太平御览 · 李昉 · Chapter 68 of 1000

地部·卷三十三

PinyinModern Translation
Size

bīng

这句话大意是:○冰。

shuō wén yuē bīng shuǐ jiān yě

这句话大意是:《说文》曰:冰,水坚也。

sī liú bīng yě

这句话大意是:澌,流冰也。

yì yuē chū liù lǚ shuāng jiān bīng yīn shǐ níng yě xùn zhì qí dào zhì jiān bīng yě

这句话大意是:《易》曰:初六,履霜坚冰,阴始凝也,驯致其道,至坚冰也。

yòu yuē qián wèi hán wèi bīng

这句话大意是:又曰:干为寒,为冰。

yì tōng guà yàn yuē dà xuě yú fù bīng

这句话大意是:《易通卦验》曰:大雪,鱼负冰。

zhèng xuán zhù yuē fù bīng shàng jìn bīng yě

这句话大意是:郑玄注曰:负冰,上近冰也。

shī yuē èr zhī rì záo bīng chōng chōng sān zhī rì nà yú líng yīn

这句话大意是:《诗》曰:二之日,凿冰冲冲,三之日,纳于凌阴。

zhōu lǐ yuē líng rén zhǎng bīng jì sì gōng bīng jiàn jiàn rú píng dà kǒu cáng bīng yǐ yù wēn qì yě

这句话大意是:《周礼》曰:凌人掌冰,祭祀供冰鉴,(鉴如瓶,大口,藏冰以御温气也。

bīn kè gōng bīng dà sàng gōng yí pán bīng yí pán dà pán

这句话大意是:)宾客供冰,大丧供夷盘冰,(夷盘,大盘。

xià bān bīng

这句话大意是:)夏班冰。

cì qún chén yě

这句话大意是:(赐群臣也。

yòu yuē líng rén zhǎng bīng zhèng suì shí yǒu èr yuè lìng zhǎn bīng sān qí lìng

这句话大意是:又曰:凌人掌冰,正岁十有二月令斩冰,三其凌。

sān qí lìng sān bèi qí bīng

这句话大意是:(三其凌,三倍其冰。

lǐ yuē mèng dōng zhī yuè shuǐ shǐ bīng de shǐ dòng

这句话大意是:《礼》曰:孟冬之月,水始冰,地始冻。

zhòng dōng zhī yuè bīng yì zhuàng dì chè hé niǎo bù míng hǔ shǐ jiāo

这句话大意是:仲冬之月,冰益壮,地坼,鹖鸟不鸣,虎始交。

yòu yuē lì chūn zhī rì dōng fēng jiě dòng yòu wǔ rì zhé chóng shǐ zhèn yòu wǔ rì yú shàng bīng

这句话大意是:又曰:立春之日,东风解冻,又五日,蛰虫始振,又五日,鱼上冰。

fēng bù jiě dòng hào lìng bù xíng

这句话大意是:风不解冻,号令不行;。

yú bù shàng bīng bīng jiǎ bù cáng

这句话大意是:鱼不上冰,兵甲不藏。

chuán yuē chu zǐ shǐ wěi zi féng wèi lìng yǐn suì yǐ jí cí fāng shǔ quē dì xià bīng ér chuáng yān chóng jiǎn yī qiú jiǎn páo yě

现代白话:《传》曰:楚子使䓕子冯为令尹,遂以疾辞,方暑,阙地下冰而床呢,重茧衣裘,(茧,袍也。

lǐ yù zǎo yuē kuàng wèi jiǎn yūn wèi páo

这句话大意是:《礼玉藻》曰:纩为茧,缊为袍。

xiān shí ér qǐn

这句话大意是:)鲜食而寝。

chu zǐ shǐ yī shì zhī fù yuē jí zé shèn yǐ ér xuè qì wèi dòng

现代白话:楚子使医视之,复曰:瘠则甚了,而血气未动。

yòu yuē chūn wú bīng

这句话大意是:又曰:春无冰。

zǐ shèn yuē jīn zī sòng zhèng qí jī hu

这句话大意是:梓慎曰:"今兹宋郑其饥乎!

yīn bù shèng yáng yě

这句话大意是:阴不胜阳也。

yòu yuē rì zài běi lù ér cáng bīng xī lù cháo jìn ér chū zhī

这句话大意是:又曰:日在北陆而藏冰,西陆朝觐而出之。

qí cáng bīng yě shēn shān qióng gǔ gù yīn hù hán yú shì hū qǔ zhī

这句话大意是:其藏冰也,深山穷谷,固阴冱寒,于是乎取之;。

qí chū zhī yě cháo zhī lù wèi bīn shí sàng jì yú shì hū yòng zhī

这句话大意是:其出之也,朝之禄位,宾食丧祭,于是乎用之。

qí cáng zhī yě hēi mǔ jù shǔ yǐ xiǎng sī hán

这句话大意是:其藏之也,黑牡秬黍,以享司寒;。

qí chū zhī yě táo hú jí shǐ yǐ chú qí zāi

这句话大意是:其出之也,桃弧棘矢,以除其灾。

jì hán ér cáng zhī xiàn gāo ér qǐ zhī huǒ chū ér bì fù

这句话大意是:祭寒而藏之,献羔而启之,火出而毕赋。

zì mìng fu mìng fù zhì wū lǎo jí wú bù shòu bīng

这句话大意是:自命夫命妇,至于老疾,无不受冰。

shān rén qǔ zhī xiàn rén chuán zhī yú rén nà zhī lì rén cáng zhī

这句话大意是:山人取之,县人传之,舆人纳之,隶人藏之。

fu bīng yǐ fēng zhuàng ér yǐ fēng chū qí cáng zhī yě zhōu qí yòng zhī yě biàn zé dōng wú qiān yáng xià wú fú yīn chūn wú qī fēng qiū wú kǔ yǔ mín bù yāo zhá

这句话大意是:夫冰以风壮,而以风出,其藏之也周,其用之也遍,则冬无愆阳,夏无伏阴,春无凄风,秋无苦雨,民不夭札。

xiào jīng yuán shén qì yuē gāo shān zhī diān wú shù shēn hǎi zhī yuān wú bīng gāng tài zào wēn tài róu yě

这句话大意是:《孝经援神契》曰:高山之巅无树,深海之渊无冰,刚太燥,温太柔也。

jiā yǔ yuē shuāng jiàng ér fù gōng chéng qǔ zhě xíng yān

现代白话:《家语》曰:霜降而妇功成,娶者行呢;。

jì qiū shuāng jiàng

这句话大意是:(季秋霜降。

bīng pàn ér jiā sāng qǐ hūn lǐ yān

现代白话:)冰泮而家桑起,婚礼呢。

shǐ jì yuē jiāng yuán wèi dì kù yuán fēi chū yě jiàn jù rén jī yuè yù jiàn zhī jiàn ér shēn dòng rú yùn qī ér shēng zǐ yǐ wéi bù xiáng qì qú bīng shàng fēi niǎo yǐ yì fù jiàn zhī

这句话大意是:《史记》曰:姜嫄为帝喾元妃,出野见巨人迹,悦欲践之,践而身动如孕,期而生子,以为不祥,弃渠冰上,飞鸟以翼覆荐之。

xuē yíng hòu hàn shū yuē líng dì guāng hé liù nián dōng běi hǎi dōng lái láng yá jǐng bīng hòu chǐ yú

这句话大意是:薛莹《后汉书》曰:灵帝光和六年冬,北海东莱琅琊井冰厚尺馀。

yòu yuē guāng wǔ zhì jì shàng wáng láng shǐ zhě zhì shàng fā jì chén yè chí wù zhì qǔ yáng hū tuó hé dào lì hái yán hé liú sī wú chuán bù kě dù

这句话大意是:又曰:光武至蓟上,王郎使者至,上发蓟,晨夜驰骛,至曲阳呼沱河,道吏还言,河流澌,无船,不可渡。

qiǎn wáng bà wǎng shì shí rán

这句话大意是:遣王霸往视,实然。

bà niàn kǒng jīng zhòng jí hái yuē bīng jiān kě dù

这句话大意是:霸念恐惊众,即还曰:"冰坚可渡。

bǐ zhì bīng kě chéng dì suì de dù

这句话大意是:"比至,冰可乘,帝遂得渡。

hàn shū yuē zhāo cuò shàng shū yuē fu hú mò zhī de jī yīn zhī chù yě mù pí sān cùn bīng hòu liù chǐ

这句话大意是:《汉书》曰:晁错上书曰:"夫胡貉之地,积阴之处也,木皮三寸,冰厚六尺。

zāng róng xù jìn shū yuē wáng xiáng zì xiū zhēng

这句话大意是:臧荣绪《晋书》曰:王祥,字休征。

hòu mǔ zhū shì sī shēng yú shí hé shuǐ bīng jiān xiáng zhāo zhāo mào lì fēng yú hé yá cì yú yī zhāo hū bīng kāi xiǎo xué yǒu shuāng lǐ tiào chū

这句话大意是:后母朱氏思生鱼,时河水冰坚,祥朝朝冒厉风于河涯伺鱼,一朝忽冰开小穴,有双鲤跳出。

wáng yǐn jìn shū yuē mù róng huàng shàng yán zhēng yuè shí èr rì gōng zhēng píng guō yuǎn jiǎ bì xià tiān dì zhī wēi jiàng shì jié mìng jīng chéng gǎn líng hǎi wèi bīng jié lìng xíng hǎi zhōng sān bǎi yú lǐ

这句话大意是:王隐《晋书》曰:慕容皝上言,正月十二日躬征平郭,远假陛下天地之威,将士竭命,精诚感灵,海为冰结,凌行海中三百馀里。

chén wèn gù lǎo chū wú hǎi bīng zhī suì

这句话大意是:臣问故老,初无海冰之岁。

píng guō gài jìn chāng lí chéng yě

这句话大意是:(平郭,盖近昌黎城也。

běi qí shū yuē wén xuān shí zhōu rén cháng jù qí bīng zhī xi dù héng yǐ dōng yuè shǒu hé zhuī bīng jí hòu zhǔ jí wèi cháo zhèng duō wěn qí rén chuí bīng jù zhōu bīng zhī bī

这句话大意是:《北齐书》曰:文宣时,周人常惧齐兵之西渡,恒以冬月守河椎冰,及后主即位,朝政多紊,齐人椎兵,惧周兵之逼。

hú lǜ guāng yōu yuē guó jiā cháng yǒu tūn guān lǒng zhī zhì jīn rì zhì cǐ

这句话大意是:斛律光忧曰:"国家常有吞关陇之志,今日至此。

dōng fāng shuò shén jīng yì yuē běi fāng yǒu bīng wàn lǐ bīng hòu bǎi zhàng xī shǔ zài bīng xià tǔ zhōng yān qí máo zhǎng bā chǐ kě wèi rù què fēng hán

现代白话:东方朔《神经异》曰:北方有冰万里,冰厚百丈,鼷鼠在冰下土中呢,其毛长八尺,可为褥却风寒。

wáng zǐ nián shí yí lù yuē dōng hǎi yuán qiáo shān yǒu bīng cán zhǎng qī cùn yǒu lín jiǎo yǐ shuāng xuě fù zhī shǐ wèi jiǎn qí sè wǔ cǎi zhī wèi wén jǐn rù shuǐ bù rú tóu huǒ bù liǎo

这句话大意是:王子年《拾遗录》曰:东海员峤山有冰蚕,长七寸,有鳞角,以霜雪覆之始为茧,其色五采,织为纹锦,入水不濡,投火不燎。

nán yàn lù yuē mù róng dé zhēng yuè dù lí yáng jīn liú sī bīng hé qiū lìng hán guǐ yán yú dé yuē xī guāng wǔ dù hū tuó bīng sī zì hé jīn dài wáng jì hé tiān qiáo zì chéng

这句话大意是:《南燕录》曰:慕容德正月渡黎阳津,流澌冰合,邺令韩轨言于德曰:"昔光武渡呼沱,冰澌自合,今大王济河,天桥自成。

dé nǎi dà yuè

这句话大意是:"德乃大悦。

yì yuàn yuē shí lè fá liú yào yú luò yáng cóng dà hé nán jì shí hé dòng jiāng hé jūn zhì ér bīng zì pàn zhōu jí wú hé suì shēng qín yào wèi shì shén líng zhī zhù

这句话大意是:《异苑》曰:石勒伐刘曜于洛阳,从大河南济,时河冻将合,军至而冰自泮,舟楫无阂,遂生擒曜,谓是神灵之助。

yòu yuē gāo píng lǘ qiū xiào fù yǐ yuán jiā zhōng huái shēn shēng yī tuán bīng de rì biàn xiāo yè chéng shuǐ yě

这句话大意是:又曰:高平闾丘孝妇,以元嘉中怀娠,生一团冰,得日便消液成水也。

wú yuè chūn qiū yuē yuè wáng niàn fù wú yuàn fēi yī dàn yě kǔ sī láo xīn yè yǐ jiē rì dōng hán zé bào bīng xià rè zé wò huǒ

这句话大意是:《吴越春秋》曰:越王念复吴,怨非一旦也,苦思劳心,夜以接日,冬寒则抱冰,夏热则握火。

zhào shū yuē liú yào gōng shí lè jiāng zhàn yào yù chéng dà chì mǎ mǎ wú gù zhí zhú bù kě jìn yú shì tuì chì mǎ

这句话大意是:《赵书》曰:刘曜攻石勒,将战,曜欲乘大赤马,马无故蹢躅不可近,于是退赤马。

jí hé zhèn bài zǒu yào tǐ sù zhuàng mǎ xiǎo bù shèng xiàn bīng wèi shí kān suǒ qín yě

这句话大意是:及合阵败走,曜体素壮,马小不胜陷冰,为石堪所擒也。

bó wù zhì yuē xuē bīng lìng yuán jǔ yǐ xiàng rì ài chéng qí yǐng zé yǒu huǒ

这句话大意是:《博物志》曰:削冰令员,举以向日,艾承其影则有火。

xī jīng zá jì yuē hàn zhì yǐ jiǔ dī wéi shū qǔ qí bù bīng yǐ yù wèi yàn yì qǔ qí bù bīng yě

这句话大意是:《西京杂记》曰:汉制,以酒滴为书,取其不冰,以玉为砚,亦取其不冰也。

lù jī luò yáng jì yuē bīng shì zài xuān yáng mén nèi héng yǒu bīng tiān zǐ yòng cì wáng gōng zhòng guān

这句话大意是:陆机《洛阳记》曰:冰室在宣阳门内,恒有冰,天子用赐王公众官。

dài yán zhī xī zhēng jì yuē líng yún tái yǒu bīng jǐng yán zhī yǐ liù yuè chí qù jīng rì yóu jiān yě

这句话大意是:戴延之《西征记》曰:凌云台有冰井,延之以六月持去,经日犹坚也。

shù zhēng jì yuē bīng jǐng zài líng yún tái běi gǔ jiù cáng bīng chù

这句话大意是:《述征记》曰:冰井在凌云台北,古旧藏冰处。

dèng xī shū yuē míng jūn zhī yù mín ruò chéng bēn ér qù pèi lǚ bīng ér fù zhòng

这句话大意是:《邓析书》曰:明君之御民,若乘奔而去辔,履冰而负重。

yàn zǐ yuē jǐng gōng fá lǔ de dōng mén wú zé wèn zhī lǔ nián gǔ hé rú

现代白话:《晏子》曰:景公伐鲁,得东门无泽,问之:"鲁年谷怎么样?

duì yuē yīn shuǐ níng yáng bīng hòu wǔ cùn

这句话大意是:"对曰:"阴水凝,阳冰厚五寸。

yàn zǐ yuē rú shì zé hán wēn jié yě hán wēn jié zé zhèng píng zhèng píng zé nián gǔ shú

现代白话:"晏孔子说:"如是则寒温节也,寒温节则政平,政平则年谷熟。

qǐng lǐ lǔ yǐ xi yuàn yě

这句话大意是:请礼鲁以息怨也。

lǎo zi yuē huàn ruò bīng jiāng shì

这句话大意是:《老子》曰:涣若冰将释。

zhuāng zi yuē xià chóng bù kě yǐ yǔ yú bīng zhě dǔ yú shí yě

现代白话:《庄子》曰:夏虫不能够语于冰者,笃于时也。

qū shì bù kě yǐ yǔ yú dào zhě shù yú jiào yě

现代白话:曲士不能够语于道者,束于教也。

yòu yuē cháo shòu mìng ér xī yǐn bīng wǒ qí nèi rè yú

这句话大意是:又曰:朝受命而夕饮冰,我其内热欤?

sūn qīng zǐ yuē bīng shēng yú shuǐ ér hán yú shuǐ

这句话大意是:《孙卿子》曰:冰生于水而寒于水。

huái nán zǐ yuē huái hǎi yǒu bù sǐ zhī cǎo běi fāng yǒu bù shì zhī bīng

这句话大意是:《淮南子》曰:淮海有不死之草,北方有不释之冰。

yòu yuē fu shuǐ xiàng dōng zé níng ér wèi bīng yíng chūn zé shì ér wèi shuǐ bīng chí yì hu qián hòu

这句话大意是:又曰:夫水向冬则凝而为冰,迎春则释而为水,冰弛易乎前后。

yòu yuē guān yī yè zhī luò zhī suì jiāng mù dǔ píng zhōng zhī bīng ér zhī tiān xià zhī hán yǐ jìn yù yuǎn yě

这句话大意是:又曰:观一叶之落,知岁将暮,睹瓶中之冰,而知天下之寒,以近喻远也。

lùn héng yuē fu xūn yī jù huǒ cuàn yī huò bīng zhōng rì ér bù rè yě

这句话大意是:《论衡》曰:夫熏一炬火,爨一镬冰,终日而不热也。

yǐ yī chǐ bīng zhì páo chú zhōng zhōng yè ér bù hán yě

这句话大意是:倚一尺冰,置庖厨中,终夜而不寒也。

fēng sú tōng yuē jī shuǐ yuē lìng zhuàng bīng yuē dòng shuǐ liú yuē sī bīng jiě yuē pàn

这句话大意是:《风俗通》曰:积水曰凌,壮冰曰冻,水流曰澌,冰解曰泮。

wèi zi yuē jū wēi dài zhī guó zhì bù shàn zhī mín shì yóu báo bīng dāng bái rì cóng máo guò měng huǒ yě

这句话大意是:《魏子》曰:居危殆之国,治不善之民,是犹薄冰当白日,丛毛过猛火也。

bào pǔ zǐ yuē wǔ yù bù rǎn ér jiān hán bīng bù lóng ér lǎng

这句话大意是:《抱朴子》曰:五玉不染而坚,寒冰不砻而朗。

yòu yuē dǎo báo bīng yǐ dài xià rì dēng xiǔ zhī ér xū jìng fēng

这句话大意是:又曰:蹈薄冰以待夏日,登朽枝而须劲风。

xīn lùn yuē huà shuǐ lòu bīng yǔ shí xiāo shì

这句话大意是:《新论》曰:画水镂冰,与时消释。

cháo shuǐ

这句话大意是:○潮水。

shuō wén yuē cháo cháo yě cóng shuǐ cháo

这句话大意是:《说文》曰:潮,朝也,从水朝。

fēng tǔ jì yuē sú shuō kūn yī míng hǎi yóu zhǎng shù qiān lǐ xué jū hǎi dǐ rù xué zé shuǐ yì wèi cháo chū xué zé shuǐ rù cháo tuì chū rù yǒu jié gù cháo shuǐ yǒu qī

这句话大意是:《风土记》曰:俗说鲲,一名海鱿,长数千里,穴居海底,入穴则水溢为潮,出穴则水入潮退,出入有节,故潮水有期。

zǔ tái zhī zhì guài yuē lóng ān zhōng chén kuī yú jiāng biān zuò yú wěi zhèng fěi qiè

这句话大意是:祖台之《志怪》曰:隆安中,陈悝于江边作鱼{尾},(正匪切。

cháo qù yú wěi zhōng de yī nǚ rén zhǎng liù chǐ yǒu róng sè wú yī fú shuǐ qù bù néng dòng wò shā zhōng yǔ yǔ bù yīng

这句话大意是:)潮去,于{尾}中得一女人,长六尺,有容色,无衣服,水去不能动,卧沙中,与语不应。

rén yǒu jiù rǔ zhī kuī yè mèng yún wǒ shì jiāng huáng zuó shī dào luò jūn wěi zhōng xiǎo rén suì jiàn jiā lìng jīn dāng bái zūn shén shā zhī

现代白话:人有就辱之,悝夜梦云:"我是江黄,昨失道,落君{尾}中,品行较差的人遂见加凌,今当白尊神杀之。

kuī bù gǎn yí cháo lái zì zhú shuǐ qù jiān zhě xún bìng sǐ

这句话大意是:"悝不敢移,潮来自逐水去,奸者寻病死。

wú yuè chūn qiū yuē wú cì zǐ xū jiàn ér sǐ nǎi tóu zhī jiāng zhōng zǐ xū yīn yáng bō chéng tāo suí cháo wǎng lái

这句话大意是:《吴越春秋》曰:吴赐子胥剑而死,乃投之江中,子胥因扬波成涛,随潮往来。

bó wù zhì yuē dōng hǎi zhōng yǒu niú yú qí yú xíng rú niú bō qí pí xuán zhī cháo shuǐ zhì zé máo qǐ cháo qù zé fù yě

这句话大意是:《博物志》曰:东海中有牛鱼,其鱼形如牛,剥其皮悬之,潮水至则毛起,潮去则复也。

lín hǎi yì wù zhì yuē shí jī qīng xiǎng yǐ yīng cháo huì qū qīng shì yǐ yuǎn zhí

这句话大意是:《临海异物志》曰:石鸡清响以应潮,慧躯轻逝以远絷。

shí jī xíng sì jiā jī zài hǎi zhōng shān shàng hǎi cháo shuǐ jiāng zhì zhé qún míng xiāng yìng ruò jiā jī zhī xiàng chén yě

这句话大意是:(石鸡形似家鸡,在海中山上,海潮水将至,辄群鸣相应,若家鸡之向晨也。

péi yuān guǎng zhōu jì yuē shí zhōu zài hǎi zhōng míng wéi huáng shān shān běi rì yī cháo shān nán rì zài cháo

这句话大意是:裴渊《广州记》曰:石洲在海中,名为黄山,山北日一潮,山南日再潮。

bào pǔ zǐ yuē mí shì yún cháo zhě jù zhāo lái yě

这句话大意是:《抱朴子》曰:糜氏云:潮者,据朝来也;。

xī zhě yán xī zhì yě

这句话大意是:汐者,言夕至也。

yī yuè zhī zhōng tiān zài dōng zài xi gù cháo shuǐ zài dà zài xiǎo yě

这句话大意是:一月之中,天再东再西,故潮水再大再小也。

yòu xià shí rì jū nán sù yīn xiāo yáng shèng ér tiān gāo yī wàn wǔ qiān lǐ gù xià cháo dà yě

这句话大意是:又夏时日居南宿,阴消阳盛,而天高一万五千里,故夏潮大也。

dōng shí rì jū běi sù yīn shèng yáng xiāo ér tiān bēi yī wàn wǔ qiān lǐ gù dōng cháo xiǎo yě

这句话大意是:冬时日居北宿,阴盛阳消,而天卑一万五千里,故冬潮小也。

yòu chūn rì jū dōng sù tiān gāo yī wàn wǔ qiān lǐ gù chūn cháo jiàn qǐ yě

这句话大意是:又春日居东宿,天高一万五千里,故春潮渐起也。

qiū rì jū xi sù tiān bēi yī wàn wǔ qiān lǐ gù qiū cháo jiàn jiǎn yě

这句话大意是:秋日居西宿,天卑一万五千里,故秋潮渐减也。

yòu yuē tiān hé cóng běi jí fēn wéi liǎng tóu zhì yú nán jí qí yī jīng nán dòu zhōng guò qí yī jīng dōng dòu zhōng guò liǎng hé suí tiān zhuǎn rù dì xià guò ér yǔ xià shuǐ xiāng de yòu yǔ hǎi shuǐ hé sān shuǐ xiāng dàng ér tiān zhuǎn pái zhī gù jī yǒng ér chéng cháo shuǐ

这句话大意是:又曰:天河从北极分为两头,至于南极,其一经南斗中过,其一经东斗中过,两河随天转入地下,过而与下水相得,又与海水合,三水相荡而天转排之,故激涌而成潮水。

yòu yuē tāo shuǐ zhě cháo qǔ wù duō zhě qí lì shèng lái yuǎn zhě qí shì dà jīn cháo shuǐ cóng dōng de guǎng dào yuǎn zhà rù xiá chù líng shān chù àn cóng zhí fù qǔ qí shì bù xiè gù lóng chóng yǒng qǐ ér wèi tāo

这句话大意是:又曰:涛水者潮,取物多者其力盛,来远者其势大,今潮水从东地广道远,乍入狭处,陵山触岸,从直赴曲,其势不泄,故隆崇涌起而为涛。

sú rén yún tāo shì wǔ zǐ xū suǒ zuò wàng yě

这句话大意是:俗人云,涛是伍子胥所作,妄也。

zǐ xū shǐ sǐ ěr tiān dì kāi pì yǐ yǒu tāo shuǐ yǐ

现代白话:子胥始死耳,天地开辟,已有涛水了。

chuān

这句话大意是:○川。

shuō wén yuē chuān guàn chuān tōng liú shuǐ yě

这句话大意是:《说文》曰:川,贯穿通流水也。

shì míng yuē chuān zhě chuān de ér liú yě

这句话大意是:《释名》曰:川者,穿地而流也。

yì yuē dì xiǎn shān chuān qiū líng yě wáng gōng shè xiǎn yǐ shǒu qí guó

这句话大意是:《易》曰:地险,山川丘陵也,王公设险以守其国。

yòu yuē lì shè dà chuān

这句话大意是:又曰:利涉大川。

shū yuē yǔ jué jiǔ chuān jù sì hǎi

这句话大意是:《书》曰:予决九川,距四海。

wáng sù yuē jiǔ chuān zhě jiǔ zhōu zhī chuān yě

这句话大意是:王肃曰:九川者,九州之川也。

yòu yuē ruò jì dà chuān yòng rǔ zuò zhōu jí

现代白话:又曰:若济大川,用你作舟楫。

yòu yuē jiǔ shān kān lǚ jiǔ chuān dí yuán

这句话大意是:又曰:九山刊旅,九川涤源。

lǐ yuē tiān jiàng shí yǔ shān chuān chū yún

这句话大意是:《礼》曰:天降时雨,山川出云。

zhōu lǐ yuē yáng zhōu qí chuān sān jiāng

这句话大意是:《周礼》曰:扬州,其川三江。

jīng zhōu qí chuān jiāng hàn

这句话大意是:荆州,其川江汉。

yù zhōu qí chuān xíng luò

这句话大意是:豫州,其川荥洛。

qīng zhōu qí chuān huái sì

这句话大意是:青州,其川淮泗。

yǎn zhōu qí chuān hé jǐ

这句话大意是:兖州,其川河泲。

yōng zhōu qí chuān jīng ruì

这句话大意是:雍州,其川泾汭。

yōu zhōu qí chuān hé jì

这句话大意是:幽州,其川河济。

jì zhōu qí chuān zhāng

这句话大意是:冀州,其川漳。

bīng zhōu qí chuān hū tuó

这句话大意是:并州,其川呼沱。

yòu yuē liǎng shān zhī jiān bì yǒu chuān yān

现代白话:又曰:两山之间,必有川呢。

dà chuān zhī jiān bì yǒu tú yān

现代白话:大川之间,必有途呢。

dà dài lǐ yuē shèng rén yǒu guó zé chuān zé bù jié

这句话大意是:《大戴礼》曰:圣人有国,则川泽不竭。

cài yōng yuè lìng zhāng jù yuē zhòng liú zhù hǎi yuē chuān

这句话大意是:蔡邕《月令章句》曰:众流注海曰川。

guó yǔ yuē yōu wáng èr nián sān chuān jiē zhèn

这句话大意是:《国语》曰:幽王二年,三川皆震。

yòu yuē lì wáng nüè guó rén bàng wáng

这句话大意是:又曰:厉王虐,国人谤王。

shào gōng gào wáng yuē mín bù kān mìng yǐ

现代白话:邵公告王曰:"民不堪命了!

wáng nù de wèi wū shǐ jiān bàng zhě

这句话大意是:"王怒,得卫巫使监谤者。

yǐ gào zé shā zhī

这句话大意是:以告,则杀之。

guó rén mò gǎn yán dào lù yǐ mù

这句话大意是:国人莫敢言,道路以目。

wáng xǐ gào shào gōng yuē wú néng mǐ bàng yǐ nǎi bù gǎn yán

现代白话:王喜,告邵公曰:"我能弭谤了,乃不敢言。

shào gōng yuē shì zhāng zhī yě

这句话大意是:"邵公曰:"是鄣之也。

fáng mín zhī kǒu shén wū fáng chuān

这句话大意是:防民之口,甚于防川。

chuān yōng ér kuì shāng rén bì duō

这句话大意是:川壅而溃,伤人必多。

mín yì rú zhī

这句话大意是:民亦如之。

shì gù wèi chuān jué zhī shǐ dǎo wèi mín xuān zhī shǐ yán

这句话大意是:是故为川决之使导,为民宣之使言。

yǔ yuē zi zài chuān shàng yuē shì zhě rú sī fu

这句话大意是:《语》曰:子在川上曰:逝者如斯夫!

bù shě zhòu yè

这句话大意是:不舍昼夜。

zhú shū jì nián yuē lán tián chuān yǒu hàn lín jiāng wáng róng zhǒng jǐng dì yǐ zuì zhēng zhī jiāng xíng zǔ wū jiāng líng běi mén chē zhóu zhé fù lǎo qì yuē wú wáng bù fǎn yǐ

现代白话:《竹书记年》曰:蓝田川,有汉临江王荣冢,景帝以罪征之,将行,祖于江陵北门,车轴折,父老泣曰:"我王不返了。

róng zhì dōu zhōng wèi zhì dōu jí qiè zé wáng wáng nián shào kǒng ér zì shā zàng wū shì chuān yǒu yàn shù wàn xián tǔ zhì zhǒng shàng bǎi xìng lián zhī

这句话大意是:"荣至都,中尉郅都急切责王,王年少恐而自杀,葬于是川,有燕数万衔土置冢上,百姓怜之。

shuǐ jīng zhù yuē lóng yú chuān zé zhǎng bù cè chū wǔ sè yún sú yǐ wéi líng ér mò gǎn cǎi bǔ yīn wèi shì shuǐ wèi lóng yú shuǐ zì xià yì tōng wèi zhī lóng yú chuān

这句话大意是:《水经注》曰:龙鱼川,泽涨不测,出五色云,俗以为灵而莫敢采捕,因谓是水为龙鱼水,自下亦通谓之龙鱼川。

yòu yuē xiáng chuān zhě hàn qi fū rén suǒ shēng chù yě

这句话大意是:又曰:祥川者,汉戚夫人所生处也。

gāo zǔ de ér chǒng zhī gǎi qí de wèi xiáng chuān yòng biǎo fū rén zài dàn zhī xiū xiáng yě

这句话大意是:高祖得而宠之,改其地为祥川,用表夫人载诞之休祥也。

qín zhōu jì yuē fú hǎn yuán běi yǒu fèng lín chuān chuān zhōng zé huáng hé shuǐ dōng liú

这句话大意是:《秦州记》曰:枹罕原北有凤林川,川中则黄河水东流。

zhuāng zi yuē xī zhě yǔ zhī yīn hóng shuǐ jué jiāng hé ér dào sì yí jiǔ zhōu míng chuān sān bǎi zhī chuān sān qiān xiǎo zhě wú shù

这句话大意是:《庄子》曰:昔者禹之堙洪水,决江河而道四夷九州,名川三百,支川三千,小者无数。

fāng yú jì yuē qīng liáng chuān zài xīng dào xiàn běi

这句话大意是:《方舆记》曰:清凉川,在兴道县北。

táng shū yún dé zōng huáng dì yǐ zhū cǐ zhī nán xìng liáng yáng zhōng shū shè rén qí yìng cóng jià zhì cǐ chuān jiàn jīng qí bì yě shàng xīn hài wèi cǐ zhī zhuī bīng jí lù zhì cǐ jiàn liáng shuài yán zhèn jù jūn róng bài mǎ qián xù jūn chén lí luàn liú tì jiǔ zhī

这句话大意是:《唐书》云:德宗皇帝以朱泚之难幸梁洋,中书舍人齐映从驾至此川,见旌旗蔽野,上心骇,谓泚之追兵疾路至此,见梁帅严震具军容拜马前,叙君臣离乱,流涕久之。

shàng xǐ lìng zhèn dēng mǎ yǔ zhèn zuò zhǔ rén

这句话大意是:上喜,令震登马与朕作主人。

yìng yuē yán zhèn yǔ zhì zūn dǎo mǎ yù shàn zì yǒu suǒ sī

这句话大意是:映曰:"严震与至尊导马,御膳自有所司。

qǐng zhī

这句话大意是:"顷之,。

shàng cì yáng zhōu xíng gōng

这句话大意是:上次洋州行宫,。

zhào yìng zé yǐ rú shēng bù dá bīng jī

这句话大意是:召映责以儒生不达兵机,。

yān chén shí wù gū xī zhǔ shuài

这句话大意是:烟尘时务姑息主帅,。

yìng zòu yuē shān nán shì shù

这句话大意是:映奏曰:"山南士庶,。

zhǐ zhī yǒu yán zhèn

这句话大意是:只知有严震,。

bù zhī yǒu bì xià

这句话大意是:不知有陛下,。

qiě jīn tiān wēi qīn lín

这句话大意是:且今天威亲临,。

lìng bā shǔ shì mín zhī tiān zǐ zhī zūn

这句话大意是:令巴蜀士民知天子之尊,。

yì zú yǐ jǐn yán zhèn wéi chén zi zhī jié

这句话大意是:亦足以尽严震为臣子之节。

shàng tàn zhī liáng jiǔ

这句话大意是:"上叹之良久。

zhèn wén tè bài xiè yìng shí yì duō zhī

这句话大意是:震闻,特拜谢映,时议多之。

jí cǐ chuān yě

这句话大意是:即此川也。

✦ You read 地部·卷三十三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.