太平御览 · 李昉 · Chapter 486 of 1000

人事部·卷一百二十七

PinyinModern Translation
Size

qióng

这句话大意是:○穷。

shuō wén yuē qióng jí yě

这句话大意是:《说文》曰:穷,极也。

hán shī wài zhuàn yuē tián zǐ fāng chū jiàn lǎo mǎ wū dào yuē hé mǎ yě

这句话大意是:《韩诗外传》曰:田子方出,见老马于道,曰:"何马也?

yù yuē gōng jiā chù ba ér bù wéi yòng gù fàng zhī

这句话大意是:"御曰:"公家畜,罢而不为用,故放之。

tián zǐ fāng yuē shǎo jǐn qí lì lǎo qì qí shēn rén zhě bù wéi yě

这句话大意是:"田子方曰:"少尽其力,老弃其身,仁者不为也。

shù bó shú zhī

这句话大意是:"束帛赎之。

qióng shì wén zhī zhī suǒ guī xīn yǐ

现代白话:穷士闻之,知所归心了。

lún yǔ yuē jūn zǐ gù qióng xiǎo rén qióng sī làn yǐ

现代白话:《论语》曰:有德行的人固穷,品行较差的人穷斯滥了。

jiā yǔ yuē chu zhāo wáng pìn kǒng zǐ kǒng zǐ wǎng bài lǐ yān lù chū hu chén cài dài fū xiāng yǔ móu yuē kǒng zǐ xián shèng qí suǒ cì jī jiē zhōng zhū hóu zhī bìng ruò yòng wū chu zé chén cài wēi yǐ

现代白话:《家语》曰:楚昭王聘孔子,孔子往拜礼呢,路出乎陈蔡,大夫相与谋曰:"孔子贤圣,其所刺讥皆中诸侯之病,若用于楚,则陈蔡危了。

suì shǐ tú bīng jù kǒng zǐ kǒng zǐ bù dé xíng jué liáng qī rì wú suǒ tōng lí gēng bù chōng cóng zhě jiē bìng

这句话大意是:"遂使徒兵距孔子,孔子不得行,绝粮七日,无所通,藜羹不充,从者皆病。

shǐ jì yuē fàn huī shuō qín zhāo wáng yuē wǔ zǐ xū tuō zǎi ér chū zhāo guān yè xíng ér zhòu fú zhì wū líng shuǐ wú yǐ hu qí kǒu xī xíng pú fú bài qǐ shǒu ròu tǎn gǔ fù chuī xiāo qǐ wū wú shì zú jǔ wú guó hé lú wèi bó

这句话大意是:《史记》曰:范睢说秦昭王曰:"伍子胥托载而出昭关,夜行而昼伏,至于陵水,无以糊其口,膝行匍匐拜,稽首肉袒,鼓腹吹箫,乞于吴市,卒举吴国,阖庐为伯。

shǐ chén de jìn móu rú zǐ xū jiā zhī yǐ yōu qiú zhōng shēn bù fù jiàn shì chén zhī shuō xíng yě

这句话大意是:使臣得进谋如子胥,加之以幽囚,终身不复见,是臣之说行也。

yòu yuē guǎn zhòng yuē wú cháng wèi bào shū móu shì ér gèng qióng kùn bào shū bù yǐ wǒ wèi yú zhī shí yǒu lì bù lì yě

现代白话:又曰:管仲曰:"我尝为鲍叔谋事而更穷困,鲍叔不以我为愚,知时有利不利也。

hàn shū sū wǔ chuán yuē chán yú dì wū jiān wáng yì shè hǎi shàng

这句话大意是:《汉书·苏武传》曰:单于弟于靬王弋射海上。

wǔ néng jié wǎng jiǎo qíng gōng nǔ wū jiān wáng ài zhī gěi qí yī shí

这句话大意是:武能结网缴,檠弓弩,于靬王爱之,给其衣食。

sān suì yú wáng bìng cì wǔ mǎ chù fú nì qióng lú

这句话大意是:三岁馀,王病,赐武马畜服匿穹庐。

qióng lú zhān lú yě

这句话大意是:(穹庐,旃庐也。

wáng sǐ hòu rén zhòng xǐ qù

这句话大意是:)王死后,人众徙去。

qí dōng dīng líng dào wǔ niú yáng wǔ fù dà qióng

这句话大意是:其冬,丁令盗武牛羊,武复大穷。

hàn xiàn dì chūn qiū yuē wáng lǎng jiàng sūn cè

这句话大意是:《汉献帝春秋》曰:王朗降孙策。

sūn cè lìng shǐ zhě jí lǎng yuē wèn nì zéi wáng lǎng lǎng shòu guó ēn dāng yún hé bào dé

这句话大意是:孙策令使者诘朗曰:"问逆贼王朗,朗受国恩,当云何报德?

lǎng duì yuē shēn qīng zuì zhòng sǐ yǒu yú gū

这句话大意是:"朗对曰:"身轻罪重,死有馀辜。

shēn dòu jiù jī cù zú rù bàn chì zhà tīng shēng dōng xī wéi mìng

这句话大意是:申脰就羁,蹴足入绊,叱咤听声,东西惟命。

wèi shì chūn qiū yuē chū xuān wáng shǐ hé yàn zhì cáo shuǎng děng yù

这句话大意是:《魏氏春秋》曰:初,宣王使何晏治曹爽等狱。

xuān wáng yuē fán yǒu bā zú yàn shū dīng shān děng qī xìng

这句话大意是:宣王曰凡有八族,晏疏丁、邓等七姓。

xuān wáng yuē wèi yě

这句话大意是:宣王曰:"未也。

yàn qióng jí nǎi yuē qǐ wèi yàn hu

这句话大意是:"晏穷急,乃曰:"岂谓晏吗?

xuān wáng yuē shì yě

这句话大意是:"宣王曰:"是也。

nǎi shōu yàn

这句话大意是:"乃收晏。

wèi mò chuán yuē cáo shuǎng xiōng dì guī jiā

这句话大意是:《魏末传》曰:曹爽兄弟归家。

chì luò yáng xiàn fā mín bā bǎi rén shǐ wèi bù wéi shuǎng dì sì jiǎo zuò gāo lóu lìng rén zài shàng wàng shì shuǎng xiōng dì jǔ dòng

这句话大意是:敕洛阳县发民八百人使尉部围爽第,四角作高楼,令人在上望视爽兄弟举动。

shuǎng jì qióng chóu mèn chí dàn dào hòu yuán zhōng lóu shàng rén biàn chàng gù dà jiàng jūn dōng xíng

这句话大意是:爽计穷愁闷,持弹到后园中,楼上人便唱:"故大将军东行。

shuǎng hái tīng shì shàng

这句话大意是:"爽还厅事上。

shǔ zhì yuē xiān zhǔ fá wú xiān zhǔ bài yǐn tuì dào gé huáng quán bù dé hái jiàng wèi

这句话大意是:《蜀志》曰:先主伐吴,先主败,引退,道隔,黄权不得还,降魏。

wèi wén dì wèi quán yuē jūn shě nì guī shùn yù zhuī zōng chén hán yé

这句话大意是:魏文帝谓权曰:"君舍逆归顺,欲追踪陈、韩耶?

quán duì yuē chén guò shòu liú shì hòu yù jiàng wú bù kě hái shǔ wú lù shì yǐ guī mìng

这句话大意是:"权对曰:"臣过受刘氏厚遇,降吴不可,还蜀无路,是以归命。

bài jūn zhī jiàng miǎn sǐ wèi xìng hé gǔ rén zhī kě mù

这句话大意是:败军之将,免死为幸,何古人之可慕。

wén dì shàn zhī

这句话大意是:"文帝善之。

shǔ zhì yuē xǔ jìng wéi xǔ shào pái bìn bù dé chǐ xù yǐ mǎ mó zì jǐ

这句话大意是:《蜀志》曰:许靖为许邵排摈,不得齿叙,以马磨自给。

wáng yǐn jìn shū yuē shàng gōng zhāng fāng jué qiān jīn yàn shuǐ duì bù zuò fā wáng gōng jiā nú bì shǒu chōng gěi bīng

这句话大意是:王隐《晋书》曰:上攻张方,决千金堰,水碓不作,发王公家奴婢手舂给兵。

nán zǐ zì shí sān yǐ shàng jiē cóng yì

这句话大意是:男子自十三以上皆从役。

wū shì gōng sī qióng dí mǐ shí wàn qián

这句话大意是:于是公私穷踧,米石万钱。

jìn zhōng xìng shū yuē huán xuán wén yì jūn qǐ zhǎn qí èr jiāng

这句话大意是:《晋中兴书》曰:桓玄闻义军起,斩其二将。

zhì lǜ jiǒng sāi rì yǔ zāng dào shì tuī suàn shù yā shèng zhī shù

这句话大意是:志虑窘塞,日与臧道士推算数厌胜之术。

huáng fǔ shì ān gāo shì chuán yuē chén zhòng zì zi zhōng qí rén

这句话大意是:皇甫士安《高士传》曰:陈仲,字子终,齐人。

shì chu jū wū líng zì wèi wū líng zi zhòng

这句话大意是:适楚,居于陵,自谓於陵子仲。

qióng bù gǒu qiú fēi yì zhī shí bù shí

这句话大意是:穷不苟求,非义之食不食。

wú yuè chūn qiū yuē yuè fá wú wú wáng lǜ qí xián liáng tóu wū xū shān

这句话大意是:《吴越春秋》曰:越伐吴,吴王率其贤良投于胥山。

yuè bīng dà zhì wéi wú sān chóng

这句话大意是:越兵大至,围吴三重。

dài fū wén zhǒng xiāng bài fàn lǐ zuǒ shǒu tí gǔ yòu shǒu cāo fú ér gǔ zhī

这句话大意是:大夫文种相拜,范蠡左手提鼓,右手操桴而鼓之。

wū shì wú wáng shū qí gōng shǐ ér shè zhǒng lǐ zhī jūn qí cí yuē chén wén jiǎo tù yǐ sǐ liáng quǎn pēng dí guó yǐ miè móu chén wáng

这句话大意是:于是吴王书其弓矢而射种、蠡之军,其辞曰:"臣闻狡兔已死良犬烹,敌国已灭谋臣亡。

jīn wú yǐ bìng yě zǐ dài fū hé bù yú zhī

这句话大意是:今吴已病也,子大夫何不虞之!

mò zǐ yuē kǒng zǐ qióng chén cài zhī jiān lí gēng bù shēn zǐ lù pēng tún kǒng qiū bù wèn ròu suǒ cóng lái ér shí zhī yě

这句话大意是:《墨子》曰:孔子穷陈、蔡之间,藜羹不糁,子路烹豚,孔丘不问肉所从来而食之也。

xún qīng zi yuē niǎo qióng zé zhuó shòu qióng zé jué rén qióng zé zhà

这句话大意是:《荀卿子》曰:鸟穷则啄,兽穷则攫,人穷则诈。

yòu yuē kǒng zǐ shì chu yóu chén cài zhī jiān qī rì bù shí

这句话大意是:又曰:孔子适楚,游陈、蔡之间,七日不食。

zǐ lù yuē yóu wén shàn zhě tiān bào zhī fú bù shàn zhě tiān bào zhī huò jīn fú zi jī dé yì xī jū zhī yǐn

现代白话:子路曰:"由闻善者天报之福,不善者天报之祸,今孔子积德义,奚居之隐?

kǒng zǐ yuē yóu

现代白话:"孔孔子说:"由!

fāng lán shēng wū shēn lín fēi yǐ wú rén ér bù fāng jūn zǐ zhī xué fēi wéi tóng yě jū bù yǐn zhě sī bù shēng shēn bù yì zhě zhì bù guǎng

现代白话:芳兰生于深林,非以无人而不芳,有德行的人之学非为同也,居不隐者思不生,身不佚者志不广。

zhuāng zi yuē quán hé yú xiāng yǔ chù wū lù xiāng xù yǐ shī xiāng rú yǐ mò bù ruò xiāng wàng hu jiāng hú

这句话大意是:《庄子》曰:泉涸,鱼相与处于陆,相煦以湿,相濡以沫,不若相忘乎江湖。

yòu yuē kǒng zǐ qióng wū chén cài zhī jiān qī rì bù huǒ shí lí gēng bù shēn

这句话大意是:又曰:孔子穷于陈、蔡之间,七日不火食,藜羹不糁。

yán huí zhái cài zǐ lù zǐ gòng xiāng yǔ yán yuē fū zǐ zài zhú wū lǔ xiāo jì wū wèi fá shù wū sòng qióng wū chén cài

现代白话:颜回择菜,子路、子贡相与言曰:"孔子载逐于鲁,削迹于卫,伐树于宋,穷于陈、蔡。

jūn zǐ zhī wú chǐ yě ruò cǐ hu

现代白话:有德行的人之无耻也若此吗?

yán huí wú yǐ yīng rù gào kǒng zǐ

这句话大意是:"颜回无以应,入告孔子。

kǒng zǐ tuī qín kuì rán ér tàn yuē yóu yǔ cì xì rén yě

这句话大意是:孔子推琴,喟然而叹曰:"由与赐,细人也。

zhào ér lái wú yǔ zhī jīn qiū yě bào rén yì zhī dào yǐ zāo shì zhī bào qí hé qióng zhī wèi yě

现代白话:召而来,我语之:今丘也抱仁义之道以遭世之暴,其何穷之为也!

shī zi yuē tāng fù wū tāng qiū wén wáng yōu wū yǒu lǐ wǔ wáng jī wū wáng mén yuè wáng qī wū kuài jī qín mù gōng bài wū xiáo sāi qí huán gōng yù zéi jìn wén gōng chū zǒu gù sān wáng zī wū rǔ ér wǔ bó de wū kùn yě

这句话大意是:《尸子》曰:汤复于汤丘,文王幽于羑里,武王羁于王门,越王栖于会稽,秦缪公败于殽塞,齐桓公遇贼,晋文公出走,故三王资于辱而五伯得于困也。

hán zǐ yuē lǔ rén shēn shàn zhī lǚ qī shàn zhī gǎo ér xǐ wū yuè

这句话大意是:《韩子》曰:鲁人身善织履,妻善织缟,而徙于越。

huò wèi zhī yuē zi bì qióng yǐ

现代白话:或谓之曰:"子必穷了。

lǚ wéi rén lǚ zhī yě ér yuè rén chéng zhōu

这句话大意是:履为人履之也,而越人乘舟;。

gǎo wéi rén guān zhī yě ér yuè rén bèi fā

这句话大意是:缟为人冠之也,而越人被发。

yù wú qióng kě de hu

这句话大意是:欲无穷,可得吗?

yàn dān zi yuē fán jiāng jūn yǐ qióng guī wǒ ér dān mài zhī xīn bù rěn yě

这句话大意是:《燕丹子》曰:樊将军以穷归我,而丹卖之,心不忍也。

huái nán zǐ yuē jīn fú qióng bǐ zhī shè qióng xiàng zhī xiǎo shè yě

这句话大意是:《淮南子》曰:今夫穷鄙之社(穷巷之小社也。

yě kòu pén fǔ fǒu xiāng hè ér gē zì yǐ wéi lè yǐ

现代白话:)也,叩盆拊缶,相和而歌,自以为乐了。

cháng shì wèi zhī jī jiàn gǔ zhuàng jù zhōng nǎi shǐ zhī qí fǒu zhī zú xiū yǐ

现代白话:尝试为之击建鼓,撞巨锺,乃始知其缶之足羞了。

xīn xù yuē níng qī yù gàn qí huán gōng qióng kùn wú yǐ zì jìn wū shì wèi shāng gē sù wū guō mén zhī wài jī niú jiǎo ér gē

这句话大意是:《新序》曰:宁戚欲干齐桓公,穷困无以自进,于是为商歌,宿于郭门之外,击牛角而歌。

huán gōng wén zhī yuē yì zāi zhī gē fēi cháng rén yě

现代白话:桓公闻之,曰:"异啊之歌,非常人也!

zá dào shū yuē de fèi zhī shān qí xià shēng cǎo míng yuē jiù qióng rú zhú dōng xià bù kū

这句话大意是:《杂道书》曰:地肺之山,其下生草,名曰:"救穷,如竹,冬夏不枯。

qǔ ér shí zhī kě jué gǔ bù shí lìng rén cháng shēng

这句话大意是:取而食之,可绝谷不食,令人长生;。

fú zhī sān shí rì xíng jí zǒu mǎ

这句话大意是:服之三十日,行及走马。

zhào yī qióng niǎo fù yuē yǒu yī qióng niǎo jí yì yuán yě

这句话大意是:赵壹《穷鸟赋》曰:有一穷鸟,戢翼原野。

zhào wǎng jiā shàng jī jǐng zài xià

这句话大意是:罩网加上,机阱在下。

qián jiàn cāng sǔn hòu bī qū zhě

这句话大意是:前见苍隼,后逼驱者。

jiǎo dàn zhāng yòu yì gōng gòu zuǒ

这句话大意是:缴弹张右,羿弓彀左。

fēi wán jī shǐ jiāo jí wū wǒ

这句话大意是:飞丸激矢,交集于我。

sī fēi bù dé yù míng bù kě

这句话大意是:思飞不得,欲鸣不可。

jǔ tóu wèi chù yáo zú kǒng duò

这句话大意是:举头畏触,摇足恐堕。

nèi dú bù jí zhà bīng zhà huǒ

这句话大意是:内独怖急,乍冰乍火。

qín cāo yuē kǒng zǐ shǐ yán yuān zhí pèi dào kuāng guō wài

这句话大意是:《琴操》曰:孔子使颜渊执辔,到匡郭外。

kǒng zǐ jì shì yáng hǔ yǐ wéi jīn fù lái zhì nǎi xiāng shuài wéi kǒng zǐ shù rì bù jiě dì zǐ jiē yǒu jī sè

这句话大意是:孔子既似阳虎,以为今复来至,乃相率围孔子,数日不解,弟子皆有饥色。

wū shì kǒng zǐ yǎng tiān tàn yuē jūn zǐ gù yì qióng hu

现代白话:于是孔子仰天叹曰:"有德行的人固亦穷乎!

zǐ lù wén kǒng zǐ zhī yán bēi gǎn bó rán dà nù zhāng mù fèn jiàn shēng rú zhōng gǔ gù wèi èr sān zǐ yuē shǐ wú yǒu cǐ ě yě

现代白话:"子路闻孔子之言悲感,勃然大怒,张目奋剑,声如钟鼓,顾谓二三孔子说:"使我有此厄也。

sī mǎ biāo yǔ shān jù yuán shū yuē gēn bá shī jù tuō mìng cǐ bié

这句话大意是:司马彪《与山巨源书》曰:根拔失据,托命此别。

gào qiú jīn mǐn xǔ jiàn zhèn xù

这句话大意是:告求矜愍,许见赈恤。

qióng rén yì gǎn bēi xǐ jiān huái

这句话大意是:穷人易感,悲喜兼怀。

chéng mìng zhī hòu qíng guò jiā kuàng

这句话大意是:承命之后,情过挟纩。

kǒng shū xuán zài qióng jì yuē qiǎn xìn yǔ yì yáng tài shǒu sūn zhòng kāi xiāng wén gào qí kùn fá de juàn èr pǐ huài chē yī chéng

这句话大意是:孔舒玄《在穷记》曰:遣信与义阳太守孙仲开相闻,告其困乏,得绢二匹,坏车一乘。

mài de juàn sān pǐ

这句话大意是:卖,得绢三匹;。

yǐ dí de mǐ yī shí xiàng sān hú

这句话大意是:以籴,得米一石,橡三斛。

shí kǒu sān shí wǔ rén bǎi rì zhī zhōng yǐ cǐ zì huó rén jiē hè jié wú fù xuè sè

这句话大意是:食口三十五人,百日之中以此自活人皆鹤节,无复血色。

dòng

这句话大意是:○冻。

zuǒ zhuàn xiāng shí bā nián yuē chu shī fá zhèng shè wū yú chǐ zhī xià yú chǐ shān zhī xià yǒu shuǐ gù yán shè yě

这句话大意是:《左传·襄十八年》曰:楚师伐郑,涉于鱼齿之下,(鱼齿山之下有水,故言涉也。

shèn yǔ chu shī duō dòng yì tú jǐ jǐn

这句话大意是:)甚雨,楚师多冻,役徒几尽。

hàn shū yuē hán wáng xìn jiàng xiōng nú shàng zì jiāng jī zhī lián zhàn chéng shèng běi zhì lóu fán huì hán dà yǔ shì zú jī dòng

这句话大意是:《汉书》曰:韩王信降匈奴,上自将击之,连战,乘胜北至楼烦,会寒大雨,士卒饥冻。

yòu yuē wáng mǎng

这句话大意是:又曰:王莽。

tiān fèng sì nián bā yuè mǎng qīn zhī nán jiāo zhù zuò wēi dòu

这句话大意是:天凤四年八月,莽亲之南郊,铸作威斗。

wēi dòu zhě yǐ wǔ dàn tóng wèi zhī wǔ sè shí tóng hé zhì wèi wēi dòu yě

这句话大意是:威斗者,以五石铜为之,(五色石铜合治为威斗也。

ruò běi dǒu zhǎng èr chǐ wǔ cùn yù yǐ yā shèng zhòng bīng

这句话大意是:)若北斗,长二尺五寸,欲以厌胜众兵。

jì chéng lìng sī mìng fù zhī mǎng chū zé zài qián rù zé yù páng

这句话大意是:既成,令司命负之,莽出则在前,入则御旁。

zhù dòu rì dà hán bǎi guān rén mǎ yǒu dòng sǐ zhě

这句话大意是:铸斗日大寒,百官人马有冻死者。

sān fǔ jué lù yuē bào huī fù wèi xiàn lì yǒu zuì lìng yù shā zhī

这句话大意是:《三辅决录》曰:鲍恢父为县吏,有罪,令欲杀之。

huī nián shí sān cháng fú mén wài dòng de zhòu yè hào qì lìng gǎn ér shè zhī

这句话大意是:恢年十三,常伏门外冻地,昼夜号泣,令感而赦之。

jìn xuán jiā qǐ jū zhù yuē xú zhōu cì shǐ wáng zhòng dé shàng yán xià pī tóng lìng yīn dào yì shí yī yuè mào hán chū jùn lǚ shè bīng xuě zhǔ bù wáng hēi děng sān rén jiǎo xī dòng duàn

这句话大意是:《晋玄嘉起居注》曰:徐州刺史王仲德上言:下坯僮令殷道益,十一月冒寒出郡,履涉冰雪,主簿王黑等三人脚悉冻断。

yàn zǐ chūn qiū yuē jǐng gōng chū yóu wū sāi tú dǔ sǐ jí zhě mò rán bù wèn

这句话大意是:《晏子春秋》曰:景公出游于塞途,睹死瘠者,默然不问。

yàn zǐ yuē xī wú xiān jūn huán gōng chū yóu dǔ jī zhě yǔ shí bìng zhě yǔ cái

现代白话:晏孔子说:"昔我先君桓公出游,睹饥者与食,病者与财。

jīn jūn yóu sāi tú jī hán dòng něi sǐ jí xiāng wàng ér jūn bù wèn

这句话大意是:今君游塞途,饥寒冻馁,死瘠相望,而君不问。

shī jūn dào yǐ

现代白话:失君道了!

gōng wū shì liǎn sǐ jí fā sù zhèn pín sān yuè bù chū yóu

这句话大意是:"公于是敛死瘠,发粟赈贫,三月不出游。

lǚ shì chūn qiū yuē gē yí wéi qí rú lǔ tiān dà hán ér hòu mén yǔ dì zǐ sù wū guō wài hán yù shén wèi dì zǐ yuē zi yǔ wǒ yī wǒ huó

现代白话:《吕氏春秋》曰:戈夷违齐如鲁,天大寒而后门,与弟子宿于郭外,寒愈甚,谓弟孔子说:"子与我衣,我活;。

wǒ yǔ zǐ yī zi huó wǒ guó shì yě wèi tiān xià xī sǐ

这句话大意是:我与子衣,子活我国士也,为天下惜死;。

zi bù xiào rén bù zú ài yě

这句话大意是:子不肖人,不足爱也。

zi yǔ wǒ yī

这句话大意是:子与我衣。

dì zǐ yuē fū bù xiào rén è néng yǔ guó shì yī zāi

现代白话:"弟孔子说:"夫不肖人,恶能与国士衣啊?

gē yí jiě yī yǔ dì zǐ yè bàn ér sǐ dì zǐ suì huó

这句话大意是:"戈夷解衣与弟子,夜半而死,弟子遂活。

qín cāo yuē zēng zǐ yòu shǎo cí rén zhì xiào gēng wū tài shān zhī xià zāo tiān lín zé yǔ xuě

这句话大意是:《琴操》曰:曾子幼少,慈仁质孝,耕于太山之下,遭天霖泽雨雪。

hán xún yuè bù dé guī nǎi zuò yōu sī zhī gē

这句话大意是:寒,旬月不得归,乃作《忧思》之歌。

è

这句话大意是:○饿。

lǐ jì tán gōng yuē qí dà jī qián áo wèi shí wū lù yǐ dài è zhě ér shí zhī

这句话大意是:《礼记·檀弓》曰:齐大饥,黔敖为食于路,以待饿者而食之。

yǒu è zhě méng mèi jí jù mào mào rán lái

这句话大意是:有饿者蒙袂戢屦,贸贸然来。

qián áo zuǒ fèng shí yòu zhí yǐn yuē jiē

这句话大意是:黔敖左奉食,右执饮,曰:"嗟!

lái shí

这句话大意是:来食!

yáng qí mù ér shì zhī yuē yǔ wéi bù shí jiē lái zhī shí yǐ zhì wū sī yě

这句话大意是:"扬其目而视之,曰:"予惟不食嗟来之食以致于斯也!

jiē lái shí suī mǐn ér hū zhī fēi jìng cí yě

这句话大意是:"(嗟来食,虽悯而呼之,非敬辞也。

cóng ér xiè yān zhōng bù shí ér sǐ

现代白话:)从而谢呢,终不食而死。

zuǒ zhuàn xuān shàng yuē jìn hóu yǐn zhào dùn jiǔ fú jiǎ jiāng gōng zhī

这句话大意是:《左传·宣上》曰:晋侯饮赵盾酒,伏甲将攻之。

chū xuān zi tián wū shǒu shān shě wū yì sāng tián liè yě

这句话大意是:初,宣子田于首山,舍于翳桑,(田,猎也。

yì sāng sāng zhī duō yīn yì zhě yě

这句话大意是:翳桑,桑之多阴翳者也。

jiàn líng zhé è wèn qí bìng

这句话大意是:)见灵辄饿,问其病。

líng zhé jìn rén

这句话大意是:(灵辄,晋人。

yuē bù shí sān rì yǐ

现代白话:)曰:"不食三日了。

shí zhī shě qí bàn

这句话大意是:"食之,舍其半。

wèn zhī yuē guān sān nián yǐ wèi zhī mǔ zhī cún fǒu jīn jìn yān qǐng yǐ yí zhī

现代白话:问之,曰:"官三年了,未知母之存否,今近呢,请以遗之。

shǐ jìn zhī ér wèi zhī dān sì yǔ ròu zhì zhū tuó yǐ yǔ zhī

这句话大意是:"使尽之,而为之箪食与肉,置诸橐以与之。

jì ér zhé wèi gōng jiè líng zhé wèi gōng jiǎ shì

这句话大意是:既而辄为公介,(灵辄为公甲士。

dǎo jǐ yǐ yù gōng tú ér miǎn zhī

这句话大意是:)倒戟以御公徒,而免之。

wèn qí hé gù yuē yì sāng zhī è rén yě

现代白话:问其为什么,曰:"翳桑之饿人也。

wèn qí míng jū bù gào ér tuì

这句话大意是:"问其名居,不告而退。

lún yǔ jì shì yuē qí jǐng gōng yǒu mǎ qiān sì sǐ zhī rì mín wú dé ér chēng yān

现代白话:《论语·季氏》曰:齐景公有马千驷,死之日,民无德而称呢。

bó yí shū qí è yú shǒu yáng zhī xià mín dào yú jīn chēng zhī

这句话大意是:伯夷、叔齐饿于首阳之下,民到于今称之。

shǐ jì yuē zhào zhǔ fù yóu shā qiū gōng zǐ zhāng zuò luàn

这句话大意是:《史记》曰:赵主父游沙丘,公子章作乱。

li duì qǐ bīng bài zhī zhāng wǎng zǒu zhǔ fù duì yīn wéi zhǔ fù gōng

这句话大意是:李兑起兵,败之,章往走主父,兑因围主父宫。

lìng gōng rén hòu chū zhě yí

这句话大意是:令宫人"后出者夷"。

zhǔ fù bù dé chū tàn què kòu ér shí zhī sān yuè suì è sǐ shā qiū gōng

这句话大意是:主父不得出,探雀鷇而食之,三月遂饿死沙丘宫。

yòu yuē shàng shǐ shàn xiāng rén xiāng dèng tōng yuē dāng pín è sǐ

这句话大意是:又曰:上使善相人相邓通,曰:"当贫饿死。

wén dì yuē néng fù tōng zhě zài wǒ hé wèi pín

这句话大意是:"文帝曰:"能富通者在我,何谓贫!

wū shì cì dèng tōng shǔ yán dào tóng shān de zì zhù qián

这句话大意是:"于是赐邓通蜀严道铜山,得自铸钱。

jǐng dì lì yǒu gào dèng tōng dào chū gù wú zhù qián xià lì yàn wèn pō yǒu

这句话大意是:景帝立,有告邓通盗出崮吴铸钱,下吏验问,颇有。

suì àn jǐn mò rù yī zān bù dé zhe shēn suì è sǐ

这句话大意是:遂案,尽没入,一簪不得着身,遂饿死。

yòu yuē tiáo hòu zhōu yà fu wèi hé nèi shǒu shí xǔ fù xiāng zhī yuē hòu sān suì ér hóu hóu bā suì wèi jiàng xiàng chí guó bǐng guì yǐ wū rén chén wú liǎng

现代白话:又曰:条侯周亚夫为河内守,时许负相之,曰:"后三岁而侯,侯八岁为将相,持国柄,贵了,于人臣无两。

qí hòu jiǔ suì ér jūn è sǐ

这句话大意是:其后九岁而君饿死。

fù zhǐ qí kǒu yǒu cóng lǐ rù kǒu cǐ è sǐ fǎ yě sān suì qí xiōng jiàng hòu yǒu zuì wén dì zé jiàng hòu zi xián zhě jiē tuī yà fu nǎi fēng yà fu wèi tiáo hòu

这句话大意是:"负指其口:"有从理入口,此饿死法也,三岁,其兄绛侯有罪,文帝择绛侯子贤者,皆推亚夫,乃封亚夫为条侯。

zú è sǐ

这句话大意是:卒饿死。

yòu yuē zhào wáng yǒu yǐ zhū lǚ nǚ wèi hòu fú ài

这句话大意是:又曰:赵王友以诸吕女为后,弗爱。

tài hòu nù zhào zhào wáng zhì dǐ fú yǔ shí

这句话大意是:太后怒,召赵王置邸、弗与食。

zhào wáng è suì yōu sǐ

这句话大意是:赵王饿,遂幽死。

zhàn guó cè yuē chu fá zhōng shān zhōng shān jūn wáng zǒu

这句话大意是:《战国策》曰:楚伐中山,中山君亡走。

yǒu èr rén qiè gē suí qí hòu yuē chén fù cháng è qiě sǐ jūn xià hú sūn bū chén fù

这句话大意是:有二人挈戈随其后,曰:"臣父尝饿且死,君下壶飧𫗦臣父。

chén fù yuē zhōng shān yǒu shì nǚ bì sǐ zhī

这句话大意是:臣父曰:中山有事,女必死之!

gù lái sǐ jūn yě

这句话大意是:故来死君也。

hàn shū yuē zhū mǎi chén dú xíng gē dào zhōng fù xīn mù jiān

这句话大意是:《汉书》曰:朱买臣独行歌道中,负薪墓间。

gù qī yǔ fū jiā jù shàng zhǒng jiàn mǎi chén jī hán hū fàn shí zhī

这句话大意是:故妻与夫家俱上冢,见买臣饥寒,呼饭食之。

yòu yuē sū wǔ zì zi qīng dù líng rén

这句话大意是:又曰:苏武,字子卿,杜陵人。

shǐ xiōng nú xiōng nú bì yù jiàng zhī nǎi chū zhì dà jiào zhōng jué bù yǔ yǐn shí

这句话大意是:使匈奴,匈奴必欲降之,乃出置大窖中,绝不与饮食。

tiān yù xuě wǔ niè xuě yǔ zhān máo bìng yàn zhī shù rì bù sǐ xiōng nú yǐ wéi shén nǎi xǐ wǔ běi hǎi shàng wú rén zhī chù shǐ mù dī yáng

这句话大意是:天雨雪,武啮雪与毡毛并咽之,数日不死,匈奴以为神,乃徙武北海上无人之处,使牧羝羊。

sù shí bù zhì jué yě shǔ cǎo shí ér shí zhī

这句话大意是:粟食不至,掘野鼠草实而食之。

yòu yuē xuán dì jí wèi tiān xià dà shuǐ guān dōng jùn shí yī yóu shén

这句话大意是:又曰:玄帝即位,天下大水,关东郡十一尤甚。

èr nián qí de jī gǔ shí sān shí yú wàn mín duō jī sǐ láng yá jùn rén xiāng shí

这句话大意是:二年,齐地饥,谷石三十馀万,民多饥死,琅琊郡人相食。

yòu yuē wáng mǎng mò chì méi suì shāo cháng ān gōng shì shì lǐ hài gēng shǐ

这句话大意是:又曰:王莽末,赤眉遂烧长安宫室市里,害更始。

mín jī è xiāng shí sǐ zhě shù shí wàn cháng ān wèi xū xū zhōng wú xíng rén

这句话大意是:民饥饿相食,死者数十万,长安为虚,虚中无行人。

zōng miào yuán lín jiē fā jué wéi bà líng wán

这句话大意是:宗庙园林皆发掘,惟霸陵完。

dōng guān hàn jì yuē wáng mǎng mò nán fāng kū hàn mín duō jī è

这句话大意是:《东观汉记》曰:王莽末,南方枯旱,民多饥饿。

qún dào rù yě zé jué fú cí shí zhī

这句话大意是:群盗入野泽,掘凫茨食之。

yòu yuē jiàn wǔ jiǔ nián zhēng yuè wěi áo è chū chéng cān qiǔ fù zhàng sǐ

这句话大意是:又曰:建武九年正月,隗嚣饿,出城餐糗,腹胀死。

yòu yuē zhū bó shàng shū lǐ mǎ yuán yuē bā nián chē jià tǎo wěi áo wéi dú dí dào wèi guó jiān shǒu

这句话大意是:又曰:朱勃上书理马援曰:"八年,车驾讨隗嚣,惟独狄道为国坚守。

rán mín jī jǐn dàn nǔ zhǔ lǚ

这句话大意是:然民饥馑,啖弩煮履。

jì mìng lòu kè

这句话大意是:寄命漏刻。

yòu yuē shàng wèn dì wǔ lún yuē wén qīng wèi lì wō qī fù bù guò cóng xiōng fàn níng yǒu zhī yě

这句话大意是:又曰:上问第五伦曰:"闻卿为吏挝妻父,不过从兄饭,宁有之也?

lún duì yuē chén sān qǔ qī jiē wú fù

这句话大意是:"伦对曰:"臣三娶妻皆无父。

chén shēng zāo jī rǎo ràng mǐ shí wàn qián bù gǎn wàng guò rén fàn

这句话大意是:臣生遭饥扰攘,米石万钱,不敢妄过人饭。

yòu yuē wáng láng qǐ bīng shàng zì jì dōng nán chí chén yè cǎo shè zhì ráo yáng wú lóu tíng

这句话大意是:又曰:王郎起兵,上自蓟东南驰,晨夜草舍,至饶阳芜蒌亭。

shí tiān hán liè zhòng jiē jī pí féng yì shàng dòu zhōu

这句话大意是:时天寒冽,众皆饥疲,冯异上豆粥。

míng dàn shàng wèi zhū jiāng yuē zuó de gōng sūn dòu zhōu jī hán jù jiě

这句话大意是:明旦,上谓诸将曰:"昨得公孙豆粥,饥寒俱解。

yòu yuē dèng yǔ yǔ chì méi zhàn chì méi yáng bài qì zī zhòng zǒu chē jiē zài tǔ yǐ dòu fù qí shàng

这句话大意是:又曰:邓禹与赤眉战,赤眉佯败,弃辎重走,车皆载土,以豆覆其上。

bīng shì jī zhēng qǔ zhī

这句话大意是:兵士饥,争取之。

chì méi yǐn hái jī zhī jūn kuì luàn

这句话大意是:赤眉引还击之,军溃乱。

shí bǎi xìng jī rén xiāng shí huáng jīn yī jīn yì dòu wǔ shēng dào lù duàn gé wěi shū bù zhì jūn shì xī yǐ guǒ shí wèi liáng

这句话大意是:时百姓饥,人相食,黄金一斤易豆五升,道路断隔,委输不至,军士悉以果实为粮。

yòu yuē gěng gōng zài shū lè chéng jiù bīng bù zhì shù yuè shí jǐn qióng kùn nǎi zhǔ kǎi nǔ shí qí jīn gé

这句话大意是:又曰:耿恭在疏勒城,救兵不至,数月食尽,穷困,乃煮铠弩,食其筋革。

xiè chéng hòu hàn shū yuē tiān xià luàn rén xiāng shí

这句话大意是:谢承《后汉书》曰:天下乱,人相食。

zhào xiào dì lǐ wèi è zéi suǒ de xiào wén zhī jí zì fù yì zéi yuē lǐ jiǔ è léi shòu bù rú xiào féi bǎo

这句话大意是:赵孝弟礼,为饿贼所得,孝闻之,即自缚诣贼曰:"礼久饿,羸瘦,不如孝肥饱。

zéi dà jīng bìng fàng zhī

这句话大意是:"贼大惊,并放之。

yuán shān sōng hòu hàn shū yuē chì méi rù cháng ān yè tíng zhōng yǒu shù bǎi qiān rén

这句话大意是:袁山松《后汉书》曰:赤眉入长安掖庭中,有数百千人。

zì gēng shǐ bài bì diàn mén bù chū jué tíng zhōng lú fú gēn bǔ chí zhōng yú shí zhī sǐ yīn mái gōng zhōng

这句话大意是:自更始败,闭殿门不出,掘庭中芦菔根,捕池中鱼食之,死因埋宫中。

yǒu gù cí gān quán lè rén shàng gòng jī gǔ gē wǔ yī fú xiān míng jiàn pén zi kòu tóu yán jī

这句话大意是:有故祠甘泉乐人,尚共击鼓歌舞,衣服鲜明,见盆子叩头言饥。

pén zi shǐ zhōng huáng mén lǐn zhī sù shù shēng

这句话大意是:盆子使中黄门廪之粟数升。

hòu pén zi qù jiē è sǐ

这句话大意是:后盆子去,皆饿死。

fàn yè hòu hàn shū yuē dèng yǔ wēi shāo sǔn yòu fá shí guī fù zhě lí sàn

这句话大意是:范晔《后汉书》曰:邓禹威稍损,又乏食,归附者离散。

ér chì méi hòu hái rù cháng ān yǔ yǔ zhàn bài zǒu zhì gāo líng jūn shì jī è jiē shí zǎo cài

这句话大意是:而赤眉后还入长安,禹与战败,走至高陵,军士饥饿,皆食枣菜。

hàn xiàn dì chuán yuē chē jià zhì luò yáng

这句话大意是:《汉献帝传》曰:车驾至洛阳。

shì shí gōng shì shāo jǐn bǎi guān pī jīng jí yī qiū qiáng jiān zhōu jùn gè yōng qiáng bīng ér wěi shū bù zhì

这句话大意是:是时宫室烧尽,百官披荆棘依丘墙间,州郡各拥强兵,而委输不至。

qún liáo jī fá shàng shū láng yǐ xià zì chū cǎi lǚ huò è sǐ qiáng bì jiān

这句话大意是:群僚饥乏,尚书郎以下自出采穞,或饿死墙壁间。

wú zhì yuē yuán shù zài shòu chūn gǔ shí bǎi yú wàn zài jīn qián zhī shì qiú dí shì wú mǐ ér qì qián qù

这句话大意是:《吴志》曰:袁术在寿春,谷石百馀万,载金钱之市求籴,市无米而弃钱去。

bǎi xìng jī hán yǐ sāng shèn huáng chóng wèi qián fàn

这句话大意是:百姓饥寒,以桑椹、蝗虫为干饭。

wáng yǐn jìn shū yuē yǒng jiā wǔ nián luò zhōng dà jī

这句话大意是:王隐《晋书》曰:永嘉五年,洛中大饥。

wǔ yuè zhì yú è sǐ

这句话大意是:五月,挚虞饿死。

yòu yuē liú kūn yǔ wáng chéng xiàng jiān yuē bù dé jìn jūn zhě shí kùn wú shí cán mín niǎo sàn yōng fā tú xiǎn mù gōng yī zhāng jīng shǐ shí fā biān cǎo shèng liáng bù yíng èr rì xià jí sāng shèn dōng zé yíng dòu

这句话大意是:又曰:刘琨与王丞相笺曰:"不得进军者实困无食,残民鸟散,拥发徒跣,木弓一张,荆矢十发,编草盛粮,不盈二日,夏即桑椹,冬则营豆。

shì cǐ āi tàn shǐ rén qì suǒ kǒng wú sūn hán bái yóu huò nán zhī kuàng yǐ kūn qiè ruò fán cái ér dāng lǜ cǐ yǐ tiǎn qiáng kòu

这句话大意是:视此哀叹,使人气索,恐吴孙、韩白犹或难之,况以琨怯弱凡才,而当率此以殄强寇。

jìn zhōng xìng shū yuē wáng ní zì jì sūn

这句话大意是:《晋中兴书》曰:王尼,字季孙。

luò yáng fù mò bì luàn jiāng xià

这句话大意是:洛阳覆没,避乱江夏。

wáng chéng shí wéi jīng zhōu cì shǐ jiàn zhī xīn xǐ hòu gōng jǐ zhī

这句话大意是:王澄时为荆州刺史,见之欣喜,厚供给之。

ní zǎo sàng fù zhǐ yǒu yī xī bù yòng jū zhái wéi chù lù chē niú yī chéng měi xíng zhé shǐ r yù mù zé sù chē shàng wú dìng chǔ

这句话大意是:尼早丧妇,止有一息,不用居宅,惟畜露车牛一乘,每行辄使儿御,暮则宿车上,无定处。

chéng zú jīng zhōu è huāng ní shā niú huài chē zhǔ zhī suì fù zǐ něi sǐ

这句话大意是:澄卒,荆州饿荒,尼杀牛坏车煮之,遂父子馁死。

yàn zǐ chūn qiū yuē yuè shí fù dòng è wéi rén chén pú sān nián yǐ

现代白话:《晏子春秋》曰:越石父冻饿,为人臣仆三年了。

yàn zǐ jiě zuǒ cān shú zhī

这句话大意是:晏子解左骖赎之。

wén zi yuē shén nóng zhī fǎ zhàng fū dīng zhuàng bù gēng tiān xià yǒu shòu qí è zhě

这句话大意是:《文子》曰:神农之法:丈夫丁壮不耕,天下有受其饿者。

mèng zǐ yuē chén zhòng jū wū líng sān rì bù shí ěr mù wú wén jiàn jǐng shàng yǒu li cáo shí shí zhě guò bàn yǐ pú fú wǎng jiāng shí zhī sān yān rán hòu ěr mù yǒu wén jiàn

现代白话:《孟子》曰:陈仲居于陵,三日不食,耳目无闻,见井上有李,螬食实者过半了,匍匐往将食之,三咽然后耳目有闻见。

hán zǐ yuē qín dà è yīng hóu wèi wáng yuē wú yuàn zhī cǎo shū xiàng guǒ zǎo lì zú yǐ huó mín qǐng fā zhī

现代白话:《韩子》曰:秦大饿,应侯谓王曰:"我苑之草蔬橡果枣栗足以活民,请发之。

wáng yuē jīn fā wú yuàn yǐ huó mín shì shǐ yǒu gōng yǔ wú gōng zhēng qǔ yě

现代白话:"王曰:"今发我苑以活民,是使有功与无功争取也。

rén shēng ér luàn bù rú sǐ ér zhì

这句话大意是:人生而乱,不如死而治。

jiǎ yì xīn shū yuē guó jūn jiāo zì jìn fá zhī chū zǒu táo wū shān zhōng suì è sǐ wèi qín shòu shí zhī

这句话大意是:贾谊《新书》曰:虢君骄恣,晋伐之,出走,逃于山中,遂饿死,为禽兽食之。

fēng sú tōng yuē sú shuō dà è bù zài yī chē fàn wèi zhèng dé yī chē fàn bù fù huó yě

这句话大意是:《风俗通》曰:俗说大饿不在一车饭,谓正得一车饭不复活也。

fú zi yuē huì zi jiā qióng è shù rì bù jǔ huǒ nǎi jiàn liáng wáng

这句话大意是:《苻子》曰:惠子家穷,饿数日不举火,乃见梁王。

wáng yuē xià mài fāng shú qǐng yǐ gē zi kě hu

这句话大意是:王曰:"夏麦方熟,请以割,子可吗?

huì zi yuē shī fāng lái yù qún chuān zhī shuǐ zhǎng yǒu yī rén ruò liú ér xià hū shī jiù zhī

现代白话:"惠孔子说:"施方来,遇群川之水长,有一人溺,流而下,呼施救之。

shī yīng yuē wú bù shàn yóu fāng jiāng wèi zi gào jí wū dōng yuè zhī wáng jiǎn qí shàn yóu zhě yǐ jiù zi kě hu

现代白话:施应曰:'我不善游,方将为子告急于东越之王,简其善游者以救子,可吗?

ruò rén yuē wǒ dé yī piáo zhī lì zé huó yǐ

现代白话:'溺人曰:'我得一瓢之力则活了。

zi fāng gào jí wū dōng yuè zhī wáng jiǎn qí shàn yóu zhě yǐ jiù wǒ shì bù rú qiú wǒ wū zhòng yuān zhī xià yú lóng zhī fù yǐ

现代白话:子方告急于东越之王,简其善游者以救我,是不如求我于重渊之下、鱼龙之腹了。

shì shuō yuē xī gōng zāo yǒng jiā sāng luàn qióng něi xiāng rén gòng shí zhī

这句话大意是:《世说》曰:郗公遭永嘉丧乱,穷馁,乡人共食之。

gōng cháng xié xiōng zi wài shēng èr xiǎo r wǎng shí xiāng rén yuē gè zì qióng něi yǐ jūn zhī xián gòng yù cún jūn ěr kǒng bù néng jiān shí

这句话大意是:公常携兄子外甥二小儿往食,乡人曰:"各自穷馁,以君之贤,共欲存君耳,恐不能兼食。

gōng wū shì dú wǎng shí qì zhé hán fàn zhe jiá hái tǔ yǔ èr xiǎo r

这句话大意是:"公于是独往食,讫辄含饭着颊,还,吐与二小儿。

hòu bìng de cún

这句话大意是:后并得存。

yōu míng lù yuē lè ān xiàn gù shì jīng huāng luàn rén mín è sǐ kū tǐ tián dì

这句话大意是:《幽明录》曰:乐安县故市经荒乱,人民饿死,枯体填地。

měi zhì tiān yīn jiāng yǔ zhé wén yín xiào shēn tàn shēng guō wū ěr

这句话大意是:每至天阴将雨,辄闻吟啸呻叹,声聒于耳。

gǔ yàn gē yuē xíng bù suí dào jīng lì shān bēi mǎ dàn bǎi yè rén dàn bǎi zhī bù kě dāng bǎo liáo kě guò jī

这句话大意是:《古艳歌》曰:行不随道,经历山陂,马啖柏叶,人啖柏脂,不可当饱,聊可过饥。

fu xuán shī yuē yán hàn lì sān shí tiān yùn shī qí dào

这句话大意是:《傅玄诗》曰:炎旱历三时,天运失其道。

hé zhōng fēi chén qǐ yě tián wú shēng cǎo

这句话大意是:河中飞尘起,野田无生草。

yī cān zhòng qiū shān āi zhī yǐ zhōng lǎo

这句话大意是:一餐重丘山,哀之以终老。

jūn wú bàn lì chǔ xíng yǐng bù xiāng bǎo

这句话大意是:君无半粒储,形影不相保。

✦ You read 人事部·卷一百二十七

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.