太平御览 · 李昉 · Chapter 38 of 1000

地部·卷三

PinyinModern Translation
Size

xù shān

这句话大意是:○叙山。

shì míng yuē shān dǐng yuē méng yì yuē diān yì yuē jiāo

这句话大意是:《释名》曰:山顶曰蒙,亦曰巅,亦曰椒。

shān jǐ yuē gāng

这句话大意是:山脊曰冈。

shān dà ér gāo yuē sōng sōng gāo chēng yě jīn zhōng yuè sōng shān gài yī cǐ yì zuò sōng

这句话大意是:山大而高曰嵩,(嵩高称也,今中岳嵩山盖依此,亦作崧。

xiǎo ér gāo yuē cén ruì ér gāo yuē jiào bēi ér dà yuē hù xiǎo ér zhòng yuē kuī shàng dà xià xiǎo yuē yǎn

这句话大意是:)小而高曰岑,锐而高曰峤,卑而大曰扈,小而众曰岿,上大下小曰𪩘。

shān yǒu cǎo mù yuē hù yīn hù wú cǎo mù yuē gāi

这句话大意是:山有草木曰岵,(音户)无草木曰垓。

gǔ lái qiè

这句话大意是:(古来切。

shí dài tǔ yuē qū tǔ dài shí yuē cuī wéi

这句话大意是:)石戴土曰岨,土戴石曰崔嵬。

cǐ yīn xíng ér míng zhī

这句话大意是:(此因形而名之。

shān dōng yuē zhāo yáng shān xī yuē xī yáng

这句话大意是:)山东曰朝阳,山西曰夕阳。

suí rì zhào ér míng zhī

这句话大意是:(随日照而名之。

shān zú yuē lù shān xué yuē xiù shān biān yuē yá

这句话大意是:)山足曰麓,山穴曰岫,山边曰崖。

yá zhī gāo yuē yán shàng xiù yuē fēng zōu yú gāo zhě yuē qǐ shān pō yuē bǎn

这句话大意是:崖之高曰岩,上秀曰峰,陬隅高者曰屺,山坡曰坂。

shān sān xí yuē zhì shān zài chéng yuē mò yī chéng yuē pī

这句话大意是:山三袭曰陟,山再成曰莫,一成曰坯。

shān zhōng jué yuē xíng wèi jí shàng yuē cuì wēi

这句话大意是:山中绝曰陉,未及上曰翠微。

yī shuō shān sè qīng piǎo sè yuē cuì wēi

这句话大意是:(一说山色青缥色曰翠微。

shān shǔ yuē yì yán luò yì xiāng lián jīn lǔ guó yǒu yì shān jué shí xiāng jī gòu lián shǔ chéng shān gài wèi cǐ yě

这句话大意是:)山属曰峄,(言骆绎相连,今鲁国有峄山,绝石相积构连属成山,盖谓此也。

shān xiá ér gāo yuē luán xiǎo yuē duò

这句话大意是:)山狭而高曰峦,小曰嶞。

tā guǒ fǎn

这句话大意是:(它果反。

wèi shān xíng zhǎng xiá zhě jīng zhōu rén wèi zhī mán

这句话大意是:谓山形长狭者,荆州人谓之蛮。

shī yún duò shān qiáo yuè

这句话大意是:《诗》云堕山乔岳。

tǔ shān yuē fù fù hòu yě

这句话大意是:)土山曰阜,(阜,厚也。

yán qí gāo hòu

这句话大意是:言其高厚。

qū fù yuē ā

这句话大意是:)曲阜曰阿。

dà fù yuē líng xiǎo líng yuē qiū

这句话大意是:大阜曰陵,小陵曰丘。

shān jīng yuē kuí yì yuē qí yì yuē yún yáng

这句话大意是:山精曰夔,亦曰跂,亦曰云阳。

jì shān yuē jī xuán

这句话大意是:祭山曰屐悬。

jiǎo huǐ fǎn

这句话大意是:(角毁反。

zì shān dǐng yuē zhǒng yǐ xià bìng chū shuō wén ěr yǎ shì míng

现代白话:自山顶曰冢,已下并出《说文》、《你雅》、《释名》。

yì yuē jiān shān gèn

这句话大意是:《易》曰:兼山艮。

yòu yuē dì zhōng yǒu shān qiān

这句话大意是:又曰:地中有山谦。

yòu yuē shuō guà yuē shān zé tōng qì

这句话大意是:又曰:《说卦》曰:山泽通气。

yòu yuē gèn wéi shān

这句话大意是:又曰:艮为山。

shī yuē rú nán shān zhī shòu bù qiān bù bēng

这句话大意是:《诗》曰:如南山之寿,不骞不崩。

yòu yuē jié bǐ nán shān

这句话大意是:又曰:节彼南山。

yáng yì yì guà xù lùn yún xiǎn ér zhǐ shān yě

这句话大意是:杨乂《易卦序论》云:险而止,山也。

xiǎn ér dòng quán yě

这句话大意是:险而动,泉也。

dòng jìng jiē méng xiǎn gù yuē shān

这句话大意是:动静皆蒙险,故曰山。

shū yǔ gòng yuē dǎo qiān jí qí zhì yú jīng shān yú yú hé

这句话大意是:《书·禹贡》曰:导岍及岐,至于荆山,逾于河。

kǒng ān guó zhù yuē cǐ wèi liáng shān lóng mén yě

这句话大意是:(孔安国注曰:此谓梁山龙门也。

kǔn kǒu léi shǒu zhì wū tài yuè sān shān zài jì zhōu nán hé zhī de

这句话大意是:)壸口雷首,至于太岳,(三山在冀州南河之地。

tài xíng héng shān zhì yú jié shí rù yú hǎi

这句话大意是:)太行恒山,至于碣石,入于海。

cǐ èr shān zhě lián yán dōng běi jiē jié shí ér rù cāng hǎi bǎi chuān jīng cǐ zhòng shān yǔ jiē zhì zhī yě bù kě shèng míng gù yǐ cāng hǎi shān chuān yán zhī yě

这句话大意是:(此二山者,连延东北,接碣石而入沧海,百川经此众山,禹皆治之也,不可胜名,故以沧海山川言之也。

xī qīng zhū yǔ niǎo shǔ xī qīng zhū yǔ zài jī shí yǐ dōng niǎo shǔ wèi suǒ chū zài lǒng xī sān zhě yōng zhōu zhī nán

这句话大意是:)西倾朱圉鸟鼠,(西倾朱圉在积石以东,鸟鼠谓所出,在陇西,三者雍州之南。

zhì yú tài huá xiāng shǒu wěi ér dōng yě

这句话大意是:)至于太华,(相首尾而东也。

xióng ěr wài fāng tóng bǎi zhì yú péi wěi sì shān xiāng dōng nán zài yù zhōu luò jīng xióng ěr jīng wài fāng huái nán tóng bǎi jīng péi wěi fán cǐ jiē xiān jǔ shī gōng zhī shān ér hòu tiáo liè suǒ zhì shuǐ yú xià yǐ xiāng bèi yě

这句话大意是:)熊耳外方桐柏,至于陪尾,(四山相东南,在豫州,洛经熊耳,经外方淮南桐柏,经陪尾,凡此皆先举施功之山,而后条列所治水于下以相备也。

dǎo bō zhǒng zhì yú jīng shān yàng shān bō zhǒng shān liáng zhōu jīng jīng shān jīng shān zài jīng zhōu yě

这句话大意是:)导嶓冢至于荆山,(漾山嶓冢山梁州,经荆山,荆山在荆州也。

nèi fāng zhì yú dà bié nèi fāng dà bié èr shān míng zài jīng zhōu hàn suǒ chū

这句话大意是:)内方,至于大别,(内方大别二山名,在荆州,汉所出。

mín shān zhī yáng zhì yú héng shān

这句话大意是:)岷山之阳,至于衡山。

mín shān jiāng suǒ chū zài liáng zhōu

这句话大意是:(岷山,江所出,在梁州。

héng shān jiāng suǒ jīng zài jīng zhōu

这句话大意是:衡山,江所经,在荆州。

chūn qiū chuán yuē shān yǒu mù gōng zé dù zhī

这句话大意是:《春秋传》曰:山有木,工则度之。

lǐ jì yuē jīn fú shān yī quán shí zhī duō jí qí guǎng dà cǎo mù shēng zhī qín shòu jū zhī bǎo zàng xìng yān

现代白话:《礼记》曰:今夫山,一拳石之多,及其广大,草木生之,禽兽居之,宝藏兴呢。

yòu yuē tiān zǐ jì míng shān dà chuān wǔ yuè shì sān gōng

这句话大意是:又曰:天子祭名山大川,五岳视三公。

shì shì qí shēng qì zhī shù

这句话大意是:(视,视其牲器之数。

yòu yuē tiān bù ài qí dào de bù ài qí bǎo rén bù ài qí qíng

这句话大意是:又曰:天不爱其道,地不爱其宝,人不爱其情。

gù shān chū qì chē

这句话大意是:故山出器车。

yòu yuē jū shān bù yǐ yú biē wèi lǐ

这句话大意是:又曰:居山不以鱼鳖为礼。

ěr yǎ yuē tǔ gāo yǒu shí yuē shān

现代白话:《你雅》曰:土高有石曰山。

shì míng yún shān chǎn yě yán chǎn wàn wù

这句话大意是:《释名》云:山,产也,言产万物。

shuō wén yuē shān xuān yě

这句话大意是:《说文》曰:山,宣也。

xuān qì sàn shēng wàn wù yǒu shí ér gāo

这句话大意是:宣气散,生万物,有石而高。

chūn qiū yuán mìng bāo yuē shān zhě qì zhī bāo suǒ yǐ hán jīng cáng yún gù chù shí ér chū

这句话大意是:《春秋元命苞》曰:山者气之苞,所以含精藏云,故触石而出。

chūn qiū shuō tí cí yuē shān zhī wéi yán xuān yě hán zé bù qì diào wǔ shén yě

这句话大意是:《春秋说题辞》曰:山之为言宣也,含泽布气,调五神也。

hán shī wài zhuàn yuē fu shān wàn rén zhī suǒ guān yǎng cái yòng shēng yān bǎo zàng zhí yān fēi qín cuì yān zǒu shòu fú yān yù wù qún ér bù juàn yǒu sì hu rén rén zhì shì shì rén zhě suǒ yǐ lè shān yě

现代白话:《韩诗外传》曰:夫山,万人之所观仰,材用生呢,宝藏植呢,飞禽萃呢,走兽伏呢,育物群而不倦,有似乎仁人志士,是仁者所以乐山也。

shàng shū dà chuán yuē kǒng zǐ yuē fu shān zhě wéi wéi rán cǎo mù shēng yān niǎo shòu fán yān cái yòng zhí yān sì fāng jiē wú yǔ sī yān

现代白话:《尚书大传》曰:孔孔子说:"夫山者嵬嵬然,草木生呢,鸟兽蕃呢,财用殖呢,四方皆无与私呢。

chū yún yǔ yǐ tōng hu tiān dì zhī jiān yīn yáng hé hé yǔ lù zhī zé wàn wù yǐ chéng bǎi xìng yǐ xiǎng

这句话大意是:出云雨以通乎天地之间,阴阳和合,雨露之泽,万物以成,百姓以飨。

cǐ rén zhě zhī lè yú shān yě

这句话大意是:此仁者之乐于山也。

guó yǔ yuē yǔ fēng jiǔ shān shān zhě tǔ zhī jù yě

这句话大意是:《国语》曰:禹封九山,山者土之聚也。

hé tú yuē bō zhǒng shān shàng wèi láng xīng

这句话大意是:《河图》曰:嶓冢山,上为狼星。

wǔ guān shān wéi dì mén shàng wèi tiān gāo xīng zhǔ líng yǔ

这句话大意是:武关山为地门,上为天高星,主囹圄。

jīng shān wéi dì cí shàng wèi xuān yuán xīng

这句话大意是:荆山为地雌,上为轩辕星。

dà bié shān wéi dì lǐ tiān yǐ hé de yǐ tōng

这句话大意是:大别山为地理,天以合地以通。

sān wēi shān zài niǎo shǔ zhī xī nán shàng wèi tiān yuàn xīng

这句话大意是:三危山在鸟鼠之西南,上为天苑星。

qí shān zài kūn lún dōng nán wéi dì rǔ shàng wèi tiān mí xīng

这句话大意是:岐山在昆仑东南,为地乳,上为天糜星。

wèn shān zhī de wèi jǐng luò dì yǐ huì chāng shén yǐ jiàn fú shàng shàng wèi tiān jǐng xīng

这句话大意是:汶山之地为井络,帝以会昌,神以建福上,上为天井星。

tóng bǎi shān wéi dì xué niǎo shǔ tóng xué shān zhī gàn yě shàng wèi yǎn bì xīng

这句话大意是:桐柏山为地穴,鸟鼠同穴山之干也,上为掩毕星。

xióng ěr shān dì mén yě jīng shàng wèi bì fù ěr xīng

这句话大意是:熊耳山,地门也,精上为毕附耳星。

zhuāng zi yuē hán chē zhī shòu fēn ér lí shān bù miǎn wǎng gǔ zhī huàn

这句话大意是:《庄子》曰:函车之兽,分而离山,不免网罟之患。

yòu yuē shān jī bēi ér chéng gāo

这句话大意是:又曰:山积卑而成高。

guǎn zǐ yuē fán tiān xià míng shān wǔ qiān sān bǎi qī shí chū tiě zhī shān sān qiān liù bǎi yǒu jiǔ

这句话大意是:《管子》曰:凡天下名山五千三百七十,出铁之山三千六百有九。

shàng yǒu dān shā zhě xià yǒu huáng jīn

这句话大意是:上有丹砂者,下有黄金。

shàng yǒu cí shí zhě xià yǒu tóng jīn

这句话大意是:上有磁石者,下有铜金。

shàng yǒu lǜ shí zhě xià yǒu qiān xī

这句话大意是:上有绿石者,下有铅锡。

shàng yǒu zhě xià yǒu tiě

这句话大意是:上有赭,下有铁。

huái nán zǐ yuē niú tí zhī cén wú jìng chǐ zhī lǐ mèi fù zhī shān wú wén lín yíng yǔ xiá xiǎo ér bù néng róng jù dà yě

这句话大意是:《淮南子》曰:牛蹄之涔,无径尺之鲤,魅父之山无文林,营宇狭小,而不能容巨大也。

sūn qīng zǐ yuē bù dēng gāo shān bù zhī tiān zhī gāo

这句话大意是:《孙卿子》曰:不登高山,不知天之高;。

bù lín shēn xī bù zhī de zhī hòu

这句话大意是:不临深溪,不知地之厚;。

bù wén xiān wáng zhī dào bù zhī xué wèn zhī dà

这句话大意是:不闻先王之道,不知学问之大。

lǚ shì chūn qiū yuē hé wèi jiǔ shān

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:何谓九山?

kuài jī tài shān kuài jī jīn kuài jī yě

这句话大意是:会稽、泰山、(会稽,今会稽也。

tài shān jīn tài shān jùn shì wèi dōng yuè yě

这句话大意是:泰山,今泰山郡,是为东岳也。

wáng wū shǒu shān tài huá qí shān tài xíng yáng cháng mèng mén

这句话大意是:)王屋、首山、泰华、岐山、太行、羊肠、孟门。

qí shān zài yòu fú fēng měi yáng xiàn xī běi zhōu jiā suǒ yì yě

这句话大意是:(岐山在右扶风美阳县西北,周家所邑也。

tài xíng zài hé nèi yě wáng xiàn běi

这句话大意是:太行在河内野王县北。

yáng cháng qí shān pán yū rú yáng cháng zhuàng

这句话大意是:羊肠,其山盘纡如羊肠状。

zài tài xíng jìn yáng běi mèng mén tài xíng shì

这句话大意是:在太行晋阳北,孟门太行是。

shuō yuàn yuē tǔ jī chéng shān zé yù zhāng shēng yān

现代白话:《说苑》曰:土积成山,则豫章生呢。

yòu yuē wǔ yuè zhě hé wèi yě

这句话大意是:又曰:五岳者,何谓也?

tài shān dōng yuè yě

这句话大意是:泰山,东岳也;。

huò shān nán yuè yě

这句话大意是:霍山,南岳也;。

huà shān xī yuè yě

这句话大意是:华山,西岳也;。

héng shān běi yuè yě

这句话大意是:恒山,北岳也;。

sōng gāo shān zhōng yuè yě

这句话大意是:嵩高山,中岳也。

wǔ yuè hé yǐ shì sān gōng

现代白话:五岳凭什么视三公?

néng dà bù yún yǔ yān néng dà liǎn yún yǔ yān chù shí ér chū fū cùn ér hé bù chóng cháo ér yǔ tiān xià shī de bó dà gù shì sān gōng yě

现代白话:能大布云雨呢,能大敛云雨呢,触石而出,肤寸而合,不崇朝而雨天下,施得博大,故视三公也。

bái hǔ tōng yuē dōng dài shān dài zhě yán wàn wù xiāng dài wū dōng fāng

这句话大意是:《白虎通》曰:东岱山,岱者,言万物相代于东方。

nán héng shān zhě shàng chéng jǐng sù quán dé jūn wù gù yuē héng yě

这句话大意是:南衡山者,上承景宿,铨德均物,故曰衡也。

xī huá shān huá zhě huò yě wàn wù shú chéng nǎi yǒu huò yě

这句话大意是:西华山,华者,获也,万物熟成,乃有获也。

běi héng shān héng cháng yě yán wàn wù fú cáng wū běi fāng yǒu cháng dù yě

这句话大意是:北恒山,恒,常也,言万物伏藏于北方,有常度也。

zhōng sōng shān sōng zhě gāo yě yán jùn dà yǐ chǔ zhōng yǐ lǐng sì fāng

现代白话:中嵩山,嵩者,高也,言峻大了,处中以领四方。

dì jìng yuē rù shān bì zhāi wǔ shí rì qiān bái quǎn bào bái jī yǐ bái yán yī shēng shān shén dà xǐ zhī cǎo yì yào bǎo yù wèi chū

这句话大意是:《地镜》曰:入山必斋五十日,牵白犬,抱白鸡,以白盐一升,山神大喜,芝草异药宝玉为出。

wèi dào shān bǎi bù hū yuē lín bīng cǐ shān zhī zhǔ zhě míng zhī zhī què bǎi xié

这句话大意是:未到山百步,呼曰林兵,此山之主者名,知之却百邪。

guān lìng yǐn xǐ nèi zhuàn yuē wǔ bǎi suì tiān xià míng shān yī kāi kāi shí jīn yù zhī jīng yǒng chū

这句话大意是:《关令尹喜内传》曰:五百岁天下名山一开,开时金玉之精涌出。

yàn zǐ chūn qiū yuē qí dà hàn jǐng gōng zhào qún chén wèn yuē tiān jiǔ bù yǔ yǐ

现代白话:《晏子春秋》曰:齐大旱,景公召群臣问曰:"天久不雨了。

mín qiě yǒu jī sè wú bo lǚ zài gāo shān guǎng zé guǎ rén yù cí líng shān kě hu

现代白话:民且有饥色,我卜旅在高山广泽,寡人欲祠灵山,可吗?

yàn zǐ yuē fu líng shān yǐ shí wéi shēn yǐ cǎo mù wèi máo fā

现代白话:"晏孔子说:"夫灵山以石为身,以草木为毛发。

tiān bù yǔ fā máo jiāng jiāo shēn jiāng rè dú bù yù yǔ hu

这句话大意是:天不雨,发毛将焦,身将热,独不欲雨吗?

cí zhī hé yì

这句话大意是:祠之何益。

shān hǎi jīng yuē zhōu mù wáng zhōu lì sì huāng míng shān dà chuān mǐ bù dēng jī dōng shēng tiān fu zhī táng xi yàn wáng mǔ zhī lú

这句话大意是:《山海经》曰:周穆王周历四荒,名山大川靡不登跻,东升天夫之堂,西宴王母之庐。

liè zǐ chuán yuē gòng gōng yǔ zhuān xū zhēng tiān xià nù ér chù bù zhōu shān

这句话大意是:《列子传》曰:共工与颛顼争天下,怒而触不周山。

wèi zhì yuē míng dì qǐ jǐng yáng shān wū fāng lín yuán

这句话大意是:《魏志》曰:明帝起景阳山于芳林园。

jìn shū yuē gù kǎi zhī hǎo yóu kuài jī

这句话大意是:《晋书》曰:顾恺之好游会稽。

rén wèn shān chuān zhī měi

这句话大意是:人问山川之美。

duì yuē qiān yán jìng xiù wàn hè zhēng liú

这句话大意是:对曰:"千岩竞秀,万壑争流。

sòng shū yuē xiè líng yùn hǎo dēng shān cháng zhe mù jī shàng shān zé qù qián chǐ xià shān zé qù hòu chǐ

这句话大意是:《宋书》曰:谢灵运好登山,常着木屐,上山则去前齿,下山则去后齿。

hàn shū yuē lǐ guǎng lì cì shān ér quán yǒng

这句话大意是:《汉书》曰:李广利刺山而泉涌。

chu cí yuē shān zhōng xī bù kě yǐ jiǔ liú

现代白话:《楚词》曰:山中兮不能够久留。

gǔ shī yuē shàng shān cǎi mí wú xià shān féng gù fū

这句话大意是:古诗曰:上山采蘼芜,下山逢故夫。

kūn lún shān

这句话大意是:○昆仑山。

ěr yǎ yuē xī běi zhī měi zhě yǒu kūn lún zhī qiú lín láng gān yān

现代白话:《你雅》曰:西北之美者,有昆仑之璆琳、琅玕呢。

shǐ jì yuē yǔ běn jì yán hé chū kūn lún qí shàng yǒu lǐ quán huá chí

这句话大意是:《史记》曰:《禹本纪》言:河出昆仑,其上有澧泉华池。

hàn shū yuē zhāng ān shì fáng zhōng gē shī yún tiān mǎ lái xī kāi yuǎn mén sǒng yú shēn xī yóu kūn lún

这句话大意是:《汉书》曰:张安世《房中歌》诗云:"天马来兮开远门,竦余身兮游昆仑。

bó wù zhì yuē kūn lún cóng guǎng wàn yī qiān lǐ shén wù jí yě

这句话大意是:《博物志》曰:昆仑从广万一千里,神物集也。

chū wǔ sè yún qì wǔ sè liú shuǐ qí bái shuǐ dōng nán liú rù zhōng guó míng wéi hé yě

这句话大意是:出五色云气,五色流水,其白水东南流入中国,名为河也。

hé tú shǐ hé tú yuē kūn lún zhī shān wéi dì shǒu shàng wèi wò qì mǎn wèi sì dú héng wéi dì zhóu shàng wèi tiān zhèn lì wèi bā zhù

这句话大意是:《河图始阖图》曰:昆仑之山为地首,上为握契,满为四渎,横为地轴,上为天镇,立为八柱。

hé tú kuò dì xiàng yuē kūn lún zhī xū yǒu wǔ chéng shí èr lóu hé shuǐ chū yān sì wéi duō yù

现代白话:《河图括地象》曰:昆仑之墟,有五城十二楼,河水出呢,四维多玉。

lóng yú hé tú yuē kūn lún shān tiān zhōng zhù yě

这句话大意是:《龙鱼河图》曰:昆仑山,天中柱也。

jì nián yuē zhōu mù wáng shí qī nián xī zhēng zhì kūn lún qiū jiàn xī wáng mǔ

这句话大意是:《纪年》曰:周穆王十七年西征,至昆仑丘,见西王母。

mù tiān zǐ chuán yuē tiān zǐ shēng wū kūn lún zhī qiū yǐ guān huáng dì zhī gōng zēng fēng wū kūn lún shān shàng

这句话大意是:《穆天子传》曰:天子升于昆仑之丘,以观黄帝之宫,增封于昆仑山上。

yòu yuē tiān zǐ suì sù wū kūn lún zhī ā chì shuǐ zhī yáng

这句话大意是:又曰:天子遂宿于昆仑之阿,赤水之阳。

shān hǎi jīng yuē zhōu mù wáng zhì kūn lún zhī qiū yóu xuān yuán zhī gōng tiào zhōng shān zhī lǐng lè shí xī wáng mǔ zhī shān jì jī xuán pǔ zhī shàng

这句话大意是:《山海经》曰:周穆王至昆仑之丘,游轩辕之宫,眺锺山之岭,勒石西王母之山,纪迹玄圃之上。

yòu yuē huái jiāng zhī shān shí wéi dì zhī píng pǔ nán wàng kūn lún qí guāng xióng xióng

这句话大意是:又曰:槐江之山,实惟帝之平圃,南望昆仑,其光熊熊。

yǒu mù yān qí zhuàng rú táng huáng huá chì shí qí wèi rú li ér wú hé míng yuē shā táng shí zhī lìng rén bù ruò

现代白话:有木呢,其状如棠,黄华赤实,其味如李而无核,名曰沙棠,食之令人不溺。

cǎo zhī měi zhě míng yuē shā táng zhī shí

这句话大意是:(草之美者,名曰沙棠之实。

yòu yuē kūn lún zhī xū fāng bā bǎi lǐ gāo wàn rèn shàng yǒu mù mù zhǎng wǔ xún dà wǔ wéi

这句话大意是:又曰:昆仑之墟,方八百里,高万仞,上有木,木长五寻,大五围。

miàn yǒu jǐng yǐ yù wèi kǎn

这句话大意是:面有井,以玉为槛。

kǎn yǒu wǔ mén mén yǒu kāi míng shòu shǒu zhī bǎi shén suǒ zài

这句话大意是:槛有五门,门有开明兽守之,百神所在。

yòu yuē kūn lún zhī qiū yǒu shén rén miàn hǔ shēn wén wěi qí xià yǒu ruò shuǐ quán

这句话大意是:又曰:昆仑之丘有神,人面虎身文尾,其下有弱水泉。

xú zhěng cháng lì yuē běi dǒu dāng kūn lún shàng

这句话大意是:徐整《长历》曰:北斗当昆仑上。

zhēn rén guān yǐn nèi zhuàn yuē wàn yì wàn suì yǒu yī dà shuǐ kūn lún fēi fú

这句话大意是:《真人关尹内传》曰:万亿万岁,有一大水,昆仑飞浮。

shì shí fēi xiān yíng qǔ tiān wáng jí shàn mín ān zhī shān shàng yě

这句话大意是:是时飞仙迎取天王及善民,安之山上也。

gé xiān gōng chuán yuē kūn lún shān yī yuē xuán pǔ tái yī yuē jī shí yáo fáng yī yuē láng fēng tái yī yuē huá gài yī yuē tiān zhù jiē xiān rén suǒ jū

这句话大意是:《葛仙公传》曰:昆仑山一曰玄圃台,一曰积石瑶房,一曰阆风台,一曰华盖,一曰天柱,皆仙人所居。

liè xiān chuán yuē chì sōng zǐ zhě shén nóng shí yǔ shī yě

这句话大意是:《列仙传》曰:赤松子者,神农时雨师也。

fú shuǐ shí yǐ jiào shén nóng néng rù huǒ bù shāo zhì kūn lún shān shàng cháng zhǐ xī wáng mǔ shí shì zhōng suí fēng yǔ shàng xià yán dì shào nǚ zhuī zhī yì de xiān jù qù

这句话大意是:服水石以教神农,能入火不烧,至昆仑山上,常止西王母石室中,随风雨上下,炎帝少女追之亦得仙俱去。

zhì gāo xīn shí fù wèi yǔ shī jīn zhī yǔ shī shì yě

这句话大意是:至高辛时,复为雨师,今之雨师是也。

yòu yuē xī wáng mǔ zhě shén rén yě

这句话大意是:又曰:西王母者,神人也。

rén miàn péng tóu fà hǔ yá bào wěi shàn xiào xué jū míng xī wáng mǔ zài kūn lún shān xià

这句话大意是:人面蓬头发,虎牙豹尾,善啸,穴居,名西王母,在昆仑山下。

shén xiān chuán yuē dōng guō yán zhě shān yáng rén

这句话大意是:》神仙传》曰:东郭延者,山阳人。

fú yún fēi sàn néng yè shū

这句话大意是:服云飞散,能夜书。

yǒu shù shí rén chéng hǔ bào lái yíng bǐ lín jǐn jiàn zhī

这句话大意是:有数十人乘虎豹来迎,比邻尽见之。

yǔ qīn yǒu cí bié ér qù yún yì kūn lún shān

这句话大意是:与亲友辞别而去,云诣昆仑山。

shén yì jīng yuē kūn lún yǒu tóng zhù yān qí gāo rù tiān suǒ wèi tiān zhù yě

现代白话:《神异经》曰:昆仑有铜柱呢,其高入天,所谓天柱也。

wéi sān qiān lǐ yuán zhōu rú xuē tóng zhù xià yǒu wū bì fāng bǎi zhàng

这句话大意是:围三千里,员周如削,铜柱下有屋,壁方百丈。

sōu shén jì yuē kūn lún zhī shān shì wéi dì zhī xià dōu huán yǐ yán huǒ shān

这句话大意是:《搜神记》曰:昆仑之山,是惟帝之下都,环以炎火山。

shí zhōu jì yuē kūn líng kūn lún hào yuē

这句话大意是:《十洲记》曰:昆陵昆仑号曰。

kūn líng shān yě

这句话大意是:昆陵山也。

shàng yǒu jīn tái yù quē yì yuán qì zhī suǒ hé tiān dì jūn zhì chù

这句话大意是:上有金台玉阙,亦元气之所合,天帝君治处。

xuán yuán jì yuē kūn lún xī nán shān zhōu huí sān wàn lǐ jù shé rào zhī sān zhōu shé zhǎng jiǔ wàn lǐ

这句话大意是:《玄元记》曰:昆仑西南山,周回三万里,巨蛇绕之三周,蛇长九万里。

shī zi yuē chì xiàn zhōu zhě shí shì kūn lún zhī xū yù hóng zhī cǎo shēng yān shí qí yī shí ér zuì wò sān bǎi suì ér hòu wù

现代白话:《尸子》曰:赤县州者,实是昆仑之墟,玉红之草生呢,食其一实而醉,卧三百岁而后寤。

lǚ shì chūn qiū yuē cài zhī měi zhě yǒu kūn lún zhī píng yě

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:菜之美者,有昆仑之苹也。

huái nán zǐ yuē kūn lún shān shàng yǒu céng chéng jiǔ zhòng shàng yǒu mù hé qí tiáo wǔ xún

这句话大意是:《淮南子》曰:昆仑山上有层城九重,上有木禾,其条五寻。

zhū shù yù xuán shù bù sǐ shù zài qí xi shā táng láng gān zài qí dōng jiàng shù zài qí nán yáo shù zài qí běi

这句话大意是:珠树、玉璇树、不死树在其西,沙棠、琅玕在其东,绛树在其南,瑶树在其北。

yòu yuē kūn lún zhī yù tiàn ér chén āi bù néng wū yě

这句话大意是:又曰:昆仑之玉瑱,而尘埃不能污也。

bào pǔ zǐ yuē cài qiǎn zhě zì yún bèi zhé zhì kūn lún

这句话大意是:《抱朴子》曰:蔡谴者,自云被谪至昆仑。

chū qiǎn hái rén wèn yún kūn lún shì hé

这句话大意是:初,谴还,人问云:"昆仑似何?

dá yuē tiān bù wèn qí gāo jǐ lǐ yào wū yǎng shì zhī qù tiān guò shí shù lǐ yě

这句话大意是:"答曰:"天不问其高几里,要于仰视之,去天过十数里也。

cuī hóng shí liù guó chūn qiū qián zhào lù yuē dōng píng wáng liú yuē guǐ hài zú yī zhǐ yóu nuǎn suì bù bìn liàn zhì wū jiǎ xū nǎi sū

这句话大意是:崔鸿《十六国春秋·前赵录》曰:东平王刘约癸亥卒,一指犹暖,遂不殡殓,至于甲戌乃苏。

yán jiàn liú yuān wū bù zhōu shān jīng wǔ rì suì fù cóng zhì kūn lún shān sān rì ér fù fǎn wū bù zhōu jiàn zhū wáng gōng qīng jiāng sǐ zhě xī zài yān

现代白话:言见刘渊于不周山,经五日,遂复从至昆仑山,三日而复返于不周,见诸王公卿将死者悉在呢。

yòu yuē jiǔ quán tài shǒu mǎ jí shàng yán jiǔ quán jí kūn lún zhī tǐ yě

这句话大意是:又曰:酒泉太守马岌上言酒泉即昆仑之体也。

zhōu mù wáng jiàn xī wáng mǔ lè ér wàng guī jí zài cǐ shān shān yǒu shí shì wáng mǔ táng zhū jī lòu shì huàn ruò shén gōng

这句话大意是:周穆王见西王母,乐而忘归,即在此山,山有石室,王母堂珠玑镂饰,焕若神宫。

zhōng shān

这句话大意是:○锺山。

mù tiān zǐ chuán yuē shēng zì mì shān yǐ zhì zhōng shān sì bǎi liù shí lǐ qí jiān jǐn zé duō guài shòu qí yú

这句话大意是:《穆天子传》曰升:自密山以至锺山,四百六十里,其间尽泽,多怪兽奇鱼。

yòu yuē tiān zǐ běi shēng wū chōng shān zhī shàng wàng sì yě

这句话大意是:又曰:天子北升于舂山之上,望四野。

guō pú zhù yuē chōng yīn zhōng yě

这句话大意是:(郭璞注曰:舂音锺也。

yuē shì wéi tiān xià zhī gāo shān

这句话大意是:)曰:是惟天下之高山。

shān hǎi jīng yuē huáng dì qǔ mì shān zhī yù róng tóu zhī zhōng shān zhī yīn

这句话大意是:《山海经》曰:黄帝取密山之玉荣,投之锺山之阴。

yǐ wéi yù zhǒng

这句话大意是:(以为玉种。

yòu yuē zhōng shān qí zǐ yuē gǔ cǐ yì shén míng míng zhī wèi zhōng shān zhī zǐ ěr qí lèi jiē jiàn guī cáng qǐ shì yě

现代白话:又曰:锺山其孔子说鼓,(此亦神名,名之为锺山之子耳,其类皆见《归藏》《启筮》也。

qí zhuàng rén miàn ér lóng shēn dì nǎi lù zhī zhōng shān zhī dōng yě

这句话大意是:)其状人面而龙身,帝乃戮之锺山之东也。

yòu yuē zhōng shān zhī shén míng yuē zhú yīn zhú lóng yě

这句话大意是:又曰:锺山之神名曰烛阴,(烛,龙也。

shì zhú jiǔ yīn yě

这句话大意是:是烛九阴也。

shì wéi zhòu míng wèi yè chuī wèi dōng hū wèi xià

这句话大意是:)视为昼,瞑为夜,吹为冬,呼为夏。

lǔ nǚ shēng liè zhuàn yuē zhōng shān zhī zǎo qí dà rú píng

这句话大意是:《鲁女生列传》曰:锺山之枣,其大如瓶。

shí zhōu jì yuē běi hǎi wài yǒu zhōng shān zì shēng qiān zhī jí shén cǎo

这句话大意是:《十洲记》曰:北海外有锺山,自生千芝及神草。

cǐ zhōu shòu tài xuán shēng fú lù xiān jiā shù shí wàn gēng tián zhǒng zhī cǎo kè jì qǐng mǔ zhòng dào

这句话大意是:此洲受太玄生符录,仙家数十万,耕田种芝草,课计顷亩种稻。

xuán zhōng jì yuē běi fāng yǒu zhōng shān yān shān yǒu shí shǒu rú rén shǒu zuǒ mù wéi rì yòu mù wéi yuè kāi zuǒ mù wéi zhòu kāi yòu mù wéi yè kāi kǒu wèi chūn xià bì kǒu wèi qiū dōng

现代白话:《玄中记》曰:北方有锺山呢,山有石,首如人首,左目为日,右目为月,开左目为昼,开右目为夜,开口为春夏,闭口为秋冬。

huái nán zǐ yuē zhōng shān zhī yù zhuó zhī yǐ lú tàn sān rì sān yè qí sè bù biàn

这句话大意是:《淮南子》曰:锺山之玉,灼之以炉炭,三日三夜,其色不变。

lùn héng yuē zhōng shān zhī shàng yǐ yù dǐ què péng lǐ zhī bīn yǐ yú shí quǎn

这句话大意是:《论衡》曰:锺山之上,以玉抵鹊,彭蠡之滨,以鱼食犬。

yù shān

这句话大意是:○玉山。

mù tiān zǐ chuán yuē tiān zǐ xī zhēng lái huán nǎi xún hēi shuǐ zhì wū qún yù zhī shān

这句话大意是:《穆天子传》曰:天子西征来还,乃循黑水至于群玉之山。

tiān zǐ wū shì qǔ yù bǎn yù qì fú wù zài yù wàn hóu

这句话大意是:天子于是取玉板玉器服物,载玉万侯。

shuāng bì wèi jué bàn bì wèi hóu

这句话大意是:(双璧为珏,半璧为侯。

jiàn zuǒ zhuàn

这句话大意是:见《左传》。

shān hǎi jīng yuē yù shān shì xī wáng mǔ suǒ jū

这句话大意是:《山海经》曰:玉山是西王母所居。

cǐ shān duō yù shí yīn yǐ wéi míng

这句话大意是:(此山多玉石,因以为名。

dì wáng shì jì yuē kūn lún zhī běi yù shān zhī shén rén shēn hǔ shǒu bào wěi péng tóu

这句话大意是:《帝王世纪》曰:昆仑之北,玉山之神,人身、虎首、豹尾、蓬头。

wài guó tú yuē xī wáng mǔ guó qián ruò shuǐ zhōng yǒu yù shān bái tù

这句话大意是:《外国图》曰:西王母国前弱水中,有玉山白兔。

hǎn yīn shí zhōu jì yuē chì shuǐ xi yǒu bái yù shān shān yǒu xī wáng mǔ táng shì

这句话大意是:阚骃《十洲记》曰:赤水西有白玉山,山有西王母堂室。

péng lái shān

这句话大意是:○蓬莱山。

hàn shū wáng mǎng chuán yuē yǒu jī shì dà shí wéi zì yán jù wú bà chū wū péng lái shān yáo chē bù néng zài sān mǎ bù néng shèng

这句话大意是:《汉书·王莽传》曰:有奇士,大十围,自言巨无霸,出于蓬莱山,轺车不能载,三马不能胜。

yòu wǔ dì jì yuē tài chū yuán nián shí èr yuè sì hòu tǔ dōng lín bó hǎi wàng sì péng lái

这句话大意是:又:《武帝纪》曰:太初元年十二月祀后土,东临渤海,望祀蓬莱。

shí zhōu jì yuē péng lái shān wài bié yǒu hǎi wèi zhī míng hǎi wú fēng ér hóng bō bǎi zhàng yǒu jiǔ qì zhàng rén jiǔ tiān zhēn jūn gōng

这句话大意是:《十洲记》曰:蓬莱山外别有海,谓之溟海,无风而洪波百丈,有九气丈人,九天真君宫。

xuán zhōng jì yuē dōng hǎi zhī dà zhě yǒu jù áo yān yǐ bēi fù péng lái shān

现代白话:《玄中记》曰:东海之大者,有巨鳌呢,以背负蓬莱山。

liè zǐ yuē bó hǎi zhī dōng yǒu dà hǎi qí zhōng yǒu shān yī yuē dài yú èr yuē yuán qiáo sān yuē fāng hú sì yuē yíng zhōu wǔ yuē péng lái

这句话大意是:《列子》曰:渤海之东有大海,其中有山,一曰岱舆,二曰员峤,三曰方壶,四曰瀛洲,五曰蓬莱。

qí shàng tái guān jiē jīn yù qín shòu jiē chún gǎo zhū gān zhī shù jiē jù shēng shí jiē yǒu zī wèi shí zhī bù lǎo bù sǐ rén jiē xiān shèng yī rì yī xī fēi xiáng lái wǎng

这句话大意是:其上台观皆金玉,禽兽皆纯缟,珠玕之树皆聚生,实皆有滋味,食之不老不死,人皆仙圣,一日一夕,飞翔来往。

shān hǎi jīng yuē péng lái shān hǎi zhōng zhī shén shān fēi yǒu dào zhě bù zhì

这句话大意是:《山海经》曰:蓬莱山,海中之神山,非有道者不至。

liè xiān chuán yuē ān qī shēng láng yá fù xiāng rén shí rén jiē yán qiān suì qín shǐ huáng yǔ yǔ cì jīn bì shù qiān wàn chū fù xiāng tíng jiē zhì qù liú yǐ chì yù xì yī liàng wèi bào

这句话大意是:《列仙传》曰:安期生,琅琊阜乡人,时人皆言千岁,秦始皇与语,赐金璧数千万,出阜乡亭,皆置去,留以赤玉舄一量为报。

yuē hòu qiān suì qiú wǒ péng lái shān xià

这句话大意是:曰:"后千岁,求我蓬莱山下。

yòu yuē fù jú xiān shēng yǔ shì yàn dài jiān rén wú shì zhōng mó jìng yī qián yīn mó zhī zhé wèn zhǔ rén dé wú yǒu jí kǔ zhé chū zǐ chì yào yǔ zhī mò bù shí yù hòu shàng wú shān xuán yào xià yǔ wàn xìng

这句话大意是:又曰:负局先生,语似燕岱间人,吴市中摩镜,一钱因摩之,辄问主人得无有疾苦,辄出紫赤药与之,莫不时愈,后上吴山,悬药下与万姓。

yù qù shí yǔ xià rén yuē wú yù hái péng lái shān

现代白话:欲去时,语下人曰:"我欲还蓬莱山。

shén xiān chuán yuē má gū wèi wáng fāng píng yuē zì jiē shì yǐ lái sān jiàn hǎi shuǐ biàn sāng tián péng lái zhī qīng qiǎn yě

这句话大意是:《神仙传》曰:麻姑谓王方平曰:自接侍已来,三见海水变桑田,蓬莱之清浅也。

fāng zhàng shān

这句话大意是:○方丈山。

hàn shū yuē tài yè chí yǒu fāng zhàng yíng zhōu xiàng hǎi zhōng shén shān yān

现代白话:《汉书》曰:太液池有方丈、瀛洲,像海中神山呢。

liè xiān chuán yuē fú lǘ zhě bù zhī hé xǔ rén

这句话大意是:《列仙传》曰:服闾者,不知何许人。

cháng zhǐ jǔ wǎng lái hǎi biān zhū cí zhōng

这句话大意是:常止莒,往来海边诸祠中。

yǒu sān xiān rén wū cí zhōng bó dǔ guā shǐ fú lǘ dān huáng guā shí méi lìng míng mù nǎi zhǐ fāng zhàng shān zài péng lái shān nán shí wǎng jǔ qǔ zhēn bǎo mài zhī

这句话大意是:有三仙人于祠中博,赌瓜,使服闾担黄瓜十枚,令瞑目,乃止方丈山,在蓬莱山南,时往莒取珍宝卖之。

yíng zhōu shān

这句话大意是:○瀛洲山。

shǐ jì fēng shàn shū yuē qí xuān wáng yān zhāo wáng shǐ rén qiú péng lái fāng zhàng yíng zhōu cǐ sān shén shān chuán zài hǎi zhōng qù rén bù yuǎn wàng zhī rú yún zhōng jí zhì zé sān shān fǎn zài shuǐ xià yù zhì zé fēng yǐn chuán ér qù mò néng zhì zhě

这句话大意是:《史记封禅书》曰:齐宣王、燕昭王使人求蓬莱、方丈、瀛洲,此三神山,传在海中,去人不远,望之如云中,及至则三山反在水下,欲至则风引船而去,莫能至者。

xiān rén bù sǐ yào jiē zài yān huáng jīn bái yù wèi gōng què

现代白话:仙人不死药皆在呢,黄金白玉为宫阙。

zhōng nán shān

这句话大意是:○终南山。

shū yuē zhōng nán dūn wù zhì yú niǎo shǔ

这句话大意是:《书》曰:终南惇物,至于鸟鼠。

wèi zhōng nán dūn wù èr shān xi chū zhì yú niǎo shǔ shān

这句话大意是:(谓终南、惇物二山,西出至于鸟鼠山。

shī yuē zhōng nán hé yǒu

这句话大意是:《诗》曰:终南何有?

yǒu tiáo yǒu méi

这句话大意是:有条有枚。

hàn shū yuē tài yī shān yòu wèi zhōng nán shān

这句话大意是:《汉书》曰:太一山又为终南山。

wǔ jīng yào yì tài yī shān zài fú fēng wǔ gōng xiàn zé zhōng nán tài yī bù dé wèi yī shān míng yǐ

现代白话:《五经要义》:太一山在扶风武功县,则终南、太一不得为一山明了。

gài zhōng nán nán shān zhī zǒng míng

这句话大意是:盖终南,南山之总名;。

tài yī shān zhī bié hào

这句话大意是:太一,山之别号。

táng shū yuē lú cáng yòng chū yǐn zhōng nán shān hòu chū shì

这句话大意是:《唐书》曰:卢藏用初隐终南山,后出仕。

dào shì sī mǎ zi wēi guī tiān tái shān qún gōng zǔ dào cáng yòng zhǐ zhōng nán shān yuē cǐ zhōng shén yǒu jiā chǔ hé bì tiān tāi

这句话大意是:道士司马子微归天台山,群公祖道,藏用指终南山曰:"此中甚有佳处,何必天台?

zi wēi xiào yuē yǐ wú guān zhī cǐ nǎi shì huàn zhī jié jìng ěr

现代白话:"子微笑曰:"以我观之,此乃仕宦之捷径你。

cáng yòng yǒu cán sè

这句话大意是:"藏用有惭色。

yòu yuē wén zōng kāi chéng èr nián zhào yuē měi wén jīng shī jiù shuō yǐ wéi zhōng nán shān xìng yún qí bì yǒu yǔ

这句话大意是:又曰:文宗开成二年诏曰:"每闻京师旧说,以为终南山兴云,祈必有雨。

ruò qíng jì suī mì yún zhì de jìng bù zhān rú kuàng cí shān běi miàn què tíng zì dāng yǐ shí xiū qí wàng sì chǒng shù yi jí

这句话大意是:若晴霁,虽密云至地,竟不沾濡,况兹山北面阙庭,自当以时修其望祀,宠数宜及。

jīn wén dōu wú cí yǔ zhōng nán shān wèi bèi lǐ zhì mìng yǒu sī jí shí jiàn lì

这句话大意是:今闻都无祠宇,终南山未备礼秩,命有司即时建立。

guān zhōng jì yuē zhōng nán shān yī míng zhōng nán yán zài tiān zhōng jū dōu zhī nán yě

这句话大意是:《关中记》曰:终南山一名中南,言在天中,居都之南也。

yòu yuē zhōng nán tài yī zuǒ yòu sān shí lǐ nèi míng fú dì

这句话大意是:又曰:终南、太一,左右三十里内名福地。

huáng fǔ mì gāo shì chuán yuē sì hào gòng rù shāng luò yǐn dì fèi shān yǐ dài tiān xià dìng

这句话大意是:皇甫谧《高士传》曰:四皓共入商洛,隐地肺山,以待天下定。

hàn gāo zǔ zhēng zhī bù zhì nǎi shēn zì nì zhōng nán shān

这句话大意是:汉高祖征之不至,乃深自匿终南山。

xīn shì sān qín jì yuē tài yī zài lí shān xi qù cháng ān èr bǎi lǐ shān zhī xiù zhě yě

这句话大意是:《辛氏三秦记》曰:太一在骊山西,去长安二百里,山之秀者也。

zhōng yǒu shí shì cháng yǒu yī dào shì bù shí wǔ gǔ zì yán tài yǐ zhī jīng zhāi jié nǎi de jiàn zhī qí zhuàng shì xiān rén

这句话大意是:中有石室,常有一道士,不食五谷,自言太乙之精,斋洁乃得见之,其状似仙人。

shān yī míng dì fèi kě bì hóng shuǐ

这句话大意是:山一名地肺,可避洪水。

sú yún shàng yǒu shén rén chéng chuán xíng zhuī zhī bù kě jí

这句话大意是:俗云上有神人乘船行,追之不可及。

fāng yú jì yuē dōng fāng shuò wèi tiān zhī dà zǔ qí zhōng nán duō jīn yín tiě yù shí zhāng tán yì lèi zhī wù cǐ bǎi gōng qǔ gěi wàn xìng suǒ yǎng zú yě

这句话大意是:《方舆记》曰:东方朔谓天之大阻其终南,多金银铁玉石樟檀异类之物,此百工取给,万姓所仰足也。

fēng tǔ jì yuē wáng mǎng yǐ huáng hòu yǒu zi tōng zǐ wǔ dào cóng dù líng zhí dǐ zhōng nán

这句话大意是:《风土记》曰:王莽以皇后有子,通子午道,从杜陵直抵终南。

✦ You read 地部·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.