn xiān zé bì hòu zé shè
这句话大意是:又曰:凡战,先则弊,后则慑。
bīng xiān jǔ zé láo hòu qǐ zé shì xīn bù dìng ér kǒng jù
这句话大意是:(兵先举则劳,后起则士心不定而恐惧。
xuǎn liáng cì bīng shì wèi yì mín zhī qiáng
这句话大意是:)选良次兵,是谓益民之强;。
xuǎn liáng zhě zé qǔ jìn yǒng yǒu cái zhě wèi qián dāng shí wǔ xiāng yǐ jiē zhī sǐ dì jí jiàn shèng zé xīn zhuān qiáng zhī
这句话大意是:(选良者,择取劲勇有材者为前,当什伍相以接之死地及见胜则心专强之。
qì rèn jié shí shì wèi kāi mín zhī yì zì gǔ zhī zhèng yě
这句话大意是:)弃任节食,是谓开民之意,自古之政也。
rèn zhě xù jī qì wù fén chǔ chù fú yù zhī jù
这句话大意是:(任者,畜积器物焚储畜服御之具。
jié yú liáng zhàn zhī yuē bù yú shí shì bì sǐ zhàn yě
这句话大意是:节余粮战之曰不余食,示必死战也。
kāi sāi shēng yì yǐ zhuān mín xīn cǐ wǔ dì sān wáng yòng bīng zhī dào yě
这句话大意是:开塞生意以专民心,此五帝三王用兵之道也。
cáo gōng sūn zǐ bīng fǎ xù yuē cāo wén shàng gǔ hú shǐ zhī lì lún yǔ zú shí zú bīng shàng shū bā zhèng yuē shī yì yuē shī zhēn chuán yún wáng hè sī nù huáng dì tāng wǔ xián yòng gān gē wèi mín yě
这句话大意是:《曹公孙子兵法序》曰:操闻上古弧矢之利,《论语》"足食足兵",《尚书》八政曰"师",《易》曰:"师贞",《传》云:"王赫斯怒",黄帝、汤武咸用干戈为民也。
yòng wǔ zhě miè yòng wén zhě wáng fū chāi yǎn wáng shì yě
这句话大意是:用武者灭,用文者亡,夫差、偃王是也。
shèng xián zhī wū bīng yě jí ér shí dòng bù dé yǐ ér yòng zhī
这句话大意是:圣贤之于兵也,戢而时动,不得已而用之。
wú guān bīng shū zhàn cè sūn wǔ shēn yǐ
现代白话:我观兵书战策,孙武深了。
sūn zi zhě qí rén yě míng wǔ
这句话大意是:孙子者,齐人也,名武。
wèi wú wáng hé lǘ zuò bīng fǎ yī shí sān piān shì zhī fù rén zú yǐ wéi jiāng xi pò qiáng chu rù yǐng běi miè qí jìn
这句话大意是:为吴王阖闾作《兵法》一十三篇,试之妇人,卒以为将,西破强楚入郢,北灭齐、晋。
hòu bǎi yú suì yǒu sūn bìn shì wǔ zhī hòu yě
这句话大意是:后百馀岁,有孙膑,是武之后也。
sūn zi yuē bīng zhě guó zhī dà shì
这句话大意是:《孙子》曰:兵者,国之大事。
xiào zhī yǐ jì ér suǒ qí qíng
这句话大意是:校之以计,而索其情。
wèi xià wǔ shì bǐ wǒ zhī qíng
这句话大意是:(谓下五事,彼我之情。
yī yuē dào èr yuē tiān sān yuē de sì yuē jiāng wǔ yuē fǎ
这句话大意是:)一曰道,二曰天,三曰地,四曰将,五曰法。
dào zhě lìng rén yǔ shàng tóng yì wèi dǎo yǐ jiào lìng yě
这句话大意是:道者,令人与上同意,(谓导以教令也。
gù kě yǔ zhī sǐ kě yǔ zhī shēng ér rén bù wèi wēi
这句话大意是:)故可与之死,可与之生,而人不畏危。
wēi yí yě
这句话大意是:(危,疑也。
yán shàng yǒu rén huà yú xià zé néng zhì mìng yě
这句话大意是:言上有仁化于下,则能致命也。
tiān zhě yīn yáng hán shǔ shí zhì
这句话大意是:)天者,阴阳寒暑时制。
de zhě yuǎn jìn xiǎn yì guǎng xiá sǐ shēng
这句话大意是:地者,远近险易广狭死生。
yán yǐ jiǔ yě xíng shì bù tóng yīn shí zhì dù yě
这句话大意是:(言以九也,形势不同,因时制度也。
jiāng zhě zhì xìn rén yǒng yán
这句话大意是:)将者,智信仁勇严。
jiāng yi wǔ dé bèi yě
这句话大意是:(将宜五德备也。
fǎ zhě qū zhì zhì guān dào zhǔ yòng
这句话大意是:)法者,曲帜制官道主用。
bù qǔ fān zhì jīn gǔ zhī zhì
这句话大意是:(部曲幡帜、金鼓之制。
guān zhě dào zhě liáng lù zhǔ yòng jūn fèi yòng yě
这句话大意是:官者道者粮路主用,军费用也。
fán cǐ wǔ zhě jiāng mò bù wén zhī zhī zhě shèng bù zhī zhě bù shèng
这句话大意是:)凡此五者,将莫不闻,知之者胜,不知者不胜。
yòu yuē bīng zhě guǐ dào gù néng ér shì zhī bù néng yòng ér shì zhī bù yòng
这句话大意是:又曰:兵者,诡道,故能而示之不能,用而示之不用;。
yán yǐ shí néng yòng shī wài shì wú fǎ
这句话大意是:(言已实能用师,外示无法。
jìn ér shì zhī yuǎn yuǎn ér shì zhī jìn
这句话大意是:)近而示之远,远而示之近。
yù jìn ér zhì qù dào ruò hán xìn zhī xí ān yì chén zhōu jiān jìn ér dù yú xià yáng shì yě
这句话大意是:(欲进而治去道,若韩信之袭安邑,陈舟监晋而度于夏阳是也。
gù lì ér yòu zhī luàn ér qǔ zhī shí ér bèi zhī dí chí shí xū bèi zhī
这句话大意是:)故利而诱之,乱而取之,实而备之,(敌持实,须备之。
qiáng ér bì zhī bì qí suǒ zhǎng
这句话大意是:)强而避之,(避其所长。
nù ér náo zhī dài qí shuāi jiě
这句话大意是:)怒而挠之,(待其衰解。
bēi ér jiāo zhī yǐn ér láo zhī yǐ lì láo zhī
这句话大意是:)卑而骄之,引而劳之(以利劳之。
qīn ér lí zhī yì ér láo zhī yǐ lì láo zhī
这句话大意是:)亲而离之,佚而劳之,(以利劳之。
gōng qí wú bèi chū qí bù yì jī qí xiè dài kōng xū yě
这句话大意是:)攻其无备,出其不意,(击其懈怠空虚也。
cǐ bīng zhī shèng bù kě yù chuán
这句话大意是:)此兵之胜,不可豫传。
chuán xiè yě
这句话大意是:(传,泄也。
yòu yuē fán yòng bīng zhī fǎ quán guó wéi shàng pò guó cì zhī
这句话大意是:又曰:凡用兵之法,全国为上,破国次之。
fu xīng bīng shēn rù cháng qū dí jǔ guó lái fú wéi shàng
这句话大意是:(夫兴兵深入长驱,敌举国来服为上;。
cì bīng jī pò de zhī wèi cì
这句话大意是:次,兵击破得之为次。
quán jūn wéi shàng pò jūn cì zhī
这句话大意是:)全军为上,破军次之。
jūn sì qiān rén
这句话大意是:(军四千人。
quán zú wéi shàng pò zú cì zhī
这句话大意是:)全卒为上,破卒次之。
shàng yī qiān rén xià wǔ bǎi rén
这句话大意是:(上一千人,下五百人。
quán wu wéi shàng pò wu cì zhī
这句话大意是:)全伍为上,破伍次之。
bǎi rén zhì wǔ rén yě
这句话大意是:(百人至五人也。
shì gù bǎi zhàn bǎi shèng fēi shàn zhī shàn
这句话大意是:)是故百战百胜,非善之善。
bù zhàn ér qū rén zhī bīng zhě shàn zhī shàn zhě yě
这句话大意是:不战而屈人之兵者,善之善者也。
fū bù zhàn ér dí zì qū fú shàng
这句话大意是:(夫不战而敌自屈服,上;。
bīng dài móu dí shǐ yǒu móu dài zhī yì yě
这句话大意是:兵代谋,敌始有谋,代之易也。
yòu yuē gù yòng bīng zhī fǎ shí zé wéi zhī yǐ shí dí yī zé wéi zhī shì wèi zhì děng ér bīng lì diào ér kè jìn cāo suǒ yǐ bèi bīng wéi xià pī ér shēng qín lǚ bù yě
这句话大意是:又曰:故用兵之法,十则围之,(以十敌一则围之,是为智,等而兵利钓而客劲操,所以倍兵围下邳而生擒吕布也。
bèi zé fēn zhī yǐ èr dí yī èr zé wéi dāng yī shù wèi qí
这句话大意是:)倍则分之,(以二敌一,二则为当一,术为奇。
dí zé néng zhàn yǐ wèi shì zhòng děng chà zhě yóu shè qí fú yǐ shèng zhī yě
这句话大意是:)敌则能战,(已为士众等差者,犹设奇伏以胜之也。
shǎo zé néng táo gāo bì lěi wù yǔ dí zhàn yě
这句话大意是:)少则能逃,(高壁垒勿与敌战也。
bù ruò zé néng bì zhī yǐn bīng bì zhī
这句话大意是:)不若则能避之,(引兵避之。
gù xiǎo dí zhī jiān dà dí zhī qín yě
这句话大意是:)故小敌之坚,大敌之擒也。
xiǎo bù néng dāng dà yě
这句话大意是:(小不能当大也。
yòu yuē fán zhì zhòng rú zhì guǎ fēn shù shì yě
这句话大意是:又曰:凡治众如治寡,分数是也。
bù qǔ wèi fēn shí wǔ wéi shù yě
这句话大意是:(部曲为分,什伍为数也。
dòu zhòng rú dòu shǎo xíng míng shì yě
这句话大意是:)斗众如斗少,形名是也。
jīng qí yuē xíng jīn gǔ yuē míng
这句话大意是:(旌旗曰形,金鼓曰名。
sān jūn zhī zhòng kě shǐ bì shòu dí ér wú bài zhě qí zhèng shì yě
这句话大意是:)三军之众可使必受敌而无败者,奇正是也。
xiān chū hé zhàn wéi dāng hòu chū wèi qí yě
这句话大意是:(先出合战为当,后出为奇也。
bīng zhī suǒ jiā rú yǐ xiá tóu luǎn zhě xū shí shì yě
这句话大意是:)兵之所加,如以瑕投卵者,虚实是也。
yǐ shí jī xū yě
这句话大意是:(以实击虚也。
yòu yuē gù shàn dòng dí zhě xíng zhī dí bì cóng zhī
这句话大意是:又曰:故善动敌者,形之,敌必从之;。
jiàn léi xíng yě
这句话大意是:(见羸形也。
yǔ zhī dí bì qǔ zhī
这句话大意是:)与之,敌必取之。
yǐ lì dòng zhī yǐ zú dài zhī
这句话大意是:以利动之,以卒待之。
yǐ lì hài dòng dí yě
这句话大意是:(以利害动敌也。
gù shàn zhàn zhě qiú zhī wū shì zhuān zài quán yě
这句话大意是:)故善战者,求之于势,(专在权也。
bù zé wū rén gù néng zé rén ér rèn shì
这句话大意是:)不责于人,故能择人而任势。
yǐ shì zhě quán biàn míng yě
这句话大意是:(以势者权变明也。
rèn shì zhě qí zhàn rén yě rú zhuǎn mù shí mù shí zhī xìng ān zé jìng wēi zé dòng fāng zé zhǐ yuán zé xíng
这句话大意是:)任势者,其战人也如转木石,木石之性,安则静,危则动,方则止,员则行。
rèn shì zì rán
这句话大意是:(任势自然。
gù shàn zhàn rén zhī shì rú zhuǎn yuán shí wū wàn rèn zhī shān zhě shì yě
这句话大意是:)故善战人之势如转圆石于万仞之山者,势也。
yòu yuē fán xiān jù zhàn dì ér dài dí zhě yì yǒu yú lì de
这句话大意是:又曰:凡先据战地而待敌者佚,(有余力地。
hòu jù zhàn dì ér chí zhàn zhě láo gù shàn zhàn zhě zhì rén ér bù zhì wū rén
这句话大意是:)后据战地而趍战者劳,故善战者致人而不致于人。
néng shǐ dí rén zì zhì zhě lì zhī yě
这句话大意是:能使敌人自至者,利之也。
yòu zhī yǐ lì
这句话大意是:(诱之以利。
néng shǐ dí rén bù dé zhì zhě hài zhī yě
这句话大意是:)能使敌人不得至者,害之也。
chū bīng suǒ bì qù gōng bīng suǒ bì jiù
这句话大意是:(出兵所必趣,攻兵所必救。
gù dí yì néng láo zhī yǐ lì fán zhī
这句话大意是:)故敌佚能劳之,(以利烦之。
bǎo néng jī zhī jué qí liáng dào
这句话大意是:)饱能饥之,(绝其粮道。
ān néng dòng zhī chū qí suǒ bì qū yě
这句话大意是:)安能动之,出其所必趋也。
shǐ dí bì
这句话大意是:(使敌必。
yòu yuē bīng xíng xiàng shuǐ shuǐ zhī xíng bì gāo ér jiù xià
这句话大意是:又曰:兵形象水,水之行,避高而就下;。
bīng zhī xíng bì shí ér jī xū
这句话大意是:兵之形,避实而击虚。
gù shuǐ yīn dì ér zhì xíng bīng yīn dí ér zhì shèng
这句话大意是:故水因地而制形,兵因敌而制胜。
gù bīng wú cháng shì shuǐ wú cháng xíng néng yǔ dí biàn huà ér qǔ shèng zhě wèi zhī shén
这句话大意是:故兵无常势,水无常形,能与敌变化而取胜者,谓之神。
shì shèng bì shuāi xíng lù bì bài néng yīn dí biàn huà shèng zhī ruò shén
这句话大意是:(势盛必衰,形露必败,能因敌变化胜之,若神。
gù wǔ xíng wú cháng shèng sì shí wú cháng wèi rì yǒu cháng duǎn yuè yǒu sǐ shēng
这句话大意是:)故五行无常胜,四时无常位,日有长短,月有死生。
bīng wú cháng shì yíng suō suí dí yě
这句话大意是:(兵无常势,盈缩随敌也。
yòu yuē gù bù zhī zhū hóu zhī móu zhě bù néng yù jiāo
这句话大意是:又曰:故不知诸侯之谋者,不能豫交;。
bù zhī dí qíng móu zhě bù néng jié jiāo yě
这句话大意是:(不知敌情谋者不能结交也。
bù zhī shān lín xiǎn zǔ jǔ zé zhī xíng zhě bù néng xíng jūn
这句话大意是:)不知山林险阻沮泽之形者,不能行军;。
gāo ér chóng zhě wéi shān shù mù suǒ jù zhě wèi lín kēng duī zhě wèi xiǎn yī gāo yī xià wèi zǔ shuǐ cǎo jiān rù wèi jū quán shuǐ suǒ guī bù liú zhě wèi zé yě
这句话大意是:(高而崇者为山,树木所聚者为林,坑堆者为险,一高一下为阻,水草渐洳为沮,泉水所归不流者为泽也。
bù yòng xiāng dǎo zhě bù néng de dì lì
这句话大意是:)不用乡导者,不能得地利。
gù bīng yǐ zhà lì yǐ lì dòng yǐ fēn hé wèi biàn zhě yě
这句话大意是:故兵以诈立,以利动,以分合为变者也。
bīng yī fēn yī hé cǐ dí wèi biàn
这句话大意是:(兵一分一合,此敌为变。
gù bīng jí rú fēng jī xū kōng yě
这句话大意是:)故兵疾如风,(击虚空也。
xú rú lín bú jiàn lì yě
这句话大意是:)徐如林,(不见利也。
qīn lüè rú huǒ jí rú huǒ yě
这句话大意是:)侵掠如火,(疾如火也。
bú dòng rú shān shǒu shān
这句话大意是:)不动如山,(守山。
nán zhī rú yīn shì tiān yīn bú jiàn wài sù yě
这句话大意是:)难知如阴,(似天阴不见外宿也。
dòng rú léi tíng
这句话大意是:)动如雷霆。
yòu yuē yè zhàn duō huǒ gǔ zhòu zhàn duō jīng qí suǒ yǐ biàn rén zhī ěr mù yě
这句话大意是:又曰:夜战多火鼓,昼战多旌旗,所以变人之耳目也。
gù sān jūn kě duó qì jiāng jūn kě duó xīn
这句话大意是:故三军可夺气,将军可夺心。
zuǒ shì yán yī gǔ zuò qì zài ér shuāi sān ér yè yě
这句话大意是:(左氏言:一鼓作气,再而衰,三而谒也。
shì gù zhāo qì ruì zhòu qì duò mù qì guī
这句话大意是:)是故朝气锐,昼气惰,暮气归。
gù shàn yòng bīng zhě bì qí ruì qì jī qí duò guī cǐ zhì qì zhě yě
这句话大意是:故善用兵者,避其锐气,击其惰归,此治气者也。
yǐ zhì dài luàn yǐ jìng dài huā
这句话大意是:以治待乱,以静待哗。
cǐ zhì xīn zhě yě
这句话大意是:此治心者也。
yǐ jìn dài yuǎn yǐ yì dài láo yǐ bǎo dài jī cǐ zhì lì zhě yě
这句话大意是:以近待远,以佚待劳,以饱待饥,此治力者也。
wú yāo zhèng zhèng zhī qí wú jī táng táng zhī zhèn cǐ zhì biàn zhě yě
这句话大意是:无邀正正之旗,无击堂堂之阵,此治变者也。
zhèng zhèng gāo qí táng táng zhě dà
这句话大意是:(正正高齐,堂堂者大。
yòu yuē yòng bīng zhī fǎ gāo líng wù xiàng bèi qiū wù yíng qiū bǎn wù yíng yáng běi wù cóng ruì zú wù gōng ěr bīng wù shí guī shī wù è huái guī gù néng sǐ zhàn bù kě jī yě
这句话大意是:又曰:用兵之法,高陵勿向,倍丘勿迎,丘阪勿迎,佯北勿从,锐卒勿攻,饵兵勿食,归师勿遏,(怀归故能死战,不可击也。
wéi shī wù dòu sī mǎ fǎ yuē bīng sān miàn kāi qí yī miàn shì shēng lù yě
这句话大意是:)围师勿斗,(司马法曰:兵三面,开其一面,示生路也。
ruò dí zhuān lù dì bì kōng yī miàn yǐ shì qí xū yù shǐ zhàn shǒu bù zhōu yě
这句话大意是:若敌专陆地必空一面以示其虚,欲使战守不周也。
cǐ yòng bīng zhī fǎ yě
这句话大意是:)此用兵之法也。
yòu yuē gù shàn yòng bīng pì rú shuài rán
这句话大意是:又曰:故善用兵,譬如帅然;。
shuài rán zhě cháng shān zhī shé yě
这句话大意是:帅然者,常山之蛇也。
jī qí shǒu zé wěi zhì jī qí wěi zé shǒu zhì jī qí zhōng zé shǒu wěi jù zhì
这句话大意是:击其首则尾至,击其尾则首至,击其中则首尾俱至。
yòu yuē jiàn mò xún dí yǐ jué zhàn shì
这句话大意是:又曰:践墨循敌,以决战事。
xíng jiàn guī ju wú cháng zhě yě
这句话大意是:(行践规矩无常者也。
shì gù shǐ rú chǔ nǚ dí rén kāi hù
这句话大意是:)是故始如处女,敌人开户;。
hòu rú tuō tù dí bù jí ju
这句话大意是:后如脱兔,敌不及矩。
chǔ nǚ shì ruò tù wǎng yě
这句话大意是:(处女示弱,兔,往也。
wú zǐ yuē gǔ pí jīn duó suǒ yǐ wēi ěr máo huī qí zhāng suǒ yǐ wēi mù jìn lìng xíng fá suǒ yǐ wēi xīn
这句话大意是:《吴子》曰:鼓鞞金铎所以威耳,旄麾旗章所以威目,禁令刑罚所以威心。
sān zhě bù lì suī yǒu guó bì bài wū dí
这句话大意是:三者不立,虽有国,必败于敌。
gù yuē xīn wēi wū xíng bù kě bù zhàn
这句话大意是:故曰心威于形,不可不战。
guǎn zǐ yuē fu wèi bīng zhī shù cún hu jù cái lùn gōng zào jūn qì zhì qì bīng qì xuǎn shì zhèng jiào jūn zhōng hào lìng
这句话大意是:《管子》曰:夫为兵之数,存乎聚财、论工、(造军器)制器、(兵器)选士、政教、(军中号令。
fú xí wèi shǐ xí wǔ yì
这句话大意是:)服习、(谓使习武艺。
piān zhī tiān xià wèi biàn zhī qí dì xíng ài yì zhǔ jiàng èr zhuō shì zú yǒng qiè
这句话大意是:)偏知天下、(谓徧知其地形隘易,主将二拙,士卒勇怯。
míng wū jī shù
这句话大意是:)明于机数。
cǐ bā zhě jiē xū gù bīng wèi chū jìng ér wú dí
这句话大意是:此八者皆须,故兵未出境而无敌;。
bā zhě xī bèi rán hòu néng zhèng tiān xià
这句话大意是:八者悉备,然后能正天下。
yòu yuē fán mín zhī suǒ yǐ shǒu zhàn ér sǐ ér bù dé qí shàng zhě huò shǒu huò zhàn suī fù zhì sǐ bù gǎn chí zhī yǐ dé yú shàng zé yǒu shù cún yú qí jiān yǐ zhì cǐ dì
这句话大意是:又曰:凡民之所以守战而死而不德其上者,(或守或战,虽复至死,不敢持之,以德于上则有数存于其间,以至此地。
yuē gǔ zhě qīn qī fén mù zhī suǒ zài yě yī biàn
这句话大意是:)曰古者亲戚坟墓之所在也,(一变。
tián zhái fù hòu zú yě èr biàn
这句话大意是:)田宅富厚足也,(二变。
bù rán zé zhōu dǎng yǔ zōng zú zú huái lè yě sān biàn
这句话大意是:)不然则州党与宗族足怀乐也,(三变。
bù rán zé shàng zhī jiào xùn xí sú cí ài zhī wū mín yě hòu wú suǒ wǎng de zhī yě jūn zhī ēn hòu jiē zài yú rén wú suǒ tā wǎng gù dé rén zhì sǐ
这句话大意是:)不然则上之教训、习俗、慈爱之于民也厚无所往得之也,(君之恩厚皆在于人无所他往,故得人致死。
sì biàn
这句话大意是:四变。
bù rán zé shān lín zé gǔ zhī lì zú shēng yě wǔ biàn
这句话大意是:)不然则山林、泽谷之利足生也,(五变。
bù rán zé dì xíng xiǎn zǔ yì shǒu ér nán gōng yě liù biàn
这句话大意是:)不然则地形险阻易守而难攻也,(六变。
bù rán zé yán fá yán ér kě wèi yě shǎng míng ér zú quàn yě qī biàn
这句话大意是:)不然则讠罚严而可畏也,赏明而足劝也,(七变。
bù rán zé yǒu shēn yuàn wū dí rén yě bā biàn
这句话大意是:)不然则有深怨于敌人也,(八变。
bù rán zé yǒu shēn wū shàng yě
这句话大意是:)不然则有深于上也。
gōng hòu zé lù duō gù yì zì wèi zhàn ér bù dé yú jūn
这句话大意是:(功厚则禄多,故亦自为战而不得于君。
jiǔ biàn
这句话大意是:九变。
jīn shì bù xìn zhī rén ér qiú yǐ lì yòng bù shǒu zhī mín ér yù yǐ gù jiāng bù zhàn zhī zú ér xìng yǐ shèng cǐ bīng zhī sān ān yě
这句话大意是:)今恃不信之人而求以利,用不守之民而欲以固,将不战之卒而幸以胜,此兵之三暗也。
wèi liáo zi yuē fán bīng zhě yáng cháng yì shèng jù chǐ yì shèng
这句话大意是:《尉僚子》曰:凡兵者,羊肠亦胜,锯齿亦胜。
bīng zhòng zhě rú shān lín qīng zhě rú fán rú pào rú lòu rú kuì rú dǔ yuán yā rén yě yún ní fù rén yě
这句话大意是:兵重者如山林,轻者如燔如炮,如漏如溃,如堵垣压人也,云霓覆人也。
yòu yuē gù bīng zhǐ rú dǔ qiáng dòng rú fēng yǔ chē bù jié zhé shì bù xuán zhǒng
这句话大意是:又曰:故兵止如堵墙,动如风雨,车不结辙,士不旋踵。
cǐ běn zhàn zhī dào yě suǒ yǐ yǎng mín yě
这句话大意是:此本战之道也,所以养民也。
yòu yuē chéng suǒ yǐ shǒu zhàn zhàn suǒ yǐ shǒu chéng yě
这句话大意是:又曰:城所以守战,战所以守城也。
gù wu gēng zhě qí mín bù jī wu shǒu zhě qí mín bù wēi wu zhàn zhě qí de bù wéi
这句话大意是:故务耕者其民不饥,务守者其民不危,务战者其地不围。
sān zhě xiān wáng zhī běn wù yě ér bīng zuì jí
这句话大意是:三者,先王之本务也,而兵最急。