xià dì yǔ
这句话大意是:○夏帝禹。
shǐ jì yuē xià dì yǔ míng yuē wén mìng
这句话大意是:《史记》曰:夏帝禹,名曰文命。
yǔ zhī fù yuē gǔn gǔn zhī fù yuē dì zhuān xū zhuān xū zhī fù yuē chāng yì chāng yì zhī fù yuē huáng dì
这句话大意是:禹之父曰鲧,鲧之父曰帝颛顼,颛顼之父曰昌意,昌意之父曰黄帝。
dì yáo zhī shí hóng shuǐ tāo tiān hào hào huái shān xiāng líng xià mín qí zī
这句话大意是:帝尧之时,洪水滔天,浩浩怀山襄陵,下民其咨。
yáo qiú néng zhì shuǐ zhě qún chén sì yuè jiē yuē gǔn kě
这句话大意是:尧求能治水者,群臣四岳皆曰鲧可。
zhì shuǐ wú gōng nǎi jí gǔn wū yǔ shān
这句话大意是:治水无功,乃殛鲧于羽山。
yáo bēng shùn wèn sì yuè yuē yǒu néng chéng měi yáo zhī shì zhě shǐ jū guān
这句话大意是:尧崩,舜问四岳曰:"有能成美尧之事者使居官。
jiē yuē bó yǔ wèi sī kōng kě chéng měi yáo zhī gōng
这句话大意是:"皆曰:"伯禹为司空,可成美尧之功。
shùn mìng yǔ rǔ píng shuǐ tǔ wéi shì miǎn zhī
现代白话:"舜命禹:"你平水土,维是勉之。
yǔ bài qǐ shǒu ràng yú qì hòu jì gāo yáo
这句话大意是:"禹拜稽首,让于契、后稷、皋陶。
shùn yuē nǚ qí wǎng shì ěr shì yǐ
现代白话:舜曰:"女其往视你事了。
yǔ wéi rén mǐn gěi kè qín qí dé bù wéi qí rén kě qīn qí yán kě xìn
这句话大意是:"禹为人敏给克勤,其德不违,其仁可亲,其言可信。
yǔ suì yǔ yì hòu jì fèng dì mìng mìng zhū hóu bǎi xìng xìng rén tú yǐ fū tǔ xíng shān biǎo mù dìng gāo shān dà chuān
这句话大意是:禹遂与益、后稷奉帝命,命诸侯百姓兴人徒以敷土,行山表木,定高山大川。
yǔ shāng xiān rén zhī gōng bù chéng shòu zhū nǎi láo shēn jiāo sī jū wài shí sān nián guō jiā mén bù gǎn rù
这句话大意是:禹伤先人之功不成受诛,乃劳身焦思,居外十三年,过家门不敢入。
lù xíng chéng chē shuǐ xíng chéng chuán ní xíng chéng qiāo mèng yuē qiāo xíng rú jī qiáo xíng ní shàng
这句话大意是:陆行乘车,水行乘船,泥行乘橇,(孟曰:橇形如箕,桥行泥上。
rú chún yuē qiāo yīn máo jué wèi yǐ bǎn zhì ní shàng tōng xíng lù yě
这句话大意是:如淳曰:橇音茅𫈵,谓以板置泥上通行路也。
shān xíng chéng mù niǎn
这句话大意是:)山行乘〈木辇〉。
xú guǎng yuē mù niǎn yīn qiū yáo fǎn
这句话大意是:(徐广曰:〈木辇〉音丘遥反。
rú chún yuē mù niǎn chē wèi yǐ tiě rú zhuī zhǎng bàn cùn shī zhī lǚ xià yǐ shàng xià shān bù cuō diē yě
这句话大意是:如淳曰:〈木辇〉车谓以铁如锥,长半寸,施之履下,以上下山不蹉跌也。
kāi jiǔ zhōu tōng jiǔ dào bēi jiǔ zé dù jiǔ shān
这句话大意是:)开九州,通九道,陂九泽,度九山。
shùn bēng sān nián sàng bì yǔ bì shùn zhī zǐ shāng jūn wū yáng chéng
这句话大意是:舜崩,三年丧毕,禹避舜之子商均于阳城。
tiān xià zhū hóu jiē qù shāng jūn ér cháo yǔ yǔ wū shì suì jí tiān zǐ wèi nán miàn cháo tiān xià
这句话大意是:天下诸侯皆去商均而朝禹,禹于是遂即天子位,南面朝天下。
guó hào yuē xià hòu xìng sì shì
这句话大意是:国号曰夏后,姓姒氏。
qǔ tú shān shì zhī nǚ shēng zǐ yuē qǐ yǔ dōng xún shòu zhì yú kuài jī ér bēng
现代白话:娶涂山氏之女,生孔子说启,禹东巡狩,至于会稽而崩。
dì wáng shì jì yuē bó yǔ xià hòu shì sì xìng yě
这句话大意是:《帝王世纪》曰:伯禹夏后氏,姒姓也。
mǔ yuē xiū jǐ jiàn liú xīng guàn mǎo mèng jiē yì gǎn yòu tūn shén zhū yì yǐ xiōng zhé ér shēng yǔ wū shí niǔ hǔ bí dà kǒu liǎng ěr cān lòu shǒu dài gōu gōu qián yě
这句话大意是:母曰修己,见流星贯昴,梦接意感,又吞神珠,薏苡,胸折而生禹于石纽,虎鼻大口,两耳参漏,首戴钩,(钩,钤也。
xiōng yǒu yù dǒu zú wén lǚ yǐ
这句话大意是:)胸有玉斗,足文履已。
gù míng wén mìng zì gāo mì
这句话大意是:故名文命,字高密。
shēn cháng jiǔ chǐ èr cùn zhǎng wū xī qiāng yí rén
这句话大意是:身长九尺二寸,长于西羌夷人。
chū yǔ wèi dēng yòng zhī shí fù jì jiàng zài pǐ shù yǒu shèng dé
这句话大意是:初,禹未登用之时,父既降在匹庶,有圣德。
mèng zì xǐ yú hé guān wū hé shǐ shòu tú kuò dì xiàng yě
这句话大意是:梦自洗于河,观于河,始受图,括地象也。
tú yán zhì shuǐ zhī yì sì yuè jǔ zhī shùn jìn zhī yáo
这句话大意是:图言治水之意,四岳举之,舜进之尧。
yáo mìng wèi sī kōng jì gǔn zhì shuǐ nǎi láo shēn qín kǔ bù zhòng jìng chǐ zhī bì ér ài rì zhī cùn yīn shǒu zú pián zhī
这句话大意是:尧命为司空,继鲧治水,乃劳身勤苦,不重径尺之璧,而爱日之寸阴,手足胼胝。
yòu nà xián lǐ shì yī mù sān wò fà yī shí sān tǔ cān
这句话大意是:又纳贤礼士,一沐三握发,一食三吐餐。
yáo měi qí jī nǎi cì xìng sì shì fēng wèi xià bó gù wèi zhī bó yǔ
这句话大意是:尧美其绩,乃赐姓姒氏,封为夏伯,故谓之伯禹。
tiān xià zōng zhī wèi dà yǔ
这句话大意是:天下宗之,谓大禹。
nián èr shí shǐ yòng sān shí èr ér hóng shuǐ píng
这句话大意是:年二十始用,三十二而洪水平。
nián bǎi suì bēng yú kuài jī
这句话大意是:年百岁,崩于会稽。
yīn zàng kuài jī shān yīn xiàn zhī nán jīn shān shàng yǒu yǔ zhǒng jǐng cí xià yǒu qún wū yún tián
这句话大意是:因葬会稽山阴县之南,今山上有禹冢、井,祠下有群乌耘田。
xiū jǐ huò yún xiū jì wèi xiáng
这句话大意是:(修己或云修纪,未详。
hé tú wò ju qǐ yuē dì mìng bó yǔ yuē gào rǔ jiǔ shù wǔ shèng zhī cháng kě yǐ kè zhī rǔ néng cóng zhī rǔ shī tú jiāng xìng
现代白话:《河图握矩起》曰:帝命伯禹曰:"告你九术五胜之常能够克之,你能从之,你师徒将兴。
luò shū líng zhǔn tīng yuē yǒu rén wèi yǔ yě
这句话大意是:《雒书灵准听》曰:有人(谓禹也。
dà kǒu ěr cān lòu zú lǚ yǐ lòu kōng yě
这句话大意是:)大口耳参,漏足履已,(漏,空也。
wù sì tǔ zhī rì gù dāng píng shuǐ tǔ gù yǐ wéi míng yě
这句话大意是:戊巳,土之日,故当平水土,故以为名也。
zài chéng qián yǒu gǔ biǎo rú gōu qián
这句话大意是:)载成钤,(有骨表如钩钤。
huái yù dòu
这句话大意是:)怀玉斗。
huái xuán jī yù héng zhī dào huò yǐ wéi yǒu hēi zǐ rú yù dǒu yě
这句话大意是:(怀璇玑玉衡之道,或以为有黑子如玉斗也。
shū yuē yǔ bié jiǔ zhōu fēn qí jiè yě
这句话大意是:《书》曰:禹别九州,(分其界也。
suí shān jùn chuān kān qí mù shēn qí liú
这句话大意是:)随山浚川,(刊其木,深其流。
rèn tǔ zuò gòng
这句话大意是:)任土作贡。
rèn qí tǔ dì suǒ yǒu gòng fù
这句话大意是:(任其土地所有贡赋。
yòu yuē zhēng yuè shuò dàn shòu mìng yú shén zōng shòu shùn zhōng shì zhī mìng shén zōng wén zǔ zhī zōng miào yán shén zūn yě
这句话大意是:又曰:正月朔旦,受命于神宗,(受舜终事之命,神宗,文祖之宗庙,言神尊也。
lǜ bǎi guān ruò dì zhī chū
这句话大意是:)率百官,若帝之初。
shùn chū shè dì gù shì
这句话大意是:(舜初摄帝故事。
shàng shū dì mìng yàn yuē yǔ bái dì jīng yǐ xīng gǎn xīng jīn jīng yě
这句话大意是:《尚书帝命验》曰:禹,白帝精以星感,(星,金精也。
xiū jì shān xíng jiàn liú xīng yì gǎn lì rán shēng sì róng wén yǔ
这句话大意是:)修纪山行见流星,意感栗然,生姒戎文禹。
lì rán wēi mào
这句话大意是:(栗然,威貌。
sì yǔ shì
这句话大意是:姒,禹氏。
yǔ shēng róng de yī míng zhèng mìng
这句话大意是:禹生戎地,一名政命。
shàng shū xuán jī líng yuē yǔ kāi lóng mén dǎo jī shí jué mín shān zhì jiǔ gòng
这句话大意是:《尚书璇玑铃》曰:禹开龙门,导积石,决岷山,治九贡。
lóng mén jī shí shān míng
这句话大意是:(龙门,积石山名。
gòng gōng yě zhì jiǔ zhōu zhī gōng
这句话大意是:贡,功也,治九州之功。
yòu yuē yǔ kāi lóng mén dǎo jī shí chū xuán guī shàng kè yuē yán xǐ yù shòu dé
这句话大意是:又曰:禹开龙门,导积石,出玄珪,上刻曰:"延喜玉,受德。
tiān xī pèi
这句话大意是:天锡佩。
yǔ gōng jì chéng tiān chū xuán guī tiān xī zhī zhě yǐ dé pèi
这句话大意是:"(禹功既成,天出玄珪,天锡之者以德佩。
yǔ yǒu zhì shuǐ gōng zhě bì pèi zhī yǐ xuán yù
这句话大意是:禹有治水功者,必佩之以玄玉。
shàng shū zhōng hou yuē bó yǔ zài zhù bó guān chēng yǔ hào yě yīn wèi dé shì
这句话大意是:《尚书中候》曰:伯禹在庶,(伯,官称,禹号也,因为德谥。
zhù shù rén yě
这句话大意是:庶,庶人也。
sì yuè shī jǔ jiàn zhī dì yáo sì yuè sì fāng zhū hóu yě
这句话大意是:)四岳师举荐之帝尧,(四岳,四方诸侯也。
shī zhòng yě
这句话大意是:师,众也。
jiàn jìn yě
这句话大意是:荐,进也。
wò kuò mìng bù shì jué shòu sī kōng
这句话大意是:)握括命不试爵授司空。
yǔ wò kuò dì xiàng tiān yǐ mìng zhī gù bù fù shì yǐ guān sī kōng wū zhōu wèi dōng qīng zhǎng zhì guó zhī wǔ gōu xíng dǎo shuǐ zhī shì
这句话大意是:(禹握括地象,天已命之,故不复试以官,司空于周为冬卿,掌制国之五沟,行导水之事。
bó yǔ qǐ shǒu ràng yú yì guī
这句话大意是:)伯禹稽首让于益归。
qǐ shǒu bài shǒu zhì shǒu yì guī xián zhě yáo chén guī dú yuē kuí yě
这句话大意是:(稽首,拜首至手,益归贤者尧臣,归读曰夔也。
dì yuē hé sī ruò zhēn hé bù tīng ràng zhī cí
这句话大意是:)帝曰:"何斯若真,(何不听让之辞。
sī cǐ yě
这句话大意是:斯,此也。
ruò rǔ yě
现代白话:若,你也。
cǐ rǔ zhēn qí rén
现代白话:此你真其人。
chū ěr mìng tú shì nǎi tiān
现代白话:)出你命图示乃天。
ěr rǔ yě
现代白话:"(你,你也。
yǔ fāng ràng yǐn zhī gù yán chū rǔ suǒ tiān mìng yě
现代白话:禹方让隐之,故言出你所天命也。
tú kuò dì xiàng
这句话大意是:图,括地象。
shì dú yuē qí qí shì yě
这句话大意是:示读曰祇,祇,是也。
nǎi tiān shǐ rǔ zhì shuǐ fēi wǒ yě
现代白话:乃天使你治水,非我也。
bó yǔ yuē chén guān hé bó miàn cháng rén shǒu yú shēn chū yuē wú hé jīng yě
现代白话:)伯禹曰:"臣观河,伯面长人首鱼身出曰:'我河精也。
guān hé guān wū hé shuǐ yě
这句话大意是:'(观河,观于河水也。
shòu chén hé tú
这句话大意是:)授臣河图。
dài zú rù yuān
这句话大意是:"带足入渊。
hé tú wèi kuò dì xiàng
这句话大意是:(河图,谓括地象。
dài zú qù yě
这句话大意是:带足,去也。
yīn dài
这句话大意是:音带。
bó yǔ bài cí
这句话大意是:)伯禹拜辞。
yǔ jiāng xíng gù bài qù
这句话大意是:(禹将行,故拜去。
shī hán shén wù yuē yǔ zhī xìng hēi fēng huì jì
这句话大意是:《诗含神雾》曰:禹之兴,黑、风会纪。
hēi hēi lì yě
这句话大意是:(黑,黑力也。
fēng fēng lì yě
这句话大意是:风,风厉也。
bìng huáng dì chén fù shén bó yǔ dāng sī ér zhì yě
这句话大意是:并黄帝臣复神,伯禹当斯而至也。
lǐ yuē yǔ lì sān nián bǎi xìng yǐ rén suì yān
现代白话:《礼》曰:禹立三年,百姓以仁遂呢。
dà dài lǐ yuē zǎi wǒ yuē qǐng wèn yǔ
这句话大意是:《大戴礼》曰:宰我曰:"请问禹。
kǒng zǐ yuē gāo yáng zhī sūn gǔn zhī zǐ yuē wén mìng
现代白话:"孔孔子说:"高阳之孙,鲧之子,曰文命。
mǐn gěi kè jì qí dé bù huí qí rén kě qīn qí yán kě xìn
这句话大意是:敏给克济,其德不回,其仁可亲,其言可信;。
shēng wèi lǜ shēn wéi dù
这句话大意是:声为律,身为度;。
zuǒ zhǔn shéng yòu guī ju
这句话大意是:左准绳,右规矩;。
lǚ sì shí jù sì hǎi píng jiǔ zhōu dài jiǔ tiān míng ěr mù zhì tiān xià
这句话大意是:履四时,据四海,平九州,戴九天,明耳目,治天下。
lǐ hán wén jiā yuē yǔ bēi gōng shì chuí yì wū gōu xù bǎi gǔ yòng chéng shén lóng zhì líng guī fú yù nǚ jìng yǎng tiān cì qiè
这句话大意是:《礼含文嘉》曰:禹卑宫室,垂意于沟洫,百谷用成,神龙至,灵龟服,玉女敬养,天赐妾。
chuán yuē yǔ huì zhū hóu wū tú shān zhí yù bó zhě wàn guó
这句话大意是:《传》曰:禹会诸侯于涂山,执玉帛者万国。
chūn qiū kǒng yǎn tú yuē tiān mìng zhī jiàn hóu qī mén líng guī xué tíng xuán lóng xián yún
这句话大意是:《春秋孔演图》曰:天命之见,侯期门,灵龟穴庭,玄龙衔云。
líng guī xū hǔ yě
这句话大意是:(灵龟,虚虎也。
xué tíng zhě xīng rù tài wēi mén
这句话大意是:穴庭者,星入太微门。
xuán lóng shuǐ jīng yě
这句话大意是:玄龙,水精也。
xián yún zhě gài cǐ zhào qì yě
这句话大意是:衔云者,盖此召气也。
chūn qiū yuán mìng bāo yuē yǔ zhī shí mín dà lè qí pián sān shèng xiāng jì gù lè míng dà xià yě
这句话大意是:《春秋元命苞》曰:禹之时,民大乐,其骈三圣相继,故乐名《大夏》也。
xiào jīng gōu mìng jué yuē mìng xīng guàn mǎo xiū jì mèng jiē shēng yǔ
这句话大意是:《孝经钩命诀》曰:命星贯昴,修纪梦接,生禹。
mìng shǐ zhī
这句话大意是:(命,使之。
xīng wèi liú xíng zhī xīng yě
这句话大意是:星,谓流行之星也。
dùn jiǎ kāi shān tú yuē yǔ yóu wū dōng hǎi de yù bì sè zhǎng yī chǐ èr cùn guāng rú rì yuè zì zhào dá yōu míng
这句话大意是:《遁甲开山图》曰:禹游于东海,得玉,碧色,长一尺二寸,光如日月,自照达幽冥。
yáng xióng shǔ wáng běn jì yuē yǔ běn méi shān guǎng róu xiàn rén shēng wū shí niǔ qí dì míng lì r pàn
这句话大意是:扬雄《蜀王本纪》曰:禹本没山广柔县人,生于石纽,其地名痢儿畔。
yǔ mǔ tūn zhū yùn yǔ chāi bì ér shēng wū xiàn tú shān qǔ qī shēng zǐ qǐ
这句话大意是:禹母吞珠孕禹,拆堛而生于县,涂山娶妻,生子启。
jì nián yuē yǔ lì sì shí wǔ nián
这句话大意是:《纪年》曰:禹立四十五年。
lún yǔ yuē zǐ yuē yǔ wú wú jiàn rán yǐ
现代白话:《论语》曰:孔子说:"禹,我无间然了。
kǒng zǐ wéi yǔ gōng dé zhī shèng yě
这句话大意是:(孔子惟禹功德之盛也。
yán bù néng fù jiān cè qí jiān yě
这句话大意是:言不能复间厕其间也。
fěi yǐn shí ér zhì xiào hu guǐ shén mǎ róng yuē fěi báo yě
这句话大意是:)菲饮食而致孝乎鬼神,(马融曰:菲,薄也。
zhì xiào guǐ shén jì sì fēng jié yě
这句话大意是:致孝鬼神,祭祀丰洁也。
è yī fú ér zhì měi hu fú miǎn kǒng ān guó yuē sǔn qí cháng fú yǐ shèng jì sì
这句话大意是:)恶衣服而致美乎黻冕,(孔安国曰:损其常服以盛祭祀。
bēi gōng shì ér jìn lì hu gōu xù
这句话大意是:)卑宫室而尽力乎沟洫。
bāo yuē fāng lǐ wèi jǐng jǐng jiān yǒu gōu gōu shēn guǎng sì chǐ shí lǐ wèi chéng chéng zhōng yǒu xù xù shēn guǎng bā chǐ yě
这句话大意是:"(包曰:方里为井,井间有沟,沟深广四尺,十里为城,城中有洫,洫深广八尺也。
fú zi yuē yǔ ràng tiān xià wū qí zi qí zǐ yuē jūn yán zuǒ shùn láo yǐ záo shān chuān tōng hé hàn shǒu wú fā gǔ wú máo gù shùn yě yǐ láo bào zǐ
现代白话:《符子》曰:禹让天下于奇子,奇孔子说:"君言佐舜劳了,凿山川,通河汉,首无发,股无毛,故舜也以劳报子。
wǒ shēng ér yì bù néng wèi jūn zhī láo yǐ
现代白话:我生而逸,不能为君之劳了。
yuè jué shū yuē yǔ shǐ yōu mín jiù shuǐ dào dà yuè wū máo shān dà huì jì jué yǒu gōng
这句话大意是:《越绝书》曰:禹始忧民,救水到大越,于茅山大会计,爵有功。
gēng míng máo shān wèi zhī kuài jī
这句话大意是:更名茅山,谓之会稽。
jí qí wáng yǐ xún shòu dà yuè
现代白话:及其王了,巡狩大越。
wú yuè chūn qiū yuē yǔ àn huáng dì zhōng jīng jiàn shèng rén suǒ jì yuē zài jiǔ yí shān
这句话大意是:《吴越春秋》曰:禹,案《黄帝中经》见圣人所记曰:"在九疑山。
dōng nán tiān zhù hào yuē wǎn wěi
这句话大意是:东南天柱,号曰宛委。
chéng yǐ wén yù fù yǐ pán shí
这句话大意是:承以文玉,覆以盘石。
qí shū jiǎn qīng yù wèi zì biān yǐ bái yín
这句话大意是:"其书简,青玉为字,编以白银。
yǔ nǎi dōng xún shòu dēng héng shān qiú zhī wò jiàn chì xiù yī nán zǐ zì chēng xuán yí cāng shuǐ shǐ zhě lái hou yǔ lìng yǔ zhāi sān yuè gèng qiú zhī
这句话大意是:禹乃东巡狩,登衡山求之,卧见赤绣衣男子,自称玄夷苍水使者,来候禹,令禹斋三月,更求之。
yǔ nǎi zhāi sān yuè dēng wǎn wěi shān qǔ de shū tōng shuǐ jīng
这句话大意是:禹乃斋三月,登宛委山,取得书通水经。
suì zhōu xíng tiān xià shǐ yì shū jì zhī míng yuē shān hǎi jīng
这句话大意是:遂周行天下,使益疏记之,名曰《山海经》。
yòu yuē shùn bēng yǔ fú sàng sān nián zhāo xī hào qì xíng tǐ kū gǎo miàn mù lí hēi
这句话大意是:又曰:舜崩,禹服丧三年,朝夕号泣,形体枯槁,面目黎黑。
shí zhōu jì yuē yǔ zhì hóng shuǐ bì nǎi chéng jué chē dào zhōng shān cí shàng dì wū běi ā guī dà gōng wū jiǔ tiān
这句话大意是:《十州记》曰:禹治洪水毕,乃乘𫏋车到锺山,祠上帝于北阿,归大功于九天。
yǔ jīng zhū hóu wǔ yuè shǐ gōng kè shí shi qí lǐ shù gāo xià qí zì kē dòu shū fēi hàn rén suǒ le zhū míng shān yì rán
这句话大意是:禹经诸侯五岳,使工刻石,识其里数高下,其字科斗书,非汉人所了,诸名山亦然。
yù zǐ yuē yǔ zhī zhì tiān xià yě yǐ wǔ shēng tīng
这句话大意是:《鬻子》曰:禹之治天下也以五声听。
mén xuán gǔ zhōng duó qìng ér zhì táo yīn tiāo wū sǔn jù yuē jiào guǎ rén yǐ dào zhě jī gǔ
这句话大意是:门悬鼓钟铎磬,而置鞀(音祧)于簨虡曰:"教寡人以道者,击鼓;。
jiào guǎ rén yǐ yì zhě gǔ zhōng
这句话大意是:教寡人以义者,鼓钟;。
jiào guǎ rén yǐ shì zhě zhèn duó
这句话大意是:教寡人以事者,振铎;。
yǔ guǎ rén yǐ yōu zhě jī qìng
这句话大意是:语寡人以忧者,击磬;。
yǔ guǎ rén yǐ yù sòng zhě huī táo
这句话大意是:语寡人以狱讼者,挥鞀。
cǐ zhī wèi wǔ shēng
这句话大意是:"此之谓五声。
shì yǐ yǔ cháng jù kuì ér qī qǐ rì zhōng bù xiá shí
这句话大意是:是以禹尝据馈而七起,日中不暇食。
wū shì sì hǎi zhī shì jiē zhì
这句话大意是:于是四海之士皆至。
duò cháo zi yuē xī sān miáo dà luàn tiān mìng jí zhī xià hòu shòu zhī dà shén jiàng ér fǔ zhī
这句话大意是:《隋巢子》曰:昔三苗大乱,天命殛之,夏后受之,大神降而辅之。
sī lù yì shí ér mín bù jī sī jīn yì fù ér guó jiā bǎo sī mìng yì nián ér mín bù yāo sì fāng guī zhī
这句话大意是:司禄益食而民不饥,司金益富而国家宝,司命益年而民不夭,四方归之。
zhuāng zi yuē xī zhě yǔ yīn hóng shuǐ qīn zì cāo tuó sì ér dí tiān xià zhī chuān
这句话大意是:《庄子》曰:昔者,禹堙洪水,亲自操橐耜,而涤天下之川。
gǔ wú xuán jìng wú máo mù shèn yǔ zhì jí fēng zhì wàn guó
这句话大意是:股无玄,胫无毛,沐甚雨,栉疾风,置万国。
yǔ dà shèng yě ér xíng láo tiān xià rú cǐ
这句话大意是:禹,大圣也,而形劳天下如此。
shǐ hòu shì zhī mò zhě duō yǐ qiú hè wèi yī yǐ jī juē wèi fú rì yè bù yī yǐ zì wèi jí yuē bù néng rú cǐ fēi yǔ dào yě bù zú wèi mò
这句话大意是:使后世之墨者,多以裘褐为衣,以屐𪨗为服,日夜不依,以自为极,曰:"不能如此,非禹道也,不足为墨。
mèng zǐ yuē shū yuē jiàng shuǐ jǐng yú
这句话大意是:《孟子》曰:《书》曰:"洚水警余。
jiàng shuǐ zhě hóng shuǐ yě
这句话大意是:"洚水者,洪水也。
shū shàng shū yì piān yě
这句话大意是:(《书》、《尚书》逸篇也。
shuǐ nì xíng jiàng dòng wú yá gù yuē jiàng shuǐ
这句话大意是:水逆行洚洞无涯,故曰洚水。
hóng dà yě
这句话大意是:洪,大也。
shǐ yǔ zhì zhī
这句话大意是:)使禹治之。
yǔ jué de ér zhù zhī hǎi qū shé lóng ér fàng zhī zū
这句话大意是:禹掘地而注之海,驱蛇龙而放之菹。
shuǐ yóu dì zhōng xíng jiāng huái hé hàn shì yě
这句话大意是:水由地中行,江、淮、河、汉是也。
xiǎn zǔ jì yuǎn niǎo shòu zhī hài rén zhě xiāo rán hòu rén de píng tǔ ér jū zhī
这句话大意是:险阻既远,鸟兽之害人者消,然后人得平土而居之。
yáo shǐ shùn zhì hóng shuǐ tōng jiǔ zhōu gù yuē jué de ér zhù zhī hǎi yě
这句话大意是:(尧使舜治洪水,通九州,故曰掘地而注之海也。
jū zé shēng cǎo zhě yě jīn qīng zhōu wèi zé yǒu cǎo zhě wèi zū shuǐ liú xíng wū de ér qù yě
这句话大意是:沮,泽生草者也,今青州为泽有草者为菹水流行于地而去也。
mín xià gāo jiù píng tǔ gù yuē xiǎn zǔ yuǎn yě
这句话大意是:民下高就平土,故曰险阻远也。
shuǐ qù gù niǎo shòu hài rén zhě jǐn xiāo yě
这句话大意是:水去故鸟兽害人者尽消也。
shī zi yuē yǔ cháng jǐng niǎo huì miàn mào yì è tiān xià cóng ér xián zhī hào xué yě
这句话大意是:《尸子》曰:禹,长颈鸟喙,面貌亦恶,天下从而贤之,好学也。
yòu yuē gǔ zhě lóng mén wèi pì lǚ liáng wèi záo yǔ wū shì shū hé jué jiāng shí nián bù kuī qí jiā
这句话大意是:又曰:古者,龙门未辟,吕梁未凿,禹于是疏河决江,十年不闚其家。
shēng piān kū zhī bìng bù bù xiāng guò rén yuē yǔ bù
这句话大意是:生偏枯之病,步不相过,人曰禹步。
mò zǐ yuē yǔ zàng yī qīn sān lǐng tóng guān sān cùn gé yǐ běng bǔ yǔ qiè
这句话大意是:《墨子》曰:禹葬,衣衾三领,桐棺三寸,葛以绷(补庾切。
zhī xià bù jí quán shàng bù tōng chòu
这句话大意是:)之,下不及泉,上不通臭。
jì zàng shōu yú rǎng wèi lǒng ruò cān gēng zhī mǔ
这句话大意是:既葬,收馀壤为垄,若参耕之亩。
hán zǐ yuē yǔ zhī wàng tiān xià yě shēn zhí mù běn yǐ wéi mín xiān gǔ wú wán bá jìng bù shēng suī chén lǔ zhī láo bù kǔ wū cǐ yǐ
现代白话:《韩子》曰:禹之王天下也,身执木畚以为民先,股无完胈胫不生,虽臣虏之劳,不苦于此了。
lǚ shì chūn qiū yuē yǔ nián sān shí wèi qǔ xíng tú shān kǒng shí mù shī zhì nǎi qǔ tú shān nǚ
这句话大意是:《吕氏春秋》曰:禹年三十未娶,行涂山,恐时暮失制,乃娶涂山女。
yòu yuē yǔ nán jì hu jiāng huáng lóng fù zhōu
这句话大意是:又曰:禹南济乎江,黄龙负舟。
zhōu zhōng zhī rén kǒng jù yǔ yǎng ér xiào yuē wú shòu mìng wū tiān jié lì yǐ jì shēng rén
现代白话:舟中之人恐惧,禹仰而笑曰:"我受命于天,竭力以济生人。
mìng shòu tiān yě nài hé yōu wū lóng yān
现代白话:命受天也,奈何忧于龙呢?
lóng mǐ ěr dī wěi ér táo
这句话大意是:"龙弭耳低尾而逃。
yòu yuē xī zhě yǔ yī mù ér sān wò fà yī shí ér sān qǐ yǐ lǐ yǒu dào zhī shì tōng hu jǐ zhī bù zú
这句话大意是:又曰:昔者禹一沐而三握发,一食而三起,以礼有道之士,通乎己之不足。
tōng hu yǐ zhī bù zú zé bù yǔ wù zhēng yǐ
现代白话:通乎已之不足,则不与物争了。
yòu yuē yǔ zhī jué jiāng shuǐ yě mín jù wǎ lì
这句话大意是:又曰:禹之决江水也,民聚瓦砾。
jí qí shì yǐ chéng gōng yǐ lì wèi wàn shì lì
这句话大意是:及其事已成,功已立,为万世利。
yǔ zhī suǒ jiàn zhě yuǎn yě ér mín mò zhī zhī
这句话大意是:禹之所见者远也,而民莫之知。
jiǎ yì shū yuē yǔ cháng zhòu bù xiá shí ér yè bù xiá qǐn
这句话大意是:《贾谊书》曰:禹常昼不暇食,而夜不暇寝。
fāng shì shí yōu wù mín yě
这句话大意是:方是时,忧务民也。
huái nán zǐ yuē xī zhě gǔn zuò sān rén rèn zhī chéng zhū hóu bèi zhī
这句话大意是:《淮南子》曰:昔者鲧作三亻刃之城,诸侯倍之。
yǔ zhī tiān xià pàn zhī nǎi huài chéng píng dì sàn cái wù jìn jiǎ bīng shī zhī yǐ dé hǎi wài bīn fú sì yí nà zhí
这句话大意是:禹知天下叛之,乃坏城平地,散财物,禁甲兵,施之以德,海外宾服,四夷纳职。
yòu yuē yǔ mù yín yǔ zhì jí fēng jué jiāng shū hé záo lóng mén pì yī quē xiū péng lǐ zhī fáng chéng sì zài suí shān kān mù píng zhì shuǐ tǔ dìng qiān bā bǎi guó
这句话大意是:又曰:禹沐淫雨,栉疾风,决江疏河,凿龙门,辟伊阙,修彭蠡之防,乘"四载",随山刊木,平治水土,定千八百国。
sù xīng yè mèi yǐ zhì cōng míng qīng fù báo liǎn yǐ kuān mín lì bù dé shī huì yǐ zhèn kùn qióng diào sǐ wèn zuì yǐ yǎng gū shuāng bǎi xìng qīn fù zhèng lìng liú xíng
这句话大意是:夙兴夜寐以致聪明,轻赋薄敛以宽民力,布德施惠以振困穷,吊死问罪以养孤孀,百姓亲附,政令流行,。
yòu yuē yǔ wèi shuǐ yǐ shēn jiě wū yáng gàn zhī hé
这句话大意是:又曰:禹为水,以身解于阳旰之河。
jiě dǎo yě
这句话大意是:(解,祷也。
yáng gàn hé zài qín
这句话大意是:阳旰河在秦。
yòu yuē yáo zhī shí tiān xià dà shuǐ
这句话大意是:又曰:尧之时,天下大水。
yǔ shēn zhí běn chā yǐ wéi mín xiān shū hé ér dǎo jiǔ zhī zhī fēn
这句话大意是:禹身执畚锸,以为民先,疏河而导九支,(支,分。
záo jiāng ér tōng jiǔ lù pì wǔ hú ér dìng dōng hǎi
这句话大意是:)凿江而通九路,辟五湖而定东海。
yòu yuē yǔ zhī qū shí guān guà ér bù gù lǚ yí ér bù qǔ guān yǒu suǒ guà zhe qù bù xiá gù shì
这句话大意是:又曰:禹之趋时,冠挂而不顾,履遗而不取,(冠有所挂着,去不暇顾视。
fēi zhēng qí xiān yě zhēng de qí shí yě
这句话大意是:)非争其先也,争得其时也。
shuō yuàn yuē yǔ jiàn zuì rén xià chē wèn ér qì zhī
这句话大意是:《说苑》曰:禹见罪人,下车问而泣之。
zuǒ yòu yuē fu zuì rén bù shùn dào gù rán yān jūn wáng hé wéi tòng zhī zhì wū cǐ yě
现代白话:左右曰:"夫罪人不顺道,故然呢,君王何为痛之至于此也?
yǔ yuē yáo shùn zhī mín jiē yǐ yáo shùn zhī xīn wèi xīn
这句话大意是:"禹曰:"尧舜之民,皆以尧舜之心为心。
jīn wú wèi jūn bǎi xìng jiē yǐ qí xīn wèi xīn shì yǐ tòng zhī
现代白话:今我为君,百姓皆以其心为心,是以痛之。
bào pǔ zǐ yuē yǔ chéng èr lóng guō zhī wèi yù
这句话大意是:《抱朴子》曰:禹乘二龙,郭支为驭。
huáng dì xuán nǚ bīng fǎ yuē yǔ wèn wū fēng hòu yuē wú wén huáng dì yǒu fù shèng zhī tú liù jiǎ yīn yáng zhī dào jīn ān zài hu
现代白话:《黄帝玄女兵法》曰:禹问于风后曰:"我闻黄帝有负胜之图,六甲阴阳之道,今安在吗?
fēng hòu duì yuē huáng dì cáng kuài jī zhī shān xià qí kǎn shēn qiān zhàng guǎng qiān chǐ zhèn yǐ pán shí zhì nán de yě
这句话大意是:"风后对曰:"黄帝藏会稽之山下,其坎深千丈,广千尺,镇以盘石,致难得也。
yǔ běi jiàn liù zǐ wèn hǎi kǒu suǒ chū
这句话大意是:"禹北见六子,问海口所出。
yǔ nǎi jué jiāng kǒu míng jiǎo kuài jī lóng shén wèi jiàn yù kuì fú
这句话大意是:禹乃决江口,鸣角会稽,龙神为见,玉匮浮。
yǔ nǎi kāi ér shì zhī zhōng yǒu tiān xià jīng shí èr juǎn
这句话大意是:禹乃开而视之,中有《天下经》十二卷。
yǔ wèi jí chí zhī qí sì juǎn fēi shàng tiān yǔ bù néng de yě
这句话大意是:禹未及持之,其四卷飞上天,禹不能得也。
qí sì juǎn fù xià bēi chí yǔ bù néng zhěng yě
这句话大意是:其四卷复下陂池,禹不能拯也。
yǔ dé zhōng sì juǎn kāi ér shì zhī
这句话大意是:禹得中四卷,开而视之。
yòu wèi chén wáng cáo zhí xià yǔ zàn yuē yú jiē fū zǐ zhěng shì jì mín
现代白话:又魏陈王曹植《夏禹赞》曰:于嗟孔子,拯世济民。
kè bēi gōng shì zhì xiào guǐ shén
这句话大意是:克卑宫室,致孝鬼神。
shū shí báo fú fú miǎn nǎi xīn
这句话大意是:蔬食薄服,绂冕乃新。
jué dé bù huí qí chéng kě qīn
这句话大意是:厥德不回,其诚可亲。
wěi wěi qí dé wēn wēn qí rén
这句话大意是:亹亹其德,温温其仁。
ní chēng wú jiàn hé dé zhī chún
这句话大意是:尼称无间,何德之纯。
yòu yǔ zhì shuǐ zàn yuē jiē fū xià yǔ shí láo shuǐ gōng
这句话大意是:又《禹治水赞》曰:嗟夫夏禹,实劳水功。
xi záo lóng mén shū hé dǎo jiāng
这句话大意是:西凿龙门,疏河导江。
liáng qí jì pì jiǔ zhōu yǐ tóng
这句话大意是:梁岐既辟,九州以同。
tiān cì xuán guī yǎn yǒu wàn bāng
这句话大意是:天赐玄圭,奄有万邦。
yòu yǔ dù hé zàn yuē yǔ jì yú hé huáng lóng chéng chuán zhōu rén bìng jù yǔ tàn yǎng tiān
这句话大意是:又《禹渡河赞》曰:禹济于河,黄龙乘船,舟人并惧,禹叹仰天。
yǔ shòu tiān yùn qín gōng xù mín sǐ wáng mìng yě lóng wén mǐ shēn
这句话大意是:予受天运,勤功恤民,死亡命也,龙闻弭身。
yǔ xìn yǔ dù jiāng zàn yuē èr jiāng chū záo jiǔ gǔ xīn chéng
这句话大意是:庾信《禹渡江赞》曰:二江初凿,九谷新成。
fēng fēi yì yǒng shuǐ qǐ lóng jīng
这句话大意是:风飞鹢涌,水起龙惊。
lè tiān zhī mìng wú dài yōu shēng
这句话大意是:乐天知命,无待忧生。
wēi zhōu suì jìng luàn jí hái píng
这句话大意是:危舟遂静,乱楫还平。
dì qǐ
这句话大意是:○帝启。
guī cáng yuē xī xià hòu qǐ shì xiǎng shén wū dà líng ér shàng jūn tái méi zhàn gāo yáo yuē bù jí
这句话大意是:《归藏》曰:昔夏后启筮,享神于大陵,而上钧台枚占,皋陶曰:"不吉。
shǐ jì yuē xī xià hòu qǐ shì chéng lóng yǐ dēng yú tiān méi zhàn yú gāo yáo gāo yáo yuē jí ér bì tóng yǔ shén jiāo tōng yǐ shēn wéi dì yǐ wáng sì qīng
这句话大意是:《史记》曰:昔夏后启筮,乘龙以登于天,枚占于皋陶,皋陶曰:"吉而必同,与神交通,以身为帝,以王四卿。
yòu yuē qǐ yǔ zhī zǐ qí mǔ tú shān shì zhī nǚ yě
这句话大意是:又曰:启,禹之子,其母涂山氏之女也。
yǒu hù shì bù fú qǐ fá zhī dà zhàn yú gān
这句话大意是:有扈氏不服,启伐之,大战于甘。
jiāng zhàn zuò gān shì suì miè yǒu hù shì
这句话大意是:将战,作《甘誓》,遂灭有扈氏。
tiān xià xián guī
这句话大意是:天下咸归。
shān hǎi jīng yuē dà lè zhī yě xià hòu qǐ wū cǐ wǔ jiǔ dài mǎ chéng liǎng lóng yún gài sān céng
这句话大意是:《山海经》曰:大乐之野,夏后启于此舞九代马,乘两龙,云盖三层。
zuǒ shǒu cāo yì yòu shǒu cāo huán pèi yù huáng
这句话大意是:左手操翳,右手操环,珮玉璜。
zài dà yùn shān běi
这句话大意是:在大运山北。
yī yuē dà dào zhī yě
这句话大意是:一曰大道之野。
dì wáng shì jì yuē qǐ shēng hòu shí nián wǔ jiǔ sháo sān shí wǔ nián zhēng hé xī
这句话大意是:《帝王世纪》曰:启升后十年舞《九韶》,三十五年征河西。
yòu yuē dì qǐ yī míng jiàn yī míng yú
这句话大意是:又曰:帝启,一名建,一名余。
dé jiào shī yú sì hǎi guì jué ér shàng chǐ yǎng guó lǎo yú dōng xù yǎng shù lǎo yú xī xù
这句话大意是:德教施于四海,贵爵而上齿,养国老于东序,养庶老于西序。
zài wèi jiǔ nián nián bā shí yú ér bēng yǐ
现代白话:在位九年,年八十馀而崩了。
yuè jué shū yuē yǔ bēng qǐ lì xiǎo zhī wáng shì dá jūn chén yì
这句话大意是:《越绝书》曰:禹崩,启立,晓知王事,达君臣义。
lǚ shì chūn qiū yuē xià hòu bó jí qǐ yě
这句话大意是:《吕氏春秋》曰:夏后伯,即启也。
yǔ yǒu hù zhàn yú gān zé ér yǒu shèng
这句话大意是:与有扈战于甘泽而有胜。
liù qīng qǐng fù zhī xià hòu bó yuē bù kě
这句话大意是:六卿请复之,夏后伯曰:"不可。
wú de bù qiǎn wú mín bù guǎ fá ér bù shèng shì wú dé bó ér jiào bù shàn yě
现代白话:我地不浅,我民不寡,伐而不胜,是我德薄而教不善也。
wū shì hu chù bù chóng xí shí bù èr wèi qín sè bù zhāng zhōng gǔ bù xiū zǐ nǚ bù shì qīn qīn cháng cháng zūn xián shǐ néng jī nián ér yǒu hù shì fú
这句话大意是:于是乎处不重席,食不贰味,琴瑟不张,钟鼓不修,子女不饰,亲亲长长,尊贤使能,期年而有扈氏服。
gù yù shèng rén zhě bì xiān zì shèng yǐ
现代白话:故欲胜人者必先自胜了。
dì tài kāng
这句话大意是:○帝太康。
shū yuē tài kāng shī wèi yǐ yì yù miè jué dé lí mín xián èr
这句话大意是:《书》曰:太康尸位,以逸豫灭厥德,黎民咸贰。
nǎi pán yóu wú dù tián yú yǒu luò zhī biǎo shí xún bù fǎn
这句话大意是:乃盘游无度,畋于有洛之表,十旬不反。
yǒu qióng hòu yì yīn mín fú rěn jù yú hé
这句话大意是:有穷后羿,因民弗忍,距于河。
jué dì wǔ rén yù qí mǔ yǐ cóng xī yú luò zhī ruì
这句话大意是:厥弟五人御其母以从,徯于洛之汭。
wǔ zǐ xián yuàn shù dà yǔ zhī jiè yǐ zuò gē
这句话大意是:五子咸怨,述大禹之戒以作歌。
qí yī yuē huáng zǔ yǒu xun mín kě jìn fú kě xià
这句话大意是:其一曰:"皇祖有训:民可近,弗可下。
huáng jūn yě
这句话大意是:(皇,君也。
jūn zǔ yǔ yǒu xùn jiè yě
这句话大意是:君祖禹有训戒也。
jìn wèi qīn zhī xià wèi shī rén zhě yě
这句话大意是:近谓亲之,下谓失人者也。
mín wéi bāng běn běn gù bāng níng
这句话大意是:)民惟邦本,本固邦宁。
yán rén jūn dāng guó mín yǐ ān guó yě
这句话大意是:(言人君当国,民以安国也。
yǔ shì tiān xià yú fū yú fù yī néng shèng yǔ
这句话大意是:)予视天下,愚夫愚妇一能胜予。
yán néng jìng wèi xiǎo mín suǒ yǐ de zhòng xīn
这句话大意是:(言能敬畏小民,所以得众心。
yī rén sān shī yuàn qǐ zài míng
这句话大意是:)一人三失,怨岂在明?
bú jiàn shì tú
这句话大意是:不见是图。
sān shī guò fēi yī yě
这句话大意是:(三失,过非一也。
bú jiàn shì móu bèi qí wēi
这句话大意是:不见是谋,备其微。
yǔ lín zhào mín lǐn hu ruò xiǔ suǒ zhī yù liù mǎ
这句话大意是:)予临兆民,懔乎若朽索之驭六马。
shí wàn yuē yì shí yì yuē zhào yán duō yě
这句话大意是:(十万曰亿,十亿曰兆,言多也。
lǐn jù mào
这句话大意是:懔,惧貌。
xiǔ fǔ yě
这句话大意是:朽,腐也。
xiǔ fǔ zhī suǒ yù liù mǎ yán wēi jù shén
这句话大意是:朽腐之索驭六马,言危惧甚。
wéi rén shàng zhě nài hé bù jìng
这句话大意是:)为人上者,奈何不敬?
néng xùn zé bù jiāo zài shàng bù jiāo zé gāo ér bù wēi
这句话大意是:"(能训则不骄,在上不骄则高而不危。
qí èr yuē xun yǒu zhī nèi zuò sè huāng wài zuò qín huāng zuò wèi yě
这句话大意是:)其二曰:"训有之:内作色荒,外作禽荒,(作,为也。
mí luàn yuē huāng
这句话大意是:迷乱曰荒。
sè nǚ sè
这句话大意是:色,女色。
qín niǎo shòu
这句话大意是:禽,鸟兽。
gān jiǔ shì yīn jùn yǔ diāo qiáng
这句话大意是:)甘酒嗜音,峻宇雕墙。
gān shì wú yàn zú yě
这句话大意是:(甘,嗜,无厌足也。
jùn gāo dà
这句话大意是:峻,高大。
diāo shì jǐn
这句话大意是:雕,饰尽。
yǒu yī yú cǐ wèi huò bù wáng
这句话大意是:)有一于此,未或不亡。
cǐ liù zhě qì dé zhī jūn yǒu qí yī bì wáng kuàng jiān yǒu hu
这句话大意是:"(此六者,弃德之君,有其一必亡,况兼有吗?
qí sān yuē wéi bǐ táo táng yǒu cǐ jì fāng
这句话大意是:)其三曰:"维彼陶唐,有此冀方。
táo táng dì yáo shì dōu jì zhōu tǒng tiān xià sì fāng
这句话大意是:(陶唐帝尧氏,都冀州,统天下四方。
jīn shī jué dào luàn qí jì gāng nǎi dǐ miè wáng
这句话大意是:)今失厥道,乱其纪纲,乃厎灭亡。
yán shī yáo zhī dào luàn qí fǎ zhì zì zhì miè wáng
这句话大意是:"(言失尧之道,乱其法制,自致灭亡。
qí sì yuē míng míng wǒ zǔ wàn bāng zhī jūn
这句话大意是:)其四曰:"明明我祖,万邦之君。
yǒu diǎn yǒu zé yí jué zǐ sūn
这句话大意是:有典有则,贻厥子孙。
diǎn wèi jīng jí zé fǎ yí yí yě
这句话大意是:(典谓经籍,则,法,贻,遗也。
zhǔ rén jí hòu shì
这句话大意是:主仁及后世。
guān shí hé jūn wáng fǔ zé yǒu
这句话大意是:)关石和钧,王府则有。
huāng zhuì jué xù fù zōng jué sì
这句话大意是:荒坠厥绪,复宗绝祀。
jīn tiě yín shí gōng mín qì yòng tōng yòng shǐ hé píng zé guān mín zú
这句话大意是:"(金铁银石,供民器用,通用使和平,则官民足。
yán gǔ zhì yǒu ér tài kāng shī qí yè yǐ qǔ wáng
这句话大意是:言古制有而太康失其业以取亡。
qí wǔ yuē wū hū hé guī
这句话大意是:)其五曰:"呜呼曷归?
yǔ huái zhī bēi
这句话大意是:予怀之悲。
hé hé yě
这句话大意是:(曷,何也。
yán sī ér bēi yě
这句话大意是:言思而悲也。
wàn xìng chóu yǔ yǔ jiāng chóu yī
这句话大意是:)万姓仇予,予将畴依?
yù táo hu yǔ xīn yán hòu yǒu niǔ ní fú shèn jué dé suī huǐ kě zhuī
这句话大意是:郁陶乎予心,颜厚有忸怩,弗慎厥德,虽悔可追?
yán rén jūn xíng jǐ bù shèn qí dé yǐ sù miè bài yù gǎi huǐ qí kě zhuī jí hu
这句话大意是:"(言人君行己不慎其德以速灭败,欲改悔其可追及吗?
yán wú yì yě
这句话大意是:言无益也。
dì wáng shì jì yuē tài kāng wú dào zài wèi èr shí jiǔ nián shī zhèng ér bēng
这句话大意是:《帝王世纪》曰:太康无道,在位二十九年,失政而崩。
dì zhòng kāng
这句话大意是:○帝仲康。
shū yuē wéi zhòng kāng zhào wèi sì hǎi yìn hóu mìng zhǎng liù shī
这句话大意是:《书》曰:惟仲康肇位四海,胤侯命掌六师。
xī hé fèi jué zhí jiǔ huāng yú jué yì
这句话大意是:羲和废厥职,酒荒于厥邑。
yìn hòu chéng wáng mìng cú zhēng
这句话大意是:胤后承王命徂征。
xī hé fèi qí zhí guān hái qí sī yì yǐ jiǔ mí luàn zhòng kāng mìng yìn hóu zhǎng liù shī wǎng jiù qí yì tǎo zhī
这句话大意是:(羲和废其职官,还其私邑,以酒迷乱,仲康命胤侯掌六师往就其邑讨之。
dì xiāng
这句话大意是:○帝相。
jì nián yuē dì xiāng jí wèi chù shāng qiū
这句话大意是:《纪年》曰:帝相即位处商丘。
yuán nián zhēng huái yí
这句话大意是:元年,征淮夷;。
èr nián zhēng fēng yí jí huáng yí
这句话大意是:二年,征风夷及黄夷。
dì wáng shì jì yuē dì xiāng yī míng xiāng ān
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝相,一名相安。
zì tài kāng yǐ lái xià zhèng líng chí wèi yì suǒ bī nǎi xǐ shāng qiū yī tóng xìng zhū hóu zhēn guàn zhēn xún shì
这句话大意是:自太康已来,夏政凌迟,为羿所逼,乃徙商丘,依同姓诸侯斟灌、斟𬩽氏。
yì suì xí dì hào shì wèi yì dì
这句话大意是:羿遂袭帝号,是为羿帝。
yǒu qióng hòu yì
这句话大意是:○有穷后羿。
dì wáng shì jì yuē yì yǒu qióng shì wèi wén qí xìng qí xiān dì kù
这句话大意是:《帝王世纪》曰:羿有穷氏,未闻其姓,其先帝喾。
yǐ shì zhǎng shè gù yǐ shì jiā cì yǐ gōng shǐ fēng zhī wū chú wèi dì sī shè
这句话大意是:以世掌射故,以是加赐以弓矢,封之于鉏,为帝司射。
lì táng jí yú xià zhì yì xué shè rú jí fǔ qí cí zuǒ zhǎng gù yì yǐ shàn shè wén
这句话大意是:历唐及虞、夏,至羿,学射如吉甫,其辞佐长,故亦以善射闻。
yǔ wú hè běi yóu shǐ yì shè què zuǒ mù yì yǐn gōng shè zhī wù zhōng yòu mù yì fǔ shǒu ér kuì zhōng shēn bù wàng
这句话大意是:与吴贺北游,使羿射雀左目,羿引弓射之,误中右目,羿俯首而愧,终身不忘。
gù yì shàn shè zhì jīn chēng zhī
这句话大意是:故羿善射,至今称之。
jí yǒu xià zhī shuāi yì zì chú qiān yú qióng shí
这句话大意是:及有夏之衰,羿自鉏迁于穷石。
yīn xià mín zhī bù fù yǐ dài xià zhèng bī cuàn dì wèi gù hào yǒu qióng shì
这句话大意是:因夏民之不附以代夏政,逼篡帝位,故号有穷氏。
chuán yuē xī yǒu xià zhī fāng shuāi yě hòu yì zì chú qiān yú qióng shí yīn xià mín yǐ dài xià zhèng
这句话大意是:《传》曰:昔有夏之方衰也,后羿自鉏迁于穷石,因夏民以代夏政。
shì qí shè yě bù xiū mín shì ér yín yú yuán shòu qì wǔ luó bó qiú xióng kūn lóng yǔ ér yòng hán zhuó
这句话大意是:恃其射也,不修民事而淫于原兽,弃武罗、伯囚、熊髡、龙圉,而用寒浞。
hán zhuó bó míng shì zhī chán zǐ dì yě
这句话大意是:寒浞,伯明氏之谗子弟也。
bó míng hòu hán qì zhī yí yì shōu zhī xìn ér shǐ zhī yǐ wéi jǐ xiāng
这句话大意是:伯明后寒弃之夷,羿收之,信而使之,以为己相。
zhuó xíng mèi yú nèi ér shī lù yú wài yú nòng qí mín ér yú yì yú tián shù zhī zhà nì yǐ qǔ qí guó jiā wài nèi xián fú
这句话大意是:浞行媚于内,而施赂于外,愚弄其民,而娱羿于田,树之诈匿以取其国家,外内咸服。
yì yóu bù quān jiāng guī zì tián jiā zhòng shā ér pēng zhī yǐ shí qí zi
这句话大意是:羿犹不悛,将归自田,家众杀而烹之,以食其子。
shí yì zi
这句话大意是:(食羿子。
qí zi bù rěn shí zhū sǐ yú qióng mén
这句话大意是:)其子不忍食诸,死于穷门。
shā zhī yú guó mén
这句话大意是:(杀之于国门。
mǐ bēn yǒu gé shì
这句话大意是:)靡奔有鬲氏。
mǐ xià yí chén shì yì zhě
这句话大意是:(靡,夏遗臣事羿者。
yǒu gé guó míng
这句话大意是:有鬲,国名。
zhuó yīn yì shì shēng jiāo wǔ jiào fǎn
这句话大意是:)浞因羿室生浇(五叫反。
jí yì yīn chù
这句话大意是:)及豷,(音处。
shì qí chán nì zhà wěi ér bù dé yú mín
这句话大意是:)恃其谗匿诈伪而不德于民。
shǐ jiāo yòng shī miè zhēn guàn jí zhēn xún shì
这句话大意是:使浇用师,灭斟灌及斟𬩽氏。
èr guó xià tóng xìng zhū hóu zhòng kāng zhī zǐ hòu xiāng suǒ yī
这句话大意是:(二国,夏同姓诸侯,仲康之子后相所依。
chù jiāo yú guò chù yì yú gē
这句话大意是:)处浇于过,处豷于戈。
guò gē èr guó míng
这句话大意是:(过、戈,二国名。
mǐ zì yǒu gé shì shōu èr guó zhī jìn yǐ miè zhuó ér lì shào kāng
这句话大意是:)靡自有鬲氏,收二国之烬,以灭浞而立少康。
shào kāng miè jiāo yú guò hòu zhù miè yì yú gē
这句话大意是:少康灭浇于过,后杼灭豷于戈。
hòu zhù shào kāng zi
这句话大意是:(后杼,少康子。
yǒu qióng yóu shì suì wáng
这句话大意是:)有穷由是遂亡。
hán zhuó
这句话大意是:○寒浞。
dì wáng shì jì yuē hán zhuó yǒu qióng shì jì cuàn yì wèi fù xí yǒu qióng zhī hào
这句话大意是:《帝王世纪》曰:寒浞,有穷氏,既篡羿位,复袭有穷之号。
zhuó yīn yì zhī shì shēng jiāo jí yì duō lì néng lù dì dàng zhōu
这句话大意是:浞因羿之室生浇及豷,多力,能陆地荡舟。
zhuó shǐ ào lǜ shī miè zhēn guàn zhēn xún shì shā xià dì xiāng wū guò miè yì wū gē
这句话大意是:浞使奡率师灭斟灌、斟寻氏,杀夏帝相于过,灭豷于戈。
shì qí zhà lì bù xù mín shì
这句话大意是:恃其诈力,不恤民事。
chū xià zhī shā dì xiāng yě fēi yǒu réng shì nǚ yuē hòu mín fāng shēn táo chū zì dòu guī yú yǒu réng shēng shào kāng yān
现代白话:初,夏之杀帝相也,妃有仍氏女曰后𦈏方娠,逃出自窦,归于有仍,生少康呢。
chū xià zhī yí chén yuē mǐ shì yì
这句话大意是:初,夏之遗臣曰靡,事羿;。
yì sǐ táo bèn yǒu gé shì
这句话大意是:羿死,逃奔有鬲氏。
shōu zhēn xún èr guó yú jìn shā hán zhuó ér lì shào kāng
这句话大意是:收斟寻二国馀烬,杀寒浞而立少康。
dì shào kāng
这句话大意是:○帝少康。
chuán yuē xī yǒu guò jiāo shā zhēn guàn yǐ fá zhēn xún jiāo hán zhuó zi fēng wū guò
这句话大意是:《传》曰:昔有过浇杀斟灌以伐斟𬩽,(浇,寒浞子,封于过。
miè xià hòu xiāng
这句话大意是:)灭夏后相。
hòu mín fāng shēn táo chū zì dòu hòu mín xiāng qī yě
这句话大意是:后𦈏方娠,逃出自窦,(后𦈏,相妻也。
shēn huái shēn yě
这句话大意是:娠,怀身也。
guī yú yǒu réng shēng shào kāng yān wèi réng mù zhèng
现代白话:)归于有仍,生少康呢,为仍牧正。
mù guān zhī zhǎng
这句话大意是:(牧官之长。
jiāo shǐ jiāo qiú zhī táo bèn yǒu yú wèi zhī páo zhèng
这句话大意是:)浇使椒求之,逃奔有虞,为之庖正。
yú sī wū shì qī zhī yǐ èr yáo sī yǒu yú jūn yě
这句话大意是:虞思于是妻之以二姚,(思,有虞君也。
zì yǐ èr nǚ qī shào kāng yáo xìng yě
这句话大意是:自以二女妻少康,姚姓也。
ér yì zhū lún
这句话大意是:)而邑诸纶。
lún yú yì yě
这句话大意是:(纶,虞邑也。
yǒu tián yī chéng yǒu zhòng yī lǚ fāng shí wǔ lǐ wèi chéng wǔ bǎi rén wéi lǚ
这句话大意是:)有田一成,有众一旅,(方十五里为成,五百人为旅。
néng bù qí dé ér zhào qí móu zhào shǐ yě
这句话大意是:)能布其德,而兆其谋,(兆,始也。
yǐ shōu xià zhòng fǔ qí guān zhí
这句话大意是:)以收夏众,抚其官职。
suì miè guò gē fù yǔ zhī jī sì xià pèi tiān bù shī jiù wù
这句话大意是:遂灭过、戈,复禹之绩,祀夏配天,不失旧物。
wèi gāo guì xiāng gōng shào kāng hàn gāo lùn yuē shào kāng shēng wū miè wáng zhī hòu jiàng wèi zhū hóu zhī lì qí qū táo nàn jǐn yǐ shēn miǎn néng bù qí dé ér zhào qí móu zú miè guò gē kè fù yǔ jì
这句话大意是:魏高贵乡公《少康汉高论》曰:少康生于灭亡之后,降为诸侯之隶,崎岖逃难,仅以身免,能布其德,而兆其谋,卒灭过、戈,克复禹绩。
fēi zhì dé hóng rén qǐ jì sī xūn
这句话大意是:非至德弘仁,岂济斯勋?
hàn zǔ yīn tǔ bēng zhī shì zhuān rèn zhì lì yǐ chéng gōng yè
这句话大意是:汉祖因土崩之势,专任智力,以成功业。
wèi zi zé shù wēi qí qīn
这句话大意是:为子,则数危其亲;。
wèi jūn zé qiú xì qí xián xiàng
这句话大意是:为君,则囚系其贤相。
shēn méi zhī hòu shè jì jǐ qīng ruò yǔ shào kāng yì shí ér chù huò wèi néng fù dà yǔ zhī jī yǐ
现代白话:身没之后,社稷几倾,若与少康易时而处,或未能复大禹之绩了。
yòu lùn yuē sān dài zhī shì rèn dé jì xūn rú bǐ zhī nán
这句话大意是:又《论》曰:三代之世,任德济勋,如彼之难;。
qín xiàng zhī jì rèn lì chéng gōng rú cǐ zhī yì
这句话大意是:秦项之际,任力成功,如此之易。
qiě tài shàng lì dé qí cì lì gōng jiù lìng hàn zǔ gōng gāo wèi ruò shào kāng shèng dé zhī mào yě
这句话大意是:且太上立德,其次立功,就令汉祖功高,未若少康盛德之茂也。
dì níng zhí lǚ fǎn
这句话大意是:○帝宁(直吕反)。
jì nián yuē dì níng jū yuán zì qiān yú lǎo wáng
这句话大意是:《纪年》曰:帝宁居原,自迁于老王。
dì wáng shì jì yuē dì níng yī hào hòu yǔ huò yuē gōng sūn màn néng lǜ yǔ zhī gōng xià rén bào jì zhī
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝宁,一号后予,或曰公孙曼,能率禹之功,夏人报祭之。
zài wèi shí qī nián
这句话大意是:在位十七年。
dì huái
这句话大意是:○帝槐。
jì nián yuē hòu fēn lì sì shí sì nián
这句话大意是:《纪年》曰:后芬立四十四年。
dì wáng shì jì yuē dì fēn yī míng dì huái huò yuē zǔ wǔ zài wèi èr shí liù nián
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝芬,一名帝槐,或曰祖武,在位二十六年。
dì máng
这句话大意是:○帝芒。
jì nián yuē hòu máng jí wèi yuán nián yǐ xuán guī bīn yú hé dōng shòu yú hǎi huò dà yú
这句话大意是:《纪年》曰:后芒即位元年,以玄珪宾于河东,狩于海,获大鱼。
hòu máng zhì wèi wǔ shí bā nián
这句话大意是:后芒陟位五十八年。
dì wáng shì jì yuē dì máng yī míng hé huò yuē dì máng
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝芒,一名和,或曰帝芒。
dì xiè
这句话大意是:○帝泄。
dì wáng shì jì yuē dì xiè yī míng dì shì huò yuē xiè zōng zài wèi shí liù nián
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝泄,一名帝世,或曰泄宗,在位十六年。
dì bù jiàng
这句话大意是:○帝不降。
jì nián yuē bù jiàng jí wèi liù nián fá jiǔ yuàn
这句话大意是:《纪年》曰:不降即位六年,伐九苑。
lì shí jiǔ nián
这句话大意是:立十九年。
dì wáng shì jì yuē dì bù jiàng yī míng dì jiàng huò yuē běi chéng
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝不降,一名帝降,或曰北成。
dì jú
这句话大意是:○帝局。
dì wáng shì jì yuē dì jú yī míng dì yù huò yuē gāo yáng
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝局,一名帝禺,或曰高阳。
zài wèi èr shí yī nián
这句话大意是:在位二十一年。
dì jǐn yīn jìn
这句话大意是:○帝廑(音近)。
jì nián yuē dì jǐn yī míng yìn jiǎ
这句话大意是:《纪年》曰:帝廑,一名胤甲。
jí wèi jū xī hé
这句话大意是:即位居西河。
tiān yǒu yāo niè shí rì bìng chū
这句话大意是:天有妖孽,十日并出。
dì wáng shì jì yuē dì jǐn yī míng xū huò yuē dǒng jiāng
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝廑,一名顼,或曰董江。
zài wèi èr shí nián
这句话大意是:在位二十年。
dì kǒng jiǎ
这句话大意是:○帝孔甲。
chuán yuē zhāo èr shí jiǔ nián qiū lóng xiàn yú jiàng jiāo
这句话大意是:《传》曰:昭二十九年秋,龙见于绛郊。
jìn wèi xiàn zi wèn wū cài mò yuē chóng mò zhì wū lóng yǐ qí bù shēng de yě
这句话大意是:晋魏献子问于蔡墨曰:"虫莫智于龙,以其不生得也。
xìn hu
这句话大意是:信吗?
duì yuē gǔ zhě chù lóng gù guó yǒu huàn lóng shì yǒu yù lóng shì yǒu xià kǒng jiǎ rǎo yú yǒu dì
这句话大意是:"对曰:"古者畜龙,故国有豢龙氏,有御龙氏,有夏孔甲,扰于有帝。
rǎo shùn yě
这句话大意是:(扰,顺也。
qí dé néng shùn yú tiān
这句话大意是:其德能顺于天。
dì cì zhī chéng lóng hé hàn gè èr sì tóu wèi chéng gè èr chéng shí liù tóu
这句话大意是:)帝赐之乘龙,河、汉各二,(四头为乘,各二乘,十六头。
gè yǒu cí xióng
这句话大意是:)各有雌雄。
shǐ jì yuē dì kǒng jiǎ lì hǎo fāng mù guǐ shén shì yín luàn
这句话大意是:《史记》曰:帝孔甲立,好方木鬼神,事淫乱。
xià hòu shì dé shuāi zhū hóu pàn zhī
这句话大意是:夏后氏德衰,诸侯叛之。
tiān xiáng lóng èr yǒu cí xióng kǒng jiǎ fú néng shí wèi de huàn lóng shì
这句话大意是:天降龙二,有雌雄,孔甲弗能食,未得豢龙氏。
táo táng jì shuāi qí hòu yǒu liú lèi xué rǎo lóng yú huàn lóng shì yǐ shì kǒng jiǎ
这句话大意是:陶唐既衰,其后有刘累,学扰龙于豢龙氏,以事孔甲。
kǒng jiǎ cì zhī xìng yuē yù lóng shì
这句话大意是:孔甲赐之姓,曰御龙氏。
hàn shū yuē kǒng jiǎ zuò pán yú míng sān shí liù piān
这句话大意是:《汉书》曰:孔甲作《盘盂铭》,三十六篇。
liè xiān chuán yuē shī mén wèi xià kǒng jiǎ lóng shī kǒng jiǎ bù néng xiū qí xīn yì shā ér mái zhī wài yě yī dàn fēng yǔ yíng zhī qǐng zé shān mù jiē fén
这句话大意是:《列仙传》曰:师门为夏孔甲龙师,孔甲不能修其心意,杀而埋之外野,一旦风雨迎之,顷则山木皆焚。
kǒng jiǎ cí ér dǎo zhī wèi hái ér dào sǐ
这句话大意是:孔甲祠而祷之,未还而道死。
lǚ shì chūn qiū yuē xià hòu kǒng jiǎ cháng yú dōng yáng pín shān
这句话大意是:《吕氏春秋》曰:夏后孔甲尝于东阳薲山。
tiān dà fēng huì kǒng jiǎ mí rù mín shì
这句话大意是:天大风晦,孔甲迷入民室。
zhǔ rén fāng rǔ rǔ chǎn yě
这句话大意是:主人方乳,(乳,产也。
xián yán hòu lái shì liáng rì zi shuí gǎn yāng zhī
这句话大意是:)咸言"后来是良日,子谁敢殃之?
cháng chéng rén mù dòng xī liāo fǔ pò zhǎn zú suì wèi shǒu zhě
这句话大意是:"长成人,幕动析,撩斧,破斩足,遂为守者。
yǐ qí wú zú wèi shǒu mén zhī shǒu
这句话大意是:(以其无足,为守门之首。
nǎi zuò pò fǔ zhī gē
这句话大意是:)乃作《破斧》之歌。
dì gāo
这句话大意是:○帝皋。
jì nián yuē hòu hào lì sān nián
这句话大意是:《纪年》曰:后昊立三年。
dì gāo yě
这句话大意是:(帝皋也。
dì wáng shì jì yuē dì gāo yī míng gāo gǒu
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝皋,一名皋苟。
dì fā
这句话大意是:○帝发。
jì nián yuē dì fā yī míng hòu jìng huò yuē fā huì
这句话大意是:《纪年》曰:帝发,一名后敬,或曰发惠。
qí zi lì wèi jié
这句话大意是:(其子立为桀。
dì jié
这句话大意是:○帝桀。
guī cáng yuē xī jié fá táng ér méi zhàn wū yíng
这句话大意是:《归藏》曰:昔桀伐唐,而枚占于营。
yíng huò yuē bù jí bù lì chū zhēng wéi lì ān chǔ bǐ li wèi shǔ
这句话大意是:营或曰不吉,不利出征,惟利安处,彼狸为鼠。
shū yuē yī yǐn xiāng tāng fá jié shēng zì ér suì yǔ jié zhàn wū míng tiáo zhī yě
这句话大意是:《书》曰:伊尹相汤伐桀,升自陑,遂与桀战于鸣条之野。
shàng shū dì mìng yàn yuē jié shī qí yù jìng yòng qí shì hǔ
这句话大意是:《尚书帝命验》曰:桀失其玉镜,用其噬虎。
yù jìng yù yǐ qīng míng zhī dào shì hǔ yù bào nüè zhī fēng
这句话大意是:(玉镜,喻以清明之道,噬虎,喻暴虐之风。
shàng shū dì mìng hou yuē xià jié wú dào shā guān lóng féng jué miè huáng tú huài luàn lì jì huáng tiān yě
这句话大意是:《尚书帝命候》曰:夏桀无道,杀关龙逢,绝灭皇图,坏乱历纪,(皇,天也。
jì gāng jì yě
这句话大意是:纪,纲纪也。
tiān zhī tú lì lóng féng yǐn yǐ jiàn jié yě
这句话大意是:天之图历,龙逢引以谏桀也。
cán zéi tiān xià xíng fǎ jùn yě
这句话大意是:)残贼天下,(刑法峻也。
xián rén dùn táo bì shí nüè yě
这句话大意是:)贤人遁逃,(避时虐也。
yín sè màn yì nán nǚ wú bié
这句话大意是:)淫色慢易,(男女无别。
bù shì zǔ zōng
这句话大意是:)不事祖宗。
hán shī wài zhuàn yuē jié wèi jiǔ chí kě yǐ yùn zhōu zāo qiū zú yǐ wàng shí lǐ
现代白话:《韩诗外传》曰:桀为酒池,能够运舟,糟丘足以望十里。
jiā yǔ yuē xià jié kūn wú zhǎn liú lí mín rú cǎo mù zhě yān
现代白话:《家语》曰:夏桀、昆我斩刘黎民如草木者呢。
tiān xià tǎo zhī rú pǐ fū
这句话大意是:天下讨之如匹夫。
shǐ jì yuē zì kǒng jiǎ yǐ lái zhū hóu duō pàn xià jié bù wu dé ér nüè shāng bǎi xìng bǎi xìng fú kān
这句话大意是:《史记》曰:自孔甲以来,诸侯多叛夏,桀不务德而虐伤百姓,百姓弗堪。
nǎi zhào tāng ér qiú zhī xià tái yǐ ér shì zhī
这句话大意是:乃召汤而囚之夏台,已而释之。
tāng xiū dé zhū hóu jiē guī tāng tāng suì lǜ bīng yǐ xià jié
这句话大意是:汤修德,诸侯皆归汤,汤遂率兵以夏桀。
jié zǒu míng tiáo zhú fàng ér sǐ
这句话大意是:桀走鸣条,逐放而死。
jì nián yuē hòu jié mìng biǎn fá shān mín shān mín nǚ yú jié èr rén yuē wǎn yuē yǎn
这句话大意是:《纪年》曰:后桀命扁伐山民,山民女于桀二人,曰琬,曰琰。
jié ài èr rén nǚ wú zi yān
现代白话:桀爱二人,女无子呢。
zhuó qí míng yú tiáo huá zhī yù tiáo shì wǎn huá shì yǎn ér qì qí yuán fēi yú luò yuē mèi xǐ
这句话大意是:斫其名于苕华之玉,苕是琬,华是琰,而弃其元妃于洛,曰妹喜。
jié qīng gōng shì yáo tái zuò qióng shì lì yù mén
这句话大意是:桀倾宫饰瑶台,作琼室,立玉门。
tāng suì miè xià jié jié táo nán cháo shì
这句话大意是:汤遂灭夏桀桀,逃南巢氏。
zì yǔ zhì jié shí qī shì yǒu wáng yǔ wú wáng yòng suì sì bǎi qī shí yī nián
这句话大意是:自禹至桀十七世,有王与,无王用,岁四百七十一年。
dì wáng shì jì yuē dì jié yín nüè yǒu cái lì néng shēn gōu suǒ tiě shǒu bó xióng hǔ
这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝桀淫虐有才力,能伸钩索铁,手搏熊虎。
duō qiú měi nǚ yǐ chōng hòu gōng wèi qióng shì yáo tái jīn zhù sān qiān shǐ yǐ wǎ wèi wū yǐ wàng yún yǔ
这句话大意是:多求美女以充后宫,为琼室、瑶台,金柱三千,始以瓦为屋,以望云雨。
dà jìn zhū rú chàng yōu wèi làn màn zhī lè shè qí wěi zhī xì zòng mǐ mǐ zhī shēng rì yè yǔ mèi xǐ jí gōng nǚ yǐn jiǔ
这句话大意是:大进侏儒倡优,为烂熳之乐,设奇伟之戏,纵靡靡之声,日夜与妹喜及宫女饮酒。
cháng zhì mèi xǐ wū xī shàng
这句话大意是:常置妹喜于膝上。
mèi xǐ hào wén liè zēng zhī shēng wèi fā liè zēng zhī yǐ shùn shì qí yì
这句话大意是:妹喜好闻裂缯之声,为发裂缯之以顺适其意。
yǐ rén jià chē
这句话大意是:以人驾车。
ròu shān fǔ lín yǐ wéi jiǔ chí yī gǔ ér niú yìn zhě sān qiān yú rén zuì ér nì shuǐ
这句话大意是:肉山脯林,以为酒池,一鼓而牛饮者三千馀人,醉而溺水。
yǐ hǔ rù shì ér shì qí jīng
这句话大意是:以虎入市而视其惊。
yī yǐn jǔ shāng zào jié jiàn yuē jūn wáng bù tīng qún chén zhī yán wáng wú rì yǐ
现代白话:伊尹举觞造桀,谏曰:"君王不听群臣之言,亡无日了。
jié wén xī rán yǎ rán xiào yuē zi yòu yāo yán tiān zhī yǒu rì yóu wú zhī yǒu mín rì wáng wú nǎi wáng ěr
现代白话:"桀闻析然,哑然笑曰:"子又妖言,天之有日,由我之有民,日亡我乃亡耳。
liǎng rì dòu shí guǐ hū wū guó jié zuì bù wù
这句话大意是:"两日斗蚀,鬼呼于国,桀醉不寤。
tāng lái fá jié yǐ yǐ mǎo rì zhàn yú míng tiáo zhī yě jié wèi zhàn ér bài jì
这句话大意是:汤来伐桀,以乙卯日战于鸣条之野,桀未战而败绩。
tāng zhuī zhì dà shè suì qín jié wū jiāo fàng zhī lì shān nǎi yǔ mèi xǐ jí zhū bì qiè tóng zhōu fú hǎi bēn yú nán cháo zhī shān ér sǐ
这句话大意是:汤追至大涉,遂禽桀于焦,放之历山,乃与妹喜及诸嬖妾同舟浮海,奔于南巢之山而死。
bó wù zhì yuē xià jié zhī shí wèi cháng yè yǐn jū shēn gōng zhōng nán nǚ zá chǔ sān xún bù chū bù tīng zhèng
这句话大意是:《博物志》曰:夏桀之时,为长夜饮,居深宫中,男女杂处,三旬不出,不听政。
tài gōng liù tāo yuē jié shí yǒu jù shān zhī de jié shí yuè záo shān líng tōng zhī wū hé
这句话大意是:太公《六韬》曰:桀时有瞿山之地,桀十月凿山陵,通之于河。
mín yǒu jiàn zhě yuē dōng záo de chuān shān shì fā tiān zhī yīn xiè de zhī qì tiān zǐ hòu bì bài
这句话大意是:民有谏者曰:"冬凿地穿山,是发天之阴,泄地之气,天子后必败。
jié yǐ yāo yán shā zhī
这句话大意是:"桀以妖言杀之。
guǎn zǐ yuē jié nǚ lè sān wàn rén chen zào wén wū qú fú wén xiù yī shang
这句话大意是:《管子》曰:桀女乐三万人,晨噪闻于衢,服文绣衣裳。
zhuāng zi yuē jié zhī zhì tiān xià yě shǐ tiān xià zhī rén cuì cuì yān
现代白话:《庄子》曰:桀之治天下也,使天下之人瘁瘁呢。
rén kǔ qí xìng shì bù yú yě
这句话大意是:人苦其性,是不愉也。
mò zǐ yuē xī xià jié guì wèi tiān zǐ fù yǒu tiān xià
这句话大意是:《墨子》曰:昔夏桀贵为天子,富有天下。
yǒng lì zhī rén shēng liè sì hǔ zhǐ huà shā rén
这句话大意是:勇力之人,生裂兕虎,指画杀人。
wáng sūn shū yuē jié zhòu wèi jūn cóng yú wàng zhī yán wéi zhǎng zhě zhī jiàn yī wēn ér wàng bǎi xìng zhī hán shí měi ér wàng tiān xià zhī jī
这句话大意是:《王孙书》曰:桀、纣为君,从愚妄之言,违长者之谏,衣温而忘百姓之寒,食美而忘天下之饥。
huò shēn fàng nán cháo huò tóu xuán chì qí sī yì wú tā yě dàn bù jié cái ér bào mín yě
这句话大意是:或身放南巢,或头悬赤旗,斯亦无他也,但不节财而暴民也。
shī zi yuē bó yí shū qí jī sǐ shǒu yáng wú dì gù yě
这句话大意是:《尸子》曰:伯夷、叔齐,饥死首阳,无地故也。
jié fàng wū lì shān zhòu shā wū hào gōng wú dào gù yě
这句话大意是:桀放于历山,纣杀于鄗宫,无道故也。
yǒu dào wú dì zé è yǒu de wú dào zé wáng
这句话大意是:有道无地则饿,有地无道则亡。
yòu yuē xī zhě jié zhòu zòng yù cháng lè yǐ kǔ bǎi xìng zhēn guài yuǎn wèi bì nán hǎi zhī hūn běi hǎi zhī yán xī hǎi zhī jīng dōng hǎi zhī jīng
这句话大意是:又曰:昔者桀、纣纵欲长乐,以苦百姓,珍怪远味,必南海之荤,北海之盐,西海之菁,东海之鲸。
cǐ qí huò tiān xià yì hòu yǐ
现代白话:此其祸天下亦厚了。
yòu yuē xī xià jié zhī shí zhì dé miè ér bù yáng dì dào yǎn ér bù xīng xìng jǔ yě
这句话大意是:又曰:昔夏桀之时,至德灭而不扬,帝道掩而不兴,(兴,举也。
kè tái zhèn ér yǎn fù kè tái xíng lǐ kè zhī shì
这句话大意是:)客台振而掩覆,(客台,行礼客之室。
yán bù néng xíng lǐ gù tiān dà zhèn dòng ér fù bài
这句话大意是:言不能行礼,故天大振动而覆败。
quǎn chéng qún ér rù quán yán jiāng miè huài quǎn shī qí shēng gù háo rù yuān
这句话大意是:)犬成群而入泉,(言将灭坏,犬失其生,故嗥入渊。
yī shuō quǎn huò
这句话大意是:一说犬祸。
zhì xián sǒu ér xí yù zhì xián chen xí rù rén yù nèi yán zhì huò
这句话大意是:)彘衔薮而席隩,(彘衔晨席入人隩内,言彘祸。
měi rén bì shǒu mò miàn ér bù róng bì shǒu luàn tóu yě
这句话大意是:)美人婢首墨面而不容,(婢首,乱头也。
cuì xīng fā bìng biān wèi bì shǒu bù xiū róng shì yě
这句话大意是:萃兴发并编为婢首,不修容饰也。
màn shēng tūn tàn nèi lán ér bù gē màn shēng xiàn shì shuāi luàn jiāng miè gù tūn tàn zì bài yīn shēng bì qì ér bù gē
这句话大意是:)曼声吞炭内阑而不歌,(曼声见世衰乱将灭,故吞炭自败音声,闭气而不歌。
fēi niǎo shā yì zǒu shòu jué tí shā yì cán yì jué zhì jiǎn yě
这句话大意是:)飞鸟铩翼,走兽决蹄,(铩翼,残翼,决致蹇也。
yán jié wú dào tián liè niǎo shòu xī bèi chuàng cán yì fèi jiǎo
这句话大意是:言桀无道,田猎鸟兽悉被创,残翼废脚。
shān wú jùn gàn zé wú jiā shuǐ
这句话大意是:)山无峻干,泽无佳水。
jùn gàn měi cái jiā shuǐ qīng shuǐ
这句话大意是:(峻干,美材,佳水,清水。
yán rù shān zé bù yǐ shí gù
这句话大意是:言入山泽不以时故。
yòu yuē jié wèi xuán shì yáo tái xuán yáo shí zhī cì yù yě
这句话大意是:又曰:桀为璇室瑶台,(璇瑶,石之次玉也。
xiàng cái láng shì yě
这句话大意是:象才廊室也。
xiàng láng yù chuáng quán tiān xià nüè bǎi xìng
这句话大意是:)象廊玉床,权天下,虐百姓。
wū shì tāng yǐ gé chē sān bǎi chéng fá yú nán cháo nán cháo lú jiāng jū cháo
这句话大意是:于是汤以革车三百乘,伐于南巢,(南巢,庐江居巢。
shōu zhī xià gōng tiān xià níng dìng bǎi xìng hé jí
这句话大意是:)收之夏宫,天下宁定,百姓和辑。
qiáo zhōu fǎ xun yuē jié zhòu suī yǒu tiān xià zhī wèi ér wú yī rén zhī yù yě yóu xiǔ mù kū shù féng fēng fēng zé pū yě
这句话大意是:《谯周法训》曰:桀、纣虽有天下之位,而无一人之誉也,犹朽木枯树,逢风风则仆也。
yuán zi zhèng shū yuē jié zhòu yǒu mín zuǒ yì yòu yì zhī zhòng sì yuè sān tú zhī xiǎn jīng shān zhōng nán zhī gù jí zài míng tiáo zhī yě yī zhāo ér shī tiān xià
这句话大意是:《袁子正书》曰:桀、纣有民左亿右亿之众,四岳三涂之险,京山中南之固,及在鸣条之野,一朝而失天下。
fú zi yuē jié guān páo luò wū yáo tái wèi lóng féng yuē lè hu
这句话大意是:《符子》曰:桀观炮烙于瑶台,谓龙逢曰:"乐吗?
lóng féng yuē lè
这句话大意是:"龙逢曰:"乐!
jié yuē guān xíng yuē lè hé wú cè dá zhī xīn yān
现代白话:"桀曰:"观刑曰乐,何无恻怛之心呢?
féng yuē tiān xià kǔ zhī ér jūn wéi lè chén wèi jūn gǔ gōng shú yǒu xīn yuè ér gǔ gōng bú yuè hu
这句话大意是:"逢曰:"天下苦之,而君为乐,臣为君股肱,孰有心悦而股肱不悦吗?
jié yuē tīng zǐ jiàn jiàn de wǒ gōng zhī bù dé wǒ xíng zhī
这句话大意是:"桀曰:"听子谏,谏得,我功之不得,我刑之。
lóng féng yuē chén guān jūn miǎn fēi miǎn yě miǎn wēi shí yě
这句话大意是:"龙逢曰:"臣观君冕,非冕也,冕危石也;。
chén guān jūn lǚ yì fēi lǚ yě lǚ chūn bīng yě
这句话大意是:臣观君履,亦非履也,履春冰也。
wèi yǒu guān wēi shí ér bù yā tà chūn bīng ér bù xiàn
这句话大意是:未有冠危石而不压,踏春冰而不陷。
jié tàn yuē zi zhī wǒ zhī wáng ér bù zì zhī wáng zi jiù páo luò zhī xíng wú guān zi wáng zi bù zhī wǒ wáng
现代白话:"桀叹曰:"子知我之亡而不自知亡,子就炮烙之刑,我观子亡,子不知我亡。
lóng féng xíng gē yuē zào huà láo wǒ yǐ shēng xiū wǒ yǐ páo luò
这句话大意是:"龙逢行歌曰:"造化劳我以生,休我以炮烙。
nǎi fù huǒ ér sǐ
这句话大意是:"乃赴火而死。
yǔ zhì jié hé shí jiǔ dì
这句话大意是:(禹至桀,合十九帝。
huái nán zǐ yuē jié zhī lì tī jiǎo
这句话大意是:《淮南子》曰:桀之力,剔、(,角。
shēn gōu suǒ tiě tuī yí dà xì dà xì jūn zhī dà qí
这句话大意是:)伸钩、索铁、推移大戏,(大戏,军之大旗。
shuǐ shā yuán tuó lù bǔ xióng pí rán gé chē sān bǎi chéng kùn zhī míng tiáo míng tiáo jīn chén zhōu píng qiū yě
这句话大意是:)水杀鼋鼍,陆捕熊罴,然革车三百乘,困之鸣条,(鸣条,今陈州平丘也。
qín zhī jiāo mén
这句话大意是:)禽之焦门。