太平御览 · 李昉 · Chapter 83 of 1000

皇王部·卷八

PinyinModern Translation
Size

yīn dì chéng tāng

这句话大意是:○殷帝成汤。

shǐ jì yuē yīn zhī zǔ qì yīn xuē mǔ yuē jiǎn dí yǒu sōng shì zhī nǚ wèi dì kù cì fēi

这句话大意是:《史记》曰:殷之祖,(契,音薛)母曰简狄,有娀氏之女,为帝喾次妃。

sān rén xíng yù jiàn xuán niǎo duò qí luǎn jiǎn dí qǔ tūn zhī yīn yùn shēng qì

这句话大意是:三人行浴,见玄鸟堕其卵,简狄取吞之,因孕,生契。

qì zhǎng ér zuǒ yǔ zhì shuǐ yǒu gōng

这句话大意是:契长而佐禹治水有功。

shùn nǎi mìng qì yuē bǎi xìng bù qīn wǔ pǐn bù xùn rǔ wèi sī tú ér jìng fū wǔ jiào wǔ jiào zài kuān

现代白话:舜乃命契曰:"百姓不亲,五品不逊,你为司徒而敬敷五教,五教在宽。

fēng wū shāng cì xìng zi shì

这句话大意是:"封于商,赐姓子氏。

qì xìng wū táng yú dà yǔ zhī jì gōng yè zhe wū bǎi xìng bǎi xìng yǐ píng

这句话大意是:契兴于唐、虞、大禹之际,功业著于百姓,百姓以平。

qì zú zi zhāo míng lì

这句话大意是:契卒,子昭明立。

zhāo míng zú zi xiāng tǔ lì

这句话大意是:昭明卒,子相土立。

xiāng tǔ zú zi chāng ruò lì

这句话大意是:相土卒,子昌若立。

chāng ruò zú zi cáo yǔ lì

这句话大意是:昌若卒,子曹圉立。

cáo yǔ zú zi míng lì míng zú zi zhèn lì

这句话大意是:曹圉卒,子冥立,冥卒,子振立。

zi zhèn zú zi wēi lì

这句话大意是:子振卒,子微立。

wēi zú zi bào dīng lì

这句话大意是:微卒,子报丁立。

bào dīng zú zi bào yǐ lì

这句话大意是:报丁卒,子报乙立。

bào yǐ zú zi bào bǐng lì

这句话大意是:报乙卒,子报丙立。

bào bǐng zú zi zhǔ rén lì

这句话大意是:报丙卒,子主壬立。

zhǔ rén zú zi zhǔ guǐ lì

这句话大意是:主壬卒,子主癸立。

zhǔ guǐ zú zi tiān yǐ lì shì wèi chéng tāng

这句话大意是:主癸卒,子天乙立,是为成汤。

dì wáng shì jì yuē chéng tāng yī míng dì yǐ

这句话大意是:《帝王世纪》曰:成汤,一名帝乙。

fēng xià duì shàng zhǐ yǒu pián jù shēn ér yáng shēng

这句话大意是:丰下兑上,指有胼,倨身而扬声。

zhǎng jiǔ chǐ bì sì zhǒu yǒu shèng dé

这句话大意是:长九尺,臂四肘,有圣德。

zhū hóu yǒu bú yì zhě tāng cóng ér zhēng zhī zhū qí jūn diào qí mín tiān xià xián fú

这句话大意是:诸侯有不义者,汤从而征之,诛其君,吊其民,天下咸服。

gù dōng zhēng zé xī yí yuàn nán zhēng zé běi dí yuàn yuē xī wèi ér hòu wǒ

这句话大意是:故东征则西夷怨,南征则北狄怨,曰:"奚为而后我。

gù zhòng huǐ gào yuē xī wǒ hòu hòu lái qí sū yě

这句话大意是:"故仲虺诰曰:"徯我后,后来其苏也。

fán èr shí qī zhēng ér dé shī wū zhū hóu yān

现代白话:"凡二十七征,而德施于诸侯呢。

jí xià jié wú dào tāng shǐ rén kū zhī

这句话大意是:及夏桀无道,汤使人哭之。

jié qiú tāng wū xià tái ér hòu shì zhī

这句话大意是:桀囚汤于夏台,而后释之。

zhū hóu yóu shì xián pàn jié fù tāng tóng rì gòng zhí zhě wǔ bǎi guó sān nián ér tiān xià xī fú

这句话大意是:诸侯由是咸叛桀附汤,同日贡职者五百国,三年而天下悉服。

tāng zì fá jié hòu dà hàn qī nián

这句话大意是:汤自伐桀后,大旱七年。

luò chuān jié shǐ rén chí sān zú dǐng zhù wū shān chuān yuē yù bù jié yé

这句话大意是:洛川竭,使人持三足鼎祝于山川,曰:"欲不节耶?

shǐ mín jí yé

这句话大意是:使民疾耶?

bāo jū xíng yé

这句话大意是:苞苴行耶?

chán fū chāng yé

这句话大意是:谗夫昌耶?

gōng shì yíng yé

这句话大意是:宫室营耶?

nǚ yè xíng yé

这句话大意是:女谒行耶?

hé bù yǔ zhī jí yě

这句话大意是:何不雨之极也?

yīn shǐ bo yuē dāng yǐ rén dǎo

这句话大意是:"殷史卜曰:"当以人祷。

tāng yuē wú suǒ wéi qǐng yǔ zhě mín yě

现代白话:"汤曰:"我所为请雨者,民也。

ruò bì yǐ rén dǎo wú qǐng zì dāng

现代白话:若必以人祷,我请自当。

suì zhāi jiè jiǎn fà duàn zhǎo yǐ jǐ wèi shēng dǎo wū sāng lín zhī shè

这句话大意是:"遂斋戒剪发断爪以己为牲,祷于桑林之社。

yuē wéi yǔ xiǎo zi lǚ gǎn yòng xuán mǔ gào yú shàng tiān hòu tǔ yuē wàn fāng yǒu zuì zuì zài zhèn gōng

这句话大意是:曰:"惟予小子,履敢用玄牡告于上天后土曰:万方有罪,罪在朕躬;。

zhèn gōng yǒu zuì wú jí wàn fāng

这句话大意是:朕躬有罪,无及万方。

wú yǐ yī rén zhī bù mǐn shǐ shàng dì guǐ shén shāng mín zhī mìng

这句话大意是:无以一人之不敏,使上帝鬼神伤民之命。

yán wèi yǐ ér dà yǔ zhì fāng shù qiān lǐ

这句话大意是:"言未已,而大雨至,方数千里。

hé tú yuē fú dōu jiàn bái qì guàn yuè gǎn shēng hēi dì tāng

这句话大意是:《河图》曰:扶都见白气贯月,感生黑帝汤。

shī hán shén wù dì wáng shì jì bìng tóng

这句话大意是:(《诗含神雾》《帝王世纪》并同。

luò shū líng zhǔn tīng yuē hēi dì zi tāng zhǎng bā chǐ yī cùn huò yuē qī chǐ lián zhū tíng bì èr zhǒu

这句话大意是:《雒书灵准听》曰:黑帝子汤,长八尺一寸,或曰七尺,连珠庭,臂二肘。

chūn qiū yuán mìng bāo yuē tāng bì èr zhǒu shì wèi shén gāng

这句话大意是:《春秋元命苞》曰:汤臂二肘,是为神刚。

yòu yuē tāng zhī shí qí mín dà lè qí jiù zhī wū huàn hài gù lè míng dà hù

这句话大意是:又曰:汤之时,其民大乐其救之于患害,故乐名大护。

hù zhě jiù yě

这句话大意是:护者,救也。

shàng shū xuán jī qián yuē tāng shòu jīn fú jīn fú yǔ lù

这句话大意是:《尚书璇玑钤》曰:汤受金符,(金符,禹录。

bái láng xián gōu rù yīn cháo

这句话大意是:)白狼衔钩入殷朝。

gōu fù shù zhī yào míng tāng dé tiān xià zhī yào yě

这句话大意是:(钩缚束之要,明汤得天下之要也。

shàng shū zhōng hou yuē tiān yǐ zài bó zhū lín guó qiǎng fù guī dé dōng guān hu luò jiàng sān fēn chén bì jiàng xià yě

这句话大意是:《尚书中候》曰:天乙在亳,诸邻国襁负归德,东观乎洛,降三分沉璧,(降,下也。

yǐ hòu sān fēn zhī bì yù chén luò shuǐ

这句话大意是:以厚三分之璧玉沉洛水。

tuì lì róng guāng bù qǐ

这句话大意是:)退立荣光不起。

chén bì tuì ér lì hou shén róng guāng bù qǐ

这句话大意是:(沉毕退而立候神荣光不起。

huáng yú shuāng yuè chū jì yú tán

这句话大意是:)黄鱼双跃,出济于坛。

yú zhě wú zú yì yán jié gū lì wú dǎng kě fá yě

这句话大意是:(鱼者无足翼,言桀孤立无党,可伐也。

huáng zhě suǒ yǐ è shuǐ jīn tǔ guī tāng zé jīn zhù yǐ

现代白话:黄者所以遏水,今土归汤,则金助了。

jì shàng yě

这句话大意是:济,上也。

suī jì yóu wèi wèi gào shén gù yǒu tán

这句话大意是:虽祭犹为位告神,故有坛。

hēi niǎo yǐ xióng suí yú yì zhǐ hēi niǎo hēi dì yè guāng jì zhī shǐ

这句话大意是:)黑鸟以雄随鱼亦止,(黑鸟,黑帝叶光纪之使。

yǐ yòng yě

这句话大意是:以,用也。

huà wèi hēi yù chì lēi yuē xuán jīng

这句话大意是:)化为黑玉赤,勒曰玄精。

tiān yǐ shòu shén fú fá jié kè

这句话大意是:天乙受神福,伐桀克。

huà biàn yě

这句话大意是:(化,变也。

lēi kè yě

这句话大意是:勒,刻也。

xuán shuǐ yě

这句话大意是:玄,水也。

sān nián tiān xià xī hé

这句话大意是:)三年,天下悉合。

zhū hóu xī hé guī zhī

这句话大意是:(诸侯悉合归之。

yòu yuē xuán niǎo xiáng shuǐ yí luǎn yú liú sōng jiǎn shi tūn shēng qì fēng shāng

这句话大意是:又曰:玄鸟翔水,遗卵于流,娀简拾吞,生契,封商。

xuán niǎo yàn yě

这句话大意是:(玄鸟,燕也。

xiáng shuǐ pái huái wū shuǐ shàng

这句话大意是:翔水,徘徊于水上。

sōng shì yě

这句话大意是:娀,氏也。

jiǎn jiǎn dí yě qì mǔ míng

这句话大意是:简,简狄也,契母名。

shāng guó míng

这句话大意是:商,国名。

shī yún tiān mìng xuán niǎo jiàng ér shēng shāng shì yě

这句话大意是:《诗》云:"天命玄鸟,降而生商"是也。

shū yuē yī yǐn xiāng tāng fá jié shēng zì ér suì yǔ jié zhàn yú míng tiáo zhī yě

这句话大意是:《书》曰:伊尹相汤伐桀,升自陑,遂与桀战于鸣条之野。

yòu yuē zì qì zhì yú chéng tāng bā qiān tāng shǐ jū bó cóng xiān wáng jū

这句话大意是:又曰:自契至于成汤八迁,汤始居亳,从先王居。

shàng shū dà chuán yuē tāng zhī jūn mín tīng kuān ér yù shěng

这句话大意是:《尚书大传》曰:汤之君民,听宽而狱省。

yòu yuē xià rén yǐn zuì zhě chí bù zuì zhě bù zuì zhě chí zuì zhě xiāng hè ér gē yuē hé guī yú bó

这句话大意是:又曰:夏人饮,醉者持不醉者,不醉者持醉者,相和而歌曰:"盍归于亳?

hé guī yú bó

这句话大意是:盍归于亳?

bó yì dà yǐ

现代白话:亳亦大了。

gù yī yǐn tuì ér jiān jū shēn tīng lè shēng sī qí gù yě

这句话大意是:"故伊尹退而间居,深听乐声,(思其故也。

shì shí yī yǐn shì jié

这句话大意是:是时伊尹仕桀。

gèng yuē jué xī jiào xī wú dà mìng gé xī

现代白话:)更曰:"觉兮,较兮,我大命格兮。

jué nǎi wèi xiān zhī zhě jiào xī wèi zhí dào zhě gé zhì yě

这句话大意是:(觉乃,谓先知者,较兮,为直道者格至也。

qù bù shàn ér jiù shàn hé lè xī

这句话大意是:)去不善而就善何乐兮。

yī yǐn rù gào yú jié yuē dà mìng zhī wáng yǒu rì yǐ

现代白话:"伊尹入告于桀曰:"大命之亡有日了。

jié yǎ rán xiào yuē tiān zhī yǒu rì yóu wú zhī yǒu mín yě rì wáng wú yì wáng yǐ

现代白话:"桀哑然笑曰:"天之有日,犹我之有民也,日亡我亦亡了。

shì yǐ yī yǐn suì qù xià shì tāng

这句话大意是:"是以伊尹遂去夏适汤。

yòu yuē tāng fàng jié yě jū zhōng yě shì mín jiē bēn tāng jié yǔ qí shǔ wǔ bǎi rén nán xǐ qiān lǐ zhǐ wū bù qí bù qí shì mín wǎng bēn tāng jié yǔ qí shǔ wǔ bǎi rén xǐ wū lǔ lǔ shì mín fù bēn tāng

这句话大意是:又曰:汤放桀也,居中野,士民皆奔汤,桀与其属五百人,南徙千里,止于不齐,不齐士民往奔汤,桀与其属五百人徙于鲁,鲁士民复奔汤。

jié yuē guó jūn zhī yǒu yě wú wén hǎi wài yǒu rén yǔ wǔ bǎi rén jù qù

现代白话:桀曰:"国君之有也,我闻海外有人,与五百人俱去。

yòu yuē tāng fàng jié ér guī wū bó sān qiān zhū hóu dà huì tāng qǔ tiān zǐ zhī xǐ zhì zhī wū tiān zǐ zhī zuò zuǒ fù ér zài bài cóng zhū hóu zhī wèi

这句话大意是:又曰:汤放桀而归于亳,三千诸侯大会,汤取天子之玺,置之于天子之坐左,复而再拜,从诸侯之位。

tāng yuē cǐ tiān zǐ zhī wèi yǒu dào zhě kě yǐ chù zhī yǐ

现代白话:汤曰:"此天子之位,有道者能够处之了。

fu tiān xià fēi yī jiā zhī yǒu yě wéi yǒu dào zhě zhī yǒu yě wéi yǒu dào zhě yi chù zhī

这句话大意是:夫天下非一家之有也,惟有道者之有也,惟有道者宜处之。

tāng yǐ cǐ sān ràng sān qiān zhū hóu mò gǎn jí wèi

这句话大意是:"汤以此三让,三千诸侯莫敢即位。

rán hòu tāng jí tiān zǐ zhī wèi

这句话大意是:然后汤即天子之位。

hán shī nèi zhuàn yuē tāng wèi tiān zǐ shí sān nián nián bǎi suì ér bēng

这句话大意是:《韩诗内传》曰:汤为天子十三年,年百岁而崩。

zàng wū zhēng jīn fú fēng zhēng mò shì yě

这句话大意是:葬于征,今扶风征陌是也。

chūn qiū yǎn kǒng tú yuē xià mín bù kāng tiān guǒ mìng tāng

这句话大意是:《春秋演孔图》曰:夏民不康,天果命汤。

bái hǔ xì cháo bái yún rù fáng

这句话大意是:白虎戏朝,白云入房。

bái hǔ bái yún jiē jīn jīng yě

这句话大意是:(白虎,白云,皆金精也。

yì shū yuē chéng tāng zì qì zhì tāng bā shì tāng shǐ jū bó

这句话大意是:《逸书》曰:成汤自契至汤八适,汤始居亳。

jì nián yuē tāng yǒu qī míng ér jiǔ zhǐ

这句话大意是:《纪年》曰:汤有七名而九征。

shuō yuàn yuē tāng yù fá jié yī yǐn qǐng qiě fá gòng zhí yǐ guān xià dòng

这句话大意是:《说苑》曰:汤欲伐桀,伊尹请且乏贡职,以观夏动。

jié nù qǐ jiǔ yí zhī shī yī yǐn yuē wèi kě

这句话大意是:桀怒,起九夷之师,伊尹曰:"未可。

bǐ shàng néng qǐ jiǔ yí zhī shī shì zuì zài wǒ yě

这句话大意是:彼尚能起九夷之师,是罪在我也。

tāng nǎi xiè fú rù gòng zhí

这句话大意是:"汤乃谢服,入贡职。

míng nián yòu fá gòng zhí jié qǐ jiǔ yí zhī shī jiǔ yí zhī shī bù qǐ yī yǐn yuē kě yǐ

现代白话:明年,又乏贡职,桀起九夷之师,九夷之师不起,伊尹曰:"可了!

tāng nǎi xīng shī

这句话大意是:"汤乃兴师。

yuè jué shū yuē tāng xíng rén yì jìng shén guǐ tiān xià jiē yī xīn guī zhī

这句话大意是:《越绝书》曰:汤行仁义,敬神鬼,天下皆一心归之。

mèng zǐ yuē tāng jū bó yǔ gé bó wèi lín

这句话大意是:《孟子》曰:汤居亳,与葛伯为邻。

gé bó bù sì

这句话大意是:葛伯不祀。

tāng shǐ rén wèn zhī yuē hé wéi bù sì

这句话大意是:汤使人问之曰:"何为不祀?

yuē wú yǐ gōng xī shēng

这句话大意是:"曰:"无以供牺牲。

tāng shǐ yí zhī niú yáng gé bó de ér shí zhī yòu bù sì

这句话大意是:"汤使遗之牛羊,葛伯得而食之,又不祀。

tāng yòu wèn zhī yuē wú yǐ gōng zī chéng

这句话大意是:汤又问之,曰:"无以供粢盛。

tāng shǐ bó mín wèi zhī gēng lǎo ruò kuì shí gé bó lǜ zhòng yào qí jiǔ ròu shǔ dào zhě zhē ér duó zhī bù shòu zé shā zhī

这句话大意是:"汤使亳民为之耕,老弱馈食,葛伯率众要其酒肉黍稻者遮而夺之,不授,则杀之。

yǒu tóng zǐ yǐ shǔ ròu xiǎng shā ér duó zhī

这句话大意是:有童子以黍肉饷,杀而夺之。

shū yuē gé bó chóu xiǎng cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:《书》曰:"葛伯仇饷",此之谓也。

wèi qí shā shì tóng zǐ tāng nǎi xiào shī dài gé

这句话大意是:为其杀是童子,汤乃肖师代葛。

sì hǎi zhī nèi jiē yuē fēi fù tiān xià yě wèi pǐ fū pǐ fù fù chóu

这句话大意是:四海之内,皆曰:"非富天下也,为匹夫匹妇复雠。

yán bù yǐ tiān xià wèi fù wèi yī fū yī fù bào chóu yě

这句话大意是:"(言不以天下为富,为一夫一妇报仇也。

yòu yuē tāng shǐ zhēng zì gé shǐ shí yī zhēng ér wú dí wū tiān xià

这句话大意是:又曰:汤始征,自葛始,十一征而无敌于天下。

dōng zhēng ér xī yí yuàn nán zhēng ér běi yí yuàn

这句话大意是:东征而西夷怨,南征而北夷怨。

yuē xī wèi hòu wǒ

这句话大意是:曰:"奚为后我?

mín wàng zhī ruò dà hàn zhī wàng yǔ yě guī shì zhě hái zhǐ gēng zhě bù biàn

这句话大意是:"民望之若大旱之望雨也,归市者还止,耕者不变。

zhū qí jūn diào qí mín rú shí yǔ jiàng mín dà yuè

这句话大意是:诛其君,吊其民,如时雨降,民大悦。

shū yuē xī wǒ hòu hòu lái qí wú fá

这句话大意是:《书》曰:"徯我后,后来其无罚。

shī zi yuē tāng zhī jiù hàn sù chē bái mǎ bù yī shēn yīng bái máo yǐ shēn wéi shēng

这句话大意是:《尸子》曰:汤之救旱,素车白马,布衣,身婴白茅,以身为牲。

dāng cǐ shí yě xián gē gǔ wǔ zhě jìn zhī

这句话大意是:当此时也,弦歌鼓舞者,禁之。

lǚ shì chūn qiū yuē tāng jiàn zhù wǎng zhě zhì sì miàn qí zhù yuē cóng tiān zhuì zhě cóng de chū zhě cóng sì fāng lái zhě jiē luō wú wǎng

现代白话:《吕氏春秋》曰:汤见祝网者,置四面,其祝曰:"从天坠者,从地出者,从四方来者,皆罗我网。

tāng yuē xī

这句话大意是:"汤曰:"嘻!

jǐn zhī yǐ

现代白话:尽之了。

fēi jié qí shú néng wéi cǐ

这句话大意是:非桀其孰能为此?

tāng shōu qí sān miàn zhì qí yī miàn

这句话大意是:"汤收其三面,置其一面。

gèng jiào zhī zhù yuē xī zhū móu zuò wǎng gǔ jīn zhī rén xué shū

这句话大意是:更教之祝曰:"昔蛛蝥作网罟,今之人学纾。

yù zuǒ zhě zuǒ yù yòu yù yòu yù gāo zhě gāo yù xià zhě xià wú qǔ qí fàn mìng zhě

现代白话:欲左者左,欲右欲右,欲高者高,欲下者下,我取其犯命者。

hàn nán zhī guó wén zhī yuē tāng zhī dé jí qín shòu yǐ

现代白话:"汉南之国闻之曰:"汤之德及禽兽了!

wū shì sì shí guó tóng shí guī zhī

这句话大意是:"于是,四十国同时归之。

fū rén zhì sì miàn wèi bì de niǎo

这句话大意是:夫人置四面,未必得鸟;。

tāng qù sān miàn yǐ wǎng sì shí guó fēi tú wǎng niǎo yě

这句话大意是:汤去三面,已网四十国,非徒网鸟也。

yòu yuē chéng tāng zhī shí yǒu gǔ shēng wū tíng

这句话大意是:又曰:成汤之时,有谷生于庭。

yè ér shēng bǐ dàn ér dà gǒng

这句话大意是:夜而生,比旦而大拱。

shǐ qǐng bo qí gù tāng yuē wú wén xiáng zhě fú zhī xiān yě jiàn xiáng ér wèi bù shàn zé fú bù zhì

现代白话:史请卜其故,汤曰:"我闻祥者,福之先也,见祥而为不善,则福不至;。

yāo zhě huò zhī xiān yě jiàn yāo ér wéi shàn zé huò bù zhì

这句话大意是:妖者,祸之先也,见妖而为善则祸不至。

wū shì zǎo cháo yàn tuì wèn jí diào sāng zhèn fǔ bǎi xìng sān rì ér gǔ wáng

这句话大意是:"于是早朝晏退,问疾吊丧,镇抚百姓,三日而谷亡。

yòu yuē tāng zhū jié gōng míng dà chéng nǎi mìng yī yǐn zuò wéi dà hù gē chén lù xiū jiǔ sháo liù liè yǐ jiàn qí shàn

这句话大意是:又曰:汤诛桀,功名大成,乃命伊尹作为《大护》,歌《晨露》,修《九韶》、《六列》,以见其善。

huái nán zǐ yuē tāng sù xīng yè mèi yǐ zhì cōng míng qīng fù báo liǎn yǐ kuān mín mìng

这句话大意是:《淮南子》曰:汤夙兴夜寐,以致聪明,轻赋薄敛,以宽民命。

bù dé shī huì yǐ zhèn qióng kùn

这句话大意是:布德施惠,以赈穷困。

diào sǐ wèn jí yǐ yǎng gū shuāng

这句话大意是:吊死问疾,以养孤孀。

bǎi xìng qīn fù zhèng lìng liú xíng

这句话大意是:百姓亲附,政令流行。

dì wài bǐng

这句话大意是:○帝外丙。

shǐ jì yuē dì wài bǐng jí wèi sān nián bēng lì wài bǐng zhī dì shì wèi dì zhòng rén

这句话大意是:《史记》曰:帝外丙即位三年崩,立外丙之弟,是为帝仲壬。

jì nián yuē wài bǐng shèng jū bó

这句话大意是:《纪年》曰:外丙胜,居亳。

dì zhòng rén

这句话大意是:○帝仲壬。

shǐ jì yuē dì zhòng rén jí wèi sì nián bēng

这句话大意是:《史记》曰:帝仲壬即位四年,崩。

yī yǐn nǎi lì tài dīng zhī zǐ tài jiǎ

这句话大意是:伊尹乃立太丁之子太甲。

tài jiǎ chéng tāng dí cháng sūn yě

这句话大意是:太甲,成汤嫡长孙也。

suǒ yǔ yuē zhòng rén sì nián bēng yī yǐn fàng tài jiǎ nǎi zì lì sì nián

这句话大意是:《琐语》曰:仲壬四年崩,伊尹放太甲,乃自立四年。

dì tài jiǎ

这句话大意是:○帝太甲。

shǐ jì yuē dì tài jiǎ jì lì sān nián bù míng bào nüè bù zūn tāng fǎ

这句话大意是:《史记》曰:帝太甲既立三年,不明,暴虐,不遵汤法。

luàn dé yú shì yǐn fàng zhī tóng gōng yī yǐn shè xíng zhèng dāng guó yǐ cháo zhū hóu

这句话大意是:乱德,于是,尹放之桐宫,伊尹摄,行政当国,以朝诸侯。

dì tài jiǎ jū tóng gōng sān nián huǐ guò zì zè fǎn shàn wū shì yī yǐn nǎi yíng tài jiǎ ér shòu zhī zhèng

这句话大意是:帝太甲居桐宫三年,悔过自责,反善,于是伊尹乃迎太甲而授之政。

dì tài jiǎ xiū dé zhū hóu xián guī yīn bǎi xìng yǐ níng

这句话大意是:帝太甲修德,诸侯咸归殷,百姓以宁。

yī yǐn jiā zhī nǎi zuò tài jiǎ xun sān piān bāo dì tài jiǎ chēng tài zōng

这句话大意是:伊尹嘉之,乃作《太甲训》三篇,褒帝太甲,称"太宗"。

shàng shū yuē tài jiǎ jì lì bù míng yī yǐn fàng zhū tóng sān nián fù guī yú bó sī yōng

这句话大意是:《尚书》曰:太甲既立,不明,伊尹放诸桐,三年复归于亳,思庸。

niàn dì dào yě

这句话大意是:(念帝道也。

dì wáng shì jì yuē tài jiǎ fǎn wèi yòu bù yuàn gù gèng zūn yī yǐn yuē bǎo héng jí chūn qiū chuán suǒ wèi yī yǐn fàng tài jiǎ zú wèi míng wáng shì yě

这句话大意是:《帝王世纪》曰:太甲反位,又不怨,故更尊伊尹曰保衡,即《春秋传》所谓"伊尹放太甲,卒为明王"是也。

tài jiǎ xiū zhèng yīn dào zhōng xīng hào yuē tài zōng

这句话大意是:太甲修政,殷道中兴,号曰太宗。

kǒng cóng zǐ suǒ wèi yōu sī sān nián zhuī huǐ qián qiān qǐ ér jí zhèng wèi zhī míng wáng zhě yě

这句话大意是:《孔丛子》所谓"忧思三年,追悔前愆,起而即政,谓之明王"者也。

yī míng zǔ jiǎ xiǎng guó sān shí sān nián

这句话大意是:一名祖甲,享国三十三年。

nián bǎi suì

这句话大意是:年百岁。

dì wáng jì yuē tóng gōng gài yīn zhī mù dì yǒu lí gōng kě jū zài qiū xī nán

这句话大意是:《帝王纪》曰:桐宫,盖殷之墓地,有离宫可居,在邺西南。

dù yù chūn qiū hòu xù yuē jì nián chēng yīn zhòng rén jí wèi jū bó

这句话大意是:杜预《春秋后序》曰:《纪年》称殷仲壬即位,居亳。

qí qīng shì yī yǐn zhòng rén bēng yī yǐn fàng tài jiǎ yú tóng nǎi zì lì yě yī yǐn jí wèi wū tài jiǎ shí nián tài jiǎ qián chū zì tóng shā yī yǐn

这句话大意是:其卿士伊尹,仲壬崩,伊尹放太甲于桐,乃自立也,伊尹即位于太甲十年,太甲潜出自桐,杀伊尹。

dì wò dīng

这句话大意是:○帝沃丁。

shǐ jì yuē dì wò dīng zhī shí yī yǐn zú

这句话大意是:《史记》曰:帝沃丁之时,伊尹卒。

jì zàng yī yǐn yú bó jiù dān suì xun yī yǐn shì zuò wò dīng

这句话大意是:既葬伊尹于亳,咎单遂训伊尹事,作《沃丁》。

jì nián yuē wò dīng xuàn jí wèi jū bó

这句话大意是:《纪年》曰:沃丁绚即位居亳。

dì wáng shì jì yuē yī yǐn zú dà wù sān rì wò dīng zàng yǐ tiān zǐ lǐ zī zhī sān nián yǐ bào dà dé

这句话大意是:《帝王世纪》曰:伊尹卒,大雾三日,沃丁葬以天子礼,资之三年,以报大德。

dì tài gēng

这句话大意是:○帝太庚。

shǐ jì yuē dì tài gēng zài wèi èr shí wǔ nián bēng zi dì xiǎo jiǎ lì

这句话大意是:《史记》曰:帝太庚在位二十五年,崩,子帝小甲立。

jì nián yuē xiǎo gēng biàn jí wèi jū bó

这句话大意是:《纪年》曰:小庚辩,即位,居亳。

jí dà gēng yě

这句话大意是:(即大庚也。

dì xiǎo jiǎ

这句话大意是:○帝小甲。

shǐ jì yuē dì xiǎo jiǎ zài wèi shí qī nián bēng

这句话大意是:《史记》曰:帝小甲,在位十七年,崩。

dì yōng yǐ lì

这句话大意是:弟雍已立。

jì nián yuē xiǎo jiǎ gāo jí wèi jū bó

这句话大意是:《纪年》曰:小甲高,即位居亳。

dì yōng jǐ

这句话大意是:○帝雍己。

shǐ jì yuē dì yōng jǐ zài wèi shí èr nián bēng dì tài wù lì

这句话大意是:《史记》曰:帝雍己在位十二年,崩,弟太戊立。

jì nián yuē yōng jǐ zhòu jí wèi jū bó

这句话大意是:《纪年》曰:雍己伷,即位居亳。

dì tài wù

这句话大意是:○帝太戊。

shū xù chuán yuē yī zhì xiāng tài wù yī zhì yī yǐn zi yě

这句话大意是:《书叙传》曰:伊陟相太戊,(伊陟,伊尹子也。

bó yǒu xiáng sāng gǔ gòng shēng yú cháo

这句话大意是:)亳有祥桑谷共生于朝。

xiáng yāo guài yě

这句话大意是:(祥,妖怪也。

èr mù hé shēng yuē gòng bù gōng zhī fá

这句话大意是:二木合生曰共,不恭之罚。

shī xù yuē liè zǔ sì zhōng zōng yě

这句话大意是:《诗序》曰:《烈祖》,祀中宗也。

sì zhōng zōng yīn wáng tài wù tāng zhī xuán sūn yě

这句话大意是:(祀中宗殷王太戊,汤之玄孙也。

jiē jiē liè zǔ yǒu zhì sī hù

这句话大意是:)嗟嗟烈祖,有秩斯祜。

zhì cháng yě

这句话大意是:(秩,常也。

jiē jiē tàn měi zhī shēn yě

这句话大意是:嗟嗟,叹美之深也。

shǐ jì yuē dì tài wù lì bó yǒu xiáng sāng gǔ gòng shēng wū cháo yī mù dà gǒng

这句话大意是:《史记》曰:帝太戊立,亳有祥桑谷共生于朝,一暮大拱。

dì tài wù jù wèn yī zhì

这句话大意是:帝太戊惧,问伊陟。

yī zhì yuē chén wén yāo bù shèng dé dì zhī zhèng qí yǒu quē yú

这句话大意是:伊陟曰:"臣闻妖不胜德,帝之政其有阙欤?

dì qí xiū dé

这句话大意是:帝其修德。

tài wù cóng zhī ér xiáng sāng kū sǐ

这句话大意是:"太戊从之,而祥桑枯死。

yīn fù xīng zhū hóu guī zhī gù chēng zhōng zōng

这句话大意是:殷复兴,诸侯归之,故称中宗。

zhōng zōng zài wèi qī shí wǔ nián

这句话大意是:中宗在位七十五年。

bēng zi zhòng dīng lì

这句话大意是:崩,子仲丁立。

dì zhòng dīng

这句话大意是:○帝仲丁。

shǐ jì yuē dì zhòng dīng qiān wū áo

这句话大意是:《史记》曰:帝仲丁迁於敖。

hé dǎn jiǎ jū xiāng

这句话大意是:河亶甲居相。

zhí zǔ yǐ qiān wū xíng

这句话大意是:值祖乙迁于刑。

dì zhòng dīng zài wèi shí yī nián

这句话大意是:帝仲丁在位十一年。

jì nián yuē zhòng dīng jí wèi yuán nián zì bó qiān yú áo

这句话大意是:《纪年》曰:仲丁即位,元年,自亳迁于嚣。

dì wáng shì jì yuē zhòng dīng zhì áo huò yuē áo jīn hé nán zhī áo cāng shì yě

这句话大意是:《帝王世纪》曰:仲丁陟嚣,或曰敖,今河南之敖仓是也。

dì wài rén

这句话大意是:○帝外壬。

shǐ jì yuē dì wài rén zài wèi wǔ nián bēng dì hé dǎn jiǎ lì

这句话大意是:《史记》曰:帝外壬在位五年,崩,弟河亶甲立。

jì nián yuē wài rén jū áo

这句话大意是:《纪年》曰:外壬居嚣。

dì hé dǎn jiǎ kǒng ān guó yuē xiāng dì zài hé běi

这句话大意是:○帝河亶甲(孔安国曰:相地在河北。

shū xù chuán yuē hé dǎn jiǎ jū xiāng

这句话大意是:《书叙传》曰:河亶甲居相。

shǐ jì yuē dì hé dǎn jiǎ shí yīn fù shuāi hé dǎn jiǎ zài wèi jiǔ nián bēng

这句话大意是:《史记》曰:帝河亶甲时,殷复衰,河亶甲在位九年,崩。

zi dì zǔ yǐ lì

这句话大意是:子帝祖乙立。

jì nián yuē hé dǎn jiǎ zhěng jí wèi

这句话大意是:《纪年》曰:河亶甲整即位。

zì áo qiān yú xiāng zhēng lán yí zài zhēng bān fāng

这句话大意是:自嚣迁于相,征蓝夷,再征班方。

dì zǔ yǐ

这句话大意是:○帝祖乙。

shū xù chuán yuē zǔ yǐ pǐ yú gěng

这句话大意是:《书叙传》曰:祖乙圮于耿。

pǐ huǐ yě

这句话大意是:(圮,毁也。

pǐ yú gěng qiān yú gěng yě

这句话大意是:圮于耿,迁于耿也。

hé shuǐ suǒ huǐ yuē pǐ yě

这句话大意是:河水所毁曰圮也。

dì wáng shì jì yuē jīn hé dōng pí shì yǒu gěng xiāng

这句话大意是:《帝王世纪》曰:今河东皮氏有耿乡。

shǐ jì yuē dì zǔ yǐ lì yīn fù xīng

这句话大意是:《史记》曰:帝祖乙立,殷复兴。

wū xián rèn zhí

这句话大意是:巫贤任职。

zǔ yǐ zài wèi shí jiǔ nián

这句话大意是:祖乙在位十九年。

jì nián yuē zǔ yǐ shèng jí wèi shì wèi zhōng zōng

这句话大意是:纪年》曰:祖乙胜即位,是为中宗。

dì wáng shì jì yuē dì zǔ yǐ yǐ yǐ rì shēng gù wèi zhī dì yǐ

这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝祖乙以乙日生,故谓之帝乙。

kǒng zǐ suǒ wèi wǔ shì zhī wài tiān zhī xī mìng shū kě tóng míng zhě yě

这句话大意是:孔子所谓"五世之外,天之锡命,疏可同名"者也。

shì yǐ zǔ yǐ bù wéi huì gài yīn lǐ yě

这句话大意是:是以祖乙不为讳,盖殷礼也。

dì zǔ xīn

这句话大意是:○帝祖辛。

shǐ jì yuē dì zǔ xīn zài wèi shí liù nián bēng dì wò jiǎ lì

这句话大意是:《史记》曰:帝祖辛在位十六年,崩,弟沃甲立。

dì wò jiǎ

这句话大意是:○帝沃甲。

shǐ jì yuē dì wò jiǎ zài wèi èr shí wǔ nián bēng lì zǔ xīn zhī zǐ zǔ dīng

这句话大意是:《史记》曰:帝沃甲在位二十五年,崩,立祖辛之子祖丁。

jì nián yuē dì kāi jiǎ yú jí wèi jū bì

这句话大意是:《纪年》曰:帝开甲逾即位,居庇。

dì zǔ dīng

这句话大意是:○帝祖丁。

shǐ jì yuē dì zǔ dīng zài wèi sān shí èr nián bēng lì wò jiǎ zhī zǐ shì wèi nán gēng

这句话大意是:《史记》曰:帝祖丁在位三十二年,崩,立沃甲之子,是为南庚。

jì nián yuē zǔ dīng jí wèi jū bì

这句话大意是:《纪年》曰:祖丁即位,居庇。

dì nán gēng

这句话大意是:○帝南庚。

shǐ jì yuē dì nán gēng zài wèi èr shí jiǔ nián bēng lì zǔ dīng zhī zǐ yáng jiǎ

这句话大意是:《史记》曰:帝南庚在位二十九年,崩,立祖丁之子阳甲。

jì nián yuē nán gēng zì bì qiān yú yǎn

这句话大意是:《纪年》曰:南庚,自庇迁于奄。

dì yáng jiǎ

这句话大意是:○帝阳甲。

shǐ jì yuē dì yáng jiǎ zhī shí yīn shuāi

这句话大意是:《史记》曰:帝阳甲之时,殷衰。

zì zhòng dīng yǐ lái fèi dí ér gēng lì zhū dì zi dì zǐ huò zhēng xiāng dài lì bǐ jiǔ shì luàn

这句话大意是:自仲丁以来,废嫡而更立诸弟子,弟子或争相代立,比九世,乱。

zhū hóu mò cháo

这句话大意是:诸侯莫朝。

dì yáng jiǎ zài wèi shí qī nián

这句话大意是:帝阳甲在位十七年。

bēng dì pán gēng lì

这句话大意是:崩,弟盘庚立。

jì nián yuē yáng jiǎ jí wèi jū yǎn

这句话大意是:《纪年》曰:阳甲即位,居奄。

dì pán gēng

这句话大意是:○帝盘庚。

shū yuē pán gēng wǔ qiān jiāng zhì bó yīn zì tāng zhì pán gēng fán wǔ qiān dū zhì bó yīn yě

这句话大意是:《书》曰:盘庚五迁,将治亳殷,(自汤至盘庚,凡五迁都,治亳殷也。

mín zī xū yuàn

这句话大意是:)民咨胥怨。

xū xiāng yě

这句话大意是:(胥,相也。

mín bù yù xǐ nǎi zī jiē yōu chóu xiāng yǔ yuàn qí shàng yě

这句话大意是:民不欲徙,乃咨嗟忧愁,相与怨其上也。

shǐ jì yuē dì pán gēng zhī shí yīn yǐ dōu hé běi pán gēng dù hé nán fù jū chéng tāng zhī gù jū

这句话大意是:《史记》曰:帝盘庚之时,殷已都河北,盘庚渡河南,复居成汤之故居。

nǎi wǔ qiān wú dìng chǔ yīn mín zī xū jiē yuàn bù yù xǐ

这句话大意是:乃五迁,无定处,殷民咨胥皆怨,不欲徙。

suì shè hé nán zhì bó xíng tāng zhī zhèng

这句话大意是:遂涉河南,治亳,行汤之政。

rán hòu bǎi xìng yóu níng yīn dào fù xīng zhū hóu lái cháo yǐ qí zūn chéng tāng zhī dé yě

这句话大意是:然后百姓由宁,殷道复兴,诸侯来朝,以其遵成汤之德也。

zài wèi èr shí bā nián

这句话大意是:在位二十八年。

bēng dì xiǎo xīn lì

这句话大意是:崩,弟小辛立。

jì nián yuē pán gēng xún zì bó qiān yú běi méng yuē yīn

这句话大意是:《纪年》曰:盘庚旬,自亳迁于北蒙,曰殷。

dì wáng shì jì yuē dì pán gēng xǐ dōu yīn shǐ gǎi shāng yuē yīn

这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝盘庚徙都殷,始改商曰殷。

yòu yuē bó yīn jīn yǎn shī shì yě

这句话大意是:又曰:亳殷,今偃师是也。

rán zé yīn yǒu sān bó èr bó zài liáng guó yī bó zài hé nán

这句话大意是:然则殷有三亳,二亳在梁国,一亳在河南。

gǔ shú wèi nán bó jí jīn dōu yě

这句话大意是:谷熟为南亳,即今都也。

méng wèi běi bó jí jǐng bó tāng suǒ méng de

这句话大意是:蒙为北亳,即景亳,汤所盟地。

yǎn shī wèi xī bó jí pán gēng suǒ xǐ zhě

这句话大意是:偃师为西亳,即盘庚所徙者。

dì xiǎo xīn

这句话大意是:○帝小辛。

shǐ jì yuē dì xiǎo xīn lì yīn dào fù shuāi

这句话大意是:《史记》曰:帝小辛立,殷道复衰。

bǎi xìng sī pán gēng nǎi zuò pán gēng sān piān

这句话大意是:百姓思盘庚,乃作《盘庚》三篇。

xiǎo xīn zài wèi èr shí yī nián bēng dì xiǎo yǐ lì

这句话大意是:小辛在位二十一年,崩,弟小乙立。

jì nián yuē xiǎo xīn sòng wèi jū yīn

这句话大意是:《纪年》曰:小辛颂位居殷。

dì xiǎo yǐ

这句话大意是:○帝小乙。

shǐ jì yuē dì xiǎo yǐ zài wèi èr shí bā nián bēng zi wǔ dīng lì

这句话大意是:《史记》曰:帝小乙在位二十八年,崩,子武丁立。

jì nián yuē xiǎo yǐ liǎn jū yīn

这句话大意是:《纪年》曰:小乙敛居殷。

dì wǔ dīng

这句话大意是:○帝武丁。

shū xù chuán yuē gāo zōng mèng de shuō pán gēng dì xiǎo yǐ zi yě

这句话大意是:《书叙传》曰:高宗梦得说,(盘庚弟小乙子也。

míng wǔ dīng

这句话大意是:名武丁。

mèng de xián xiàng qí míng shuō

这句话大意是:梦得贤相,其名说。

shǐ bǎi gōng yíng qiú zhū yě de zhū fù yán

这句话大意是:)使百工营,求诸野,得诸傅岩。

shū dà chuán yuē sāng gǔ jù shēng yú cháo yī rì ér dà gǒng

这句话大意是:《书大传》曰:桑谷俱生于朝,一日而大拱。

liǎng shǒu jiǎn zhī yuē gǒng

这句话大意是:(两手检之曰拱。

wǔ dīng zhào qí xiāng ér wèn yān

现代白话:)武丁召其相而问呢。

qí xiāng yuē wú suī zhī zhī wú bù néng yán yě

现代白话:其相曰:"我虽知之,我不能言也。

wèn zhū zǔ yǐ yuē sāng gǔ yě cǎo yě cǐ mù yě ér yún cǎo wèi wén

这句话大意是:"问诸祖乙,曰:"桑谷,野草也,(此木也而云草,未闻。

liú shì yǐ wéi shǔ cǎo yāo

这句话大意是:刘氏以为属草妖。

yě cǎo shēng yú cháo wáng hu

这句话大意是:)野草生于朝,亡吗?

wǔ dīng cè shēn xiū xíng sī xī xiān wáng zhī zhèng xìng miè guó jì jué shì jǔ yì mín míng yǎng lǎo zhī lǐ

这句话大意是:"武丁侧身修行,思昔先王之政,兴灭国,继绝世,举逸民,明养老之礼。

zhū hóu chóng yì lái cháo zhě liù guó

这句话大意是:诸侯重译来朝者六国。

jiǔ zhōu zhī wài guó

这句话大意是:(九州之外国。

wǔ dīng jì chéng tāng yǒu fēi zhì shēng dǐng ěr ér gòu

这句话大意是:)武丁祭成汤,有飞雉升鼎耳而雊。

wǔ dīng wèn zǔ yǐ zǔ yǐ yuē yě niǎo bù dàng shēng dǐng yù wèi yòng yě zé yuǎn fāng yǒu lái cháo hu

这句话大意是:武丁问祖乙,祖乙曰:"野鸟不当升鼎,欲为用也,则远方有来朝吗?

sān nián biān fā chóng yì lái cháo zhě liù guó

这句话大意是:"三年编发重译来朝者六国。

kǒng zǐ yuē wú wū gāo zōng róng rì jiàn dé yǒu bào zhī jí

现代白话:孔孔子说:"我于《高宗肜日》见德有报之疾。

róng rì shàng shū piān míng

这句话大意是:"(《肜日》,《尚书》篇名。

shǐ jì yuē dì wǔ dīng jí wèi sī fù xīng yīn ér wèi de qí zuǒ

这句话大意是:《史记》曰:帝武丁即位,思复兴殷,而未得其佐。

sān nián bù yán zhèng shì shì jué dìng wū zhǒng zǎi yǐ guān guó fēng

这句话大意是:三年不言政事,事决定于冢宰,以观国风。

wǔ dīng yè mèng de shèng rén míng yuē shuō

这句话大意是:武丁夜梦得圣人,名曰说。

yǐ mèng suǒ jiàn shì qún chén bǎi xìng jiē fēi yě

这句话大意是:以梦所见视群臣百姓,皆非也。

wū shì shǐ bǎi gōng yíng qiú zhī yě de shuō wū fù yán zhōng

这句话大意是:于是使百工营求之野,得说于傅岩中。

shì shí shuō wèi xū mí zhù wū fù yán jiàn wū wǔ dīng wǔ dīng yuē shì yě

这句话大意是:是时,说为胥靡,筑于傅岩,见于武丁,武丁曰:是也。

de ér yǔ zhī yǔ guǒ shèng rén

这句话大意是:得而与之语,果圣人。

jǔ yǐ wéi xiāng yīn guó dà zhì

这句话大意是:举以为相,殷国大治。

wǔ dīng jì chéng tāng míng rì yǒu fēi zhì dēng dǐng ěr ér gòu wǔ dīng jù zǔ jǐ yuē wáng wù yōu xiān xiū zhèng shì

这句话大意是:武丁祭成汤,明日有飞雉登鼎耳而雊,武丁惧,祖己曰:"王勿忧,先修政事。

zǔ jǐ nǎi xun wáng

这句话大意是:"祖己乃训王。

wǔ dīng bēng zǔ jǐ jiā qí dé lì qí miào wèi gāo zōng

这句话大意是:武丁崩,祖己嘉其德,立其庙为高宗。

dì wáng shì jì yuē wǔ dīng jí wèi liàng àn jū xiōng lú bǎi guān zǒng jǐ tīng wū zhǒng zǎi sān nián bù yán jì miǎn sàng yóu bù yán qún chén jiàn wǔ dīng wū shì sī jiàn liáng fǔ mèng tiān cì xián rén xìng fu míng shuō nǎi shǐ bǎi gōng xiě qí xiàng qiú zhū tiān xià

这句话大意是:《帝王世纪》曰:武丁即位,谅暗居凶庐,百官总己,听于冢宰,三年不言,既免丧,犹不言,群臣谏,武丁于是思建良辅,梦天赐贤人,姓傅名说,乃使百工写其像,求诸天下。

jiàn zhù zhě xū mí yì hè dài suǒ zhí yì yú yú guó zhī jiān fù yán zhī yě míng shuō dēng yǐ wéi xiāng

这句话大意是:见筑者胥靡,衣褐带索,执役于虞虢之间、傅岩之野,名说,登以为相。

xiǎng guó wǔ shí yǒu jiǔ nián nián bǎi suì

这句话大意是:享国五十有九年,年百岁。

chū gāo zōng yǒu xián zǐ xiào jǐ qí mǔ zǎo sǐ gāo zōng huò hòu qī yán fàng ér sǐ tiān xià āi zhī

这句话大意是:初,高宗有贤子孝己,其母早死,高宗惑后妻言,放而死,天下哀之。

dì zǔ gēng

这句话大意是:○帝祖庚。

shǐ jì yuē dì zǔ gēng zài wèi qī nián bēng

这句话大意是:《史记》曰:帝祖庚,在位七年,崩。

dì zǔ jiǎ lì

这句话大意是:弟祖甲立。

jì nián yuē zǔ gēng yuè jū yīn

这句话大意是:《纪年》曰:祖庚跃居殷。

dì zǔ jiǎ

这句话大意是:○帝祖甲。

shǐ jì yuē dì zǔ jiǎ yín luàn yīn fù shuāi

这句话大意是:《史记》曰:帝祖甲淫乱,殷复衰。

zài wèi shí liù nián bēng

这句话大意是:在位十六年崩。

zi lǐn xīn lì

这句话大意是:子廪辛立。

jì nián yuē dì jiǎ zài jū yīn

这句话大意是:《纪年》曰:帝甲载居殷。

dì wáng shì jì yuē chūn qiū wài zhuàn suǒ wèi xuán wáng qín shāng shí yǒu sì shì dì jiǎ luàn zhī qī shì ér yǔn shì yě

这句话大意是:《帝王世纪》曰:《春秋外传》所谓"玄王勤商,十有四世,帝甲乱之,七世而陨"是也。

dì lǐn xīn

这句话大意是:○帝廪辛。

shǐ jì yuē dì lǐn xīn zài wèi liù nián bēng dì gēng dīng lì

这句话大意是:《史记》曰:帝廪辛在位六年,崩,弟庚丁立。

jì nián yuē féng xīn xiān jū yīn

这句话大意是:《纪年》曰:冯辛先居殷。

dì gēng dīng

这句话大意是:○帝庚丁。

shǐ jì yuē dì gēng dīng zài wèi sān shí yī nián bēng zi wǔ yǐ lì

这句话大意是:《史记》曰:帝庚丁在位三十一年,崩,子武乙立。

yīn fù qù bó xǐ hé běi

这句话大意是:殷复去亳,徙河北。

jì nián yuē gēng dīng jū yīn

这句话大意是:《纪年》曰:庚丁居殷。

dì wǔ yǐ

这句话大意是:○帝武乙。

shǐ jì yuē dì wǔ yǐ wú dào wèi ǒu rén wèi zhī tiān shén

这句话大意是:《史记》曰:帝武乙无道,为偶人,谓之天神。

yǔ zhī bó lìng rén wéi xíng

这句话大意是:与之博,令人为行。

tiān shén bù shèng nǎi lù rǔ zhī

这句话大意是:天神不胜,乃戮辱之。

wèi gé náng shèng xuè yǎng ér shè zhī mìng yuē shè tiān

这句话大意是:为革囊盛血,仰而射之,命曰:"射天"。

wǔ yǐ liè wū hé wèi zhī jiān bào léi zhèn sǐ

这句话大意是:武乙猎于河、渭之间,暴雷震死。

zi tài dīng lì

这句话大意是:子太丁立。

jì nián yuē wǔ yǐ jí wèi jū yīn sān shí sì nián zhōu wáng jì lì lái cháo wǔ yǐ cì de sān shí lǐ yù shí jué mǎ bā pǐ

这句话大意是:《纪年》曰:武乙即位,居殷,三十四年,周王季历来朝,武乙赐地三十里,玉十瑴,马八匹。

dì wáng shì jì yuē dì wǔ yǐ fù jì hé běi xǐ zhāo gē

这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝武乙复济河北,徙朝歌。

dì tài dīng

这句话大意是:○帝太丁。

shǐ jì yuē dì tài dīng zài wèi sān nián bēng zi dì yǐ lì

这句话大意是:《史记》曰:帝太丁在位三年崩,子帝乙立。

jì nián yuē tài dīng sān nián huán shuǐ yī rì sān jué

这句话大意是:《纪年》曰:太丁三年,洹水一日三绝。

dì wáng shì jì yuē dì wén dīng yī yuē tài dīng

这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝文丁,一曰太丁。

dì yǐ

这句话大意是:○帝乙。

shǐ jì yuē dì yǐ lì yīn yì shuāi

这句话大意是:《史记》曰:帝乙立,殷益衰。

dì yǐ zhǎng zǐ yuē wēi zǐ qǐ mǔ jiàn bù dé sì

现代白话:帝乙长孔子说微子启,母贱,不得嗣。

shǎo zǐ xīn xīn mǔ zhèng hòu xīn wèi sì

这句话大意是:少子辛,辛母正后,辛为嗣。

dì yǐ bēng zi xīn lì tiān xià wèi zhī zhòu

这句话大意是:帝乙崩,子辛立,天下谓之纣。

jì nián yuē dì yǐ chù yīn èr nián zhōu rén fá shāng

这句话大意是:《纪年》曰:帝乙处殷二年,周人伐商。

dì wáng shì jì yuē dì yǐ yǒu èr fēi zhèng fēi shēng sān zi zhǎng yuē wēi zǐ qǐ zhōng yuē wēi zhòng xíng xiǎo yuē shòu

这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝乙有二妃,正妃生三子:长曰微子启,中曰微仲行,小曰受。

shù fēi shēng jī zǐ nián cì qǐ jiē xián

这句话大意是:庶妃生箕子,年次启,皆贤。

chū qǐ mǔ zhī shēng qǐ jí xíng yě shàng wèi qiè

这句话大意是:初,启母之生启及行也,尚为妾。

jí lì wèi hòu nǎi shēng xīn

这句话大意是:及立为后,乃生辛。

dì yǐ yǐ qǐ xián qiě zhǎng yù yǐ qǐ wèi tài zǐ

这句话大意是:帝乙以启贤且长,欲以启为太子。

tài shǐ jù fǎ zhēng zhī dì yǐ nǎi lì xīn wèi tài zǐ

这句话大意是:太史据法争之,帝乙乃立辛为太子。

dì yǐ jí wèi sān shí qī nián

这句话大意是:帝乙即位三十七年。

dì zhòu

这句话大意是:○帝纣。

shū yuē wǔ wáng róng chē sān bǎi liǎng hǔ bēn sān qiān rén yǔ shòu zhàn yú mù yě

这句话大意是:《书》曰:武王戎车三百两,虎贲三千人,与受战于牧野。

zhōu shū yuē shāng wáng zhòu qǔ tiān zhì yù yǎn wǔ bān huán shēn yǐ fén

这句话大意是:《周书》曰:商王纣,取天智、玉琰五班环身以焚。

tiān zhì yù zhī shàng huáng zhě

这句话大意是:(天智,玉之上黄者;。

bān huán shēn zì yuán zhī

这句话大意是:班环,身自原之。

chūn qiū wén yào gōu yuē mù yě zhī zhàn guǐ kū

这句话大意是:《春秋文耀钩》曰:牧野之战,鬼哭。

mù dì guǐ xiān kū yù zhòu jiāng sǐ

这句话大意是:(牧地鬼先哭,喻纣将死。

lún yǔ zǐ gòng yuē zhòu zhī bù shàn bù rú shì zhī shén yě

这句话大意是:《论语》:子贡曰:"纣之不善,不如是之甚也。

shì yǐ jūn zǐ wù jū xià liú tiān xià zhī è jiē guī yān

现代白话:是以有德行的人恶居下流,天下之恶皆归呢。

shǐ jì yuē zhòu zī biàn jié jí wén jiàn shén mǐn cái lì guò rén shǒu gé měng shòu zhì zú yǐ jù jiàn yán zú yǐ shì fēi

这句话大意是:《史记》曰:纣资辩捷疾,闻见甚敏,材力过人,手格猛兽,智足以拒谏,言足以饰非。

jīn rén chén yǐ néng gāo tiān xià yǐ shēng yǐ wéi rén jiē chū jǐ zhī xià

这句话大意是:矜人臣以能,高天下以声,以为人皆出己之下。

hǎo jiǔ yín lè bì wū fù rén ài dá jǐ shǐ shī juān zuò yín shēng běi lǐ zhī wǔ mǐ mǐ zhī yuè

这句话大意是:好酒淫乐,嬖于妇人,爱妲己,使师涓作淫声,北里之舞,靡靡之乐。

hòu fù shuì yǐ shí lù tái zhī qián ér yíng jù qiáo zhī sù

这句话大意是:厚赋税以实鹿台之钱,而盈钜桥之粟。

lù tái tái míng

这句话大意是:(鹿台,台名。

jù qiáo cāng míng

这句话大意是:钜桥,仓名。

yǐ xī bó chāng guǐ hòu xíng hóu wèi sān gōng

这句话大意是:)以西伯昌、鬼侯、邢侯为三公。

guǐ hòu yǒu hǎo nǚ rù zhī zhòu

这句话大意是:鬼侯有好女,入之纣。

guǐ hòu nǚ bù xī yín zhòu shā zhī ér hǎi guǐ hòu

这句话大意是:鬼侯女不僖淫,纣杀之,而醢鬼侯。

xíng hóu zhēng zhī bìng pú zhī

这句话大意是:刑侯争之,并脯之。

xī bó chāng wén zhī qióng tàn

这句话大意是:西伯昌闻之,穷叹。

chóng hóu hǔ zhī zhī yǐ gào zhòu zhòu qiú xī bó yǒu lǐ

这句话大意是:崇侯虎知之,以告纣,纣囚西伯羑里。

jí wǔ wáng fá zhòu zhòu bīng bài jì rù dēng lù tái yī qí bǎo yù yī fù huǒ ér sǐ

这句话大意是:及武王伐纣,纣兵败绩,入登鹿台,衣其宝玉衣,赴火而死。

jì nián yuē dì xīn shòu jū yīn

这句话大意是:《纪年》曰:帝辛受居殷。

dì wáng shì jì yuē dì zhòu néng dǎo yè jiǔ niú fǔ liáng yì zhù

这句话大意是:《帝王世纪》曰:帝纣能倒曳九牛,抚梁易柱。

yǒu sū shì pàn zhòu yīn fá sū

这句话大意是:有苏氏叛,纣因伐苏。

sū rén yǐ měi nǚ dá jǐ fèng zhòu zhòu dà yuè shè sū ér nà dá jǐ wèi fēi cháng yǔ chén zuì yú jiǔ

这句话大意是:苏人以美女妲己奉纣,纣大悦,赦苏而纳妲己为妃,常与沉醉于酒。

suǒ yù zhě guì suǒ zēng zhě zhū

这句话大意是:所誉者贵,所憎者诛。

yín zòng yù shén shǐ zuò xiàng zhù

这句话大意是:淫纵愈甚,始作象箸。

jī zǐ wèi fù shī tàn yuē xiàng zhù bù bì gèng wū tǔ guǐ bì jiāng xī yù zhī bēi shí xióng fán bào tāi bì bù yī duǎn hè chù máo wū zhī xià bì jiāng yī wén xiù zhī yī yóu wū jiǔ céng zhī tái jū wū guǎng shì zhī zhōng yǐ

现代白话:箕子为父师,叹曰:"象箸不必更于土轨,必将犀玉之杯,食熊蹯豹胎,必不衣短褐,处茅屋之下,必将衣文绣之衣,游于九层之台,居于广室之中了。

jū wǔ nián zhòu guǒ zào qīng gōng zuò qióng shì yáo tái shì yǐ měi yù qī nián nǎi chéng qí dà sān lǐ qí gāo qiān zhàng qí dà gōng bǎi qí xiǎo gōng qī shí sān chù

这句话大意是:"居五年,纣果造倾宫,作琼室、瑶台,饰以美玉,七年乃成,其大三里,其高千丈,其大宫百,其小宫七十三处。

gōng zhōng jiǔ shì chē xíng jiǔ mǎ xíng zhì yǐ bǎi èr shí rì wèi yī yè

这句话大意是:宫中九市,车行酒,马行炙,以百二十日为一夜。

liù yuè fā mín xíng liè wū xī shān

这句话大意是:六月发民行猎于西山。

jū jī nián tiān xià dà fēng yǔ piāo niú mǎ huài wū shù tiān huǒ shāo qí gōng liǎng rì bìng chū huò guǐ kū huò shān míng

这句话大意是:居期年,天下大风雨,飘牛马,坏屋树,天火烧其宫,两日并出,或鬼哭,或山鸣。

zhòu bù jù yù màn shén zhū jiàn shì wèi cháng yè zhī yǐn qī rì qī yè shī wàng lì shǔ bù zhī jiǎ yǐ wèn wū zuǒ yòu zuǒ yòu mò zhī

这句话大意是:纣不惧,愈慢神,诛谏士,为长夜之饮,七日七夜,失忘历数,不知甲乙,问于左右,左右莫知。

shǐ wèn jī zǐ jī zǐ wèi qí sī rén yuē wèi tiān xià zhǔ ér yī guó jiē shī rì tiān xià wēi yǐ

现代白话:使问箕子,箕子谓其私人曰:"为天下主,而一国皆失日,天下危了。

yī guó bù zhī ér wǒ qí wēi yǐ

现代白话:一国不知,而我其危了。

yì luàn yǐ zuì

这句话大意是:"亦乱以醉。

xióng fán bù shú zhòu nù shā zǎi rén

这句话大意是:熊蹯不熟,纣怒杀宰人。

zhuó cháo shè zhī jìng ér shì qí suǐ kū yùn fù zhī fù ér guān qí tāi

这句话大意是:斮朝涉之胫而视其髓,刳孕妇之腹而观其胎。

yòu shā rén yǐ shí hǔ

这句话大意是:又杀人以食虎。

zhū hóu huò pàn dá jǐ yǐ fá qīng zhòu yù zhòng xíng nǎi xiān wèi dà yùn dǒu yǐ huǒ ruò zhī shǐ rén jǔ zhé làn shǒu bù néng shèng

这句话大意是:诸侯或叛,妲己以罚轻,纣欲重刑,乃先为大熨斗,以火𦶟之使人举,辄烂手不能胜。

zhòu nù nǎi gèng wéi tóng zhù yǐ gāo tu zhī jiā yú ruò tàn zhī shàng shǐ yǒu zuì zhě yuán yān zú huá diē duò huǒ zhōng zhòu yǔ dá jǐ xiào wéi lè míng yuē páo luò zhī xíng

现代白话:纣怒,乃更为铜柱,以膏涂之,加于𦶟炭之上,使有罪者缘呢,足滑跌堕火中,纣与妲己笑为乐,名曰:"炮烙之刑"。

wǔ wáng nǎi lǜ zhū hóu lái fá zhòu zhòu yǒu yì zhào yí rén qǐ shī zì róng lǘ zhì pǔ shuǐ yǔ tóng è zhū hóu wǔ shí guó fán qī shí wàn rén jù zhōu yú shāng jiāo zhī mù yě

这句话大意是:武王乃率诸侯来伐纣,纣有亿兆夷人,起师自容闾至浦水,与同恶诸侯五十国,凡七十万人,拒周于商郊之牧野。

zhòu shī jiē dǎo gē ér zhàn

这句话大意是:纣师皆倒戈而战。

zhòu jí wèi sān shí èr nián zhēng yuè jiǎ zǐ bài jì fù gōng dēng lù tái méng bǎo yī yù xí zì tóu yú huǒ ér sǐ

这句话大意是:纣即位三十二年,正月甲子败绩,赴宫登鹿台,蒙宝衣玉席,自投于火而死。

zhōu wǔ wáng fēng qí zi wǔ gēng wèi yīn hòu

这句话大意是:周武王封其子武庚为殷后。

liù tāo yuē wǔ wáng fá yīn dé èr dài fū ér wèn zhī yuē yīn guó jiāng wáng yì yǒu yāo hu

这句话大意是:《六韬》曰:武王伐殷,得二大夫而问之曰:"殷国将亡,亦有妖吗?

yī rén yuē yīn cháng yǔ xuè yǔ huī yǔ shí xiǎo zhě rú jī zǐ dà zhě rú jī

这句话大意是:"一人曰:"殷常雨血、雨灰、雨石,小者如鸡子,大者如箕。

cháng liù yuè ér yǔ xuě shēn chǐ yú

这句话大意是:尝六月而雨雪,深尺馀。

wǔ wáng yuē dà zāi yāo yě

现代白话:"武王曰:"大啊,妖也!

yī rén duì yuē fēi yīn guó zhī dà yāo yě

这句话大意是:"一人对曰:"非殷国之大妖也。

yīn guó dà yāo sān shí qī zhāng yīn jūn xǐ shè rén xǐ yǐ rén shí něi hǔ xǐ pōu rén xīn xǐ shā yùn fù

这句话大意是:殷国大妖三十七章:殷君喜射人,喜以人食馁虎,喜剖人心,喜杀孕妇;。

yǐ xìn zhě wèi bù xìn yǐ wū zhě wéi zhēn yǐ zhōng zhě wèi bù zhōng

这句话大意是:以信者为不信,以诬者为真,以忠者为不忠;。

zhōng jiàn zhě sǐ ē yú zhě shǎng

这句话大意是:忠谏者死,阿谀者赏;。

yǐ jūn zǐ wéi xià yǐ xiǎo rén wéi shàng yǐ nìng biàn wèi xiāng yǐ nǚ zǐ wéi zhèng

现代白话:以有德行的人为下,以品行较差的人为上,以佞辩为相,以女子为政;。

jí lìng bào qǔ wàn mín chóu kǔ

这句话大意是:急令暴取,万民愁苦;。

xǐ tián yì zǒu gǒu shì mǎ chū rù bù shí

这句话大意是:喜田弋,走狗试马,出入不时;。

bù bì dà fēng shèn yǔ bù bì hán shǔ xǐ xiū zhì chí tái rì yè wú yǐ

这句话大意是:不避大风甚雨,不避寒暑,喜修治池台,日夜无已;。

xǐ wèi jiǔ chí zāo qiū niú yìn zhě sān qiān yǐn rén wèi bèi zuò qǐ zhī yǐ jīn gǔ

这句话大意是:喜为酒池糟丘,牛饮者三千,饮人为辈,坐起之以金鼓;。

wú cháng yòu zhī xù guì jiàn zhī lǐ

这句话大意是:无长幼之序,贵贱之礼;。

tīng chán yòng yù wú gōng zhě shǎng wú dé zhě fù suǒ ài zhuān zhì shàn lìng

这句话大意是:听谗用誉,无功者赏,无德者富,所爱专制、擅令;。

wú lǐ yì wú shèng rén wú xián shì wú héng gài wú shēng hú wú chǐ cùn wú zī zhū yǒu zuì fàng wú zuì zhū

这句话大意是:无礼义,无圣人,无贤士,无衡概,无升斛,无尺寸,无锱铢,有罪放,无罪诛。

cǐ yīn guó zhī dà yāo zhě qí yú bù kě shèng shǔ chén yán bù néng jǐn

这句话大意是:此殷国之大妖者,其馀不可胜数,臣言不能尽。

mò zǐ yuē xī yīn wáng zhòu guì wèi tiān zǐ fù yǒu tiān xià shàng hē tiān wǔ guǐ shén xià yāng ào tiān xià wàn mín

这句话大意是:《墨子》曰:昔殷王纣,贵为天子,富有天下,上诃天,侮鬼神下殃傲天下万民。

wǔ wáng suì bēn rù wáng gōng shì qín zhòu ér chū jī zhī chì huán zài zhī bái qí yǐ wéi tiān xià zhū hóu lù

这句话大意是:武王遂奔入王宫,誓擒纣而出,击之赤环,载之白旗,以为天下诸侯僇。

yòu yuē zhòu zhī shí shí rì yǔ tǔ yú bó rén guǐ xiāo yín yǒu nán nǚ wèi

这句话大意是:又曰:纣之时,十日雨土于亳,人鬼宵吟,有男女为。

mèng zǐ yuē jié zhòu nì tiān bào wàn wù gù tiān xià qì zhī gù mín qù zhī

这句话大意是:《孟子》曰:桀、纣逆天暴万物,故天下弃之,故民去之;。

tāng wǔ cóng tiān lǐ wàn wù gù tiān yù zhī gù mín guī zhī

这句话大意是:汤武从天理万物,故天欲之,故民归之。

zhòu hūn hūn yǐ wáng wǔ wáng è è yǐ chāng

这句话大意是:纣昏昏以亡,武王谔谔以昌。

huái nán zǐ yuē zhòu zhī chéng zuǒ dōng hǎi yòu liú shā qián jiāo zhǐ hòu yōu dōu shī qǐ róng lǘ zhì pǔ shuǐ shì yì yǒu yú wàn

这句话大意是:《淮南子》曰:纣之城,左东海,右流沙,前交趾,后幽都,师起容闾,至浦水,士亿有馀万。

wǔ wáng zuǒ cāo huáng yuè yòu zhí bái máo ér huī zhī zé wǎ jiě ér zǒu suì tǔ bēng ér wáng

这句话大意是:武王左操黄钺,右执白旄而麾之,则瓦解而走,遂土崩而亡。

zhòu yǒu nán miàn zhī míng ér wú yī rén zhī yù cǐ shī tiān xià yě

这句话大意是:纣有南面之名,而无一人之誉,此失天下也。

xià hóu xiào ruò xīn lùn yuē zhòu luàn tài shú làn yǐ wǔ wáng nǎi wǎng fá zhī

现代白话:夏侯孝若《新论》曰:纣乱太熟烂了,武王乃往伐之。

✦ You read 皇王部·卷八

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.