太平御览 · 李昉 · Chapter 546 of 1000

礼仪部·卷二十五

PinyinModern Translation
Size

jū sāng

这句话大意是:○居丧。

lǐ jì qǔ lǐ yuē jū sāng wèi zàng dú sāng lǐ

这句话大意是:《礼记·曲礼》曰:居丧未葬,读《丧礼》;。

jì zàng dú jì lǐ

这句话大意是:既葬,读《祭礼》;。

sàng fù cháng dú yuè zhāng

这句话大意是:丧复常,读《乐章》。

wèi lǐ gè yú qí shí

这句话大意是:(为礼各于其时。

jū sāng bù yán lè

这句话大意是:)居丧不言乐。

yòu qǔ lǐ yuē jū sāng zhī lǐ tóu yǒu chuāng zé mù shēn yǒu yáng zé yù yǒu jí zé yǐn jiǔ shí ròu jí zhǐ fù chū

这句话大意是:又《曲礼》曰:居丧之礼:头有疮则沐,身有疡则浴,有疾则饮酒食肉,疾止复初。

bù shèng sàng nǎi bǐ wū bù cí bù xiào

这句话大意是:不胜丧,乃比于不慈不孝。

shèng rèn yě

这句话大意是:(胜,任也。

yòu tán gōng shàng yuē mù gōng zhī mǔ zú shǐ rén wèn wū zēng zǐ yuē rú zhī hé

现代白话:又《檀弓上》曰:穆公之母卒,使人问于曾孔子说:"如之何?

duì yuē shēn yě wén zhū shēn zhī fù yuē kū qì zhī āi qí zhǎn zhī qíng mí zhōu zhī shí zì tiān zǐ dá

这句话大意是:"对曰:"申也闻诸申之父曰:'哭泣之哀,齐斩之情,麋粥之食,自天子达。

yòu yuē shǐ sǐ chōng chōng rú yǒu qióng

这句话大意是:又曰:始死,充充如有穷;。

jì bìn qú qú rú yǒu qiú ér fú de

这句话大意是:既殡,瞿瞿如有求而弗得;。

jì zàng huáng huáng rú yǒu wàng ér fú zhì

这句话大意是:既葬,皇皇如有望而弗至。

liàn ér kǎi rán xiáng ér kuò rán

这句话大意是:练而慨然,祥而廓然。

zǐ lù yǒu zǐ zhī sàng kě yǐ chú zhī yǐ ér fú chú yě

现代白话:子路有姊之丧,能够除之了,而弗除也。

kǒng zǐ yuē hé fú chú yě

现代白话:孔孔子说:"何弗除也?

zǐ lù yuē wú guǎ xiōng dì ér bù rěn yě

现代白话:"子路曰:"我寡兄弟而不忍也。

kǒng zǐ yuē xiān wáng zhì lǐ háng dào zhī rén jiē fú rěn yě

现代白话:"孔孔子说:"先王制礼,行道之人皆弗忍也。

zǐ lù wén zhī suì chú zhī

这句话大意是:"子路闻之,遂除之。

zi sī kū sǎo yě wèi wèi

这句话大意是:子思哭嫂也为位。

lǐ suī wú fú wèi wèi ér kū fū zǐ shàn zhī

现代白话:(礼虽无服,为位而哭,孔子善之。

zēng zǐ yuē xiǎo gōng bù shuì

现代白话:)曾孔子说:"小功不税。

zhuī fú wèi shuì zé shì yuǎn xiōng dì zhōng wú fú yě

这句话大意是:"(追服为税,则是远兄弟,终无服也。

ér kě hu

这句话大意是:而可吗?

zēng zǐ yuē sàng yǒu jí shí ròu yǐn jiǔ bì yǒu cǎo mù zhī zī yān yǐ wéi jiāng guì zhī wèi

现代白话:)曾孔子说:"丧有疾,食肉饮酒,必有草木之滋,呢以为姜桂之谓?

zēng zǐ yuē suǒ yún cǎo mù zhī zī zhě jiāng guì yě

现代白话:"(曾孔子说:所云草木之滋者,姜桂也。

yòu tán gōng xià yuē zi zhāng wèn yuē shū yún gāo zōng sān nián bù yán yán nǎi huan

这句话大意是:又《檀弓下》曰:子张问曰:"《书》云:'高宗三年不言,言乃欢。

yǒu zhū

这句话大意是:'有诸?

shí rén jūn wú xíng sān nián zhī sāng lǐ zhě

这句话大意是:"(时人君无行三年之丧礼者。

huan xǐ yuè yě

这句话大意是:欢,喜悦也。

yán nǎi xǐ yuè zé mín chén wàng qí yán jiǔ yě

这句话大意是:言乃喜悦,则民臣望其言久也。

zhòng ní yuē hú wéi qí bù rán yě

这句话大意是:)仲尼曰:"胡为其不然也?

gǔ zhě tiān zǐ bēng wáng shì zǐ tīng wū zhǒng zǎi sān nián

这句话大意是:古者天子崩,王世子听于冢宰三年。

zhǒng zǎi tiān guān

这句话大意是:"(冢宰,天官。

yòu yuē yán dīng shàn jū sāng

这句话大意是:又曰:颜丁善居丧。

yán dīng lǔ rén

这句话大意是:(颜丁,鲁人。

shǐ sǐ huáng huáng yān rú yǒu qiú ér fú de

现代白话:)始死,皇皇呢如有求而弗得;。

jí bìn wàng wàng yān rú yǒu cóng ér fú jí

现代白话:及殡,望望呢如有从而弗及;。

jì zàng kǎi yān rú bù jí qí fǎn ér xi

现代白话:既葬,慨呢如不及其返而息。

cǐ sān zhě xiào zǐ āi mù zhī qíng yě

这句话大意是:(此三者,孝子哀慕之情也。

yòu tán gōng yuē kǒng zǐ zài wèi yǒu sòng zàng zhě ér fū zi guān zhī yuē shàn zāi wèi sàng hu

现代白话:又《檀弓》曰:孔子在卫,有送葬者,而孔子观之,曰:"善啊,为丧乎!

zú yǐ wéi fǎ yǐ

现代白话:足以为法了。

xiǎo zi shi zhī

这句话大意是:小子识之。

zǐ gòng yuē fū zǐ hé shàn ěr yě

现代白话:"子贡曰:"孔子何善你也?

yuē qí wǎng yě rú mù qí fǎn yě rú yí

这句话大意是:"曰:"其往也如慕,其反也如疑。

mù wèi xiǎo ér suí fù mǔ tí hū

这句话大意是:"(慕谓小儿随父母啼呼。

yí zhě āi qīn zhī zài hòu rú bù yù hái rán

这句话大意是:疑者,哀亲之在后如不欲还然。

yòu tán gōng shàng yuē kǒng zǐ jì xiáng wǔ rì tán qín ér bù chéng shēng āi wèi wàng yě

这句话大意是:又《檀弓上》曰:孔子既祥,五日弹琴而不成声,(哀未忘也。

shí rì ér chéng shēng gē

这句话大意是:)十日而成笙歌。

yú yuè qiě yì xún yě

这句话大意是:(逾月且异旬也。

xiáng zhě xiōng shì yòng yuǎn rì

这句话大意是:祥者凶事,用远日。

wǔ rì tán qín shí rì shēng gē chú yóu wài yě

这句话大意是:五日弹琴,十日笙歌除由外也。

tán qín yǐ shǒu shēng gē yǐ qì yě

这句话大意是:弹琴以手,笙歌以气也。

kǒng zǐ yǔ mén rén lì gǒng ér shàng yòu èr sān zǐ yì jiē shàng yòu

这句话大意是:)孔子与门人立,拱而尚右,二三子亦皆尚右。

xiào kǒng zǐ yě

这句话大意是:(效孔子也。

kǒng zǐ yuē èr sān zǐ zhī shì xué yě wǒ zé yǒu zǐ zhī sàng gù yě

现代白话:)孔孔子说:"二三子之嗜学也,我则有姊之丧故也。

èr sān zǐ jiē shàng zuǒ

这句话大意是:"二三子皆尚左。

yòu yuē mèng xiàn zi dàn xiàn ér bù lè bǐ yù ér bù rù

这句话大意是:又曰:孟献子禫,县而不乐,比御而不入。

kě yǐ yù fù rén yǐ shàng wèi fù qǐn

现代白话:(能够御妇人了,尚未复寝。

mèng xiàn zi lǔ dài fū zhòng sūn miè yě

这句话大意是:孟献子,鲁大夫仲孙蔑也。

fū zǐ yuē xiàn zi jiā wū rén yī děng yǐ

现代白话:)夫孔子说:"献子加于人一等了。

jiā yóu yú yě

这句话大意是:"(加犹逾也。

yòu tán gōng xià yuē yuè zhèng zi chūn zhī mǔ sǐ wǔ rì ér shí

这句话大意是:又《檀弓下》曰:乐正子春之母死,五日而食。

yuē wú huǐ zhī

现代白话:曰:"我悔之。

zì wú mǔ sǐ bù dé wú qíng wǒ wū hū yòng wú qíng

现代白话:自我母死,不得我情,我恶乎用我情?

wū hū yóu yú hé yě

这句话大意是:"(恶乎犹于何也。

yòu wáng zhì yuē sān nián zhī sàng zì tiān zǐ dá wū shù rén xià tōng shù rén yú fù mǔ tóng

这句话大意是:又《王制》曰:三年之丧,自天子达于庶人,(下通庶人于父母同。

tiān zǐ zhū hóu jiàng qī yě

这句话大意是:天子诸侯降期也。

sàng cóng sǐ zhě jì cóng shēng zhě

这句话大意是:)丧从死者,祭从生者。

yòu zēng zǐ wèn yuē fù mǔ zhī sàng fú chú kě hu

这句话大意是:又《曾子问》曰:"父母之丧弗除,可吗?

yǐ qí yǒu zhōng shēn zhī yōu yě

这句话大意是:"(以其有终身之忧也。

kǒng zǐ yuē xiān wáng zhì lǐ guò shí bù jǔ fēi lǐ yě

现代白话:)孔孔子说:"先王制礼,过时不举,非礼也;。

fēi bù néng wù chú yě huàn qí guò zhì yě

这句话大意是:非不能,勿除也,患其过制也。

gù jūn zi guò shí bù jì lǐ yě

现代白话:故有德行的人过时不祭,礼也。

yòu zá jì yuē fán sāng fú wèi bì yǒu diào zhě zé wèi wèi ér kū bài yǒng

这句话大意是:又《杂记》曰:凡丧服未毕,有吊者,则为位而哭,拜,踊。

kè shǐ lái zhǔ rén bù kě yǐ shā lǐ dài zhī

现代白话:(客始来,主人不能够杀礼待之。

dài fū zhī kū dài fū biàn dié

这句话大意是:)大夫之哭大夫弁绖。

dài fū yǔ bìn yì biàn dié

这句话大意是:大夫与殡亦弁绖。

biàn dié zhě dài fū xī shuāi xiāng diào zhī fú yě

这句话大意是:(弁绖者,大夫锡衰相吊之服也。

rú jué biàn ér sù rú huán dié yuē biàn dié

这句话大意是:如爵弁而素,如环绖曰弁绖。

dài fū yǒu sī sàng zhī gé zé wū qí xiōng dì zhī qīng sàng zé biàn dié

这句话大意是:)大夫有私丧之葛,则于其兄弟之轻丧,则弁绖。

yòu yuē yǒu fù zhī sàng rú wèi méi sàng ér mǔ sǐ qí chú fù zhī sàng yě

这句话大意是:又曰:有父之丧,如未没丧而母死,其除父之丧也。

fú qí chú fú

这句话大意是:服其除服;。

zú shì fǎn sāng fú

这句话大意是:卒事,反丧服。

méi yóu jìng yě

这句话大意是:(没犹竟也。

chú fú wèi xiáng jì zhī fú yě

这句话大意是:除服谓详祭之服也。

zú shì jì jì fǎn sāng fú fú hòu sǐ zhě zhī fú

这句话大意是:卒事,既祭,反丧服,服后死者之服。

suī zhū fù kūn dì zhī sàng rú dāng fù mǔ zhī sàng qí chú zhū fù kūn dì zhī sàng yě jiē fú qí chú sàng zhī fú

这句话大意是:)虽诸父昆弟之丧,如当父母之丧,其除诸父昆弟之丧也,皆服其除丧之服。

zú shì fǎn sāng fú

这句话大意是:卒事,反丧服。

suī yǒu qīn zhī dà sàng yóu wèi qīng fú zhě chú gǔ ròu zhī ēn yě

这句话大意是:(虽有亲之大丧犹为轻服者,除骨肉之恩也。

wéi jūn zhī sàng bù chú sī fú

这句话大意是:惟君之丧不除私服。

yán dāng zhě qī dà gōng zhī sàng huò zhōng shǐ jiē zài sān nián zhī zhōng

这句话大意是:言当者,期大功之丧,或终始皆在三年之中。

xiǎo gōng sī má zé bù chú shāng zhǎng zhōng nǎi chú

这句话大意是:小功缌麻则不除,殇长中乃除。

yòu yuē zǐ gòng wèn sàng

这句话大意是:又曰:子贡问丧。

zǐ yuē jìng wéi shàng āi cì zhī jí wéi xià

现代白话:孔子说:"敬为上,哀次之,瘠为下。

yán sè chēng qí qíng qī róng chēng qí fú

这句话大意是:颜色称其情,戚容称其服。

wèn sàng wèn jū fù mǔ zhī sàng yě

这句话大意是:"(问丧,问居父母之丧也。

sàng cháng āi yán jìng wéi shàng zhě jí shí shàng bù néng jìng yě

这句话大意是:丧常哀,言敬为上者,疾时尚不能敬也。

róng wēi yí yě

这句话大意是:容威,仪也。

xiào jīng yuē róng zhǐ kě guān

这句话大意是:《孝经》曰:容止可观。

qǐng wèn xiōng dì zhī sàng

这句话大意是:)请问兄弟之丧。

zǐ yuē xiōng dì zhī sàng zé cún hu shū cè yǐ yán shū zhě rú lǐ xíng zhī wèi yǒu jiā yě

现代白话:孔子说:"兄弟之丧,则存乎书策了,(言疏者,如礼行之未有加也。

qí zhǎn zhī sàng āi róng zhī tǐ jīng bù néng zài yǐ

现代白话:齐斩之丧,哀容之体,经不能载了。

jūn zǐ bù duó rén zhī sàng zhòng sàng lǐ yě

现代白话:)有德行的人不夺人之丧,(重丧礼也。

yì bù kě duó sàng yě

这句话大意是:)亦不可夺丧也。

bù kě yǐ qīng zhī wū jǐ yě

现代白话:"(不能够轻之于己也。

kǒng zǐ yuē shǎo lián dà lián shàn jū sāng sān rì bù dài sān yuè bù xiè

现代白话:孔孔子说:少连、大连善居丧,三日不怠,三月不懈。

qí bēi āi sān nián yōu dōng yí zhī zǐ yě

这句话大意是:其悲哀,三年忧,东夷之子也。

yán qí shēng yú yí dí ér zhī lǐ yě

这句话大意是:(言其生于夷狄而知礼也。

dài duò yě

这句话大意是:怠,惰也。

xiè juàn yě

这句话大意是:懈,倦也。

yòu yuē sān nián zhī sàng yán ér bù yǔ duì ér bù wèn lú è shì zhī zhōng bù yǔ rén zuò yān

现代白话:又曰:三年之丧,言而不语,对而不问,庐、垩室之中,不与人坐呢。

zài è shì zhī zhōng fēi shí jiàn hu mǔ yě bù rù mén

这句话大意是:在垩室之中,非时见乎母也,不入门。

yán jǐ shì yě

这句话大意是:(言己事也。

wéi rén shuō wèi yǔ zài è shì zhī zhōng yǐ shí shì jiàn hu mǔ nǎi hòu rù mén zé jū lú shí bù rù mén

这句话大意是:为人说为语在垩室之中,以时事见乎母,乃后入门,则居庐时不入门。

shū shuāi jiē jū è shì bù lú

这句话大意是:)疏衰皆居垩室,不庐。

lú yán zhě yě

这句话大意是:庐严者也。

yán lú āi jìng zhī chù fēi yǒu qí shí zé bù jū

这句话大意是:(言庐哀敬之处,非有其实则不居。

yòu zá jì yuē xuán zǐ yuē sān nián zhī sàng rú zhǎn qī zhī sàng rú yǎn

现代白话:又《杂记》曰:悬孔子说:"三年之丧如斩,期之丧如剡。

yán qí tòng zhī cè dá yǒu qiǎn shēn yě

这句话大意是:"(言其痛之恻怛有浅深也。

qī zhī sàng shí yī yuè ér liàn shí sān yuè ér xiáng shí wǔ yuè ér dàn

这句话大意是:)期之丧,十一月而练,十三月而祥,十五月而禫。

céng shēn wèn wū zēng zǐ yuē kū fù mǔ yǒu cháng shēng hu

现代白话:曾申问于曾孔子说:"哭父母有常声吗?

yuē zhōng lù yīng ér shī qí mǔ yān hé cháng shēng zhī yǒu

现代白话:"曰:"中路婴儿失其母呢,何常声之有?

yòu jiān chuán yuē zhǎn shuāi hé yǐ fú jū

现代白话:又《间传》曰:斩衰凭什么服苴?

jū è mào yě suǒ yǐ shǒu qí nèi ér jiàn zhū wài yě

这句话大意是:苴,恶貌也,所以首其内而见诸外也。

zhǎn shuāi mào ruò jū qí shuāi mào ruò xǐ dà gōng mào ruò zhǐ xiǎo gōng sī má róng mào kě yě

这句话大意是:斩衰貌若苴,齐衰貌若枲,大功貌若止,小功缌麻容貌可也。

cǐ āi zhī fā wū róng tǐ zhě yě

这句话大意是:此哀之发于容体者也。

yǒu dà yōu zhě miàn bì lí hēi

这句话大意是:(有大忧者面必黎黑。

zhǐ wèi bù dòng yú xǐ lè zhī shì yě

这句话大意是:止谓不动于喜乐之事也。

xǐ huò wèi shì

这句话大意是:枲或为似。

zhǎn shuāi zhī kū ruò wǎng ér bù fǎn

这句话大意是:)斩衰之哭,若往而不反;。

qí shuāi zhī kū ruò wǎng ér fǎn

这句话大意是:齐衰之哭,若往而反;。

dà gōng zhī kū sān qǔ ér yǐ

这句话大意是:大功之哭,三曲而偯;。

xiǎo gōng sī má āi róng kě yě

这句话大意是:小功缌麻,哀容可也。

cǐ āi zhī fā wū shēng yīn zhě yě

这句话大意是:此哀之发于声音者也。

sān qǔ shēng ér zhé

这句话大意是:(三曲声而折。

zhǎn shuāi wéi ér bú duì qí shuāi duì ér bù yán dà gōng yán ér bù yì xiǎo gōng sī má yì ér bù jí lè

这句话大意是:)斩衰惟而不对,齐衰对而不言,大功言而不议,小功缌麻议而不及乐。

cǐ āi zhī fā yú yán yǔ zhě yě

这句话大意是:此哀之发于言语者也。

yì wèi chén shuō fēi shí shì yě

这句话大意是:(议谓陈说,非时事也。

zhǎn shuāi sān rì bù shí qí shuāi èr rì bù shí dà gōng sān bù shí xiǎo gōng sī má zài bù shí

这句话大意是:)斩衰三日不食,齐衰二日不食,大功三不食,小功缌麻再不食。

shì yǔ liǎn yān zé yī bù shí

现代白话:士与敛呢,则壹不食。

sān bù shí wèi míng dàn cháo yě zài bù shí wèi rú sǐ yī bù shí shǐ liǎn shí yī bù shí yě

这句话大意是:(三不食为明旦朝也,再不食谓如死,一不食始敛时一不食也。

gù fù mǔ zhī sàng jì bìn shí zhōu cháo yī yì mǐ mù yī yì mǐ

这句话大意是:)故父母之丧,既殡,食粥,朝一溢米,暮一溢米。

qí shuāi zhī sàng shū shí shuǐ yǐn bù shí cài guǒ

这句话大意是:齐衰之丧,疏食水饮,不食菜果;。

dà gōng zhī sàng bù shí xī jiàng

这句话大意是:大功之丧,不食醯酱;。

xiǎo gōng sī má bù yǐn lǐ jiǔ

这句话大意是:小功缌麻,不饮醴酒。

cǐ āi zhī fā wū yǐn shí zhě yě

这句话大意是:此哀之发于饮食者也。

fù mǔ zhī sàng jì yú zú kū shū shí shuǐ yǐn bù shí cài guǒ

这句话大意是:父母之丧,既虞,卒哭,疏食水饮,不食菜果;。

qī ér xiǎo xiáng shí cài guǒ

这句话大意是:期而小祥,食菜果;。

yòu qī ér dà xiáng yǒu xī jiàng

这句话大意是:又期而大祥,有醯酱。

zhōng yuè ér dàn dàn ér yǐn jiǔ

这句话大意是:中月而禫,禫而饮酒。

shǐ yǐn jiǔ zhě xiān yǐn lǐ jiǔ

这句话大意是:始饮酒者,先饮醴酒。

shǐ shí ròu zhě xiān shí qián ròu

这句话大意是:始食肉者,先食干肉。

fù mǔ zhī sàng jū yǐ lú qǐn shān zhěn kuài bù tuō dié dài

这句话大意是:父母之丧,居倚庐,寝苫枕块,不脱绖带。

qí shuāi zhī sàng jū è shì hù jiǎn bù nà

这句话大意是:齐衰之丧,居垩室,芐剪不纳。

dà gōng zhī sàng qǐn yǒu xí

这句话大意是:大功之丧,寝有席。

xiǎo gōng sī má chuáng kě yě

这句话大意是:小功缌麻,床可也。

cǐ āi zhī fā wū jū chǔ zhě yě

这句话大意是:此哀之发于居处者也。

yòu bēn sāng yuē wén yuǎn xiōng dì zhī sàng jì chú sàng ér hòu wén sàng wèn tǎn chéng yǒng bài bīn zé shàng zuǒ shǒu

这句话大意是:又《奔丧》曰:闻远兄弟之丧,既除丧而后闻丧,免袒成踊,拜,宾则尚左手。

xiǎo gōng sī má bù shuì zhě yě suī bù fú yóu miǎn zǔ

这句话大意是:(小功缌麻不税者也,虽不服犹免祖。

shàng zuǒ shǒu jí bài yě

这句话大意是:尚左手,吉拜也。

yòu wèn sàng yuē qīn shǐ sǐ jī sī tú xiǎn xī shàng rèn jiāo shǒu kū

这句话大意是:又《问丧》曰:亲始死,鸡斯徒跣,扱上衽,交手哭。

cè dá zhī xīn tòng jí zhī yì shāng shèn qián gān jiāo yí shuǐ jiāng bù rù kǒu sān rì bù jǔ huǒ

这句话大意是:恻怛之心,痛疾之意,伤肾、干肝、焦胰,水浆不入口,三日不举火。

gù lín lǐ wèi zhī mí zhōu yǐ yǐn shí zhī

这句话大意是:故邻里为之糜粥以饮食之。

qīn fù mǔ yě

这句话大意是:(亲,父母也。

jī sī dāng wèi jī lí shēng zhī wù yě

这句话大意是:鸡斯当为笄𫄥,声之误也。

qīn shǐ sǐ qù guān èr rì nǎi qù jī lí kuò fā yě

这句话大意是:亲始死,去冠二日,乃去笄𫄥括发也。

jīn shí shǐ sàng zhě xié jīn mò tóu jī lí zhī cún xiàng yě

这句话大意是:今时始丧者,邪巾貊头,笄𫄥之存象也。

yòu sāng fú sì zhì yuē fù mǔ zhī sàng shuāi guān shéng yīng jiān jù

这句话大意是:又《丧服四制》曰:父母之丧,衰、冠绳缨、菅屦。

sān rì ér shí zhōu sān yuè ér mù qī shí sān yuè ér liàn guān sān nián ér xiáng

这句话大意是:三日而食粥,三月而沐,期十三月而练冠,三年而祥。

bǐ zhōng cí sān jié zhě rén zhě kě yǐ guān qí ài yān zhī zhě kě yǐ guān qí lǐ yān qiáng zhě kě yǐ guān qí zhì yān

现代白话:比终兹三节者,仁者能够观其爱呢,知者能够观其理呢,强者能够观其志呢。

yòu sān nián wèn yuē sān nián zhī sàng hé yě

这句话大意是:又《三年问》曰:三年之丧,何也?

chēng qíng ér lì wén yīn yǐ shì qún bié qīn shū guì jiàn zhī jié ér fú kě sǔn yì yě

这句话大意是:称情而立文,因以饰群,别亲疏贵贱之节,而弗可损益也。

gù yuē wú yì zhī dào

这句话大意是:故曰无易之道。

chēng qíng ér lì wén zhě lì rén qíng qīng zhòng ér zhì qí lǐ yě

这句话大意是:(称情而立文者,利人情轻重而制其礼也。

chuàng jù zhě qí rì jiǔ tòng shèn zhě qí yù chí

这句话大意是:)创钜者其日久,痛甚者其愈迟。

sān nián zhě chēng qíng ér lì wén suǒ yǐ wèi zhì tòng jí yě

这句话大意是:三年者,称情而立文,所以为至痛极也。

zhǎn shuāi jū zhàng jū yǐ lú shí zhōu qǐn shān zhěn kuài suǒ yǐ wèi zhì tòng shì yě

这句话大意是:斩衰,苴杖,居倚庐,食粥,寝苫枕块,所以为至痛饰也。

sān nián zhī sàng èr shí wǔ yuè ér bì āi tòng wèi jǐn sī mù wèi wàng rán ér fú yǐ shì duàn zhī zhě qǐ bù sòng sǐ yǒu yǐ fù shēng yǒu jié yě zāi

现代白话:三年之丧,二十五月而毕,哀痛未尽,思慕未忘,然而服以是断之者,岂不送死有已、复生有节也啊?

fán shēng tiān dì zhī jiān zhě yǒu xuè qì zhī shǔ bì yǒu zhī yǒu zhī zhī shǔ mò bù zhī ài qí lèi

这句话大意是:凡生天地之间者,有血气之属必有知,有知之属,莫不知爱其类。

jīn shì dà niǎo shòu zé shī sàng qí qún pǐ yuè yuè yú shí zé bì fǎn xún

这句话大意是:今是大鸟兽,则失丧其群匹,越月逾时,则必返巡;。

guò qí gù xiāng huí xiáng yān míng hào yān shǔ yān zhī chú yān rán hòu nǎi néng qù zhī

现代白话:过其故乡,回翔呢,鸣号呢,属呢,蜘蹰呢,然后乃能去之。

xiǎo zhě zhì yú yàn què yóu yǒu zhōu jiào zhī qǐng yān rán hòu nǎi néng qù zhī

现代白话:小者至于燕雀,犹有啁噍之顷呢,然后乃能去之。

gù yǒu xuè qì zhī zhǔ zhě mò zhī yú rén

这句话大意是:故有血气之属者,莫知于人。

yú qí qīn yě zhì sǐ bù qióng zé sān nián zhī sàng èr shí wǔ yuè ér bì ruò sì zhī guò xì

这句话大意是:于其亲也,至死不穷,则三年之丧,二十五月而毕,若驷之过隙。

rán ér suì zhī zé shì wú qióng yě

这句话大意是:然而遂之,则是无穷也。

gù xiān wáng wèi zhī lì zhōng zhì jié yī shǐ zú yǐ chéng wén lǐ zé shì zhī yǐ

现代白话:故先王为之立中制节,壹使足以成文理则释之了。

lì zhōng zhì jié wèi fú jì shǐ yǒu nián yuè zhī xiàn zhě yě

这句话大意是:(立中制节谓服纪使有年月之限者也。

rán zé hé yǐ zhì qī yě

现代白话:)然则凭什么至期也?

yán sān nián zhī yì wèi cǐ zé hé yǐ yǒu jiàng zhì yú qī zhě

现代白话:(言三年之义为此,则凭什么有降至于期者?

fù zài

这句话大意是:父在。

fù zài wèi mǔ fú qī zhǐ

这句话大意是:父在,为母服期止。

yuē zhì qīn yǐ qī duàn shì hé yě

这句话大意是:)曰:至亲以期断,是何也?

yuē tiān dì zé yǐ yì yǐ sì shí zé yǐ fèi yǐ qí zài tiān dì zhī zhōng zhě mò bù gēng shǐ yān

现代白话:曰:天地则已易了,四时则已废了,其在天地之中者,莫不更始呢。

yǐ shì xiàng zhī yě

这句话大意是:以是象之也。

rán zé hé yǐ sān nián yě

现代白话:然则凭什么三年也?

yuē jiā lóng yān ěr yě yān shǐ bèi zhī gù zài qī yě

现代白话:曰:加隆呢你也,呢使倍之,故再期也。

sàng sān nián yǐ wéi lóng sī má xiǎo gōng yǐ wéi shā suī qíng bù zhì zhì yǐ cǐ fú suǒ yǐ lì fǎ

这句话大意是:丧三年以为隆,缌麻、小功以为杀,(虽情不至,制以此服,所以立法。

qī jiǔ yuè yǐ wéi jiān jiān zhī zài sān nián zhī xià sī má xiǎo gōng shàng yě

这句话大意是:)期九月以为间,(间之在三年之下,缌麻、小功上也。

suí qíng qīng zhòng chù zhī

这句话大意是:随情轻重处之。

shàng qǔ xiàng yú tiān xià qǔ fǎ yú de zhōng qǔ zé yú rén

这句话大意是:)上取象于天,下取法于地,中取则于人。

rén zhī suǒ yǐ qún jū hé yī zhī lǐ jǐn yǐ

现代白话:人之所以群居,和壹之理尽了。

qǔ fǎ yú tiān dì suǒ wèi fǎ qí biàn yì yě

这句话大意是:(取法于天地,所谓法其变易也。

zì sān nián yǐ zhì sī má jiē suì shí zhī shù

这句话大意是:自三年以至缌麻,皆岁时之数。

zuǒ shì chuán xiāng shàng yuē yàn huán zi zú yàn yīng cū cuī zhǎn zhǎn bù jī yě

这句话大意是:《左氏传·襄上》曰:晏桓子卒,晏婴粗缞斩、(斩,不缉也。

cū sān wài bù

这句话大意是:粗,三外布。

jū jīng dài zhàng jiān jù jū má zhī yǒu zi zhě jiān cǎo lǚ yě

这句话大意是:)苴经、带杖、菅屦、(苴麻之有子者,菅草履也。

shí zhōu jū yǐ lú qǐn shān zhěn cǎo

这句话大意是:)食粥,居倚庐,寝苫枕草。

cǐ lǐ yǔ shì lǐ lüè tóng

这句话大意是:(此礼与士礼略同。

cǐ yì wéi zhěn cǎo

这句话大意是:此异惟枕草。

qí lǎo yuē fēi dài fū zhī lǐ

这句话大意是:)其老曰:"非大夫之礼。

shí rén suǒ xíng shì jí dài fū cuī fú gè yǒu bù tóng

这句话大意是:"(时人所行,士及大夫缞服各有不同。

yàn zǐ shí wéi dài fū xíng shì lǐ qí jiā chén bù jiě gù jī

这句话大意是:晏子时为大夫,行士礼,其家臣不解,故讥。

yuē wéi qīng wèi dài fū

这句话大意是:)曰:"惟卿为大夫。

jiā yǔ yuē zi xià wèn yuē jū jūn zǐ zhī mǔ yǔ qī zhī sàng rú zhī hé

现代白话:《家语》曰:子夏问曰:"居有德行的人之母与妻之丧,如之何?

kǒng zǐ yuē jū chǔ yán yǔ yǐn shí kǎn ěr yú sàng suǒ zé chēng qí fú ér yǐ

现代白话:"孔孔子说:"居处、言语、饮食侃你于丧所,则称其服而已。

gǎn wèn bǎi shū mǔ rú zhī hé

这句话大意是:""敢问伯叔母如之何?

yuē bó mǔ shū mǔ shū shuāi qī yǒng bù jué de

这句话大意是:"曰:"伯母叔母疏衰期,踊不绝地。

gū zǐ mèi zhī gōng yǒng jué yú de

这句话大意是:姑姊妹之功,踊绝于地。

ruò zhī cǐ zhě yóu wén yǐ zāi yóu wén yǐ zāi

现代白话:若知此者,由文了啊,由文了啊!

yán zhī lǐ zhī yì yě

这句话大意是:"(言知礼之意也。

nán shǐ yuē wáng xiù zì bó fèn yòu shí zǔ fù jìng hóng ài qí fēng cǎi shì sòng wèi tài zǐ shè rén

这句话大意是:《南史》曰:王秀字伯奋,幼时,祖父敬弘爱其风采,仕宋为太子舍人。

fù zú lú yú mù cè fú què fù zhí

这句话大意是:父卒,庐于墓侧,服阕复职。

liáng shū yuē dào gài zāo mǔ yōu jū sāng jìn lǐ

这句话大意是:《梁书》曰:到溉遭母忧,居丧尽礼。

suǒ chǔ lú kāi fāng sì chǐ huǐ jí guò rén

这句话大意是:所处庐开方四尺,毁瘠过人。

fú què yóu shū shí bù yī zhě lèi zǎi

这句话大意是:服阕,犹蔬食布衣者累载。

yòu yuē kǒng huàn wèi yí cáo shì láng zāo mǔ yōu

这句话大意是:又曰:孔奂为仪曹侍郎,遭母忧。

shí tiān xià sāng luàn jiē bù néng zhōng sān nián sàng

这句话大意是:时天下丧乱,皆不能终三年丧。

wéi huàn jí wú guó zhāng zhǒng zài kòu luàn zhōng shǒu fǎ dù bìng yǐ xiào wén

这句话大意是:惟奂及吴国张种在寇乱中守法度,并以孝闻。

bēn sāng

这句话大意是:○奔丧。

lǐ jì bēn sāng yuē bēn sāng zhī lǐ shǐ wén qīn sàng yǐ kū dá shǐ zhě jìn āi

这句话大意是:《礼记·奔丧》曰:奔丧之礼:始闻亲丧,以哭答使者,尽哀。

wèn gù yòu kū jìn āi

这句话大意是:问故,又哭,尽哀。

suì xíng

这句话大意是:遂行。

rì xíng bǎi lǐ bù yǐ yè xíng

这句话大意是:日行百里,不以夜行。

wéi fù mǔ zhī sàng jiàn xīng ér xíng jiàn xīng ér shě

这句话大意是:惟父母之丧,见星而行,见星而舍。

qīn chén mào hūn xíng zhě gài yù cóng sù

这句话大意是:(侵晨冒昏行者,盖欲从速。

ruò wèi de xíng zé chéng fú ér hòu xíng

这句话大意是:)若未得行,则成服而后行。

guò guó zhì jìng kū jìn āi ér zhǐ

这句话大意是:过国至境,哭,尽哀而止。

kū bì shì cháo wàng qí guó jìng kū

这句话大意是:哭避市朝,望其国境哭。

zhì wū jiā rù mén zuǒ shēng zì xī jiē bìn dōng

这句话大意是:至于家,入门左,升自西阶,殡东。

xī miàn zuò kū jìn āi kuò fā tǎn

这句话大意是:西面坐,哭尽哀,括发,袒。

bēn mǔ zhī sàng xī miàn kū jìn āi kuò fā tǎn

这句话大意是:奔母之丧,西面哭,尽哀,括发,袒。

jiàng táng dōng jí wèi xī xiàng kū jiē rú bēn fù zhī lǐ

这句话大意是:降堂东,即位,西向哭,皆如奔父之礼。

xià táng dōng zhì xiào zǐ táng suǒ zhù chù

这句话大意是:(下堂东至孝子堂所住处。

fù rén bēn sāng shēng zì dōng jiē bìn dōng

这句话大意是:)妇人奔丧,升自东阶,殡东。

xī miàn zuò kū jìn āi

这句话大意是:西面坐,哭尽哀。

dōng zhuā jí wèi yǔ zhǔ rén shí yǒng

这句话大意是:东髽,即位,与主人拾踊。

shi gèng yě

这句话大意是:(拾,更也。

zhǔ rén yǔ zhī gèng yǒng jìn āi ér kū zhě bīn kè dài zhī yě

这句话大意是:主人与之更踊尽哀而哭者,宾客待之也。

yòu yuē bēn sāng zhě bù jí bìn xiān zhī mù běi miàn kū jìn āi

这句话大意是:又曰:奔丧者不及殡,先之墓,北面哭,尽哀。

zhǔ rén zhī dài zhī yě jí wèi wū mù zuǒ fù rén mù yòu chéng yǒng jìn āi

这句话大意是:主人之待之也,即位于墓左,妇人墓右,成踊,尽哀。

kuò fā dōng jí zhǔ rén wèi dié jiǎo dài kū chéng yǒng

这句话大意是:括发,东即主人位,绖绞带,哭成踊。

bài bīn fǎn wèi chéng yǒng

这句话大意是:拜宾,反位成踊。

yòu yuē ruò suǒ wéi wèi jiā yuǎn zé chéng fú ér wǎng

这句话大意是:又曰:若所为位家远,则成服而往。

qí shuāi wàng xiāng ér kū dà gōng wàng mén ér kū xiǎo gōng zhì mén ér kū sī má jí wèi ér kū

这句话大意是:齐衰望乡而哭,大功望门而哭,小功至门而哭,缌麻即位而哭。

bēn sāng kū qīn shū yuǎn jìn zhī chà yě

这句话大意是:(奔丧哭亲疏远近之差也。

fù gào

这句话大意是:○讣告。

lǐ jì zá jì shàng yuē fán fù yú qí jūn yuē jūn zhī chén mǒu sǐ

这句话大意是:《礼记·杂记上》曰:凡讣于其君,曰:"君之臣某死。

fù huò zuò fù

这句话大意是:"(讣或作赴。

fù zhì yě

这句话大意是:赴,至也。

chén sǐ qí zǐ shǐ rén zhì jūn suǒ gào yě

这句话大意是:臣死,其子使人至君所告也。

fù mǔ qī zhǎng zǐ yuē jūn zhī chén mǒu zhī mǒu sǐ

这句话大意是:)父母、妻、长子,曰:"君之臣某之某死。

cǐ chén zǐ qí jiā sàng suǒ zhǔ zhě

这句话大意是:"(此臣子其家丧所主者。

jūn fù yú tā guó zhī jūn yuē guǎ jūn bù lù gǎn gào yú zhí shì

这句话大意是:)君,讣于他国之君,曰:"寡君不禄,敢告于执事。

fū rén yuē guǎ xiǎo jūn bù lù

这句话大意是:"夫人,曰:"寡小君不禄。

tài zǐ zhī sàng yuē guǎ jūn zhī shì zi mǒu sǐ

这句话大意是:"太子之丧,曰:"寡君之适子某死。

jūn fū rén bù chēng hōng gào yě guó jūn qiān yě

这句话大意是:"(君夫人不称薨告也,国君谦也。

dài fū fù yú tóng guó dí zhě yuē mǒu bù lù

这句话大意是:)大夫,讣于同国敌者,曰:"某不禄。

fù yú shì yì yuē mǒu bù lù

这句话大意是:"讣于士,亦曰:"某不禄。

fù yú tā guó zhī jūn yuē jūn zhī wài chén guǎ dài fū mǒu sǐ

这句话大意是:"讣于他国之君,曰:"君之外臣寡大夫某死。

fù yú dí zhě yuē wú zǐ zhī wài sī guǎ dài fū mǒu bù lù shǐ mǒu shí

现代白话:"讣于敌者,曰:"我子之外私寡大夫某不禄,使某实。

dí wèi yǒu jué zhě

这句话大意是:"(敌谓有爵者。

shí dāng wèi zhì yě

这句话大意是:实当为至也。

shì fù yú tóng guó dài fū yuē mǒu sǐ

这句话大意是:)士,讣于同国大夫,曰:"某死。

fù yú shì yì yuē mǒu sǐ

这句话大意是:"讣于士,亦曰:"某死。

fù yú tā guó zhī jūn yuē jūn zhī wài chén mǒu sǐ

这句话大意是:"讣于他国之君,曰:"君之外臣某死。

fù yú dài fū yuē wú zǐ zhī wài sī mǒu sǐ

现代白话:"讣于大夫,曰:"我子之外私某死。

yú shì yì yuē wú zǐ zhī wài sī mǒu sǐ

现代白话:"于士,亦曰:"我子之外私某死。

bái hǔ tōng yuē tiān zǐ bēng fù gào zhū hóu zhě hé

这句话大意是:《白虎通》曰:天子崩,讣告诸侯者何?

yuán chén zǐ āi tòng fèn mèn wú néng bù gào zhū rén zhě yě

这句话大意是:缘臣子哀痛愤懑,无能不告诸人者也。

zhū hóu yù wén zhī dāng chí tǔ dì suǒ chū yǐ gōng sāng shì

这句话大意是:诸侯欲闻之,当持土地所出,以供丧事。

gù lǐ yuē tiān zǐ bēng qiǎn shǐ zhě fù gào zhū hóu

这句话大意是:故《礼》曰:天子崩,遣使者讣告诸侯。

yòu yuē zhū hóu hōng shǐ chén guī ruì xiè lǚ tiān zǐ zhě hé

这句话大意是:又曰:诸侯薨,使臣归瑞澥褛天子者何?

zhū hóu yǐ ruì guī wèi xìn jīn sǐ yǐ sì zi liàng ān guī zhī zhě ràng zhī yì yě

现代白话:诸侯以瑞珪为信,今死了,嗣子谅暗,归之者,让之义也。

tiān zǐ wén zhū hóu hōng kū zhī hé

这句话大意是:天子闻诸侯薨,哭之何?

cǎn dá fā zhōng āi tòng zhī zhì yě

这句话大意是:惨怛发中,哀痛之至也。

shǐ dài fū diào zhī zhuī yuǎn zhòng zhōng zhī yì

这句话大意是:使大夫吊之,追远重终之义。

yòu yuē chén sǐ yì fù gào jūn hé

这句话大意是:又曰:臣死亦讣告君何?

cǐ jūn āi tòng yú chén zǐ yě

这句话大意是:此君哀痛于臣子也。

jūn yù wén zhī dāng jiā fù fèng zhī lǐ

这句话大意是:君欲闻之,当加赙赗之礼。

gù chūn qiū yuē cài hóu kǎo fù zú

这句话大意是:故《春秋》曰:蔡侯考父卒。

zú fù ér zàng bù gào

这句话大意是:卒讣,而葬不告。

zhū hóu hōng fù gào lín guó hé

这句话大意是:诸侯薨,讣告邻国何?

yuán lín guó yù yǒu lǐ yě

这句话大意是:缘邻国欲有礼也。

duó qíng

这句话大意是:○夺情。

lǐ jì zēng zǐ wèn yuē zi xià wèn sān nián zhī sàng zú kū jīn gé zhī shì wú bì yě lǐ yǔ

这句话大意是:《礼记·曾子问》曰:子夏问:"三年之丧,卒哭,金革之事无避也,礼与?

chū yǒu sī yǔ

这句话大意是:初有司与?

yí yǒu sī shǐ zhī rán

这句话大意是:"(疑有司使之然。

kǒng zǐ yuē xià hòu shì sān nián zhī sàng jì bìn ér zhì shì

现代白话:)孔孔子说:"夏后氏三年之丧,既殡而致事;。

yīn rén jì zàng ér zhì shì

这句话大意是:殷人既葬而致事。

zhì shì hái qí zhí wèi wū jūn

这句话大意是:(致事,还其职位于君。

jì yuē jūn zǐ bù duó rén zhī qīn yì bù kě duó qīn yě

现代白话:)《记》曰:有德行的人不夺人之亲,亦不可夺亲也。

cǐ zhī wèi hu

这句话大意是:此之谓吗?

zi xià yuē jīn gé zhī shì wú bì yě zhě fēi yǔ

这句话大意是:"子夏曰:"金革之事无避也者,非与?

kǒng zǐ yuē wú wén zhū lǎo dān yuē xī lǔ gōng bó qín zé yǒu wéi wèi zhī

现代白话:"孔孔子说:"我闻诸老聃曰:'昔鲁公伯禽则有为为之。

jīn yǐ sān nián zhī sàng cóng qí lì zhě wú bù zhī yě

现代白话:'今以三年之丧从其利者,我不知也。

dōng guān hàn jì yuē huán yān wèi dà fù yǐ mǔ yōu zì qǐ tīng yǐ dài fū

现代白话:《东观汉记》曰:桓呢为大傅,以母忧,自乞听以大夫。

xíng yú nián zhào cì niú jiǔ duó fú jí bài guāng lù dài fu qiān tài cháng

这句话大意是:行逾年,诏赐牛酒,夺服,即拜光禄大夫,迁太常。

hòu hàn shū yuē gěng gōng zhēng shū lè shí mǔ zú jí hái zhuī xíng sàng zhì

这句话大意是:《后汉书》曰:耿恭征疏勒,时母卒,及还,追行丧制。

yǒu zhào shǐ wǔ guān zhōng láng jiàng qí niú jiǔ shì fú

这句话大意是:有诏使五官中郎将齐牛酒,释服。

duó qíng bù lìng zhuī fú

这句话大意是:(夺情不令追服。

yòu yuē zhào xǐ dài yú yán xíng tài wèi shì zāo mǔ yōu shàng shū qǐ shēn xíng sàng lǐ

这句话大意是:又曰:赵喜代虞延行太尉事,遭母忧,上疏乞身行丧礼。

xiǎn zōng bù xǔ qiǎn shǐ zhě wèi shì fú shǎng cì ēn chǒng shén wò

这句话大意是:显宗不许,遣使者为释服,赏赐恩宠甚渥。

hàn zá shì yuē dí fāng jìn wèi chéng xiàng zāo hòu mǔ sàng xíng fú sān shí liù rì qǐ shì shì yuē bù gǎn yú guó jiā yě

这句话大意是:《汉杂事》曰:翟方进为丞相,遭后母丧,行服三十六日,起视事,曰:"不敢逾国家也。

wú zhì yuē sūn quán zhào yuē fu sān nián zhī sàng tiān xià dá zhì rén qíng zhī jí tòng yě

这句话大意是:《吴志》曰:孙权诏曰:"夫三年之丧,天下达制,人情之极痛也。

xián zhě zhì āi yǐ cóng lǐ bù xiào miǎn ér zhì zhī yě

这句话大意是:贤者制哀以从礼,不肖勉而致之也。

zhì dào yǐ tài shàng xià wú shì jūn zǐ bù duó rén qíng gù sān nián bù dǎi xiào zǐ zhī mén

现代白话:治道已泰,上下无事,有德行的人不夺人情,故三年不逮孝子之门。

zhì yú yǒu shì zé shā lǐ yǐ cóng yí yào dié ér chǔ shì

这句话大意是:至于有事,则杀礼以从宜,要绖而处事。

gù shèng rén zhì fǎ yǒu lǐ wú shí zé bù xíng

这句话大意是:故圣人制法,有礼无时则不行。

zāo sàng bù bēn fēi gǔ yě gài suí shí zhī yi yǐ yì duàn ēn yě

这句话大意是:遭丧不奔非古也,盖随时之宜,以义断恩也。

qián gù shè kē zhǎng lì zài guān dāng xū jiāo dài ér gù fàn zhī suī suí jiū zuò yóu yǐ fèi kuàng

这句话大意是:前故设科,长吏在官,当须交代,而故犯之,虽随纠坐,犹以废旷。

fāng shì zhī yīn guó jiā duō nàn fán zài guān sī yi gè jìn jié xiān gōng hòu sī ér bù gōng chéng shén fēi wèi yě

这句话大意是:方事之殷,国家多难,凡在官司,宜各尽节,先公后私,而不恭承,甚非谓也。

zhōng wài qún liáo qí gèng píng yì wu lìng dé zhōng jié dù

这句话大意是:中外群僚,其更平议,务令得中节度。

chéng xiàng gù yōng zòu cóng dà bì

这句话大意是:"丞相顾雍奏从大辟。

qí hòu wú lìng mèng zōng sàng mǔ bēn fù yǐ ér zì jū yú wǔ chāng yǐ tīng xíng lù

这句话大意是:其后吴令孟宗丧母,奔赴,已而自拘于武昌,以听刑戮。

lù xùn chén qí sù xíng yīn wèi zhī qǐng

这句话大意是:陆逊陈其素行,因为之请。

jiǎn zōng děng hòu bù dé yǐ wéi bǐ

这句话大意是:减宗等,后不得以为比。

mù cǐ suì jué

这句话大意是:目此遂绝。

fēng sú tōng yuē jǐn àn lǐ chén yǒu dà sàng sān nián bù hū qí mén

这句话大意是:《风俗通》曰:谨案《礼》,臣有大丧,三年不呼其门。

✦ You read 礼仪部·卷二十五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.