太平御览 · 李昉 · Chapter 800 of 1000

四夷部·卷二十一·北狄二

PinyinModern Translation
Size

zǒng xù běi dí xià

这句话大意是:○总叙北狄下。

shǐ jì yuē táng yú yǐ shàng yǒu shān róng xiǎn yǔn xūn yù

这句话大意是:《史记》曰:唐虞以上,有山戎、猃狁、荤粥。

jìn zhuó yuē yáo shí xūn yù zhōu yuē xiǎn yǔn qín yuē xiōng nú

这句话大意是:(晋灼曰:尧时荤粥,周曰猃狁,秦曰匈奴。

yòu yuē wǔ wáng fá zhòu ér yíng luò yì fù jū wū fēng hào

这句话大意是:又曰:武王伐纣,而营洛邑,复居于丰镐。

fàng zhú róng dí jīng luò zhī běi shí rù gòng mìng yuē huāng fú

这句话大意是:放逐戎狄泾洛之北,时入贡,命曰荒服。

yòu yuē zhào wǔ líng wáng běi pò lín hú lóu fán zhù cháng chéng zì dài bàng yīn shān xià zhì gāo quē zài shuò fāng

这句话大意是:又曰:赵武灵王北破林胡、楼烦,筑长城,自代傍阴山下至高阙(在朔方。

wèi sāi ér zhì yún zhōng yàn mén dài jùn

这句话大意是:)为塞,而置云中、雁门、代郡。

hàn shū yuē shān róng fá yàn gào jí yú qí

这句话大意是:《汉书》曰:山戎伐燕,告急于齐。

huán gōng běi fá shān róng shān róng zǒu

这句话大意是:桓公北伐山戎,山戎走。

yòu yuē jìn wén gōng ràng róng zhái jū yú xī hé yín yín yīn qì

这句话大意是:又曰:晋文公攘戎翟,居于西河圁(圁音器。

luò zhī jiān hào yuē chì zhái bái zhái

这句话大意是:)洛之间,号曰赤翟、白翟。

shī gǔ yuē chūn qiū suǒ shū jìn shī miè chì dí lù shì xī quē huò bái dí zi zhě

这句话大意是:(师古曰:《春秋》所书,晋师灭赤狄潞氏,郗缺获白狄子者。

yòu yuē jìn běi yǒu lín hú lóu fán zhī róng yàn běi yǒu dōng hú shān róng

这句话大意是:又曰:晋北有林胡、楼烦之戎,燕北有东胡、山戎。

fú qián yuē wū huán zhī xiān yě hòu wèi xiān bēi

这句话大意是:(服虔曰:乌桓之先也,后为鲜卑。

yòu yuē jìn dào gōng shǐ wèi jiàng hé róng dí róng zhái cháo jìn

这句话大意是:又曰:晋悼公使魏绛和戎翟,戎翟朝晋。

hòu bǎi yú nián zhào xiāng zi yú gōu zhù ér pò zhī bìng dài yǐ lín hú mò

这句话大意是:后百馀年,赵襄子逾句注而破之,并代以临胡貉。

mò yīn mò bó fǎn

这句话大意是:(貉,音莫伯反。

hòu yǔ hán wèi gòng miè zhì bó fēn jìn de ér yǒu zhī zé zhào yǒu dài gōu zhù yǐ běi ér wèi yǒu xī hé shàng jùn yǐ yǔ róng jiè biān

这句话大意是:)后与韩、魏共灭智伯,分晋地而有之,则赵有代、句注以北,而魏有西河、上郡,以与戎界边。

yòu yuē qín miè liù guó ér shǐ huáng dì shǐ méng tián jiāng shù shí wàn zhòng běi jī hú xī shōu hé nán de yīn hé wèi sāi zhù sì shí sì xiàn chéng lín hé xǐ zhé shù yǐ chōng zhī

这句话大意是:又曰:秦灭六国,而始皇帝使蒙恬将数十万众北击胡,悉收河南地,因河为塞,筑四十四县城临河,徙谪戍以充之。

yǒu zuì zhé lìng xū zhī xǐ zhé zhě lìng jū zhī

这句话大意是:(有罪谪令戌之,徙谪者令居之。

ér tōng zhí dào zì jiǔ yuán zhì yún yáng yīn biān shān xiǎn qiàn xī gǔ kě shàn zhě shàn zhī shàn bǔ yě

这句话大意是:)而通直道,自九原至云阳,因边山险,堑溪谷,可缮者缮之,(缮,补也。

qǐ lín táo zhì liáo dōng wàn yú lǐ

这句话大意是:)起临洮至辽东万馀里。

yòu dù hé jù yáng shān běi jiǎ zhōng

这句话大意是:又渡河,据阳山、北假中。

běi jiǎ dì míng

这句话大意是:(北假,地名。

dàng shì shí dōng hú qiáng ér ròu zhī shèng

这句话大意是:)当是时,东胡强而月氏盛。

yòu yuē mǎo yuē máo tóu hú xīng yě

这句话大意是:又曰:昴曰旄头,胡星也。

mǎo bì jiān wèi tiān jiē

这句话大意是:昴、毕间为天街。

hú mò yuè zhī zhān qiú yǐn xī zhī mín mǎo zhǔ zhī

这句话大意是:胡貉、月支旃裘引兮之民,昴主之。

yòu yuē yáng xióng shàng shū běi dì zhī dí wǔ dì suǒ bù néng chén sān wáng suǒ bù néng zhì

这句话大意是:又曰:扬雄上书:北地之狄,五帝所不能臣,三王所不能制。

yòu yuē qián shì qǐ lè qīng wú liàng zhī fèi yì wú zuì zhī rén kuài xīn wū láng wàng zhī běi zāi

现代白话:又曰:前世岂乐倾无量之费,役无罪之人,快心于狼望之北啊?

xiōng nú zhōng dì míng

这句话大意是:(匈奴中地名。

yǐ wéi bù yī láo zhě bù jiǔ yì bù zàn fèi zhě bù yǒng níng

这句话大意是:)以为不一劳者不久佚,不暂费者不永宁。

shì yǐ rěn bǎi wàn zhī shī yǐ cuī è hǔ zhī huì yùn fǔ kù zhī cái tián lú shān zhī hè ér bù huǐ yě

这句话大意是:是以忍百万之师,以摧饿虎之喙,运府库之财,填卢山之壑,而不悔也。

lú shān xiōng nú zhōng shān yě

这句话大意是:(卢山,匈奴中山也。

yòu yuē dí bù fú zhōng guó wèi de gāo zhěn ān qǐn yě

这句话大意是:又曰:狄不服,中国未得高枕安寝也。

yòu yuē wài guó tiān xìng fèn zhì zhì hěn yě yīn zhú èr fǎn

这句话大意是:又曰:外国天性忿鸷、(鸷,很也,音竹二反。

xíng róng kuí jiàn fù lì hù qì nán huà yǐ shàn yì lì yǐ è lì wèi fù shǔ zhī è wèi wēi yě

这句话大意是:)形容魁健,负力怙气,难化以善,易隶以恶,(隶谓附属之,恶谓威也。

qí qiáng nán qū qí hé nán de

这句话大意是:)其强难诎,其和难得。

gù wèi fú zhī shí láo shī yuǎn gōng

这句话大意是:故未服之时,劳师远攻。

yòu yuē dí zhēn zhōng guó zhī jiān dí yě

这句话大意是:又曰:狄,真中国之坚敌也。

yòu yuē wáng mǎng zhēng xiōng nú yán yóu jiàn yuē zhōu qín hàn zhēng zhī jiē wèi de shàng cè zhě yě

这句话大意是:又曰:王莽征匈奴,严尤谏曰:"周、秦、汉征之,皆未得上策者也。

zhōu dé zhōng cè hàn de xià cè qín wú cè yān

现代白话:周得中策,汉得下策,秦无策呢。

zhōu xuān wáng shí xiǎn yǔn nèi qīn zhì yú jīng yáng mìng jiāng zhēng zhī jìn jìng ér hái

这句话大意是:周宣王时,猃狁内侵,至于泾阳,命将征之,尽境而还。

qí shì róng dí zhī qīn jìng ér pì yóu wén méng zhī shì ōu zhī ér yǐ

这句话大意是:其视戎狄之侵境,而譬犹蚊虻之螫欧之而已。

gù tiān xià chēng míng shì wèi zhōng cè

这句话大意是:故天下称明,是为中策。

hàn wǔ dì xuǎn jiāng liàn bīng yuē jī qīng liáng shēn rù yuǎn shù yuē shǎo yě shǎo jī zhuāng

这句话大意是:汉武帝选将练兵,约赍轻粮,深入远戍,(约,少也,少赍装。

suī yǒu kè huò zhī gōng hú zhé bào zhī bīng lián huò jié sān shí yú nián zhōng guó pí hào xiōng nú yì chuāng yì chuàng yīn chū xiàng fǎn ài dú rì yì fǎn

这句话大意是:)虽有克获之功,胡辄报之,兵连祸结三十馀年,中国疲耗,匈奴亦创艾,(创音初向反,艾读日乂反。

ér tiān xià chēng wǔ shì wéi xià cè

这句话大意是:)而天下称武,是为下策。

qín shǐ huáng bù rěn xiǎo chǐ ér qīng mín lì zhù cháng chéng zhī gù yán mào wàn lǐ

这句话大意是:秦始皇不忍小耻,而轻民力,筑长城之固,延袤万里。

mào zhǎng yě yīn mào

这句话大意是:(袤,长也,音茂。

zhuǎn shū zhī xíng qǐ wū fù hǎi jiāng fén jì wán zhōng guó nèi jié yǐ sàng shè jì shì wèi wú cè

这句话大意是:)转输之行,起于负海,疆坟既完,中国内竭,以丧社稷,是为无策。

jīn tiān xià bǐ nián jī jǐn fā sān shí wàn zhòng jù sān bǎi rì liáng bīng xiān zhì zhě jù jū bào lù shì bù kě yòng yī nán yě

这句话大意是:今天下比年饥馑,发三十万众,具三百日粮,兵先至者聚居暴露,势不可用,一难也;。

biān jì kōng xū nèi diào jùn guó bù xiāng jí shǔ cǐ èr nán yě

这句话大意是:边既空虚,内调郡国,不相及属,此二难也;。

jì yī rén sān bǎi rì shí yòng bèi shí bā hú fēi niú lì bù néng shèng

这句话大意是:计一人三百日食,用糒十八斛,非牛力不能胜。

hú dì shā lǔ duō fá shuǐ cǎo jūn chū wèi mǎn bǎi rì niú bì wù gù cǐ sān nán yě

这句话大意是:胡地沙卤,多乏水草,军出未满百日,牛必物故,此三难也;。

hú dì qiū dōng shén hán chūn xià shén fēng shí bèi yǐn shuǐ shī yǒu jí yì cǐ sì nán yě

这句话大意是:胡地秋冬甚寒,春夏甚风,食糒饮水,师有疾疫,此四难也;。

zī zhòng zì suí zé qīng ruì zhě shǎo xìng ér féng lǔ wēi dài bù cè cǐ wǔ nán yě

这句话大意是:辎重自随,则轻锐者少,幸而逢虏,危殆不测,此五难也。

mǎng bù tīng

这句话大意是:"莽不听。

yòu yuē yí dí zhī wéi huàn yě gù zì hàn xìng zhōng yán jiā móu zhī chén hé cháng bù yùn chóu cè xiāng yǔ zhēng wū miào táng zhī shàng hu

这句话大意是:又曰:夷狄之为患也,故自汉兴,忠言嘉谋之臣,曷尝不运筹策,相与争于庙堂之上吗?

gāo zǔ shí zé liú jìng lǚ hòu shí fán kuài jì bù xiào wén shí jiǎ yì cháo cuò xiào wǔ shí yǒu wáng huī hán ān guó zhū mǎi chén gōng sūn hóng dǒng zhòng shū rén chí suǒ jiàn gè yǒu yì tóng

这句话大意是:高祖时则刘敬,吕后时樊哙、季布,孝文时贾谊、朝错,孝武时有王恢、韩安国、朱买臣、公孙弘、董仲舒,人持所见,各有异同。

rán zǒng qí yào guī liǎng kē ér yǐ jìn shēn zhī rú zé shǒu hé qīn jiè zhòu zhī shì zé yán zhēng fá jiē piān jiàn yī shí zhī lì hài yě

这句话大意是:然总其要归,两科而已:搢绅之儒则守和亲,介胄之士则言征伐,皆偏见一时之利害也。

yòu yuē wén dì xǐ liù jùn liáng jiā cái lì zhī shì liù shào wèi lǒng xī tiān shuǐ ān dìng běi dì shàng jùn xī hé yě

这句话大意是:又曰:文帝徙六郡良家材力之士,(六邵谓陇西、天水、安定、北地、上郡、西河也。

qí ān dìng tiān shuǐ xī hé wǔ dì suǒ zhì ěr shǐ běn qí tǔ dì ér zhuī yán zhī

这句话大意是:其安定、天水、西河,武帝所置耳,史本其土地而追言之。

jù tiān xià jīng bīng jūn wū guǎng wǔ gù wèn féng táng yǔ lùn jiāng shuài kuì rán tàn xī sī gǔ míng chén cǐ hé qīn wú yì zhī míng xiào yě

这句话大意是:)聚天下精兵,军于广武,顾问冯唐,与论将帅,喟然叹息,思古名臣,此和亲无益之明效也。

yòu yuē dǒng zhòng shū yǐ xiōng nú kě yuè yǐ hòu lì jié zhī wū tiān ěr

这句话大意是:又曰:董仲舒以匈奴可悦以厚利,结之于天耳。

gù yǔ zhī hòu lì yǐ méi qí yì yǔ méng wū tiān yǐ jiān qí yuē zhì qí ài zǐ yǐ lèi qí xīn

这句话大意是:故与之厚利以没其意,与盟于天以坚其约,质其爱子以累其心。

shǐ biān chéng shǒu jìng zhī mín fù xiōng huǎn dài zhì zǐ yān bǔ hú mǎ bù kuī wū cháng chéng ér yǔ xí bù xíng wū zhōng guó bù yì biàn wū tiān xià hu

现代白话:使边城守境之民,父兄缓带,稚子咽哺,胡马不窥于长城,而羽檄不行于中国,不是也很便于天下吗?

yòu yuē xiào wǔ shí suī zhēng fá kè huò ér shì mǎ wù gù yì lüè xiāng dāng

这句话大意是:又曰:孝武时,虽征伐克获,而士马物故亦略相当;。

suī kāi hé nán zhī yě jiàn shuò fāng zhī jùn yì qì zào yáng zhī běi jiǔ bǎi yú lǐ

这句话大意是:虽开河南之野,建朔方之郡,亦弃造阳之北九百馀里;。

xiōng nú rén mín měi lái jiàng hàn chán yú yì zhé jū liú hàn shǐ yǐ xiāng bào fù qí jié ào shàng rú sī

这句话大意是:匈奴人民每来降汉,单于亦辄拘留汉使以相报复,其桀骜尚如斯。

yòu yuē xiào xuān zhī shì chán yú chén fú sān shì chēng fān bīn wū hàn tíng

这句话大意是:又曰:孝宣之世,单于臣服,三世称藩,宾于汉庭。

shì shí biān chéng yàn bì niú mǎ bù yě

这句话大意是:是时边城晏闭,牛马布野。

yòu yuē wáng mǎng cuàn wèi shǐ kāi biān xì dān wū yóu shì guī yuàn zì jué mǎng zhǎn qí shì zǐ biān jìng zhī huò gòu yǐ

现代白话:又曰:王莽篡位,始开边隙,单于由是归怨自绝,莽斩其侍子,边境之祸构了。

yòu yuē xiāo wàng zhī yuē róng dí huāng fú yán qí lái fú huāng hū wú cháng shí zhì shí qù

这句话大意是:又曰:萧望之曰:"戎狄荒服,言其来服荒忽无常,时至时去。

yi dài yǐ kè lǐ

这句话大意是:宜待以客礼。

yòu yuē yí dí zhī rén yǐn shí bù tóng yán yǔ bù tōng pì jū běi chuí hán lù zhī yě zhú cǎo suí chù shè liè wéi shēng gé yǐ shān gǔ yōng yǐ shā mù tiān dì suǒ yǐ jué wài nèi yě

这句话大意是:又曰:夷狄之人,饮食不同,言语不通,僻居北垂寒露之野,逐草随畜,射猎为生,隔以山谷,雍以沙幕,天地所以绝外内也。

yòu yuē zhāo cuò shàng shū yuē zhàn shèng zhī wēi mín qì bǎi bèi bài bīng zhī zú mò shì bù fù

这句话大意是:又曰:晁错上书曰:"战胜之威民气百倍,败兵之卒没世不复。

zì gāo hòu yǐ lái lǒng xī sān kùn wū xiōng nú yǐ mín qì pò shāng wáng yǒu shèng yì

现代白话:自高后以来,陇西三困于匈奴了,民气破伤,亡有胜意。

yòu yuē yǐ mán yí gōng mán yí zhōng guó zhī xíng yě

这句话大意是:又曰:以蛮夷攻蛮夷,中国之形也。

jīn xiōng nú dì xíng jì yì yǔ zhōng guó yì shàng xià shān bǎn chū rù xī jiàn zhōng guó zhī mǎ fú yǔ

这句话大意是:今匈奴地形、技艺与中国异,上下山阪,出入溪涧,中国之马弗与。

yǔ rú yě

这句话大意是:(与,如也。

xiǎn dào qīng zè qiě chí qiě shè zhōng guó zhī qí fú yǔ yě

这句话大意是:)险道倾仄,且驰且射,中国之骑弗与也。

fēng yǔ bà láo jī kě bù kùn zhōng guó zhī rén bù yǔ yě

这句话大意是:风雨罢劳,饥渴不困,中国之人不与也。

cǐ xiōng nú zhī cháng jì yě

这句话大意是:此匈奴之长技也。

yòu yuē cái guān zōu fā shǐ dào tóng de zōu wèi shǐ zhī shàn zhě yě chūn qiū zuò zōu zì

这句话大意是:又曰:材官驺发,矢道同的,(驺谓矢之善者也,《春秋》作"菆"字。

fā shǐ cì shè gù zhōng zé tóng de

这句话大意是:发矢次射,故中则同的。

zé xiōng nú zhī gé sì mù jiàn fú néng zhī yě

这句话大意是:)则匈奴之革笥木荐弗能支也。

gé sì yǐ pí zuò rú kǎi

这句话大意是:(革笥,以皮作,如铠。

chūn bèi yī jiàn yǐ mù méi zuò rú dùn

这句话大意是:春被衣,荐以木枚,作如盾。

yòu yuē hú mò zhī de jī yīn zhī chù yě mù pí sān cùn bīng hòu liù chǐ shí ròu ér yǐn lào qí rén mì lǐ niǎo shòu cuì máo mì lǐ wèi qí féi yě

这句话大意是:又曰:胡貉之地,积阴之处也,木皮三寸,冰厚六尺,食肉而饮酪,其人密理,鸟兽毳毛,(密理,谓其肥也。

cuì xì máo

这句话大意是:毳,细毛。

qí xìng nài hán

这句话大意是:)其性耐寒。

yòu yuē hú rén yī shí zhī yè bù zhe wū de zhe zhí lüè fǎn

这句话大意是:又曰:胡人衣食之业不著于地,(著,直略反。

qí shì yì yǐ rǎo luàn biān jìng

这句话大意是:)其势易以扰乱边境。

hé yǐ míng zhī

现代白话:凭什么明之?

hú rén rú fēi niǎo zǒu shòu guǎng yě měi cǎo gān shuǐ zé zhǐ cǎo jǐn shuǐ jié zé yí yǐ shì guān zhī wǎng lái zhuǎn xǐ shí zhì shí qù cǐ hú rén zhī shēng yè ér zhōng guó zhī suǒ yǐ bù kě lí nán mǔ yě

这句话大意是:胡人如飞鸟走兽,广野美草甘水则止,草尽水竭则移,以是观之,往来转徙,时至时去,此胡人之生业,而中国之所以不可离南亩也。

yòu yuē xiōng nú yù lì wēi zhě shǐ wū zhé jiāo

这句话大意是:又曰:匈奴欲立威者,始于折胶。

qiū qì zhì jiāo kě zhé gōng nǔ kě yòng

这句话大意是:(秋气至,胶可折,弓弩可用。

xiōng nú cháng yǐ wéi hou ér chū bīng

这句话大意是:匈奴常以为候而出兵。

hòu hàn shū yuē gěng bǐng shàng yán yuē jīn běi lǔ fēn zhēng yǐ yí fá yí guó jiā zhī lì

这句话大意是:《后汉书》曰:耿秉上言曰:"今北虏分争,以夷伐夷,国家之利。

yòu yuē wén xiōng nú chuán lùn yuē bìng bīng qióng tǎo yǎn qí mì xué niè běi zhuī bēn sān qiān yú lǐ pò lóng cí fén jì mù míng gōng fēng shí jié hū ér xuán

这句话大意是:又曰:闻《匈奴传论》曰:"并兵穷讨,掩其密穴,蹑北追奔三千馀里,破龙祠,焚罽幕,铭功封石,偈呼而旋。

yòu yuē wáng mǎng shí lú fāng zhà chēng wǔ dì zhī hòu bēn xiōng nú shí èr nián fāng yǔ gǔ lǎn gòng gōng yún zhōng jiǔ bù xià

这句话大意是:又曰:王莽时,卢芳诈称武帝之后,奔匈奴十二年,芳与贾览共攻云中,久不下。

qí jiāng suí yù de fāng zhī zhòng yù yì què bài yù wèi wǔ yuán tài shǒu fēng juān hú hóu

这句话大意是:其将随昱得芳之众,昱诣阙,拜昱为五原太守,封镌胡侯。

juān wèi záo

这句话大意是:(镌谓凿。

záo zhī yě

这句话大意是:凿之也。

jìn shū yuē qián hàn mò xiōng nú dà luàn wǔ chán yú zhēng lì ér hū hán yá chán yú shī qí guó xié nǎi lǜ bù luò rù chén wū hàn

这句话大意是:《晋书》曰:前汉末,匈奴大乱,五单于争立,而呼韩邪单于失其国,携乃率部落入臣于汉。

jiā qí yì pōu bīng zhōu běi jiè yǐ ān zhī

这句话大意是:嘉其意,剖并州北界以安之。

wū shì xiōng nú wǔ qiān yú luò rù jū shuò fāng zhū jùn yǔ hàn rén zá chǔ

这句话大意是:于是匈奴五千馀落入居朔方诸郡,与汉人杂处。

hòu hàn mò qún chén jìng yán hú rù wěi duō yi xiān wèi qí suǒ

这句话大意是:后汉末,群臣竞言:胡入猥多,宜先为其所。

jiàn ān zhōng wèi wǔ dì shǐ fēn qí zhòng wèi wǔ bù bù lì qí zhōng guì zhě wèi shuài fù gǎi shuài wèi dū wèi

这句话大意是:建安中,魏武帝始分其众为五部,部立其中贵者为帅,复改帅为都尉。

qí zuǒ bù dū wèi suǒ tǒng kě wàn yú luò jū wū tài yuán

这句话大意是:其左部都尉所统可万馀落,居于太原;。

yòu bù dū wèi kě liù qiān yú luò jū wū qí xiàn

这句话大意是:右部都尉可六千馀落,居于祁县;。

nán bù dū wèi kě sān qiān yú luò jū wū pú zi xiàn

这句话大意是:南部都尉可三千馀落,居于蒲子县;。

běi bù dū wèi kě sì qiān yú luò jū xīn xīng xiàn

这句话大意是:北部都尉可四千馀落,居新兴县;。

zhōng bù dū wèi kě liù qiān yú luò jū tài líng xiàn

这句话大意是:中部都尉可六千馀落,居太陵县。

yòu yuē jìn wǔ dì jiàn zuò hòu xiōng nú èr wàn yú luò guī huà dì fù nà zhī shǐ jū hé xī gù yí yáng chéng xià hòu fù yǔ jìn rén zá jū

这句话大意是:又曰:晋武帝践祚后,匈奴二万馀落归化,帝复纳之,使居河西故宜阳城下,后复与晋人杂居。

yóu shì píng yáng xī hé xīn xīng shàng dǎng lè píng mǐ bù yǒu yān

现代白话:由是平阳、西河、新兴、上党、乐平,靡不有呢。

yòu shì yù shǐ guō qīn shàng shū yuē róng dí qiáng guǎng lì gǔ wéi huàn

这句话大意是:又侍御史郭钦上疏曰:戎狄强犷,历古为患。

wèi chū zhì xī běi zhū jùn jiē wèi róng jū

这句话大意是:魏初,置西北诸郡,皆为戎居。

jīn suī fú cóng ruò bǎi nián zhī hòu yǒu fēng chén zhī jǐng hú jì zì píng yáng shàng dǎng bù sān rì ér zhì mèng jīn běi dì xī hé tài yuán féng yì ān dìng shàng jùn jǐn wèi dí tíng yǐ

现代白话:今虽服从,若百年之后,有风尘之警,胡骑自平阳、上党不三日而至孟津,北地、西河、太原、冯翊、安定、上郡,尽为狄庭了。

yi jí píng wú zhī wēi móu chén měng jiāng zhī lüè chū běi dì xī hé ān dìng fù shàng jùn shí féng yì

这句话大意是:宜及平吴之威,谋臣猛将之略,出北地、西河、安定,复上郡,实冯翊。

wū píng yáng yǐ běi zhū xiàn mù qǔ sǐ zuì xǐ sān hé sān wèi sì wàn jiā yǐ chōng zhī yì bù luàn huá jiàn xǐ píng yáng héng nóng wèi jùn jīng zhào shàng dǎng zá hú jùn sì yí chū rù zhī fáng míng xiān wáng huāng fú zhī zhì wàn shì zhī cháng cè yě

这句话大意是:于平阳以北诸县,募取死罪,徙三河三魏四万家以充之,裔不乱华,渐徙平阳、恒农、魏郡、京兆、上党杂胡,峻四夷出入之防,明先王荒服之制,万世之长策也。

yòu yuē tài kāng qī nián yǒu wèi suō hú lǜ bù luò lái jiàng

这句话大意是:又曰:太康七年,有萎莎胡率部落来降。

yòu yuē běi dí yǐ bù luò wèi lèi qí rù jū sāi zhě yǒu xiān zhī zhǒng yǒu wū tán zhǒng yǒu chì lēi zhǒng yǒu hàn zhì zhǒng yǒu wèi suō zhǒng yǒu chì suō zhǒng yǒu yù bǐng zhǒng yǒu wěi tóng zhǒng yǒu dà lóu zhǒng bù xiāng zá cuò

这句话大意是:又曰:北狄以部落为类,其入居塞者,有鲜支种,有乌谭种,有赤勒种,有捍蛭种,有萎莎种,有赤莎种,有郁鞞种,有委童种,有大楼种,不相杂错。

yòu yuē qí guó hào zuǒ xián wáng yòu xián wáng zuǒ yì lǐ wáng yòu yì lǐ wáng zuǒ wū liù wáng yòu wū liù wáng zuǒ jiàn shàng wáng yòu jiàn shàng wáng zuǒ shuò fāng wáng yòu shuò fāng wáng zuǒ dú lù wáng yòu dú lù wáng zuǒ xiǎn lù wáng yòu xiǎn lù wáng zuǒ ān lè wáng yòu ān lè wáng

这句话大意是:又曰:其国号左贤王、右贤王、左弈蠡王、右弈蠡王、左于六王、右于六王、左渐尚王、右渐尚王、左朔方王、右朔方王、左独鹿王、右独鹿王、左显鹿王、右显鹿王、左安乐王、右安乐王,。

fán shí liù děng

这句话大意是:凡十六等,。

jiē yòng chán yú qīn zǐ dì

这句话大意是:皆用单于亲子弟。

jiǎ yì xīn shū yuē chén wén qiáng guó zhàn zhì wáng zhě zhàn yì dì zhě zhàn dé

这句话大意是:贾谊《新书》曰:臣闻强国战智,王者战义,帝者战德。

gù tāng zhù wǎng ér hàn yīn jiàng wǔ sān miáo ér nán mán fú

这句话大意是:故汤祝网而汉阴降,舞三苗而南蛮服。

jīn hàn dì guó yě yi yǐ hòu dé huái sì yí dūn gǎn bù chéng dì yì

这句话大意是:今汉,帝国也,宜以厚德怀四夷,敦敢不承帝意?

bì xià wéi chén jiàn sān biǎo shè wǔ ěr yǐ cǐ yǔ chán yú zhēng zé xià xiōng nú yóu zhèn gǎo yě

这句话大意是:陛下为臣建三表,设五饵,以此与单于争,则下匈奴犹振槁也。

chén qiě yǐ shì shì yù tiān zǐ zhī yán shǐ xiōng nú dà zhòng xìn bì xià yě ruò rì chū zhī zhuó zhuó gù wén jūn yī yán suī yǒu wēi yuǎn qí zhì bù yí chóu chóu zhī rén qí xīn bù dài ruò cǐ zé xìn yù yǐ yī biǎo yě

现代白话:臣且以事势谕天子之言,使匈奴大众信陛下也,若日出之灼灼,故闻君一言,虽有微远其志不疑,仇仇之人,其心不殆,若此则信谕了,一表也。

chén yòu qiě yǐ shì shì yù bì xià zhī ài lìng xiōng nú zhī zì shì yě gǒu hú miàn ér róng zhuàng zhě qí zì yǐ wéi jiàn ài wū tiān zǐ yě yóu ruò zǐ zhī wū cí mǔ yě

这句话大意是:臣又且以事势谕陛下之爱,令匈奴之自视也,苟胡面而戎状者,其自以为见爱于天子也,犹弱子之于慈母也。

ruò cǐ zé ài yù yǐ yī biǎo yě

现代白话:若此则爱谕了,一表也。

chén yòu qiě yǐ shì shì yù bì xià zhī hǎo lìng hú rén zhī zì shì yě gǒu qí xiào zhī suǒ cháng yǔ qí suǒ gōng kě yǐ dàng tiān zi zhī yì ruò cǐ zé hǎo yù yǐ yī biǎo yě

现代白话:臣又且以事势谕陛下之好,令胡人之自视也,苟其校之所长与其所工,能够当天子之意,若此则好谕了,一表也。

ài rén zhī zhuàng hǎo rén zhī yì ài yǒu shí yǐ nuò kě qī shí sǐ yī shēng bǐ bì jiāng zhì cǐ wèi sān biǎo

这句话大意是:爱人之状,好人之役,爱有实以诺,可期十死一生,彼必将至,此谓三表。

xiōng nú hǎo zhī lái zhě jiā zhǎng yǐ shàng bì yī xiù jiā shǎo zhě nǎi yī wén jǐn wèi yín chē wǔ chéng dà diāo huà zhī jià sì mǎ zài lǜ gài cóng shù qí yù cān chéng qiě suī chán yú zhī chū rù yě bù qīng dōu cǐ yǐ

现代白话:匈奴好之,来者家长以上必衣绣,家少者乃衣文锦,为银车五乘,大雕画之,驾四马,载绿盖,从数骑,御骖乘,且虽单于之出入也,不轻都此了。

lìng xiōng nú jiàng zhě shí shí de cǐ ér cì zhī yī guó wén zhī jiàn zhī zhě xī xīn ér xiāng gào rén rén jì xìng yǐ wéi wú zhì kě yǐ de cǐ jiāng yǐ huái qí mù yī ěr yě

现代白话:令匈奴降者,时时得此而赐之,一国闻之见之者,希心而相告,人人冀幸,以为我至能够得此,将以怀其目,一饵也。

xiōng nú zhī shǐ zhì zhě ruò dà jiàng zhě yě dà zhòng zhī jù yě shàng bì yǒu suǒ zhào cì shí yān

现代白话:匈奴之使至者,若大降者也,大众之聚也,上必有所召赐食呢。

fàn wù shèng měi zì zhì xī hǎi fāng shù chǐ wū qián lìng yī rén zuò cǐ hú rén yù guān zhě gù bǎi shù zài páng de cì zhě zhī xǐ yě qiě xiào qiě fàn wèi jiē suǒ shì ér suǒ wèi cháng de yě

这句话大意是:饭物盛美,胾炙醯醢,方数尺于前,令一人坐此,胡人欲观者固百数在旁,得赐者之喜也,且笑且饭,味皆所嗜而所未尝得也。

jīn lái zhě shí shí de cǐ ér xiǎng zhī yī guó wén zhī zhě jiàn zhī zhě chuí xián ér xiāng gào rén zì yǐ wú zhì yì jiāng de cǐ jiāng cǐ huái qí kǒu yī ěr yě

现代白话:今来者,时时得此而飨之,一国闻之者、见之者,垂涎而相告,人自以我至亦将得此,将此怀其口,一饵也。

jiàng zhě ruò shǐ zhě zhì yě bì shǐ rén yǒu suǒ zhào kè yān hú rén zhī yù guān zhě wù jìn

现代白话:降者若使者至也,必使人有所召客呢,胡人之欲观者勿禁。

lìng fù fu bái hēi xiù yī ér shì qí táng zhě èr sān shí rén huò báo huò yǎn wèi qí hú xì shǐ yuè fǔ chuī xiāo gǔ táo

这句话大意是:令妇傅白黑绣衣而侍其堂者二三十人,或薄或掩,为其胡戏,使乐府吹箫鼓鞀。

lìng shǐ jiàng zhě shí de cǐ ér lè yī guó wén zhī zhě jiàn zhī zhě rén rén wéi kǒng qí hòu zhì yě

这句话大意是:令使、降者时得此而乐,一国闻之者、见之者,人人惟恐其后至也。

yǐ cǐ huái qí ěr yī ěr yě

这句话大意是:以此怀其耳,一饵也。

fán jiàng zhě bì xià bì yǒu suǒ fù lìng yǒu gāo táng suì yǔ shàn chú dà qūn jiù yǒu biān mǎ kù yǒu zhèn chē shí shí dà jù zhào hú kè xiǎng hú lìng qí jū chǔ lè jiē guò qí lǜ chū qí chán yú

这句话大意是:凡降者,陛下必有所富,令有高堂邃宇、善厨大囷,厩有编马,库有阵车,时时大具,召胡客飨胡,令其居处乐皆过其虑,出其单于。

huò shí shí cì cǐ xiōng nú yī guó qīng xīn ér jì rén rén jí jí qí shí

这句话大意是:或时时赐此,匈奴一国倾心而冀,人人汲汲其时。

jiāng yǐ cǐ huái qí fù yī ěr yě

这句话大意是:将以此怀其腹,一饵也。

wū lái jiàng zhě shàng bì shí shí yǒu suǒ zhào xìng fǔ xún ér hòu de rù guān

这句话大意是:于来降者,上必时时有所召幸拊循而后得入官。

wū hú yīng ér guì rén zi hǎo kě ài

这句话大意是:于胡婴儿贵人子好可爱,。

yǒu shù shí rén

这句话大意是:有数十人,。

wèi xiù yī

这句话大意是:为绣衣,。

chū zé cóng chū

这句话大意是:出则从出,。

rù zé cóng rù

这句话大意是:入则从入,。

zé gèng shì hú yīng ér

这句话大意是:则更侍胡婴儿,。

de jìn shì hú guì rén

这句话大意是:得近侍胡贵人,。

de zuǒ jiǔ shàng qián

这句话大意是:得佐酒上前,。

shǐ fù jiǔ qián

这句话大意是:使付酒钱,。

chū xiù yī

这句话大意是:出绣衣,。

jù dài fú

这句话大意是:具带服,。

shí yǐ cì zhī

这句话大意是:时以赐之,。

lìng shù rén de cǐ ér jū zhī

这句话大意是:令数人得此而居之,。

yī guó wén zhě jiàn zhě

这句话大意是:一国闻者、见者,。

rén rén wéi kǒng hòu zhì yě

这句话大意是:人人惟恐后至也。

yǐ cǐ huái qí xīn yī ěr yě

这句话大意是:以此怀其心,一饵也。

jìn zhōng xìng shū yuē běi dí qí de nán jiē yān zhào běi bìng shā mò dōng jiān jiǔ yí xi jiè liù róng

这句话大意是:《晋中兴书》曰:北狄,其地南接燕赵,北并沙漠,东渐九夷,西界六戎。

shì shì zì xiāng jūn chén bù bǐng zhōng guó zhēng shuò

这句话大意是:世世自相君臣,不禀中国正朔。

xī yù jì yuē zhū hú sú hūn yīn xiāng rán xǔ zhě xiān sòng tóng xīn zhǐ huán

这句话大意是:《西域记》曰:诸胡俗,婚姻相然许者,先送同心指环。

cuī bào gǔ jīn zhù yuē qín suǒ zhù cháng chéng tǔ sè rú zǐ hàn sāi yì rán gù chēng zǐ sāi yān

现代白话:崔豹《古今注》曰:秦所筑长城,土色如紫,汉塞亦然,故称紫塞呢。

lǐ líng bào sū wǔ shū yuē zhōng rì wú dǔ dàn jiàn yì lèi wéi zhàng cuì mù yǐ yù fēng yǔ

这句话大意是:李陵《报苏武书》曰:终日无睹,但见异类,韦帐毳幕以御风雨。

yòu yuē chū lǐ yì zhī xiāng rù wú zhī zhī sú

这句话大意是:又曰:出礼义之乡,入无知之俗。

yòu yuē hú jiā hù dòng mù mǎ bēi míng yín xiào chéng qún biān shēng sì qǐ

这句话大意是:又曰:胡笳互动,牧马悲鸣,吟啸成群,边声四起。

bān gù yàn rán shān míng yuē shuò wáng shī xī zhēng huāng yì jiǎo xiōng nú xī jié hǎi wài

这句话大意是:班固《燕然山铭》曰:铄王师兮征荒裔,剿匈奴兮截海外。

fēng shén qiū xī jiàn lóng jié xī dì zǎi xī zhèn wàn shì

这句话大意是:封神丘兮建隆碣,熙帝载兮振万世。

gǔ shī yuē hú mǎ yī běi fēng yuè niǎo cháo nán zhī

这句话大意是:古诗曰:胡马依北风,越鸟巢南枝。

gǔ hú wú rén xíng yuē wàng hú dì hé xiǎn shān zé

这句话大意是:《古胡无人行》曰:望胡地,何险〈山则〉。

duàn hú tóu pú hú yì

这句话大意是:断胡头,脯胡臆!

lù jī yuè fǔ shī yuē qū mǎ zhì yīn shān shān gāo mǎ bù qián

这句话大意是:陆机《乐府诗》曰:驱马陟阴山,山高马不前。

jiè wèn yān shān hou jìn lǔ zài yàn rán

这句话大意是:借问燕山候,劲虏在燕然。

gǔ shī yuē chū zì jì běi mén yáo wàng hú dì sāng

这句话大意是:古诗曰:出自蓟北门,遥望胡地桑。

chén lín yuè fǔ shī yuē yìn mǎ cháng chéng kū shuǐ hán shāng mǎ gǔ

这句话大意是:陈琳《乐府诗》曰:饮马长城窟,水寒伤马骨。

cài yǎn shī yuē biān tíng yǔ huá yì hú fēng chūn xī qǐ

这句话大意是:蔡琰诗曰:边亭与华异,胡风春夕起。

✦ You read 四夷部·卷二十一·北狄二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.