太平御览 · 李昉 · Chapter 351 of 1000

兵部·卷八十二

PinyinModern Translation
Size

这句话大意是:○戈。

yì yuē lí wèi gē bīng

这句话大意是:《易》曰:离为戈兵。

yòu yuē tóu gē sàn dì zé liù qīn bù néng xiāng bǎo

这句话大意是:又曰:投戈散地,则六亲不能相保。

shū yuē wǔ wáng zhì shāng jiāo wáng zuǒ zhàng huáng yuè yòu bǐng bái máo yǐ huī yuē tì yǐ

现代白话:《书》曰:武王至商郊,王左仗黄钺,右秉白旄以麾曰:"逖了。

xī tǔ zhī rén

这句话大意是:西土之人。

chēng ěr gē bǐ ěr gàn lì ěr máo yǔ qí shì

现代白话:称你戈,比你干,立你矛,予其誓。

yòu yuē wǔ wáng fá zhòu zhàn wū mù yě

这句话大意是:又曰:武王伐纣,战于牧野。

qián tú dǎo gē xuè liú piāo chǔ

这句话大意是:前徒倒戈,血流漂杵。

yòu yuē chéng wáng bēng tài bǎo mìng zhòng huán nán gōng máo kǒng ān guó yuē èr chén huán máo míng

这句话大意是:又曰:成王崩,太保命仲桓、南宫毛(孔安国曰:二臣桓毛名。

bǐ yuán qí hóu lǚ jí yǐ èr qiān gē hǔ bēn bǎi rén nì zǐ zhāo yú nán mén zhī wài

这句话大意是:)俾爰齐侯吕伋,以二千戈、虎贲百人,逆子钊于南门之外。

yòu yuē duì zhī gē hé zhī gōng chuí zhī zhú shǐ zài dōng fáng

这句话大意是:又曰:兑之戈,和之弓,垂之竹矢,在东房。

duì hé gǔ zhī qiǎo rén

这句话大意是:(兑、和,古之巧人。

yòu yuē sì rén qí biàn zhí gē shàng rèn jiā liǎng jiē shì

这句话大意是:又曰:四人綦弁,执戈上刃,夹两阶戺。

yī rén miǎn zhí kuí lì yú dōng chuí

这句话大意是:一人冕,执戣,立于东垂;。

yī rén miǎn zhí jù lì yú xī chuí

这句话大意是:一人冕,执瞿,立于西垂。

kuí jù jiē jǐ shǔ

这句话大意是:(戣、瞿皆戟属。

yòu yuē wéi gān gē shěng jué gōng

这句话大意是:又曰:惟干戈省厥躬。

yòu yuē lǔ hóu bó qín zhái qū fù xú yí bìng xìng gōng yuē bèi nǎi gōng shǐ duàn nǎi gē máo

这句话大意是:又曰:鲁侯、伯禽宅曲阜,徐夷并兴,公曰:"备乃弓矢,锻乃戈矛。

shī yuē qǐ yuē wú yī yǔ zi tóng páo

这句话大意是:《诗》曰:岂曰无衣,与子同袍。

wáng yú xīng shī xiū wǒ gē máo yǔ zi tóng chóu

这句话大意是:王于兴师,修我戈矛,与子同仇。

qǐ yuē wú yī yǔ zi tóng zé

这句话大意是:岂曰无衣,与子同泽。

wáng yú xīng shī xiū wǒ máo jǐ yǔ zi xié zuò

这句话大意是:王于兴师,修我矛戟,与子偕作。

yòu yuē bǐ hòu rén xī hé gē yǔ shì shū

这句话大意是:又曰:彼候人兮,荷戈与礻殳。

máo cháng yuē hòu rén dào lù sòng yíng bīn kè zhě yě

这句话大意是:(毛苌曰:候人,道路送迎宾客者也。

hé jiē yě

这句话大意是:荷,揭也。

shì shū shū yě

这句话大意是:礻殳,殳也。

shì shū dīng wài qiē

这句话大意是:礻殳,丁外切。

yòu yuē zài jí gān gē zài gāo gōng shǐ

这句话大意是:又曰:载戢干戈,载櫜弓矢。

lǐ jì yuē jìn gē zhě qián qí zūn bǐ cú mèn qiè

这句话大意是:《礼记》曰:进戈者前其𨱔比,(徂闷切。

hòu qí rèn

这句话大意是:)后其刃;。

jìn máo jǐ zhě qián qí duì yīn duì

这句话大意是:进矛戟者,前其镦,(音队。

hòu qí ruì

这句话大意是:)后其锐。

zhèng xuán yuē hòu rèn jìng yě

这句话大意是:(郑玄曰:后刃,敬也。

èr bīng duì zūn suī zài xià yóu wéi shǒu

这句话大意是:二兵镦𨱔,虽在下犹为首。

ruì dǐ yuē zūn qǔ qí zūn yě

这句话大意是:锐底曰𨱔,取其𨱔也。

píng dǐ yuē duì qǔ qí duì de yě

这句话大意是:平底曰镦,取其镦地也。

yòu yuē chūn xià xué gān gē qiū dōng xué yǔ yuè jiē wū dōng xù

这句话大意是:又曰:春夏学干戈,秋冬学羽籥,皆于东序。

gàn dùn yě gē jù xù jǐ yě

这句话大意是:(干,盾也,戈句序戟也。

gān gē wàn wǔ xiàng wǔ yě

这句话大意是:干戈万舞,象舞也。

yòu yuē néng zhí gàn gē yǐ wèi shè jì

这句话大意是:又曰:能执干戈,以卫社稷。

yòu yuē bīn mù gǔ shì zuò wū kǒng zǐ kǒng zǐ yǔ zhī yán jí lè

这句话大意是:又曰:宾牟贾侍坐于孔子,孔子与之言,及乐。

zǐ yuē fu lè zhě xiàng chéng zhě yě

现代白话:孔子说:"夫乐者,象成者也。

zǒng gàn ér shān lì wǔ wáng zhī shì yě

这句话大意是:总干而山立,武王之事也。

fā yáng ér dǎo lì tài gōng zhī zhì yě

这句话大意是:发扬而蹈厉,太公之志也。

wǔ luàn jiē zuò zhōu zhào zhī zhì yě

这句话大意是:《武》乱皆坐,周召之治也。

wǔ wáng kè shāng jì hé ér xi dào zài gān gē bāo yǐ hǔ pí jiàng shuài zhī shì shǐ wèi zhū hóu míng zhī yuē jiàn gāo

这句话大意是:武王克商,济河而西,倒载干戈,包以虎皮,将帅之士,使为诸侯,名之曰建櫜。

yòu yuē dài fū shì jì bìn ér jūn wǎng yān zhù xiān shēng jūn jí wèi yú zuò xiǎo chén èr rén zhí gē lì yú qián yī rén lì yú hòu

现代白话:又曰:大夫士既殡而君往呢,祝先升,君即位于阼,小臣二人,执戈立于前,一人立于后。

zhōu lǐ yuē lǚ bēn shì zhǎng zhí gē dùn jiā wáng chē ér qū zuǒ bā rén yòu bā rén chē zhǐ zé chí lún

这句话大意是:《周礼》曰:旅贲氏:掌执戈盾,夹王车而趋,左八人,右八人,车止则持轮。

sàng jì zé shuāi gě zhí gē dùn

这句话大意是:丧纪,则衰葛执戈盾。

jūn lǚ zé jiè ér qū

这句话大意是:军旅,则介而趋。

yòu yuē jié fú shì zhǎng jì sì cháo jìn gǔn miǎn liù rén wéi wáng zhī tài cháng

这句话大意是:又曰:节服氏:掌祭祀、朝觐衮冕,六人维王之太常。

jiāo sì qiú miǎn èr rén zhí gē sòng nì shī cóng chē

这句话大意是:郊祀裘冕,二人执戈,送逆尸从车。

zhèng xuán yuē qiú miǎn zhě yì cóng shī fú yě

这句话大意是:(郑玄曰:裘冕者,亦从尸服也。

cóng shī chē sòng nì zhī wǎng lái yě

这句话大意是:从尸车,送逆之往来也。

yòu yuē fāng xiāng shì zhǎng méng xióng pí zhí gē yáng dùn shuài bǎi lì ér shí nuó yǐ suǒ shì ōu yì

这句话大意是:又曰:方相氏:掌蒙熊皮,执戈扬盾,帅百隶而时傩,以索室殴疫。

jí mù rù kuàng yǐ gē jī sì yú ōu fāng liáng

这句话大意是:及墓,入圹,以戈击四隅,殴方良。

fāng liáng wǎng liǎng yě

这句话大意是:(方良,罔两也。

yòu yuē sī gē dùn shang gē dùn zhī wù ér bān zhī

这句话大意是:又曰:司戈盾:裳戈盾之物而颁之。

jì sì shòu gù shì gē

这句话大意是:祭祀,授故士戈。

gù shì wáng zú gù shì yě yǔ lǚ bēn dāng shì zé wèi wáng zhě yě

这句话大意是:(故士,王族,故士也与旅贲当事则卫王者也。

jūn lǚ huì tóng shòu èr chē gē dùn jiàn chéng chē gē dùn

这句话大意是:)军旅、会同,授贰车戈盾,建乘车戈盾。

shòu lǚ bēn jí hǔ shì gē dùn

这句话大意是:授旅贲及虎士戈盾。

chéng chē wáng suǒ chéng chē jūn

这句话大意是:(乘车,王所乘车军。

lǚ zé cǎo lù huì tóng zé jīn lù yě

这句话大意是:旅则草路,会同则金路也。

yòu yuē chē wèi zhī liù děng zhī shù zhèng xuán yuē liù děng zhī shù fǎ yì zhī sān cái liù huà yě

这句话大意是:又曰:车谓之六等之数:(郑玄曰:六等之数法易之,三材六画也。

chē zhěn sì chǐ wèi zhī èr děng

这句话大意是:)车轸四尺,谓之二等;。

rén zhǎng bā chǐ chóng wū gē sì chǐ wèi zhī sān děng

这句话大意是:人长八尺,崇于戈四尺,谓之三等。

shū zhǎng xún yǒu sì chǐ chóng wū rén sì chǐ wèi zhī sì děng

这句话大意是:殳长寻有四尺,崇于人四尺,谓之四等。

chē jǐ cháng chóng wū shū sì chǐ wèi zhī wǔ děng

这句话大意是:车戟常,崇于殳四尺,谓之五等。

qiú máo cháng yǒu sì chǐ chóng wū jǐ sì chǐ wèi zhī liù děng

这句话大意是:酋矛常有四尺,崇于戟四尺,谓之六等。

yòu yuē jīn yǒu liù jì

这句话大意是:又曰:金有六齐。

sì fēn qí jīn zé xī jū yī wèi zhī gē jǐ zhī qí

这句话大意是:四分其金则锡居一,谓之戈戟之齐。

yòu yuē gē guǎng èr cùn nèi bèi zhī hú sān zhī yuán sì zhī

这句话大意是:又曰:戈广二寸,内倍之,胡三之,援四之。

zhèng xuán yuē gē jīn gōu zǐ jǐ yě

这句话大意是:(郑玄曰:戈,今勾子戟也。

huò wèi zhī jī míng huò wèi zhī yōng jǐng yě

这句话大意是:或谓之鸡鸣,或谓之拥颈也。

yǐ jù zé bù rù yǐ gōu zé bù jué

这句话大意是:)已倨则不入,已勾则不决。

zhǎng nèi zé zhé qián duǎn nèi zé bù jí

这句话大意是:长内则折前,短内则不疾。

zhèng xuán yuē gē gōu bīng yě

这句话大意是:(郑玄曰:戈,勾兵也。

zhǔ wū hú yǐ jù wèi hú wēi zhí ér yá duō yǐ zhuó rén zé bù rù

这句话大意是:主于胡已倨,谓胡微直而邪多,以啄人则不入。

yǐ gōu wèi hú qū duō yě

这句话大意是:已勾,谓胡曲多也。

yǐ zhuó rén zé chuàng bù jué qián wèi yuán yě

这句话大意是:以啄人则创不决前谓援也。

nèi zhǎng zé yuán duǎn yuán duǎn zé qū wū qìng shé gǔ wū qìng shé zé yǐn zhī wū hú bìng gōu

这句话大意是:内长则援短,援短则曲于磬折,嘏于磬折则引之于胡并钩。

nèi duǎn zé yuán zhǎng yuán zhǎng zé jù wū qìng shé jù wū qìng shé zé yǐn zhī bù jí

这句话大意是:内短则援长,援长则倨于磬折,倨于磬折则引之不疾。

yòu yuē lú rén wéi lú qì

这句话大意是:又曰:庐人为庐器。

gē mì liù chǐ liù cùn shū zhǎng xún yǒu sì chǐ

这句话大意是:戈秘六尺六寸,殳长寻有四尺。

chē jǐ cháng

这句话大意是:车戟常。

qiú máo cháng yǒu sì chǐ máo yí sān xún

这句话大意是:酋矛常有四尺,矛夷三寻。

zhèng xuán yuē mì yóu bǐng yě

这句话大意是:(郑玄曰:秘犹柄也。

bā chǐ yuē xún bèi xún yuē cháng

这句话大意是:八尺曰寻,倍寻曰常。

qiú yí cháng duǎn míng yě

这句话大意是:酋夷,长短名也。

zuǒ zhuàn yuē jìn gōng zǐ zhòng ěr jí qí qí huán gōng qī zhī gōng zǐ ān zhī

这句话大意是:《左传》曰:晋公子重耳及齐,齐桓公妻之,公子安之。

jiāng yuē xíng yě huái yǔ ān shí bài míng

这句话大意是:姜曰:"行也,怀与安,实败名。

gōng zǐ bù kě jiāng yǔ zi fàn zuì ér qiǎn zhī

这句话大意是:"公子不可,姜与子犯醉而遣之。

xǐng yǐ gē zhú zi fàn

这句话大意是:醒以戈逐子犯。

yòu yuē qín fá jìn

这句话大意是:又曰:秦伐晋。

zhàn zhī míng rì jìn xiāng gōng fù qín qiú shǐ lái jū yǐ gē zhǎn zhī

这句话大意是:战之明日,晋襄公缚秦囚,使莱驹以戈斩之。

qiú hū lái jū shī gē

这句话大意是:囚呼,莱驹失戈。

láng shěn qǔ gē yǐ zhǎn qiú qín zhī yǐ cóng gōng chéng suì yǐ wéi yòu

这句话大意是:狼瞫取戈以斩囚,禽之以从公乘,遂以为右。

yòu yuē lǔ bài dí yú xián huò cháng dí qiáo rú

这句话大意是:又曰:鲁败狄于咸,获长狄侨如。

fù fù zhōng shēng chōng qí hóu yǐ gē shā zhī chūn yóu chōng yě

这句话大意是:富父终甥舂其喉,以戈杀之,(春,犹冲也。

mái qí shǒu wū zi jū zhī běi mén

这句话大意是:)埋其首于子驹之北门。

dí cháng sān zhàng

这句话大意是:(狄长三丈。

yòu yuē qí bài wū ān

这句话大意是:又曰:齐败于鞍。

qí qǐng gōng jì miǎn qiú féng tián fǔ sān rù sān chū

这句话大意是:齐顷公既免,求逢田父,三入三出。

rù yú dí zú jiē chōu gē dùn mào zhī yǐ rù yú wèi wèi shī miǎn zhī suì zì xú guān rù

这句话大意是:入于狄,卒皆抽戈盾,冒之以入于卫,卫师免之,遂自徐关入。

yòu yuē jìn chu zhàn wū yān líng

这句话大意是:又曰:晋楚战于鄢陵。

fàn gài qū jìn gài tǔ xiè zi

这句话大意是:范丐趋进(丐,土燮子。

yuē sāi jǐng yí zào chén wū jūn zhōng jìn chu wéi tiān suǒ shòu hé huàn yān

现代白话:)曰:"塞井夷灶,陈于军中,晋楚惟天所授,何患呢。

wén zi zhí gē zhú zhī yuē guó zhī cún wáng tiān yě

这句话大意是:"文子执戈逐之曰:"国之存亡,天也!

tóng zǐ hé zhī yān

现代白话:童子何知呢!

yòu yuē jìn xū tóng yí yáng wǔ shuài jiǎ bā bǎi jiāng gōng xì shì

这句话大意是:又曰:晋胥童、夷羊五帅甲八百,将攻郄氏。

cháng yú jiáo qǐng wú yòng zhòng

这句话大意是:长鱼矫请无用众。

gōng shǐ qīng fèi tuí zhù zhī fèi tuí bì rén yě

这句话大意是:公使清沸魋助之,(沸魋,嬖人也。

chōu gē jié rèn rèn shang yě

这句话大意是:)抽戈结衽(衽,裳也。

ér wěi sòng zhě sān

这句话大意是:)而伪讼者三。

xì jiāng móu wū xiè

这句话大意是:郄将谋于谢。

xiè jiǎng wǔ táng yě

这句话大意是:(榭,讲武堂也。

jiáo yǐ gē shā jū bó kǔ chéng shū wū qí wèi

这句话大意是:)矫以戈杀驹伯、苦成叔于其位。

jū bó xì qí kǔ chéng shū xì chōu yě

这句话大意是:(驹伯,郤锜苦成叔郄犨也。

wēn jì yuē táo wēi yě

这句话大意是:)温季曰:"逃,威也。

suì qū

这句话大意是:"遂趋。

xì zhì wèi fèng jūn mìng ér sǐ jīn jiáo děng yì yù bǐng mìng bù yǐ jūn mìng ér lái gù yù táo yě

这句话大意是:(郄至未奉君命而死,今矫等意欲禀□命,不以君命而来,故欲逃也。

jiáo jí qí chē yǐ gē shā zhī jiē shī zhū cháo

这句话大意是:)矫及其车,以戈杀之,皆尸诸朝。

yòu yuē jìn zhōng xíng xiàn zǐ jiāng fá qí mèng yǔ lì gōng sòng fú shèng

这句话大意是:又曰:晋中行献子将伐齐,梦与厉公讼,弗胜。

lì gōng xiàn zi suǒ shā

这句话大意是:(厉公,献子所杀。

gōng yǐ gē jī zhī shǒu zhuì wū qián guì ér dài zhī fèng zhī yǐ zǒu jiàn gěng yáng zhī wū gāo

这句话大意是:)公以戈击之,首坠于前,跪而戴之,奉之以走,见梗阳之巫皋。

tā rì jiàn zhū dào yǔ zhī yán tóng

这句话大意是:他日见诸道,与之言同。

wū yì mèng jiàn xiàn zi yǔ lì gōng sòng

这句话大意是:(巫亦梦见献子与厉公讼。

wū yuē jīn zī zhǔ bì sǐ ruò yǒu shì yú dōng fāng zé kě yǐ chěng

现代白话:)巫曰:"今兹主必死,若有事于东方则能够逞。

yòu yuē jìn hóu fá qí fàn yāng mén wū yōng mén qí yù zhuī xǐ yǐ gē shā quǎn wū mén zhōng

这句话大意是:又曰:晋侯伐齐,范鞅门于雍门,其御追喜以戈杀犬于门中。

shā quǎn shì xián xiá yě

这句话大意是:(杀犬示闲暇也。

yòu yuē qí qìng fēng hǎo tián ér shì jiǔ yǔ qìng shě zhèng

这句话大意是:又曰:齐庆封好田而嗜酒,与庆舍政。

shě qìng fēng zǐ

这句话大意是:(舍,庆封子。

lú pú guǐ chén zǐ zhī zi zhī shě yě

这句话大意是:)卢蒲癸臣子之,(子之舍也。

yǔ wáng hé èr rén jiē bì shǐ zhí qǐn gē ér xiān hòu zhī

这句话大意是:)与王何二人皆嬖,使执寝戈而先后之。

qǐn gē qīn jìn bīng zhàng yě

这句话大意是:(寝戈,亲近兵仗也。

cháng wū tài gōng zhī miào qìng shě lì shì

这句话大意是:)尝于太公之庙,庆舍莅事。

lín jì shì yě

这句话大意是:(临祭事也。

má yīng wèi shī wèi jì shī yě

这句话大意是:)麻婴为尸,(为祭尸也。

lú pú guǐ wáng hé zhí qǐn gē

这句话大意是:)卢蒲癸、王何执寝戈。

qìng shì yǐ qí jiǎ huán gōng gōng

这句话大意是:庆氏以其甲环公宫。

lú pú guǐ zì hòu cì zi zhī wáng hé yǐ gē jī zhī jiě qí zuǒ jiān

现代白话:卢蒲癸自后刺子之,王凭什么戈击之,解其左肩。

yóu yuán miào jué dòng wū méng yǐ zǔ hú tóu shā rén ér hòu sǐ

这句话大意是:犹援庙桷,动于甍,以俎壶投,杀人而后死。

yán qí lì duō

这句话大意是:(言其力多。

yòu yuē zhèng xú wú fàn zhī mèi měi gōng sūn chu pìn zhī

现代白话:又曰:郑徐我犯之妹美,公孙楚聘之。

chu zi nán yě

这句话大意是:(楚子南也。

gōng zǐ hēi yòu shǐ qiáng wěi qín yān

现代白话:)公子黑又使强委禽呢。

qín yàn yě

这句话大意是:(禽,雁也。

nà cǎi nèi yàn yě

这句话大意是:纳彩内雁也。

zi nán róng fú rù zuǒ yòu shè chāo chéng ér chū

这句话大意是:)子南戎服入,左右射,超乘而出。

nǚ zì fáng guān zhī shì zǐ nán shì zi xī nù jì ér tuó jiǎ yǐ jiàn zi nán yù shā zhī ér qǔ qí qī

这句话大意是:女自房观之,适子南氏,子晳怒,既而橐甲以见子南,欲杀之而取其妻。

zi nán zhī zhī zhí gē zhú zhī jí chōng jī zhī yǐ gē chōng jiāo dào yě

这句话大意是:子南知之,执戈逐之,及冲击之以戈,(冲,交道也。

zi xī shāng ér guī

这句话大意是:)子晳伤而归。

gào dài fū yuē wǒ hǎo jiàn zhī bù zhī qí yǒu yì zhì gù shāng

这句话大意是:告大夫曰:"我好见之,不知其有异志,故伤。

yòu yuē jìn píng gōng yǒu jí

这句话大意是:又曰:晋平公有疾。

zhèng bó shǐ gōng sūn qiáo rú jìn pìn qiě wèn jí

这句话大意是:郑伯使公孙侨如晋聘,且问疾。

shū xiàng wèn yuē guǎ jūn zhī jí bìng bǔ rén yuē shí shěn tái dài wèi suì

这句话大意是:叔向问曰:"寡君之疾病,卜人曰:'实沈、台骀为祟。

cǐ hé shén yě

这句话大意是:'此何神也?

zǐ chǎn yuē xī gāo xīn shì yǒu èr zi bó yuē è bó jì yuē shí shěn bù xiāng néng yě

这句话大意是:"子产曰:"昔高辛氏有二子,伯曰阏伯,季曰实沈,不相能也。

rì xún gān gē yǐ xiāng zhēng tǎo

这句话大意是:日寻干戈,以相征讨。

hòu dì bù zāng qiān è bó yú shāng qiū zhǔ chén

这句话大意是:后帝不臧,迁阏伯于商丘,主辰。

qiān shí shěn yú dà xià zhǔ cān

这句话大意是:迁实沈于大夏,主参。

yòu yuē wèi gōng mèng zhí xiá qí bào gōng mèng líng gōng xiōng yě

这句话大意是:又曰:卫公孟絷狎齐豹,(公孟,灵公兄也。

qí bào qí è zhī zǐ wèi wèi sī kòu yě

这句话大意是:齐豹,齐恶之子,为卫司寇也。

duó zhī sī kòu yǔ juàn gōng mèng è běi gōng xǐ zhě shī pǔ yù qù zhī

这句话大意是:)夺之司寇与鄄,公孟恶北宫喜、褚师圃,欲去之。

gōng zǐ cháo tōng yú xiāng fū rén xuān jiāng jù ér yù yǐ zuò luàn

这句话大意是:公子朝通于襄夫人宣姜,惧而欲以作乱。

gù qí bào běi gōng xǐ zhě shī pǔ gōng zǐ cháo zuò luàn

这句话大意是:故齐豹,北宫喜、褚师圃、公子朝作乱。

gōng mèng yǒu shì yú gài huò zhī mén wài yǒu shì jì yě

这句话大意是:公孟有事于盖获之门外,(有事,祭也。

gài huò wèi guō mén yě

这句话大意是:盖获,卫郭门也。

qí shì wéi wū mén wài ér fú jiǎ yān

现代白话:)齐氏帷于门外而伏甲呢。

shǐ zhù wā zhì gē wū chē xīn yǐ dāng mén

这句话大意是:使祝蛙置戈于车,薪以当门。

huá qí yù gōng mèng zōng lǔ cān chéng

这句话大意是:华齐御公孟,宗鲁骖乘。

jí hóng qí shì yòng gē jī gōng mèng zōng lǔ yǐ bèi bì zhī zhōng gōng mèng jiān shā zhī

这句话大意是:及闳,齐氏用戈击公孟,宗鲁以背蔽之,中公孟肩,杀之。

yòu yuē wú rù yǐng chu zhāo wáng shè huī jì jiāng rù yú yún zhōng

这句话大意是:又曰:吴入郢,楚昭王涉睢,济江,入于云中。

wáng qǐn dào gōng zhī yǐ gē jī wáng

这句话大意是:王寝,盗攻之,以戈击王。

wáng sūn yóu yú yǐ bèi shòu zhī zhōng jiān

这句话大意是:王孙由于以背受之,中肩。

yòu yuē wú fá yuè

这句话大意是:又曰:吴伐越。

yuè zǐ jù jiàn yù zhī chén yú zuì lǐ

这句话大意是:越子句践御之,陈于槜李。

líng gū fú yǐ gē jī hé lǘ shāng jiāng zhǐ

这句话大意是:灵姑浮以戈击阖闾,伤将指。

yòu yuē rén shū jìn fàn shì sù

这句话大意是:又曰:人输晋范氏粟。

zhèng zhī yáo zi bān sòng zhī fàn jí shè nì zhī zhào yāng yù zhī

这句话大意是:郑之姚子般送之,范吉射逆之,赵鞅御之。

yóu wú xù yù jiǎn zǐ wèi tài zǐ wèi yòu dēng tiě shàng

这句话大意是:邮无恤御简子,卫太子为右,登铁上。

zhèng rén jī zhào jiǎn zǐ zhōng jiān bì yú chē zhōng tài zǐ jiù zhī yǐ fá zhèng

这句话大意是:郑人击赵简子,中肩,毙于车中,太子救之,以伐郑。

shī běi tài zǐ hòu fù zhī zhèng shī dà bài

这句话大意是:师北,太子后复之,郑师大败。

yòu yuē qí jiǎn gōng jí wèi

这句话大意是:又曰:齐简公即位。

yǔ fù rén yǐn jiǔ yú tán tái

这句话大意是:与妇人饮酒于檀台。

chéng zi qiān jū qǐn xǐ gōng shǐ jū zhèng qǐn

这句话大意是:成子迁居寝,(徙公使居正寝。

gōng zhí gē jiāng jī zhī

这句话大意是:)公执戈将击之。

yí qí yù zuò luàn yě

这句话大意是:(疑其欲作乱也。

tài shǐ zi yú yuē fēi bù lì yě jiāng chú hài yě

这句话大意是:)太史子馀曰:"非不利也,将除害也。

yòu yuē jìn xún yáo shuài shī fá zhèng

这句话大意是:又曰:晋荀瑶帅师伐郑。

xún yáo zhì bó yě

这句话大意是:(荀瑶,智伯也。

zhèng sì hóng qǐng jiù yú qí

这句话大意是:)郑驷弘请救于齐。

hóng sì duān pū zi chén chéng zi jiù zhèng

这句话大意是:(弘,驷耑攵子)陈成子救郑。

jí pú yǔ bù shè

这句话大意是:及濮,雨,不涉。

chéng zǐ yī zhì zhàng gē zhì yǔ yī yě

这句话大意是:成子衣制杖戈,(制雨衣也。

lì yú bǎn shàng mǎ bù chū zhě zhù zhī biān zhī

这句话大意是:)立于阪上,马不出者,助之鞭之。

zhì bó wén zhī nǎi hái

这句话大意是:智伯闻之,乃还。

wèi qí de zhòng xīn yě

这句话大意是:(畏其得众心也。

yuē wǒ bo fá zhèng bù bo dí qí

这句话大意是:)曰:"我卜伐郑,不卜敌齐。

yòu yuē wèi liáng fū yǔ tài zǐ kuǎi kuì rù shě wū kǒng shì zhī wài pǔ

这句话大意是:又曰:卫良夫与太子蒯聩入,舍于孔氏之外圃。

hūn rù shì bó jī shì

这句话大意是:昏入,适伯姬氏。

jì shí kǒng bó jī zhàng gē ér xiān tài zǐ yǔ wǔ rén jiè yú jiā cóng zhī fēn xiè jiǎ yě

这句话大意是:既食,孔伯姬仗戈而先,太子与五人介舆豭从之,(分械甲也。

pò shū kuī wū cè qiáng méng zhī

这句话大意是:)迫叔悝于厕,强盟之。

kǒng shì zhuān zhèng gù jié kǒng kuī yù lìng zhú zhé

这句话大意是:(孔氏专政,故劫孔悝,欲令逐辄。

hàn shū yuē xuān dì shí měi yáng dǐng xiàn zhī

这句话大意是:《汉书》曰:宣帝时,美阳鼎献之。

zhāng chǎng hào gǔ wén zì àn dǐng míng lēi ér shàng yì yuē jīn dǐng chū wū jiāo dōng zhōng yǒu kè shū yuē wáng mìng shī chén mèng kāng yuē shī zhǔ yě

这句话大意是:张敞好古文字,案鼎铭勒而上议曰:"今鼎出于郊东,中有刻书,曰王命尸臣,(孟康曰:尸,主也。

guān cǐ shou xún yì cì ěr luán qí fú diāo gē shī chén bài shǒu qǐ shǒu

现代白话:)官此扌旬邑,赐你鸾旗,黻雕戈尸,臣拜手稽首。

qiè yǐ zhuàn jì yán zhī dǐng dài zhōu zhī suǒ yǐ bāo cì dà chén yě

这句话大意是:窃以传记言之,鼎殆周之所以褒赐大臣也。

yòu yuē wǔ dì yuán dǐng wǔ nián nán yuè xiāng lǚ jiā fǎn qiǎn guī yì hóu yán wèi gē chuán jiāng jūn zhāng yàn yuē yán gù yuè rén jiàng wèi guī yì hóu

这句话大意是:又曰:武帝元鼎五年,南越相吕嘉反,遣归义侯严为戈船将军,(张晏曰:严故越人,降为归义侯。

yuè rén yú shuǐ zhōng fù yì jīn rén chuán yòu yǒu jiāo lóng zhī hài gù zhì gē wū xià yīn yǐ wéi míng yě

这句话大意是:越人于水中负{殹金}々人船,又有蛟龙之害,故置戈于下,因以为名也。

xià lí shuǐ

这句话大意是:)下离水。

jìn shū yuē gǔ chōng chuán yún gāo guì xiāng gōng zhī gōng xiāng fǔ yě chōng lǜ zhòng jù zhàn wū nán quē

这句话大意是:《晋书》曰:《贾充传》云:"高贵乡公之攻相府也,充率众拒战于南阙。

jūn jiāng bài qí dū chéng cuì dì tài zǐ shè rén jì wèn chōng yuē jīn rì zhī shì dāng rú hé

这句话大意是:军将败,骑督成倅弟太子舍人济问充曰:"今日之事当如何?

chōng wèi yuē gōng yǎng rǔ děng zhèng nǐ jīn rì fù hé yí

现代白话:"充谓曰:"公养你等正拟今日,复何疑。

jì wū shì chōu gē fàn bì

这句话大意是:"济于是抽戈犯跸。

cuī hóng qián zhào lù yuē li jǐng nián zì yán yòu qián bù rén

这句话大意是:崔鸿《前赵录》曰:李景年字延祐,前部人。

cháng píng zhī zhàn liú cōng mǎ zhōng shǐ jǐ wèi jìn jūn suǒ huò

这句话大意是:长平之战,刘聪马中矢,几为晋军所获。

jǐng nián yǐ mǎ shòu cōng

这句话大意是:景年以马授聪。

huī gē qián zhàn

这句话大意是:挥戈前战。

yǐ gōng fēng liáng zōu hóu

这句话大意是:以功封梁邹侯。

zhàn guó cè yuē zhōng shān jūn xiǎng dōu dà fu yáng gēng bù biàn sī mǎ zǐ qī nù ér zǒu wū chu shuō chǔ wáng fá zhōng shān zhōng shān jūn wáng zǒu

这句话大意是:《战国策》曰:中山君飨都大夫羊羹不遍,司马子期怒而走于楚,说楚王伐中山,中山君亡走。

yǒu èr rén qiè gē ér suí zhōng shān jūn gù wèi èr rén zi xī wèi zhě yě

这句话大意是:有二人挈戈而随,中山君顾谓二人:"子奚为者也?

èr rén duì yuē chén yǒu fù dāng è jiāng sǐ jūn xià hú shí bū chén zhī fù gù lái sǐ jūn yě

这句话大意是:"二人对曰:"臣有父当饿将死,君下壶食𫗦臣之父,故来死君也。

zhōng shān jūn kǎi rán yǎng tiān tàn yuē wú yǐ yī bēi yáng gēng wáng guó yǐ yī hú shí de shì èr rén

现代白话:"中山君慨然仰天叹曰:"我以一杯羊羹亡国,以一壶食得士二人。

guó yǔ yuē qín shī qīn jìn huì gōng lìng hán jiǎn tiǎo zhàn yuē xī jūn zhī huì guǎ rén wèi gǎn wàng

这句话大意是:《国语》曰:秦师侵晋,惠公令韩简挑战,曰:"昔君之惠,寡人未敢忘。

jiā rén zhī zhòng néng hé zhī bù néng lí yě

这句话大意是:家人之众能合之不能离也。

jūn ruò bù hái guǎ rén jiāng wú suǒ bì

这句话大意是:君若不还,寡人将无所避。

mù gōng héng diāo gē chū jiàn shǐ zhě

这句话大意是:"穆公衡雕戈出见使者。

zhuāng zi yuē kǒng zǐ qióng wū chén cài qī rì bù shí xián gē gǔ qín

这句话大意是:《庄子》曰:孔子穷于陈蔡,七日不食,弦歌鼓琴。

zǐ lù yì rán zhí gē ér wǔ

这句话大意是:子路仡然执戈而舞。

hán zǐ yuē gōu jiàn rù guān wū wú zhí gē wèi wú wáng xiǎn mǎ gù néng shā fū chāi wū gū sū

这句话大意是:《韩子》曰:勾践入官于吴,执戈为吴王洗马,故能杀夫差于姑苏。

lǚ shì chūn qiū yuē zhào jiǎn zǐ gōng wèi fù guō zì jiāng yuǎn lì guō yuǎn lì shǐ shí bù jí yě

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:赵简子攻卫附郭,自将远立,(郭远立,矢石不及也。

yòu jū wū xī bì xī lǔ zhī xià tóu fú ér tàn tóu qì yě

这句话大意是:)又居于犀蔽犀橹之下,投枹而叹(投,弃也。

yuē wū hū shì zhī chì yīn sù

这句话大意是:)曰:"呜呼,士之遫(音速。

bì jǐn yī ruò cǐ hu

这句话大意是:)弊,尽一若此乎!

chì yóu huà yě yī yóu jiē yě yán shì zhī xiè huà bì è jiē rú cǐ hu

这句话大意是:"(遫犹化也,一犹皆也,言士之燮化弊恶皆如此吗。

xíng rén zhú guò miǎn zhòu héng gē ér jìn yuē yì yóu jūn bù néng ěr shì yòu hé bì jǐn zhī yǒu

这句话大意是:)行人烛过免胄横戈而进曰:"亦由君不能耳,士又何弊尽之有!

jiǎn zǐ nǎi qù xī bì xī lǔ ér lì wū shǐ shí zhī suǒ jí shǐ jiàn yě

这句话大意是:"简子乃去犀蔽犀橹,而立于矢石之所及,(矢,箭也。

shí nǔ yě

这句话大意是:石,弩也。

yī gǔ ér bì chéng zhī

这句话大意是:)一鼓而毕乘之。

bì jǐn yě

这句话大意是:(毕,尽也。

chéng lìng yě

这句话大意是:乘,凌也。

jiǎn zǐ yuē yǔ wǒ de gé chē qiān shèng yě bù rú wén xíng rén zhú guò zhī yī yán

现代白话:)简孔子说:"与我得革车千乘也,不如闻行人烛过之一言。

huái nán zǐ yuē yáng hǔ wéi luàn wū lǔ lǔ jūn lìng rén bì chéng mén ér bǔ zhī de zhě yǒu shǎng shī zhě yí zú

这句话大意是:《淮南子》曰:阳虎为乱于鲁,鲁君令人闭城门而捕之,得者有赏,失者夷族。

wéi sān zā yǐ yáng hǔ jiàng jǔ jiàn ér zì wěn jǐng mén zhě zhǐ zhī yuē wǒ jiāng chū zǐ

现代白话:围三匝了,阳虎将举剑而自刎颈,门者止之曰:"我将出子。

yáng hǔ zuǒ zhí jiàn yòu tí gē fù wéi ér zǒu mén zhě chū zhī

这句话大意是:"阳虎左执剑,右提戈,赴围而走,门者出之。

yáng hǔ jì chū gù chū zhī zhě yǐ gē tuī zhī ràng qū báo yè

这句话大意是:阳虎既出,顾出之者,以戈推之,攘祛薄腋。

lǔ jūn wén yáng hǔ shī nù suǒ chū zhī mén

这句话大意是:鲁君闻阳虎失,怒所出之门。

yǐ wéi shāng zhě zhàn dòu zhě yě bù shāng zhě wèi zòng zhī

这句话大意是:以为伤者战斗者也,不伤者为纵之。

shāng zhě shòu hòu shǎng bù shāng zhě shòu zhòng zuì yě

这句话大意是:伤者受厚赏,不伤者受重罪也。

cǐ suǒ wèi hài zhī ér fǎn lì zhī zhě yě

这句话大意是:此所谓害之而反利之者也。

yòu yuē lǔ yáng gōng yǔ hán gòu nán zhàn hān

这句话大意是:又曰:鲁阳公与韩构难,战酣。

rì mù shòu gē ér zǒng rì

这句话大意是:日暮,授戈而捴日。

rì fǎn sān shè

这句话大意是:日反三舍。

lǔ yáng chu rén yě wén zhī sūn sī mǎ qī zhī zǐ suǒ wèi lǔ yáng wén zi yě

这句话大意是:(鲁阳,楚人也,文之孙,司马期之子,所谓鲁阳文子也。

chu jiàn hào chēng wáng qí shǒu xiàn dài fū jiē chēng gōng yuē lǔ yáng gōng jīn nán yáng lǔ shì yě

这句话大意是:楚僭号称王,其守县大夫皆称公,曰鲁阳公,今南阳鲁是也。

wǔ jīng yào yì yuē guó jūn jí yuán lǜ róng chē jiāng zài zhōng yāng dāng gǔ yù zhě zài zuǒ yǒng lì zhī shì zhí gē zài hòu

这句话大意是:《五经要义》曰:国君及元率戎车将在中央当鼓,御者在左,勇力之士执戈在后。

lù jǐng diǎn yǔ yuē gē dāo suī bèi wū zhí shì ér wú suǒ yáng qí fēng

这句话大意是:陆景《典语》曰:戈刀虽备于执事,而无所扬其锋。

huán kuān yán tiě lùn yuē xiōng nú chù shā mò zhī zhōng shēng bù shí zhī dì rú zhōng guó zhī mí lù ěr

这句话大意是:桓宽《盐铁论》曰:匈奴处沙漠之中,生不食之地,如中国之麋鹿耳。

hǎo shì zhī chén qiú qí yì zé zhī lǐ shǐ zhōng guó gān gē zhì jīn wèi xi

这句话大意是:好事之臣,求其义,责之礼,使中国干戈至今未息。

xuán yàn chūn qiū yuē qī nián chūn wáng zhēng yuè yǐ yǒu yǔ zhǎng qī chǐ sì cùn yǐ wèi tōng shǐ shū yǔ cóng gū zi liáng liǔ děng jī rǎng yú lù huò biān jīng wèi dùn zhí dí wèi gē fēn chén xiāng cì xí bīng gòng yǐ wéi lè

现代白话:《玄晏春秋》曰:七年,春王正月乙酉,予长七尺四寸了,未通史书,与从姑子梁柳等击壤于路,或编荆为盾,执荻为戈,分陈相刺习兵,共以为乐。

zhāng zhì wén shì chuán zhì yú dá cè yuē gǔ zhī liáng chén shòu tóng gōng diāo gē zhī xī míng zhī yí qì kuàng zhī hòu kūn kuàng shì lì dài yǐ wéi bīn róng

这句话大意是:张骘《文士传·挚虞答策》曰:古之良臣受彤弓雕戈之锡,铭之彝器,贶之后昆,旷世历代以为宾荣。

qǐ wú qí wù guì shū pǐn yě

这句话大意是:岂无其物,贵殊品也。

bào pǔ zǐ yuē hǔ láng jiàn bī bù huī gē fèn jiàn ér tán qín yǒng shī wú wèi jiàn qí shēn zhī kě bǎo yě

现代白话:《抱朴子》曰:虎狼见逼,不挥戈奋剑而弹琴咏诗,我未见其身之可保也。

yòu yuē jīng qīng zhū hài bù shì xiǎo yǒng wū qiè ruò zhī jiān mèng bēn féng fù bù fèn gē jǐ yú li chái zhī qún

这句话大意是:又曰:荆卿、朱亥不示小勇于怯弱之间,孟贲、冯妇不奋戈戟于狸豺之群。

shān hǎi jīng yuē kūn lún xū běi yǒu rén yuē tài xíng bó bǎ gē

这句话大意是:《山海经》曰:昆仑墟北,有人曰:"太行伯",把戈。

gàn bǎo sōu shén jì yuē yǒu cuī wén zi zhě xué xiān wū zi gāo

这句话大意是:干宝《搜神记》曰:有崔文子者,学仙于子高。

zi gāo huà wèi bái ní ér chí yào yǔ zi wén zi jīng guài yǐn gē jī ní zhōng zhī yīn duò qí yào

这句话大意是:子高化为白霓而持药与子,文子惊怪,引戈击霓,中之,因堕其药。

fǔ ér shì zhī wáng zǐ qiáo zhī shī yě zhì zhī shì zhōng fù yǐ bì kuāng xū yú ér huà wèi dà niǎo

这句话大意是:俯而视之,王子乔之尸也,置之室中,覆以弊筐,须臾而化为大鸟。

kāi ér shì zhī fān fēi ér qù

这句话大意是:开而视之,翻飞而去。

méi táo zài pén kǒu yǔ sān gōng shū sū jùn yǒng ér wú móu bīng jiā suǒ cháng bì yě

这句话大意是:梅陶《在盆口与三公书》苏峻勇而无谋,兵家所常弊也。

zhǎng guǎng rén shì chú lí zhí gàn gē hé zhī zhàn fǎ

这句话大意是:长广人释锄犁,执干戈,何知战法。

wén xuǎn yuē gē chán huì yún

这句话大意是:《文选》曰:戈鋋彗云。

yòu yuē gē máo ruò lín

这句话大意是:又曰:戈矛若林。

lí sāo yuē cāo wú gē xī pī xī jiǎ chē cuò gū hào duǎn bīng jiē

这句话大意是:《离骚》曰:操吴戈兮披犀甲,车错毂号短兵接。

fán qīn shù zhēng fù yuē shí sān rì zhī mù chūn bī gān gē zhī jí nàn

这句话大意是:繁钦《述征赋》曰:时三日之暮春,逼干戈之急难。

wáng càn cóng jūn shī yuē lóu chuán lìng hóng bō xún gē cì qún lǔ

这句话大意是:王粲《从军诗》曰:楼船凌洪波,寻戈刺群虏。

gāo guì xiāng gōng shī yuē gān gē suí fēng mǐ wǔ qí qí yàn háng

这句话大意是:高贵乡公诗曰:干戈随风靡,武骑齐雁行。

wèi míng dì táng shàng xíng yuē wǔ fū huái yǒng yì lè mǎ wū zhōng yuán

这句话大意是:魏明帝《堂上行》曰:武夫怀勇毅,勒马于中原。

gān gē sēn ruò lín cháng jiàn fèn wú qián

这句话大意是:干戈森若林,长剑奋无前。

xún dào yōng měng hǔ xíng yuē jí cháo dàn zhú guān hé gē jiǎn huāng yào

这句话大意是:荀道雍《猛虎行》曰:诘朝弹竹冠,荷戈翦荒要。

yīng zhēn huá lǎn yuē wàn fū jué shí wǔ qí qí zú

这句话大意是:应贞《华览》曰:万夫决拾,武骑齐足。

chéng yí zhǎng sēn fēn háng bié shǔ gōng bù xū wān gē bù gǒu pū

这句话大意是:乘夷长森,分行别属,弓不虚弯,戈不苟扑。

fu yì xī zhēng sòng yuē yùn kūn yí zhī fěi xié xián jiáo yú róng shì

这句话大意是:傅毅《西征颂》曰:愠昆夷之匪协,咸矫于戎事。

gān gē dòng ér hòu jí tiān jiàng zuò ér lóng huà

这句话大意是:干戈动而后戢,天将祚而隆化。

cuī yīn běi zhēng sòng yuē rén shì xié xī huáng ēn de jīn jīng yáng xī shuǐ líng fú shùn tiān jī xī bǎ xíng dé gē suǒ zhǐ xī wǎng bù kè

这句话大意是:崔骃《北征颂》曰:人事协兮皇恩得,金精扬兮水灵伏,顺天机兮把刑德,戈所指兮罔不克。

zhāng xié qī mìng yuē jǔ gē lín sǒng huī fēng diàn miè

这句话大意是:张协《七命》曰:举戈林竦,挥锋电灭。

yǎng qīng yún cháo fǔ dān dì xué

这句话大意是:仰倾云巢,俯殚地穴。

kǒng xīn qī huì yuē xié tóng hào mìng zhǎo yá shè wū hào zhàng xióng gē yuán shān jié wǎng cān yún zhāng luo

这句话大意是:孔欣《七诲》曰:携同好,命爪牙,摄乌号,杖雄戈,缘山结网,参云张罗。

yīn róng yì yuē zì qǐng duō nàn guó dù lǚ kōng

这句话大意是:殷融议曰:自顷多难,国度屡空。

pǐ fū yǒu chóng jiǎn zhī láo wǔ shì yǒu zhí gē zhī xūn

这句话大意是:疋夫有重茧之劳,武士有执戈之勋。

✦ You read 兵部·卷八十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.