太平御览 · 李昉 · Chapter 799 of 1000

四夷部·卷二十·北狄一

PinyinModern Translation
Size

zǒng xù běi dí shàng

这句话大意是:○总叙北狄上。

shuō wén yuē dí quǎn zhǒng zì cóng quǎn

这句话大意是:《说文》曰:狄,犬种,字从"犬"。

dí zhī yán yín pì yě

这句话大意是:狄之言淫僻也。

bái hǔ tōng yuē dí zhě yì yě yán pì yì wú bié

这句话大意是:《白虎通》曰:狄者,易也,言僻易无别。

fēng sú tōng yuē hú zhě jǐn àn hàn shū shān róng zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:《风俗通》曰:胡者,谨按《汉书》,山戎之别种也。

mò zhě lüè yě yún wú lǐ fǎ

这句话大意是:貊者,略也,云无礼法。

yòu hú zhě hù yě qí pī fà zuǒ rèn yán yǔ zhì bì shì shū hù yě

这句话大意是:又胡者,互也,其被发左衽,言语贽币,事殊互也。

jìn zhōng xìng shū yuē hú zhě běi dí zhī zǒng míng yě

这句话大意是:《晋中兴书》曰:胡者,北狄之总名也。

shī yuē cǎi wēi qiǎn shù yì yě

这句话大意是:《诗》曰:《采薇》,遣戍役也。

wén wáng zhī shí xi yǒu kūn yí zhī huàn běi yǒu xiǎn yǔn zhī nán yǐ tiān zǐ zhī mìng mìng jiāng shuài qiǎn shù yì yǐ shǒu wèi zhōng guó gù gē cǎi wēi yǐ qiǎn zhī chū chē yǐ láo hái dì dù yǐ qín guī yě

这句话大意是:文王之时,西有昆夷之患,北有𤞤狁之难,以天子之命,命将帅遣戍役,以守卫中国,故歌《采薇》以遣之,《出车》以劳还,《杕杜》以勤归也。

cǎi wēi cǎi wēi wēi yì zuò zhǐ

这句话大意是:采薇采薇,薇亦作止。

wēi cài

这句话大意是:(薇,菜。

zuò shēng yě

这句话大意是:作生也。

xī bó jiāng qiǎn shù yì xiān yǔ zhī qī yǐ cǎi wēi zhī shí

这句话大意是:西伯将遣戍役,先与之期以采薇之时。

jīn wēi shēng yǐ kě yǐ xíng yǐ

现代白话:今薇生了,能够行了。

zhòng yán cǎi wēi dīng níng xíng qī yě

这句话大意是:重言"采薇",丁宁行期也。

yuē guī yuē guī suì yì mù zhǐ

这句话大意是:)曰归曰归,岁亦暮止。

yòu dīng níng guī qī dìng qí xīn yě

这句话大意是:(又丁宁归期,定其心也。

mǐ shì mǐ jiā xiǎn yǔn zhī gù

这句话大意是:)靡室靡家,𤞤狁之故。

bù huáng qǐ jū xiǎn yǔn zhī gù

这句话大意是:不遑启居,𤞤狁之故。

xiǎn yǔn běi dí yě

这句话大意是:(𤞤狁,北狄也。

gǔ zhě shī chū bù yú shí jīn wēi shēng ér xíng suì wǎn nǎi guī shǐ rǔ wú shì jiā fū fù zhī dào bù xiá guì jū zhě yǒu xiǎn yǔn zhī nán yě

现代白话:古者师出不逾时,今薇生而行,岁晚乃归,使你无室家夫妇之道,不暇跪居者,有𤞤狁之难也。

yòu yuē wǒ shù wèi dìng mǐ shǐ guī pìn

这句话大意是:又曰:我戍未定,靡使归聘。

pìn wèn yě

这句话大意是:(聘,问也。

dìng zhǐ yě

这句话大意是:定,止也。

wǒ fāng shǒu wū běi dí wèi de zhǐ xī wú suǒ shǐ guī wèn yán suǒ yǐ yōu yě

这句话大意是:我方守于北狄,未得止息,无所使归问言,所以忧也。

yòu yuē róng chē jì jià sì mǔ yè yè

这句话大意是:又曰:戎车既驾,四牡业业。

qǐ gǎn dìng jū

这句话大意是:岂敢定居?

yī yuè sān jié

这句话大意是:一月三捷。

yī yuè zhī zhōng sān yǒu shèng gōng wèi qīn yě fá yě zhàn yě

这句话大意是:(一月之中,三有胜功,谓侵也、伐也、战也。

yòu yuē qǐ bù rì jiè

这句话大意是:又曰:岂不日戒?

xiǎn yǔn kǒng jí

这句话大意是:𤞤狁孔棘。

jiè jǐng chì jūn shì yě

这句话大意是:(戒,警敕军事也。

kǒng shén

这句话大意是:孔,甚。

jí jí yě

这句话大意是:棘,急也。

yán jūn zǐ xiǎo rén qǐ bù rì xiāng jǐng jiè hu

现代白话:言有德行的人品行较差的人,岂不日相警戒吗?

xiǎn yǔn zhī nán shén jí yù shù qí kǔ yǐ quàn zhī

这句话大意是:猃狁之难甚急,预述其苦以劝之。

yòu yuē wáng mìng nán zhòng wǎng chéng yú fāng

这句话大意是:又曰:王命南仲,往城于方。

chū chē bāng bāng qí zhào yāng yāng

这句话大意是:出车彭彭,旗旐央央。

wáng yīn wáng yě

这句话大意是:(王,殷王也。

nán zhòng wén wáng zhī shǔ fāng shuò fāng jìn xiǎn yǔn zhī guó yě

这句话大意是:南仲,文王之属方,朔方近猃狁之国也。

bāng bāng sì mǎ mào

这句话大意是:彭彭,驷马貌。

wáng shǐ nán zhòng wèi jiāng lǜ wǎng zhù chéng wū shuò fāng wèi jūn lěi yǐ yù běi dí zhī nán

这句话大意是:王使南仲为将,率往筑城于朔方,为军垒以御北狄之难。

tiān zǐ mìng wǒ chéng bǐ shuò fāng

这句话大意是:)天子命我,城彼朔方。

hè hè nán zhòng xiǎn yǔn yú xiāng

这句话大意是:赫赫南仲,𤞤狁于襄。

xiāng chú yě

这句话大意是:(襄,除也。

yòu yuē xī wǒ wǎng yǐ shǔ jì fāng huá

现代白话:又曰:昔我往了,黍稷方华。

jīn wǒ lái sī yǔ xuě zǎi tú

这句话大意是:今我来思,雨雪载涂。

wáng shì duō nàn bù huáng qǐ jū

这句话大意是:王事多难,不遑启居。

tú dòng shì yě

这句话大意是:(途冻释也。

shǔ jì fāng huá shuò fāng zhī de liù yuè shí yě yǐ cǐ chū zhēng zhì chūn dòng shǐ shì ér lái fǎn

这句话大意是:黍稷方华,朔方之地六月时也,以此出征,至春冻始释而来反。

yòu yuē zhí xùn huò chǒu báo yán hái guī

这句话大意是:又曰:执讯获丑,薄言还归。

xùn yán

这句话大意是:(讯,言。

chǒu zhòng yě

这句话大意是:丑,众也。

zhí qí kě yán wèn suǒ huò zhī zhòng yǐ guī zhě dāng xiàn zhī

这句话大意是:执其可言问所获之众以归者当献之。

hè hè nán zhòng xiǎn yǔn yú yí

这句话大意是:)赫赫南仲,𤞤狁于夷。

yí píng yě

这句话大意是:(夷,平也。

yòu yuē liù yuè xuān wáng běi fá yě

这句话大意是:又曰:《六月》,宣王北伐也。

liù yuè yán zhōu shì wēi ér fù xīng měi xuān wáng zhī běi fá yě

这句话大意是:(《六月》,言周室微而复兴,美宣王之北伐也。

liù yuè xī xī róng chē jì chì

这句话大意是:)六月栖栖,戎车既饬。

sì mǔ kuí kuí zài shì cháng fú

这句话大意是:四牡骙骙,载是常服。

xī xī jiǎn yuè mào

这句话大意是:(栖栖,简阅貌。

chì zhèng yě

这句话大意是:饬,正也。

rì yuè wèi cháng fú róng fú yě

这句话大意是:日月为常,服,戎服也。

jì liù yuè zhě shèng xià chū bīng míng qí jí yě

这句话大意是:记六月者,盛夏出兵,明其急也。

xiǎn yǔn kǒng chì wǒ shì yòng jí

这句话大意是:)𤞤狁孔炽,我是用急。

chì shèng yě

这句话大意是:(炽,盛也。

cǐ xù jí fǔ zhī yì yě

这句话大意是:此序吉甫之意也。

běi dí lái qīn shén chì gù wáng yǐ jí qiǎn wǒ

这句话大意是:北狄来侵甚炽,故王以急遣我。

yòu yuē xiǎn yǔn fěi rú zhěng jū jiāo huò

这句话大意是:又曰:𤞤狁匪茹,整居焦获。

qīn gǎo jí fāng zhì yú jīng yáng

这句话大意是:侵镐及方,至于泾阳。

jiāo huò zhōu dì míng yě jiē yú xiǎn yǔn zhě yě

这句话大意是:(焦获,周地名也,接于猃狁者也。

fěi fēi yě

这句话大意是:匪,非也。

rú dù yě

这句话大意是:茹,度也。

gǎo yǔ fāng jiē běi fāng dì míng

这句话大意是:镐与方,皆北方地名。

yán xiǎn yǔn zhī lái qīn fēi qí suǒ dāng dù wèi yě nǎi zì zhěng qí ér chù zhōu zhī jiāo huò lái qīn zhì jīng shuǐ zhī běi yán qí tài zì yě

这句话大意是:言猃狁之来侵,非其所当度为也,乃自整齐而处周之焦获,来侵至泾水之北,言其太恣也。

yòu yuē báo fá xiǎn yǔn zhì yú tài yuán

这句话大意是:又曰:薄伐𤞤狁,至于太原。

yán suì chū zhī ér yǐ

这句话大意是:(言遂出之而已。

yòu yuē wén wǔ jí fǔ wàn bāng wèi xiàn

这句话大意是:又曰:文武吉甫,万邦为宪。

jí fǔ yǐn jí fǔ yě yǒu wén yǒu wǔ

这句话大意是:(吉甫,尹吉甫也,有文有武。

xiàn fǎ yě

这句话大意是:宪,法也。

jí fǔ cǐ shí dà jiàng yě

这句话大意是:吉甫此时大将也。

jí fǔ yàn xǐ jì duō shòu zhǐ

这句话大意是:)吉甫燕喜,既多受祉。

zhǐ fú yě

这句话大意是:(祉,福也。

jí fǔ jì fá xiǎn yǔn ér guī tiān zǐ yǐ yàn lǐ lè zhī zé huān xǐ yǐ yòu duō shòu xiǎng cì yě

现代白话:吉甫既伐猃狁而归,天子以燕礼乐之,则欢喜了,又多受享赐也。

yòu yuē xiǎn yǔn fāng shū zhēng fá xiǎn yǔn

这句话大意是:又曰:显允方叔,征伐𤞤狁。

fāng shū xiān yǔ jí fǔ zhēng fá xiǎn yǔn

这句话大意是:(方叔先与吉甫征伐猃狁。

yòu yuē chē gōng xuān wáng fù gǔ yě

这句话大意是:又曰:《车攻》,宣王复古也。

xuān wáng néng nèi xiū zhèng shì wài rǎng yí dí fù wén wǔ zhī jìng tǔ

这句话大意是:宣王能内修政事,外攘夷狄,复文武之境土。

yòu yuē jiàn jiàn zhī shí xià guó cì yōu wáng yě róng dí pàn zhī

这句话大意是:又曰:《渐渐之石》,下国刺幽王也,戎狄叛之。

shān shí jiàn jiàn rán gāo jùn bù kě dēng ér shàng yù róng dí zhòng qiáng ér wú lǐ bù kě de ér fù yě

这句话大意是:(山石渐渐然高峻,不可登而上,喻戎狄众强而无礼,不可得而复也。

yòu yuē hé cǎo bù huáng xià guó cì yōu wáng yě

这句话大意是:又曰:《何草不黄》,下国刺幽王也。

sì yí jiāo qīn zhōng guó bèi pàn yòng bīng bù xī shì mín rú qín shòu

这句话大意是:四夷交侵,中国背叛,用兵不息,视民如禽兽。

yòng bīng bù xī zì suì shǐ zhì suì wǎn hé cǎo bù huáng

这句话大意是:(用兵不息,自岁始至岁晚,何草不黄?

lǐ yuē běi fāng yuē dí yī yǔ máo xué jū yǒu bù lì shí zhě

这句话大意是:《礼》曰:北方曰狄,衣羽毛,穴居,有不粒食者。

zhōu lǐ yuē zhí fāng shì zhǎng tiān xià zhī tú yǐ zhǎng tiān xià zhī de biàn qí bāng guó dū bǐ sì yí bā mán qī mǐn jiǔ mò wǔ róng liù dí zhī rén mín yǔ qí cái yòng jiǔ gǔ liù chù zhī shù yào zhōu zhī qí lì hài

这句话大意是:《周礼》曰:职方氏,掌天下之图,以掌天下之地,辨其帮国、都鄙、四夷、八蛮、七闽、九貉、五戎、六狄之人民与其财用、九谷、六畜之数要,周知其利害。

běi fāng yuē mò dí

这句话大意是:(北方曰貉、狄。

sì bā qī jiǔ wǔ liù zhōu zhī suǒ fú guó shù yě

这句话大意是:四、八、七、九、五、六,周之所服国数也。

lì jīn xī zhú jiàn zhī shǔ

这句话大意是:利,金锡竹箭之属;。

hài shén jiān zhù dǐng suǒ xiàng bǎi wù yě

这句话大意是:害,神奸铸鼎所象百物也。

yòu yuē sī lì zhǎng wǔ lì zhī fǎ biàn qí wù ér zhǎng qí zhèng lìng

这句话大意是:又曰:司隶,掌五隶之法,辨其物而掌其政令。

wǔ lì wèi zuì lì sì dí zhī shǔ yě

这句话大意是:(五隶,谓罪隶四狄之属也。

wù yī fú bīng qì zhī shǔ

这句话大意是:物,衣服兵器之属。

yí lì zhǎng yǎng niú mǎ yǔ niǎo yán

这句话大意是:)夷隶,掌养牛马与鸟言。

zhèng sī nóng yún yí dí zhī rén huò xiǎo niǎo shòu zhī yán gù chūn qiū chuán yuē jiè gé lú wén niú míng yuē shì shēng èr xī jiē yòng yǐ

现代白话:(郑司农云:夷、狄之人,或晓鸟兽之言,故《春秋传》曰:"介葛庐闻牛鸣,曰:'是生二牺,皆用了。

shì yǐ yí lì zhí zhǎng yǔ shòu yán

这句话大意是:'"是以夷隶职掌与兽言。

zuǒ zhuàn yuē běi róng qīn zhèng zhèng bó yù zhī gōng zǐ tū yuē róng qīng ér bù zhěng tān ér wú qīn shèng bù xiāng ràng bài bù xiāng jiù

这句话大意是:《左传》曰:北戎侵郑,郑伯御之,公子突曰:"戎轻而不整,贪而无亲,胜不相让,败不相救。

yòu yuē jìn lǐ kè shuài shī liáng yóu mǐ yù yǐ bài dí yú cǎi sāng

这句话大意是:又曰:晋里克帅师,梁由靡御,以败狄于采桑。

píng yáng běi qū xiàn xī nán yǒu cǎi sāng jīn

这句话大意是:(平阳北屈县西南有采桑津。

liáng yóu mǐ yuē dí wú chǐ cóng zhī bì dà kè

这句话大意是:)梁由靡曰:"狄无耻,从之必大克。

bù chǐ zǒu yě

这句话大意是:"(不耻走也。

lǐ kè yuē jù zhī ér yǐ wú sù zhòng dí

这句话大意是:)里克曰:"惧之而已,无速众狄。

yòu yuē jìn hóu bài dí yú jī xì quē huò bái dí zi

这句话大意是:又曰:晋侯败狄于箕,郤缺获白狄子。

bái dí dí zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:(白狄,狄之别种也。

gù xī hé jùn yǒu bái bù hú

这句话大意是:故西河郡有白部胡。

yòu yuē sōu mán qīn qí sōu mán dí guó míng

这句话大意是:又曰:鄋瞒侵齐,(鄋瞒,狄国名。

suì fá lǔ

这句话大意是:)遂伐鲁。

lǔ shǐ shū sūn de chén bài dí yú xián huò cháng dí qiáo rú fù fù zhōng shēng shou chūn qí hóu yǐ gē shā zhī mái qí shǒu wū zi jū zhī mén

这句话大意是:鲁使叔孙得臣败狄于咸,获长狄侨如,富父终甥扌春其喉,以戈杀之,埋其首于子驹之门。

yòu yuē chì dí qīn qí yòu qīn jìn qǔ xiàng yīn zhī hé

这句话大意是:又曰:赤狄侵齐,又侵晋,取向阴之禾。

jìn miè chì dí lù shì yǐ lù zǐ yīng r guī

这句话大意是:晋灭赤狄潞氏,以潞子婴儿归。

lù chì dí zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:(潞,赤狄之别种也。

yòu chéng xià yuē lù zǐ yīng r zhī fū rén jìn jǐng gōng zhī zǐ yě

这句话大意是:又《成下》曰:潞子婴儿之夫人,晋景公之姊也。

fēng shū wéi zhèng ér shā zhī yòu shāng lù zi zhī mù

这句话大意是:酆舒为政而杀之,又伤潞子之目。

jìn hóu jiāng fá zhī zhū dài fū jiē yuē bù kě

这句话大意是:晋侯将伐之,诸大夫皆曰:"不可。

fēng shū yǒu sān jùn cái

这句话大意是:酆舒有三俊才。

bó zōng yuē dí yǒu wǔ zuì bù sì yī yě

这句话大意是:"伯宗曰:"狄有五罪:不祀一也;。

shì jiǔ èr yě

这句话大意是:嗜酒二也;。

qì zhòng zhāng ér duó lí shì de sān yě

这句话大意是:弃仲章而夺黎氏地,三也;。

nüè wǒ bó jī sì yě

这句话大意是:虐我伯姬,四也;。

shāng qí jūn mù wǔ yě

这句话大意是:伤其君目,五也。

tiān fǎn shí wéi zāi de fǎn wù wèi yāo mín fǎn dé wéi luàn luàn zé yāo zāi shēng gù wén fǎn zhèng wèi fá

这句话大意是:天反时为灾,地反物为妖,民反德为乱,乱则妖灾生,故文,反'正'为'乏'。

jǐn zài dí yǐ

现代白话:尽在狄了。

jìn hóu cóng zhī jìn xún lín fù bài chì dí yú qǔ liáng jìn hóu shǎng huán zi dí chén qiān shì

这句话大意是:"晋侯从之,晋荀林父败赤狄于曲梁,晋侯赏桓子狄臣千室。

yòu yuē wú zhōng zi jiā fù shǐ mèng lè rú jìn wú zhōng shān róng guó míng

这句话大意是:又曰:无终子嘉父使孟乐如晋,(无终,山戎国名。

mèng lè qí shǐ chén

这句话大意是:孟乐,其使臣。

yīn wèi zhuāng zi nà hǔ bào zhī pí yǐ qǐng hé zhū róng

这句话大意是:)因魏庄子纳虎豹之皮,以请和诸戎。

jìn hóu yuē róng dí wú qīn ér tān bù rú fá zhī

这句话大意是:晋侯曰:"戎狄无亲而贪,不如伐之。

wèi jiàng yuē láo shī wū róng zhū huá bì pàn

这句话大意是:"魏绛曰:"劳师于戎,诸华必叛。

róng qín shòu yě

这句话大意是:戎,禽兽也。

huò róng shī huá wú nǎi bù kě hu

这句话大意是:获戎失华,无乃不可吗?

gōng yuē rán zé mò rú hé róng hu

这句话大意是:"公曰:"然则莫如和戎吗?

duì yuē hé róng yǒu wǔ lì yān róng dí jiàn jū guì huò yì tǔ tǔ kě gǔ yān yī yě

现代白话:"对曰:"和戎有五利呢:戎狄荐居,贵货易土,土可贾呢,一也;。

biān bǐ bù sǒng mín xiá qí yě sè rén chéng gōng èr yě

这句话大意是:边鄙不耸,民狎其野,穑人成功,二也;。

róng dí shì jìn sì lín zhèn dòng zhū hóu wēi huái sān yě

这句话大意是:戎狄事晋,四邻振动,诸侯威怀,三也;。

yǐ dé suí róng shī tú bù qín jiá bīng bù dùn sì yě

这句话大意是:以德绥戎,师徒不勤,甲兵不顿,四也;。

jiàn yú hòu yì ér yòng dé dù yuǎn zhì ěr ān wǔ yě

这句话大意是:鉴于后羿而用德度,远至迩安,五也。

yòu yuē zhèng rén lù jìn hóu gē zhōng èr sì sì liè yě

这句话大意是:又曰:郑人赂晋侯歌锺二肆,(肆,列也。

xiàn zhōng shí liù wèi yī sì

这句话大意是:县锺十六为一肆。

jí qí zhōng qìng nǚ lè èr bā

这句话大意是:)及其锺磬,女乐二八。

jìn hóu yǐ lè zhī bàn cì wèi jiàng yuē zi jiào guǎ rén hé zhū róng dí yǐ zhèng zhū huá

这句话大意是:晋侯以乐之半赐魏绛,曰:"子教寡人和诸戎狄,以正诸华。

bā nián zhī zhōng jiǔ hé zhū hóu

这句话大意是:八年之中,九合诸侯。

rú lè zhī hé wú suǒ bù xié

这句话大意是:如乐之和,无所不谐。

qǐng yǔ zi lè zhī

这句话大意是:请与子乐之。

cí yuē fu hé róng dí guó zhī fú yě

这句话大意是:"辞曰:"夫和戎狄,国之福也。

chén hé lì zhī yǒu yān

现代白话:臣何力之有呢?

gōng yuē wēi zǐ wú yǐ dài róng

这句话大意是:"公曰:"微子无以待戎。

fu shǎng guó zhī diǎn yě zi qí shòu zhī

这句话大意是:夫赏,国之典也,子其受之。

wèi jiàng wū shì hu shǐ yǒu jīn shí zhī lè lǐ yě

这句话大意是:"魏绛于是乎始有金石之乐,礼也。

yòu yuē lǔ xiāng gōng shí bā nián bái dí shǐ lái

这句话大意是:又曰:鲁襄公十八年,白狄始来。

bái dí dí zhī bié míng wèi cháng yǔ lǔ lüè gù yuē shǐ lái yě

这句话大意是:(白狄,狄之别名,未尝与鲁掠,故曰始来也。

yòu yuē jìn xún wú shuài shī bài dí yú dà lǔ

这句话大意是:又曰:晋荀吴帅师败狄于大卤。

dà lǔ tài yuán jìn yáng xiàn yě

这句话大意是:(大卤,太原晋阳县也。

yòu yuē jìn zhōng xíng mù zi bài wú zhōng jí qún dí yú tài yuán jí dà lǔ yě

这句话大意是:又曰:晋中行穆子败无终及群狄于太原,(即大卤也。

wú zhōng shān róng yě

这句话大意是:无终,山戎也。

jiāng zhàn wèi shū yuē bǐ tú wǒ chē suǒ yù yòu ě dì xiǎn bù biàn chē

这句话大意是:)将战,魏舒曰:"彼徒我车,所遇又厄,(地险不便车。

yǐ shén gòng chē bù kè

这句话大意是:)以什共车,不克。

gèng zēng shí yī yǐ dāng yī chē zhī yòng

这句话大意是:"(更增十一,以当一车之用。

nǎi huǐ chē yǐ wéi xíng huǐ chē wèi bù zhèn

这句话大意是:)乃毁车以为行,(毁车为步阵。

wèi wǔ zhèn yǐ xiāng lí liǎng wū qián wǔ wū hòu zhuān wèi yòu jiǎo cān wèi zuǒ jiǎo piān wéi qián jù yǐ yòu zhī

这句话大意是:)为五阵以相离,两于前,五于后,专为右角,参为左角,偏为前拒以诱之。

dí rén xiào zhī xiào qí shī cháng

这句话大意是:狄人笑之,(笑其失常。

wèi zhèn ér báo zhī

这句话大意是:)未阵而薄之。

dà bài zhī

这句话大意是:大败之。

chuán yán xún wú néng yòng shàn móu

这句话大意是:(《传》言荀吴能用善谋。

yòu yuē jìn liáng bǐng lǜ yīn róng fá yǐng yǐng zhōu yì

这句话大意是:又曰:晋梁丙率阴戎伐颍,(颍,周邑。

wáng shǐ zhān huán bó cí wū jìn yuē wǒ zài bó fù yóu yī fú zhī yǒu guān miǎn mù shuǐ zhī yǒu běn yuán mín rén zhī yǒu móu zhǔ yě

这句话大意是:)王使詹桓伯辞于晋曰:"我在伯父,犹衣服之有冠冕,木水之有本原,民人之有谋主也。

mín rén móu zhǔ zōng zú zhī shī zhǎng

这句话大意是:(民人谋主,宗族之师长。

bó fù ruò liè guàn huǐ miǎn bá běn sè yuán zhuān qì móu zhǔ suī róng dí qí hé yǒu yú yī rén

这句话大意是:)伯父若裂冠毁冕,拔本塞源,专弃谋主,虽戎狄,其何有余一人?

bó fù yóu rán zé nán róng dí wú suǒ kě zé

这句话大意是:(伯父犹然,则难戎狄无所可责。

yòu yuē jìn xún wú wěi huì qí shī zhě jiǎ dào yú xiān yú suì rù jìn yáng xiān yú bái dí bié zhǒng

这句话大意是:又曰:晋荀吴伪会齐师者,假道于鲜虞,遂入晋阳,(鲜虞,白狄别种。

jìn yáng féi guó

这句话大意是:晋阳,肥国。

miè féi yǐ féi zi mián gāo guī

这句话大意是:)灭肥,以肥子绵皋归。

féi bái dí yě

这句话大意是:(肥,白狄也。

xiàn gāo qí jūn míng

这句话大意是:县皋,其君名。

jù lù xià qǔ yáng xī nán yǒu féi lèi chéng

这句话大意是:钜鹿下曲阳西南有肥累城。

yòu yuē jìn xún wú shuài shī fá xiān yú wéi gǔ sān rì gǔ rén gào shí jié lì jǐn ér hòu qǔ zhī

这句话大意是:又曰:晋荀吴帅师伐鲜虞,围鼓三日,鼓人告食竭力尽,而后取之。

kè gǔ ér fǎn bù lù yī rén yǐ gǔ zǐ yuān dī guī

这句话大意是:克鼓而反,不戮一人,以鼓子鸢鞮归。

yuān dī gǔ jūn míng

这句话大意是:(鸢鞮,鼓君名。

yòu yuē jìn xún lì rú zhōu zàng mù hòu jí tán wèi jiè

这句话大意是:又曰:晋荀跞如周葬穆后,籍谈为介。

wáng qiú yí qì jí tán yuē jìn jū shēn shān róng dí zhī yǔ lín ér yuǎn wū wáng shì wáng líng bù jí bài róng bù xiá qí hé yǐ xiàn qì

现代白话:王求彝器,籍谈曰:"晋居深山,戎狄之与邻,而远于王室,王灵不及,拜戎不暇,其凭什么献器?

wáng yuē shū fù táng shū chéng wáng zhī mǔ dì yě

这句话大意是:"王曰:"叔父,唐叔成王之母弟也;。

mì xū zhī gǔ yǔ qí dà lù wén suǒ yǐ sōu yě

这句话大意是:密须之鼓与其大路,文所以搜也;。

mì xū jí xìng guó yě

这句话大意是:(密须,姞姓国也。

wén wáng fá zhī de qí lù gǔ yǐ sōu

这句话大意是:文王伐之,得其路鼓以搜;。

quē gǒng zhī jiǎ wǔ suǒ yǐ kè shāng yě

这句话大意是:)阙巩之甲,武所以克商也。

quē gǒng guó suǒ chū kǎi

这句话大意是:(阙巩国所出铠。

táng shū shòu zhī chù cān xū fǔ yǒu róng dí

这句话大意是:)唐叔受之,处参虚,抚有戎狄。

cān shí shěn zhī cì jìn zhī fēn yě

这句话大意是:(参,实沈之次,晋之分野。

yòu yuē jìn hóu xùn bīng wū jì yǐ lüè dí tǔ

这句话大意是:又曰:晋侯训兵于稷,以略狄土。

gǔ liáng zhuàn yuē zhōng guó yí dí yuē dà lǔ

这句话大意是:《谷梁传》曰:中国,夷狄曰大卤。

ěr yǎ yuē běi zhì yú zhù lì

现代白话:《你雅》曰:北至于祝栗。

zuǒ jí yuǎn zhī guó

这句话大意是:(左极远之国。

yòu yuē gū zhú běi hù xī wáng mǔ rì xià wèi zhī sì huāng

这句话大意是:又曰:觚竹、北户、西王母、日下,谓之四荒。

gū zhú zài běi běi hù zài nán xī wáng mǔ zài xi rì xià zài dōng sì fāng hūn huāng zhī guó

这句话大意是:(觚竹在北,北户在南,西王母在西,日下在东,四方昏荒之国。

yòu yuē jiǔ yí bā dí qī róng liù mán wèi zhī xī hǎi

这句话大意是:又曰:九夷、八狄、七戎、六蛮,谓之西海。

bā dí zài běi

这句话大意是:(八狄在北。

yòu yuē běi zài dòu jí wèi kōng tóng zài zhí yě

这句话大意是:又曰:北载斗极为空桐,(载,值也。

kōng tóng zhī rén wǔ

这句话大意是:)空桐之人武。

dì qì shǐ zhī rán yě

这句话大意是:(地气使之然也。

lún yǔ yuē guǎn zhòng xiāng huán gōng bà zhū hóu yī kuāng tiān xià mín dào yú jīn shòu qí cì

这句话大意是:《论语》曰:管仲相桓公,霸诸侯,一匡天下,民到于今受其赐。

wēi guǎn zhòng wú qí pī fà zuǒ rèn yǐ

现代白话:微管仲,我其被发左衽了!

wēi guǎn zhòng zé jūn bù jūn chén bù chén jiē wèi yí dí

这句话大意是:(微管仲,则君不君,臣不臣,皆为夷狄。

yòu yuē zǐ yuē yí dí zhī yǒu jūn bù rú zhū xià zhī wáng yě

现代白话:又曰:孔子说:"夷狄之有君,不如诸夏之亡也。

guó yǔ yuē zhèng rén fá huá wáng shǐ yóu sūn bó qǐng huá zhèng rén zhí zhī

这句话大意是:《国语》曰:郑人伐滑,王使游孙伯请滑,郑人执之。

wáng nù jiāng yǐ dí fá zhèng

这句话大意是:王怒,将以狄伐郑。

dí wěi xìng zhī guó yě

这句话大意是:(狄,隗姓之国也。

fù chén jiàn yuē bù kě

这句话大意是:)富辰谏曰:"不可!

fu dí wú liè wū wáng shì liè wèi cì yě

这句话大意是:夫狄,无列于王室,(列,位次也。

chái láng zhī dé yě

这句话大意是:)豺狼之德也。

wáng bù rěn xiǎo fèn ér qì zhèng yòu dēng shū wěi yǐ jiē dí jiē dí huò

这句话大意是:王不忍小忿而弃郑,又登叔隗以阶狄,(阶狄祸。

dí fēng shǐ chái láng bù kě yàn yě

这句话大意是:)狄封豕豺狼,不可厌也。

yàn zú yě

这句话大意是:(厌,足也。

wáng fú tīng

这句话大意是:)"王弗听。

shí bā nián wáng chù dí hòu chù fèi yě

这句话大意是:十八年,王黜狄后,黜废也。

dí hòu jì lì ér tōng wū wáng zǐ dài wáng gù fèi zhī yě

这句话大意是:(狄后既立,而通于王子带,王故废之也。

dí rén lái zhū shā tán bó

这句话大意是:)狄人来诛杀谭伯。

dí rén fèng zi dài gōng wáng ér shā tán bó

这句话大意是:(狄人奉子带,攻王而杀谭伯。

chū huì hòu yù lì wáng zi dài gù yǐ qí dǎng qǐ dí rén dí rén suì rù zhōu wáng nǎi chū jū yú zhèng

这句话大意是:)初,惠后欲立王子带,故以其党启狄人,狄人遂入周,王乃出居于郑。

yòu yuē jìn hóu shǐ suí huì pìn yú zhōu wáng xiǎng zhī yáo zhēng yuán gōng xiāng lǐ fàn zi sī wū yuán gōng yuē wú wén wáng shì zhī lǐ wú huǐ shé jīn cǐ hé lǐ yě

现代白话:又曰:晋侯使随会聘于周,王飨之肴蒸,原公相礼,范子私于原公曰:"我闻王室之礼无毁折,今此何礼也?

yuán gōng yǐ gào yú wáng wáng zhào shì jì fàn zi zì yě

这句话大意是:"原公以告于王,王召士季(范子字也。

yuē qīn qī yàn xiǎng zé yǒu yáo zhēng zhēng shēng yě shēng shé zǔ zhī yáo yě

这句话大意是:)曰:"亲戚宴飨则有肴蒸,(蒸,升也,升折俎之肴也。

wéi róng dí zé yǒu tǐ jiàn

这句话大意是:)惟戎狄则有体荐。

fu róng dí mào mò qīng chán tān bǎi bù ràng mào dǐ chù yě

这句话大意是:夫戎狄冒没轻儳,贪百不让,(冒,抵触也。

méi rù yě

这句话大意是:没,入也。

chán jìn tuì wú liè

这句话大意是:儳,进退无列。

qí xuè qì bù zhì ruò qín shòu yān

现代白话:)其血气不治,若禽兽呢。

qí shì lái bān gòng bù sì xīn xiāng jiā wèi shì wǎng yě

这句话大意是:其适来班贡,不俟馨香嘉味,(适,往也。

bān fù yě

这句话大意是:班,赋也。

gù zuò zhū mén wài ér shǐ shé rén tǐ wěi yǔ zhī

这句话大意是:)故坐诸门外,而使舌人体委与之。

shé rén néng dá sì fāng zhī zhì xiàng xū zhī guān

这句话大意是:(舌人,能达四方之志,象胥之官。

rǔ jīn wǒ wáng shì zhī yī èr xiōng dì yǐ shí xiāng jiàn wū shì hu yǒu shé zǔ jiā dòu jiā dòu wèi jì shí zhī hòu suǒ jiā zhī dòu yě

现代白话:)你今我王室之一二兄弟,以时相见,于是乎有折俎加豆,(加豆,谓既食之后,所加之豆也。

qí shí qín zǔ tù hǎi zhī shǔ

这句话大意是:其实芹俎兔醢之属。

yǐ shì róng hé hǎo hú yǒu xiào róng dí yě

这句话大意是:)以示容合好,胡有效戎狄也?

yòu yuē lí jī yuē yǐ gāo luò dí zhī zhāo xī kē wǒ biān bǐ gāo luò dōng shān dí

这句话大意是:又曰:骊姬曰:"以皋落狄之朝夕苛我边鄙,(皋落,东山狄。

kē rǎo yě

这句话大意是:苛,扰也。

jūn hé shǐ shēn shēng fá dí

这句话大意是:)君盍使申生伐狄?

ruò bù shèng dí suī jì qí zuì kě yě

这句话大意是:若不胜狄,虽济其罪可也。

qiě fú shèng dí zhū hóu jīng jù wú biān bǐ bù jǐng

现代白话:且夫胜狄,诸侯惊惧,我边鄙不警。

gōng shuō shǐ shēn shēng fá dōng shān

这句话大意是:"公说,使申生伐东山。

zhì jì sāng jì sāng gāo luò dí de

这句话大意是:至稷桑,(稷桑,皋落狄地。

dí rén chū nì

这句话大意是:)狄人出逆。

shēn shēng yù zhàn hú tū jiàn yuē bù kě

这句话大意是:申生欲战,狐突谏曰:"不可。

guǒ zhàn bài dí wū jì sāng

这句话大意是:"果战败狄于稷桑。

yòu yuē gōng lìng yān chu cì zhòng ěr zhòng ěr táo wū dí

这句话大意是:又曰:公令阉楚刺重耳,重耳逃于狄。

dí běi dí wěi xìng

这句话大意是:(狄,北狄,隗姓。

yòu yuē xiāng wáng bì shū dài zhī nán jū yú zhèng de fàn

这句话大意是:又曰:襄王避叔带之难,居于郑地泛。

zi fàn yuē jūn hé nà wáng

这句话大意是:子犯曰:"君盍纳王?

gōng nǎi xíng lù yú cǎo zhōng zhī róng lí tǔ zhī dí yǐ qǐ dōng dào

这句话大意是:"公乃行赂于草中之戎、骊土之狄,以启东道。

èr yì róng dí zài jìn zhī dōng yě

这句话大意是:(二邑戎狄,在晋之东也。

shàng shū dà chuán yuē dí rén jiāng gōng dài wáng dǎn fù dǎn fù zhào qí lǎo ér wèn yuē dí rén hé yù

这句话大意是:《尚书大传》曰:狄人将攻大王亶父,亶父召耆老而问曰:"狄人何欲?

qí lǎo duì yuē yù de shū sù cái huò

这句话大意是:"耆老对曰:"欲得菽粟、财货。

tài wáng yuē yǔ zhī

这句话大意是:"太王曰:"与之。

měi yǔ ér dí rén zhī zhì bù zhǐ

这句话大意是:"每与而狄人之至不止。

tài wáng wèn qí lǎo yuē dí rén yòu hé yù

这句话大意是:太王问耆老曰:"狄人又何欲?

qí lǎo yuē yòu yù tǔ dì

这句话大意是:"耆老曰:"又欲土地。

tài wáng yuē yǔ zhī

这句话大意是:"太王曰:"与之。

qí lǎo yuē jūn bù wéi shè jì hu

这句话大意是:"耆老曰:"君不为社稷吗?

tài wáng yuē shè jì suǒ yǐ wèi mín yě bù kě yǐ suǒ wéi wáng mín yě

现代白话:"太王曰:"社稷所以为民也,不能够所为亡民也。

qí lǎo yuē jūn zòng bù wéi shè jì bù wéi zōng miào hu

这句话大意是:"耆老曰:"君纵不为社稷,不为宗庙吗?

tài wáng yuē zōng miào zhě sī yě bù kě yǐ wú sī hài mín yě

现代白话:"太王曰:"宗庙者,私也,不能够我私害民也。

suì zhàng cè ér qù guò liáng shān zhǐ hu qí shān

这句话大意是:"遂杖策而去,过梁山,止乎岐山。

zhōu shì zhī mín bēn ér cóng zhī zhě sān qiān chéng

这句话大意是:周氏之民,奔而从之者三千乘。

shī hán shén wù yuē sì fāng mán mò zhì zuò qì wù duō yǔ zhōng guó fǎn

这句话大意是:《诗含神雾》曰:四方蛮貊,制作器物多与中国反。

shū zé héng xíng shí zé hé hé fú zé jiāo jiǎo gǔ zé xì yāo rú cǐ zhī lèi shén zhòng

这句话大意是:书则横行,食则合和,伏则交脚,鼓则细腰,如此之类甚众。

zhōng guó zhī suǒ xiào zhě diāo chán hú chuáng hú fàn

这句话大意是:中国之所效者,貂蝉、胡床、胡饭。

chūn qiū kǎo yì yóu yuē běi dí zhī qì zhǔ shēng yōu dōu

这句话大意是:《春秋考异邮》曰:北狄之气,主生幽都。

✦ You read 四夷部·卷二十·北狄一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.